JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
96
96
VIRTUAL WINDOWS OTDA FOYDALANUVCHI
MUHITINI OPTIMALLASHTIRISH
Umarov Bekzod Azizovich
Fargʻona davlat unversiteti
Amaliy matematika va informatika kafedrasi
katta o’qituvchisi p.f.b.d (PhD)
Xusanova Mohiraxon Alisher qizi
Farg’ona Davlat Unversiteti talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada virtualizatsiya muhiti sharoitida Windows
operatsion tizimining foydalanuvchi interfeysini optimallashtirish masalalari tahlil
qilinadi. Virtual mashinalarda Windows OTni samarali ishlatish uchun resurslar
taqsimoti, fon xizmatlar va vizual interfeys sozlamalarini optimallashtirishning muhim
jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, Guest Tools yoki Integration Services kabi
yordamchi vositalar orqali tizim unumdorligini oshirish usullari yoritilgan. Tadqiqot
natijalari virtual muhitda ishlash samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona
foydalanish va foydalanuvchining ish qulayligini ta’minlashga xizmat qiladi. Maqola
axborot texnologiyalari sohasida ishlovchi mutaxassislar, talabalar hamda IT
infratuzilmasini boshqarish bilan shug‘ullanuvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar
: Virtualizatsiya, Windows OT, foydalanuvchi muhiti, resurslarni
boshqarish, optimallashtirish, vizual interfeys, xizmatlar, virtual mashina.
Аннотация:
В данной статье рассматриваются вопросы оптимизации
пользовательского интерфейса операционной системы Windows в условиях
виртуализированной среды. Анализируются ключевые аспекты настройки
распределения ресурсов, фоновых служб и визуальных эффектов для повышения
эффективности работы Windows в виртуальных машинах. Также описаны
методы улучшения производительности с помощью вспомогательных
инструментов, таких как Guest Tools и Integration Services. Результаты
исследования направлены на повышение производительности, рациональное
использование ресурсов и улучшение условий работы пользователя в
виртуальной среде. Статья представляет практическую ценность для
специалистов в области информационных технологий, студентов и
администраторов
Ключевые слова:
Виртуализация, Windows ОС, пользовательская среда,
управление ресурсами, оптимизация, визуальный интерфейс, службы,
виртуальная машина.
Annotation:
This article explores the optimization of the Windows operating
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
97
97
system's user interface within a virtualized environment. It analyzes key aspects such
as resource allocation, background services, and visual settings to enhance system
performance in virtual machines. The paper also highlights the use of auxiliary tools
like Guest Tools and Integration Services to improve efficiency. The findings aim to
boost performance, ensure optimal resource usage, and improve the user experience in
virtual systems. The article holds practical significance for IT professionals, students,
and infrastructure administrators working with virtualization technologies.
Keywords:
Virtualization, Windows OS, user environment, resource
management, optimization, visual interface, services, virtual machine.
Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi zamonaviy operatsion tizimlardan
samaradorlik, moslashuvchanlik va xavfsizlik bo‘yicha yuqori talablarni yuzaga
keltirdi. Xususan, virtualizatsiya texnologiyalari keng joriy etilishi natijasida Windows
operatsion tizimlarining turli virtual muhitlarda barqaror va samarali ishlashini
ta’minlash dolzarb masalaga aylandi. Virtual mashinalar orqali bir nechta tizimlarni
bitta jismoniy qurilmada yuritish imkoniyati mavjud bo‘lsa-da, bu holatda
foydalanuvchi muhiti, resurslar taqsimoti va tizim ishlash tezligiga alohida e’tibor
qaratilishi lozim.
Windows OT, ayniqsa server va ishchi stansiyalar uchun mo‘ljallangan
versiyalari, foydalanuvchi interfeysining dinamikligi, fon xizmatlarining ko‘pligi
hamda grafik vositalarning resurs talabchanligi bilan ajralib turadi. Bunday
tizimlarning virtual muhitda ishlashi davomida resurslardan oqilona foydalanish,
muhim xizmatlarni prioritetlashtirish va ortiqcha vizual elementlarni o‘chirib qo‘yish
orqali umumiy samaradorlikni oshirish mumkin. Shu sababli, foydalanuvchining
virtual Windows muhiti bilan o‘zaro aloqasi samarali tashkil etilishi nafaqat qulaylik,
balki tizimning umumiy ish faoliyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, virtual Windows OTda foydalanuvchi muhiti
noto‘g‘ri yoki standart holatda qoldirilganda, CPU va RAM yuklanishi ortadi, bu esa
ish unumdorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bilan birga, foydalanuvchilarning ish
faoliyatini uzluksiz va samarali olib borishi uchun interfeys soddalashtirilgan, ammo
yetarli funksional imkoniyatlarga ega bo‘lishi zarur. Bu jarayonda Group Policy, Task
Scheduler, Services manager kabi vositalar orqali tizimni chuqur darajada
optimallashtirish mumkin.
Virtual muhitda operatsion tizimlarning ishlashi an’anaviy (fizik) kompyuter
tizimlariga qaraganda farqli muhitda kechadi. Ayniqsa, Windows operatsion
tizimining grafik interfeysga boyligi, xizmatlar ko‘pligi va yirik resurs talabchanligi
uning virtual muhitda optimal ishlashi uchun qo‘shimcha sozlashlarni talab qiladi.
Foydalanuvchi muhiti — bu foydalanuvchining tizim bilan o‘zaro aloqasini
ta’minlovchi interfeys va xizmatlar majmuasidir. Ustunlik bilan ishlab chiqilgan
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
98
98
foydalanuvchi muhiti foydalanuvchining ish unumdorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
1. Foydalanuvchi muhitini optimallashtirish zaruriyati
Virtual Windows OT foydalanuvchi muhiti quyidagi holatlarda resurslarni
keragidan ortiq ishlatadi:
1.
Ko‘p sonli fon xizmatlar faol bo‘lsa;
2.
Grafikali interfeysda animatsiyalar, soyalar va oynaviy effektlar ishlatilsa;
3.
Avtomatik ishga tushuvchi dasturlar ko‘p bo‘lsa;
4.
Windows Update va boshqa xizmatlar orqada fonda faol bo‘lsa.
Bularning barchasi virtual mashinaning asosiy resurslari — CPU, RAM va
diskdan ortiqcha foydalanishga olib keladi. Shu bois foydalanuvchi muhiti
komponentlarini optimallashtirish zarur.
2. Amaliy yondashuvlar va vositalar
Windows OT foydalanuvchi muhitini optimallashtirishda quyidagi usul va
vositalardan foydalaniladi:
a) Grafika interfeysini yengillashtirish:
1.
System Properties
→
Advanced
→
Performance Settings
bo‘limidan
"Adjust for best performance" rejimini tanlash orqali animatsiyalarni o‘chirib qo‘yish
mumkin.
2.
Windows Themes o‘rniga "Classic" rejimini tanlash tizim tezligini
oshiradi.
b) Fon xizmatlarini boshqarish:
services.msc orqali keraksiz xizmatlarni to‘xtatish mumkin. Masalan:
Print Spooler
(agar printer ishlatilmasa)
Windows Search
(agar tizimda qidiruv kerak bo‘lmasa)
Superfetch
va
Windows Update
vaqtincha to‘xtatilishi mumkin.
c) Ishga tushuvchi (startup) dasturlarni boshqarish:
Task Manager →
Startup
bo‘limi orqali foydasiz dasturlarni o‘chirib qo‘yish.
d) Resurs monitoringi:
Resource Monitor yoki Process Explorer yordamida tizimdagi har bir jarayonning
resurs iste’moli nazorat qilinadi.
e) Virtual muhitga mos vositalarni o‘rnatish:
VMware Tools
,
VirtualBox Guest Additions
yoki
Hyper-V Integration Services
yordamida tizim grafikasi va kiritish qurilmalari bilan ishlash soddalashtiriladi,
resurslardan foydalanish optimallashtiriladi.
3. Amaliy misol
Faraz qilaylik, Windows 10 operatsion tizimi bo‘lgan virtual mashina yaratilgan.
Mashinaga 2 GB RAM va 1 CPU ajratilgan. Grafik interfeys to‘liq faol bo‘lsa, ishga
tushgandan so‘ng tizim 1,6 GB RAM va 70–80% CPUdan foydalanadi. Quyidagi
optimallashtirishlardan so‘ng:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
99
99
1.
Vizual effektlar o‘chirildi;
2.
Superfetch va Windows Update xizmatlari to‘xtatildi;
3.
Startup dasturlardan 4 tasi o‘chirildi;
Natijada RAM iste’moli 1,1 GB gacha kamaydi, CPU yuklamasi esa 40–50%
atrofida saqlanmoqda. Bu esa tizimning javob berish tezligini sezilarli darajada
yaxshiladi.
4. Group Policy yordamida markaziy boshqaruv
Agar virtual mashinalar tarmoqda bo‘lsa,
Group Policy Management
orqali
foydalanuvchi interfeyslarini markaziy tarzda boshqarish mumkin. Masalan:
1.
User Configuration
→
Administrative Templates
→
Control Panel
→
Personalization
orqali ekranni qulfdan chiqarish va fon sozlamalari cheklanishi
mumkin;
2.
Start Menu and Taskbar
bo‘limi orqali menyu soddalashtiriladi;
3.
Keraksiz shortcutlar va ilovalar cheklab qo‘yiladi.
Bu yondashuv, ayniqsa korporativ tarmoqlarda, yuzlab virtual ish joylarini
yagona siyosat asosida samarali boshqarishga imkon beradi.
Virtual muhitda Windows operatsion tizimining samarali ishlashini ta’minlash
uchun foydalanuvchi interfeysini optimallashtirish muhim texnologik masalalardan
biridir. Tadqiqot davomida aniqlanishicha, grafik interfeys elementlari, fon xizmatlar
va ishga tushuvchi dasturlar virtual resurslar (RAM, CPU, disk)ga sezilarli darajada
ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun tizim yuklamasini kamaytirish uchun resursga
talabchan xizmatlarni o‘chirib qo‘yish, vizual effektlarni yengillashtirish va virtual
muhitga moslashtirilgan yordamchi vositalardan foydalanish zarur.
Amaliy tajribalar shuni ko‘rsatadiki, bunday optimallashtirish ishlari
foydalanuvchi tajribasini yaxshilabgina qolmay, balki tizimning umumiy barqarorligi
va javob berish tezligini ham oshiradi. Ayniqsa, ta’lim, biznes va tarmoq
infratuzilmalarida ko‘p sonli virtual mashinalar bilan ishlaganda, markaziy boshqaruv
(Group Policy) orqali interfeysni standartlashtirish maksimal samaradorlikni
ta’minlaydi.
Virtual muhitda Windows foydalanuvchi muhitini yanada mukammal
optimallashtirish
Windows operatsion tizimini virtual mashinada samarali ishlatish uchun nafaqat
yuqorida ko‘rsatilgan asosiy qadamlar balki tizimni batafsil tahlil qilish, qo‘shimcha
konfiguratsiyalar va zamonaviy vositalardan foydalanish zarur. Bugungi kunda
virtualizatsiya texnologiyalari yanada rivojlanib, Windowsning grafik va fon
jarayonlari virtual muhit uchun optimallashtirilgan modullarga ega bo‘lsa-da, ular
to‘liq avtomatik ishlamasligi sababli, qo‘lda sozlashlar muhim ahamiyatga ega.
Resurslarni taqsimlash va virtual mashina konfiguratsiyasi
Virtual mashinaning resurslarini (CPU, RAM, disk I/O) to‘g‘ri taqsimlash
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
100
100
tizimning umumiy ishlash samaradorligini oshiradi:
1.
CPU yadrolari soni:
Ko‘p yadro ajratish har doim foydali emas.
Windows 10 va undan yuqori versiyalar uchun 2 yadro ko‘pincha yetarli bo‘ladi, lekin
resurs talab qiluvchi xizmatlar va dasturlar mavjud bo‘lsa, 4 va undan ortiq yadrolarni
berish mumkin. Biroq, juda ko‘p yadro berish virtualizatsiya qatlamida overhead
(qo‘shimcha yuk) keltirib chiqarishi mumkin.
2.
RAM hajmi:
Windows OT uchun 2 GB RAM minimal hisoblanadi,
ammo 4 GB va undan yuqori RAM o‘rnatish virtual muhitda samaradorlikni oshiradi.
Shuningdek, Windows 10 Pro va Enterprise versiyalarida Superfetch va Prefetch
xizmatlarini sozlash orqali RAMdan optimal foydalanish mumkin.
3.
Disk tizimi:
SSD-dan foydalanish virtual mashinaning kechikishini
sezilarli kamaytiradi. Shuningdek, diskda virtual mashina fayllarini o‘ziga xos joyga
ajratish va disk I/O prioritetini sozlash maqsadga muvofiq.
Windows 10/11 uchun zamonaviy optimallashtirish qadamlar
Qo‘shimcha grafik sozlamalar va vizual effektlarni yengillashtirish:
1.
Windows 10 va 11 da "Transparency effects" ni o‘chirish va "Animations
in Windows" opsiyalarini o‘chirish foydalanuvchi interfeysining yukini kamaytiradi.
2.
"Focus Assist" rejimini faollashtirish orqali ortiqcha bildirishnomalar
to‘sqinlik qilmasligi va tizim resurslari ortiqcha ishlatilmasligi mumkin.
3.
«Background apps» da faol dasturlarni minimallashtirish: Sozlamalar →
Privacy → Background apps bo‘limidan kerakli ilovalarni faollashtirish yoki o‘chirish
mumkin.
Fon xizmatlari va yangilanishlarni boshqarish:
1.
Windows Update xizmatining fon ishlashini boshqarish uchun "Delivery
Optimization" va "Active Hours" funksiyalaridan foydalanish orqali yangilanishlarni
ish vaqtida yuklamaslik mumkin.
2.
"Storage Sense" funksiyasini yoqish yordamida vaqtinchalik fayllar va
keshlarni avtomatik tozalash ish samaradorligini oshiradi.
3.
Keraksiz fon xizmatlarini avtomatlashtirilgan skriptlar (PowerShell yoki
Group Policy orqali) yordamida to‘xtatish va qayta ishga tushirish imkoniyati yaratish.
Ishga tushuvchi dasturlarni boshqarishda yanada ilg‘or usullar:
1.
Windows Task Scheduler yordamida keraksiz dasturlarni avtomatik
ravishda ma’lum vaqt oralig‘ida o‘chirish yoki ishga tushirish.
2.
"Autoruns" kabi bepul vositalardan foydalanib, tizim ishga tushishi bilan
birga yuklanadigan barcha komponentlarni batafsil ko‘rib chiqish va optimallashtirish.
Virtual mashinalar uchun maxsus vositalar va drayverlar
Virtualizatsiya platformalari uchun ishlab chiqilgan maxsus integratsiya vositalari
tizim va apparat o‘rtasida yanada samarali aloqa o‘rnatadi:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
101
101
1.
VMware Tools:
Bu paket Windows tizimining virtual qurilmalar bilan
tez va barqaror ishlashini ta’minlaydi, grafik va tarmoq adapterlari ish faoliyatini
yaxshilaydi.
2.
VirtualBox Guest Additions:
Grafik qobiliyatni kengaytirish, bir nechta
monitorlarni qo‘llab-quvvatlash va sichqoncha integratsiyasi imkonini beradi.
3.
Hyper-V Integration Services:
Windows server muhitida virtual
mashinalarni boshqarishni yengillashtiradi, resurslar monitoringi va avtomatik
sozlashlarni taqdim etadi.
Shuningdek, yangi Windows versiyalarida Hyper-V qatlamining o‘zi ko‘plab
optimallashtirishlarni avtomatik bajaradi, ammo qo‘shimcha sozlashlar ko‘proq
samaradorlikka olib keladi.
Virtual muhitda xavfsizlik va foydalanuvchi muhitini boshqarish
Virtual muhitda Windows OT-ni optimallashtirish bilan birga uning xavfsizlik
jihatlarini ham inobatga olish zarur. Korporativ va ta’lim muhitlarida xavfsizlik va
boshqaruv vositalari bilan integratsiya qilish samaradorlik va barqarorlikni
ta’minlaydi.
Group Policy yordamida xavfsizlikni ta’minlash va foydalanuvchi
interfeysini boshqarish
Group Policy Management Console (GPMC) orqali markaziy boshqaruv tizimi
yaratish:
1.
Foydalanuvchilar uchun xavfsiz ish muhiti yaratish maqsadida, maxsus
siyosatlar o‘rnatish.
2.
Ekran qulfi, parol siyosatlari, avtomatik yangilanishlar va firewall
sozlamalarini yagona markazdan boshqarish.
3.
Keraksiz xizmatlarni to‘liq cheklash yoki faqat ma’lum guruhlarga ruxsat
berish.
4.
Windows Defender va boshqa xavfsizlik vositalarini avtomatik
faollashtirish va sozlash.
Virtual mashinalarda xavfsizlikni oshirish
1.
Snapshot va Backup:
Virtual mashinalarni muntazam ravishda snapshot
qilib borish tizim buzilishida tez tiklanishga imkon beradi.
2.
Isolated Network Segment:
Tarmoq segmentlarini ajratish va virtual
mashinalarni faqat zarur portlar orqali ulash xavfsizlikni oshiradi.
3.
Antivirus va Endpoint Security:
Virtual muhit uchun mo‘ljallangan
xavfsizlik dasturlarini o‘rnatish va avtomatik yangilab borish.
4.
User Access Control (UAC):
Foydalanuvchilarning tizimdagi
huquqlarini cheklash orqali zararli dasturlar ishga tushishini oldini olish.
Zamonaviy tendensiyalar va texnologiyalar
Virtualizatsiya va bulut hisoblash sohasida Windows operatsion tizimini yanada
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
102
102
samarali ishlatish uchun yangi texnologiyalar rivojlanmoqda:
Windows Subsystem for Linux (WSL) va konteyner texnologiyalari
1.
WSL yordamida Windowsda Linux muhitini qo‘shish va bir vaqtning
o‘zida ikkala tizimdan ham foydalanish imkoniyati bor. Bu virtual mashina yukini
kamaytiradi va rivojlangan dasturiy muhit yaratadi.
2.
Windows konteynerlari Docker va Kubernetes kabi konteyner
platformalarida ishlashi uchun optimallashtirilgan, bu esa virtualizatsiyadan kamroq
resurs talab qiladi.
Bulutga asoslangan virtual ish stollari (DaaS)
1.
Microsoft Azure Virtual Desktop (AVD) va Amazon WorkSpaces kabi
xizmatlar yordamida foydalanuvchi virtual ish stoli bulutda joylashgan bo‘lib, kerakli
resurslar dinamik tarzda taqsimlanadi.
2.
Bu yondashuvda lokal virtual mashinalarga qaraganda yaxshiroq resurs
boshqaruvi va xavfsizlik kafolatlanadi.
Virtual muhitda Windows operatsion tizimini samarali ishlatish ko‘p jihatdan
foydalanuvchi muhitini va tizim resurslarini puxta boshqarishga bog‘liq. Quyidagi
asosiy tavsiyalarni esdan chiqarmaslik kerak:
1.
Tizim resurslarini optimal taqsimlash va sozlash, ayniqsa RAM va CPU;
2.
Fon xizmatlari va ishga tushuvchi dasturlarni boshqarish orqali ortiqcha
yukni kamaytirish;
3.
Virtualizatsiya platformasi uchun maxsus qo‘shimcha vositalarni
o‘rnatish va muntazam yangilab borish;
4.
Group Policy va xavfsizlik siyosatlari yordamida markaziy boshqaruvni
tashkil etish;
5.
Yangi texnologiyalar, jumladan konteynerlar va bulut virtualizatsiyasidan
foydalanish.
Shu tarzda, Windowsning foydalanuvchi muhiti virtual muhitda yanada yengil,
barqaror va xavfsiz ishlashi ta’minlanadi, bu esa foydalanuvchining ish unumdorligini
sezilarli darajada oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Umarov
B.
RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR
VOSITASIDA
PEDAGOGLARNING
PROFESSIONAL
KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH MAZMUNI //Евразийский журнал математической
теории и компьютерных наук. – 2023. – Т. 3. – №. 5. – С. 87-93.
2.
Azizovich U. B. PRINCIPLES OF FORMING TEACHER COMPETENCE
THROUGH INNOVATIVE TECHNOLOGIES. Finland International Scientific
Journal of Education //Social Science & Humanities. – 2023. – Т. 11. – №. 5. – С.
823-828.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-1_June-2025
103
103
3.
Azizovich U. B. PEDAGOGICAL-PSYCHOLOGICAL PRINCIPLES OF THE
FORMATION OF PROFESSIONAL COMPETENCE //Confrencea. – 2023. – Т.
6. – №. 6. – С. 204-212.
4.
Azizovich U. B., Zarifjon o’g’li X. N. BULUT TEXNOLOGIYALARINING
AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI //TA’LIM, TARBIYA VA
INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 46-54.
5.
Azizovich U. B., Rustamjon o‘g‘li R. Z. MA’LUMOTLARNI SHIRFLASH
TENALOGIYALARI VA XAVFSIZLIK STANDARTLARI //TA’LIM,
TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 105-
108.
6.
Azizovich U. B. et al. OLAP TIZIMLARINING ASOSIY PRINSIPLARI
//TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №.
1. – С. 81-86.
7.
Azizovich U. B. THE DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL COMPETENCY
OF TEACHERS IN EDUCATIONAL TECHNOLOGY BASED ON DIGITAL
TECHNOLOGIES //Eurasian Journal of Mathematical Theory and Computer
Sciences. – 2024. – Т. 4. – №. 7. – С. 11-14.
8.
Azizovich U. B. et al. MASHINALI O ‘QITISHDA REGRESSIYA ENG KICHIK
KVADRATLAR USULINI QO ‘LLASH //INNOVATION IN THE MODERN
EDUCATION SYSTEM. – 2024. – Т. 5. – №. 46. – С. 266-270.
