Vol. 79 No. 1 (2025)
Articles
SUN’IY INTELLEKT VA INSONIYAT KELAJAGI
Ushbu maqolada sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalarining zamonaviy jamiyat hayotiga ta’siri, ularning insoniyat kelajagidagi o‘rni va roli tahlil qilinadi. Sunʼiy intellekt nafaqat texnologik rivojlanishning markazida, balki iqtisodiyot, sog‘liqni saqlash, ta’lim, xavfsizlik, ijtimoiy aloqalar, madaniyat va siyosiy boshqaruv kabi sohalarda ham chuqur o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. Maqolada SI’ning imkoniyatlari, xususan, katta ma’lumotlarni tahlil qilish, avtomatlashtirish, inson xatolarini kamaytirish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish kabi afzalliklar ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, inson ish o‘rinlarining qisqarishi, etik masalalar, nazorat va xavfsizlik muammolari, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi kabi salbiy oqibatlari ham tahlil qilinadi.
VIRTUAL WINDOWS OTDA FOYDALANUVCHI MUHITINI OPTIMALLASHTIRISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada virtualizatsiya muhiti sharoitida Windows operatsion tizimining foydalanuvchi interfeysini optimallashtirish masalalari tahlil qilinadi. Virtual mashinalarda Windows OTni samarali ishlatish uchun resurslar taqsimoti, fon xizmatlar va vizual interfeys sozlamalarini optimallashtirishning muhim jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, Guest Tools yoki Integration Services kabi yordamchi vositalar orqali tizim unumdorligini oshirish usullari yoritilgan. Tadqiqot natijalari virtual muhitda ishlash samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va foydalanuvchining ish qulayligini ta’minlashga xizmat qiladi. Maqola axborot texnologiyalari sohasida ishlovchi mutaxassislar, talabalar hamda IT infratuzilmasini boshqarish bilan shug‘ullanuvchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.
АВТОМОБИЛЬ САЛОНИ ИЧИДА ШИКАСТЛАНИШ: ХОСИЛ БЎЛИШ МЕХАНИЗМИ ВА СУД-ТИББИЙ ДИАГНОСТИКАСИ
Аннотация. Ушбу мақолада автомобиль салони ичида шикастланиш бўйича адабиётлар таҳлили маълумотлари берилган. Суд-тиббий экспертиза маълумотларига кўра, автомобилнинг ичида ҳайдовчи ва йўловчиларнинг шикастланиши асосан автомобилнинг бошқа транспорт воситаси, ҳаракатсиз жисм билан тўқнашувида, айрим ҳолатларда автомобилни ағдарилиб кетишида ёки унинг баландликдан йиқилишида ҳамда автомобиль ҳаракатининг кескин ўзгаришида (секинлашиш ёки тезлашишида) рўй беради.
FAYLLAR BILAN ISHLASH. FAYLGA YOZISH VA SAQLASH
Annotatsiya: Ushbu maqolada kompyuter dasturlashda fayllar bilan ishlashning asosiy tamoyillari, xususan faylga yozish va saqlash jarayonlari tahlil qilinadi. Faylga ma’lumot yozish — dasturiy ta’minotlarda doimiy ma’lumotlarni saqlash va keyinchalik ulardan foydalanish uchun zarur bo‘lgan fundamental operatsiya hisoblanadi. Maqolada fayl yaratish, ochish, unga ma’lumotlarni ketma-ket yoki butun ko‘rinishda yozish hamda yozilgan ma’lumotlarni to‘g‘ri saqlash usullari o‘rganilgan. Bundan tashqari, faylga yozish jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xatoliklarni oldini olish va samarali fayl boshqaruvi bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari dasturiy ta’minotlarni yaratishda ma’lumotlarni xavfsiz va samarali saqlash imkonini beradi hamda dasturlash jarayonida resurslardan oqilona foydalanishga yordam beradi.
PANDAS KUTUBXONASI YORDAMIDA JADVAL KO'RINISHIDAGI MA'LUMOTLAR BILAN ISHLASH
Annotatsiya: Ushbu maqola Python dasturlash tilidagi Pandas kutubxonasi va uning jadval ko‘rinishidagi ma‘lumotlar bilan ishlashdagi imkoniyatlariga bag‘ishlangan. Maqolada Pandasning asosiy xususiyatlari, ma‘lumotlarni import/eksport qilish, tozalash, guruhlash va tahlil qilish kabi funksiyalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, amaliy misollar orqali kutubxonaning qo‘llanilishi va afzalliklari tahlil qilinadi. Pandas ma‘lumotlar tahlilchilari uchun muhim vosita sifatida ta’kidlanadi.
XK “TAEWOONG” MCHJ NI KENGAYTIRISH UCHUN LOYIHA BOSHQARUVI STRATEGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolamizda “XK “TAEWOONG” MCHJ misolida aksiyadorlik jamiyatlarida kuzatuv kengashlari faoliyatini tahlil qilish va iqtisodiy jihatlarini baholashga bag‘ishlangan. Zamonaviy biznesdagi tez o‘zgarishlar sharoitida ushbu tadqiqotning dolzarbligi kompaniyalarning barqaror rivojlanishini ta’minlash uchun loyiha boshqaruvining samarali faoliyat yuritishi zaruratdir.
O’QUVCHILARNI UMUMIY CHIDAMLILIGINI TARBIYALASH (BASKETBOL SPORT TURI MISOLIDA)
Annotatsiya:Ushbu maqolada o’quvchilarni basketbol sport turi orqali umumiy chidamliligini rivojlantirish bilan bog'liq muammolar ko'rib chiqilgan. Hozirgi adabiyotlarni o'rganish, ta'lim usullarini tahlil qilish va so'nggi tadqiqotlar natijalarini taqdim etish orqali maqola yosh sportchilarda chidamlilikni qanday samarali rivojlantirish mumkinligi haqida to'liq ma'lumot berishga qaratilgan.
CLINICAL-LABORATORY EXAMINATION OF DENTAL DISEASES IN CHEMICAL INDUSTRY WORKERS AND IDENTIFICATION OF MODERN TREATMENT METHODS
Abstract. The question of negative conditions in the oral cavity of workers in the chemical industry remains relevant. It has been proven that the high prevalence of non-carious lesions of the teeth and oral mucosa is associated with production processes such as oil and gas extraction, metallurgy, chemical production, baking and confectionery.
OPTIMIZATION OF COMPREHENSIVE THERAPY FOR EXUDATIVE-HYPEREMIC AND EROSIVE-ULCERATIVE VARIANTS OF ORAL LICHEN PLANUS
Abstract. This study explores optimized treatment strategies for the exudative-hyperemic and erosive-ulcerative variants of oral lichen planus (OLP), a chronic inflammatory disorder of the oral mucosa known for its persistent course, therapeutic resistance, and potential for malignant transformation. The research evaluates the distribution of clinical forms of OLP across different age groups and highlights the condition’s correlation with systemic illnesses and detrimental lifestyle factors such as smoking. Findings indicate that a tailored, multidisciplinary treatment approach significantly alleviates clinical symptoms, enhances mucosal healing, and contributes to a better quality of life for patients affected by OLP.
ТЕХНОЛОГИИ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОБРАЗОВАНИИ: ПЕРСПЕКТИВЫ И ПОСЛЕДСТВИЯ
Аннотация: В данной статье рассматриваются современные подходы к использованию технологий искусственного интеллекта (ИИ) в образовательной среде. Особое внимание уделяется программированию, в частности языку C++, как базовому инструменту для освоения ИИ-систем. Анализируются реальные примеры внедрения ИИ, такие как использование ChatGPT в вузах, интеллектуальные обучающие платформы и адаптивные системы. Обозначены как перспективы, так и потенциальные риски интеграции ИИ в образовательный процесс.
АВТОМАТИЗИРОВАННЫЕ СИСТЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ХЛОПКООЧИСТИТЕЛЬНЫХ МАШИН
Аннотация: В статье рассматривается применение автоматизированных систем управления для оптимизации технологических показателей хлопкоочистительных машин. Практические анализы показали, что мониторинг процесса работы машины в режиме реального времени, автоматическое регулирование таких параметров, как расход хлопка, давление воздуха, скорость вращения барабана и других факторов, повышают эффективность на 18–22%. Также отмечается снижение уровня отходов, снижение энергопотребления и увеличение доли чистой волокнистой продукции. В статье рассматриваются эксперименты по успешной интеграции модулей управления, созданных на базе современных датчиков, микроконтроллеров и SCADA-систем, в технологические системы.
STRUCTURAL AND FUNCTIONAL BRAIN ALTERATIONS AS TRIGGERS OF ISCHEMIC STROKE IN COVID-19 PATIENTS
Abstract. Stroke remains one of the major causes of long-term disability worldwide, significantly impairing motor abilities, sensory perception, and emotional-cognitive functions. By the end of the acute phase, approximately 85% of stroke survivors experience persistent motor dysfunction and speech disturbances such as aphasia. In some individuals infected with COVID-19, the onset of acute ischemic stroke may be linked to specific structural and functional alterations in the brain. This article explores the possible mechanisms by which COVID-19-related neurological changes contribute to stroke development.
TOMCHILATIB SUG‘ORISHDA SUG’ORISH TEXNIKA ELEMENTLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya. Maqolada olma bog‘larini tomchilatib sug‘orish texnologiyasi orqali sug‘orish rejimlari o‘rganilgan va natijalari keltirilgan. Sug‘orish texnika elementlari takomillashtirilishi natijasida hosildorlikning oshishi va suv resurslarining iqtisod qilinishiga erishilgan. Agarda intensiv bog‘larda tomchilatib sug‘orish texnologiyasi joriy etilsa, suv resurslari 40-60 foiz, mineral o‘g‘itlar 50 foiz va yoqilg‘i-moylash materiallari 30 foizgacha iqtisod qilinishi isbotlangan. Bundan tashqari, sug‘orish rejimi o‘simliklarning suvga bo‘lgan ehtiyojiga mos kelishi va ortiqcha suv ishlatilmasligi, namlik faqat o‘simliklarning ildiz tizimiga yaqin joyda to‘planashi, natijada suv butun dala bo‘ylab tarqalmasligi keltirilgan.
EFFECTIVE METHODS IN TEACHING ENGLISH
Annotatsiya: ingliz tili global kommunikatsiyaning muhim vositasi sifatida, uning o‘qitilishi o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini rivojlantirishda katta ahamiyatga ega. Har bir metodning afzalliklari va o‘quvchilarga qanday yordam berishi haqida ma'lumot berilgan. Ushbu yondashuvlar o‘quvchilarning qiziqishini oshirish, tilni amaliyotda qo‘llash qobiliyatini rivojlantirish va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishda samarali hisoblanadi. Maqola ingliz tilini o‘qitishda zamonaviy yondashuvlarni qo‘llash orqali ta'lim jarayonini yaxshilashga qaratilgan.
ЖИДКОСТНОЙ БИОПСИИ ДЛЯ МОНИТОРИНГА ПРОГРЕССИИ И РЕЦИДИВОВ РАКА ЯИЧНИКОВ
Аннотация: Рак яичников остаётся одним из наиболее агрессивных гинекологических злокачественных новообразований с высокой смертностью. Традиционные методы диагностики, такие как визуализация и определение опухолевых маркеров, имеют ограниченную чувствительность на ранних стадиях рецидива. Жидкостная биопсия представляет собой перспективный неинвазивный метод мониторинга, основанный на анализе циркулирующей опухолевой ДНК (цтДНК), экзосом и циркулирующих опухолевых клеток.
КЛИНИКО-ПАТОГЕНЕТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПАРЕНТЕРАЛЬНЫХ ВИРУСНЫХ ГЕПАТИТОВ В И С И ОПТИМИЗАЦИЯ ИХ ТЕРАПИИ С ПРИМЕНЕНИЕМ ГЕПАТОПРОТЕКТОРОВ
Высокий уровень инфицирования населения парентеральными вирусными гепатитами В и С, распространенность наркологических заболеваний с преобладанием внутривенно вводимых средств, значительное омоложение основных групп больных, рост хронических форм болезни, приводящих к снижению трудоспособности и дальнейшему распространению инфекции среди населения, определяют многогранность проблемы и актуальность ее исследования специалистами разных областей.
Несмотря на то, что проблеме гемоконтактных вирусных гепатитов В и С в последние годы уделяется значительное внимание исследователей, до настоящего времени не выявлены все механизмы прогрессирования и хронизации процесса, имеющие место у 20-80% заболевших.
KAPILLYARLIK HODISASI: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY QO‘LLANILISHI
Annotatsiya: Mazkur maqolada kapillyarlik hodisasining fizikaviy mohiyati, yuzalararo kuchlar va sirt tarangligi bilan bog‘liqligi hamda bu hodisaning nazariy asoslari yoritilgan. Shuningdek, kapillyarlikning turli sohalarda, xususan, biologiya, tibbiyot, qurilish va texnika yo‘nalishlarida qanday qo‘llanilayotgani tahlil qilinadi. Amaliy misollar orqali hodisaning kundalik hayotdagi ahamiyati ochib beriladi.
DIFFERENSIAL HISOBNING ASOSIY TEOREMALARI (FERMA,ROLL, LAGRANJ VA KOSHI TEOREMALARI)
Annotatsiya: Mazkur maqolada differensial hisobning asosiy teoremalari-Ferma, Roll, Lagranj va Koshi teoremalari o’rganiladi. Bu teoremalar matematik analizning fundamental qismidir va funksiyalarni tahlil qilishda muhim o’rin tutadi. Har bir teoremaning matematik bayoni, geometrik ma’nosi va isboti bilan tanishiladi. Shuningdek bu teoremalar asosida hosila va differensialning xususiyatlarini chuqur tushunish imkoniyati yuzaga keladi.
ISLOM KARIMOVNING SIYOSIY MEROSI VA UNING ZAMONAVIY O‘ZBEKISTON TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Abdug‘aniyevich Karimovning siyosiy merosi, u yaratgan davlat boshqaruvi tizimi, mustaqil taraqqiyot yo‘li va bugungi zamonaviy O‘zbekiston rivojlanishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Islom Karimov tomonidan mustaqillikning dastlabki yillarida boshlab berilgan siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy islohotlar, milliy davlatchilik asoslarini mustahkamlashga qaratilgan tashabbuslari, xalqaro maydondagi tinchliksevar siyosati va yurt tinchligini saqlashdagi faoliyati bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. Maqolada Islom Karimov g‘oyalari zamonaviy O‘zbekiston siyosatida qanday davom ettirilayotgani, u asos solgan tamoyillarning hozirgi davlat strategiyasida qanday ifoda topayotgani yoritiladi.
РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ, ИНТЕНСИВНОСТЬ И ОСОБЕННОСТИ КЛИНИЧЕСКОГО ТЕЧЕНИЯ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПАРОДОНТА У ЛИЦ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА
Резюме. Однако довольно высокий негативный фон местных раздражающих факторов, таких как плохая гигиена полости рта, отсутствие лечения заболеваний тканей пародонта, не позволил дифференцированно определить причину роста заболеваемости генерализованным пародонтитом. Следует так же отметить, что процесс развития боле тяжелых форм как гингивита, так и генерализованного пародонтита, при неблагоприятном стоматологическом статусе протекает значительно быстрее, чем прирост количества новых лиц с заболеваниями пародонта.
МЕТОДИКА ЛЕЧЕНИЯ КАНДИДОЗА СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ ПОЛОСТИ РТА ПРЕПАРАТОМ КАНДИД
Резюме. Показано при изучении обычного кандидоза, что положительная динамика начиналась с 3-го дня лечения и характеризовалась нормализацией субьективных ощущений к 7-му дню, что подтверждалось обьективными микробиологическими исследованиями. При псевдомембранозной форме кандидоза положительная динамика выявлена, начиная с 5-6-го дня от начала лечения. При гиперпластическая форма кандидоза не выявила положительного результата.
JIRA PROJECT MANAGEMENT TOOL IMPACT ON SOFTWARE DEVELOPMENT TIMELINE ACCELERATION
This study examines Atlassian's Jira impact on software development timeline acceleration. Analysis of 15 organizations shows average project completion time reduction of 27.3%, with small-medium teams achieving 35% improvement. Key factors include enhanced visibility, workflow automation, and tool integration. Organizations implementing Jira experienced 89% sprint completion rates versus 67% previously, with 45% faster critical issue resolution.
THE ROLE AND IMPORTANCE OF BIOLOGICAL ASSETS AS AN ECONOMIC RESOURCE AND A COMPONENT OF THE GREEN ECONOMY IN UZBEKISTAN
This paper investigates the essence and significance of biological assets as both economic resources and core components of the green economy. Biological assets—such as forests, orchards, plantations, and livestock—are shown to possess dual value: they generate measurable economic output and provide critical ecosystem services, including carbon sequestration, biodiversity preservation, and soil regeneration. The study emphasizes that sustainable management and standardized accounting, particularly through IFRS 41 – Agriculture, are essential for capturing the true value of biological assets in national financial systems. Using case studies from countries like Uzbekistan, Kenya, Brazil, and Indonesia, the paper demonstrates how biological assets contribute to GDP, enhance rural livelihoods, and support climate mitigation goals. Furthermore, the carbon sequestration capacities of different asset types are analyzed, underscoring their environmental relevance. The paper concludes by advocating for integrated accounting, policy reforms, and institutional support to unlock the full economic and ecological potential of biological assets within the framework of the green economy.
KORXONA SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA MENEJMENT TIZIMINING ROLI
Annotatsiya: ushbu maqolada korxona faoliyatining samaradorligini oshirishda menejment tizimining tutgan o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Avvalo menejment tizimining asosiy tarkibiy qismlari, ularning o‘zaro bog‘liqligi va tashkilot ichida qanday ishlashi ko‘rib chiqiladi. Maqolada samarali boshqaruv orqali resurslardan oqilona foydalanish, raqobatbardoshlikni ta’minlash, xodimlar faolligini oshirish hamda ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish imkoniyatlari yoritilgan.
BOLALARDA O‘QUV MOTIVATSIYASINI SHAKLLANTIRISHDA O‘YINLI TEXNOLOGIYALARNING ROLI
Ushbu maqolada bolalar o‘rtasida o‘quv faoliyatiga bo‘lgan motivatsiyani shakllantirishda o‘yinli texnologiyalarning o‘rni va samaradorligi yoritilgan. Motivatsiya – bu o‘quvchini faoliyatga undovchi ichki kuch bo‘lib, uning shakllanishi ta’lim sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘yinli texnologiyalar esa bolalarning psixologik va emotsional holatiga mos tarzda o‘rganishga rag‘batlantiruvchi muhit yaratadi. Ushbu maqolada o‘yinli metodlarning o‘ziga xos jihatlari, ularning o‘quv jarayonidagi tatbiqi va samaradorlik darajasi tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston maktablarida olib borilgan tajribalar asosida o‘yinli yondashuvlarning o‘quvchilarning qiziqishini oshirishdagi roli ko‘rib chiqilgan.
COMPARACIÓN LÉXICA Y GRAMATICAL: SIMILITUDES Y DIFERENCIAS EN ESPAÑOL E INGLÉS
En el campo de la lingüística, la comparación de características léxicas y gramaticales de diferentes lenguas es una de las direcciones importantes de la investigación lingüística. El español y el inglés son idiomas diferentes, pero en cierto modo están cercanos entre sí. Este artículo analiza los rasgos léxicos y gramaticales del español y el inglés. El objetivo es identificar las similitudes y diferencias entre los dos idiomas, para ayudar a aliviar las dificultades encontradas en el aprendizaje de estos idiomas.
PRIORITIES FOR DEVELOPMENT OF THE GENERAL INSURANCE INDUSTRY IN UZBEKISTAN
Annotation. This article defines the priority areas for the development of the general insurance sector in Uzbekistan, and identifies and analyzes the main factors that impede the stable and effective functioning of the insurance system, in particular the general insurance sector. It also describes the results that are expected to be achieved in the field of general insurance through the implementation of these areas.
QUYOSH PANELLARINI YERGA ULASH ORQALI POTENSIAL OKSIDLANISH DARAJASI (POD) TA’SIRINI KAMAYTIRISH: DIAGNOSTIKA VA OPTIMALLASHTIRISH YONDASHUVLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada quyosh fotoelektrik (PV) tizimlarida yuzaga keladigan Potential Induced Degradation (PID) hodisasining fizik tabiati, uning tizim quvvatiga ta’siri hamda yerga ulash orqali POD ni kamaytirish usullari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda mono- va polikristallik panellar asosida yerga ulangan va ulanmagan tizimlar solishtirildi. Diagnostik vositalar – termokamera, IV-tracer, multimetr orqali quvvat yo‘qotishlar, izolyatsiya qarshiliklari va termal zonalar kuzatildi. Natijalarda yerga ulanmagan tizimlarda POD kuchliroq namoyon bo‘lib, quvvat yo‘qotishi 7.2% gacha yetgani, termografik kuzatuvlarda esa issiqlik “hotspot”lar paydo bo‘lgani aniqlandi. Yerga ulangan tizimlarda esa bu ko‘rsatkichlar sezilarli darajada past bo‘lib, PODning oldi olingani kuzatildi. Maqola oxirida POD ni kamaytirish bo‘yicha texnik tavsiyalar berilgan.
ОБЗОР СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ ДИАГНОСТИКИ И ТЕРАПИИ ЭПИЛЕПСИИ
Аннотация. Эпилепсия – хроническое неинфекционное заболевание головного мозга, поражающее людей в любом возрасте. Для нее характерны повторяющиеся припадки, которые проявляются в виде кратковременных непроизвольных судорог в какой-либо части тела (парциальные судороги) или по всему телу (генерализованные судороги) и иногда сопровождаются потерей сознания и утратой контроля над функциями кишечника или мочевого пузыря.
YANGI ANIQLANGAN QANDLI DIABET BEMORLARDA DIABETIK RETINOPATIYA SKRININGI O‘TKAZILISHIDAGI AXAMIYATI
Annotatsiya. Diabetik retinopatiya(DR) qandli diabet(QD) kasalligining keng tarqalgan asoratlaridan biri. Kasallikni vaqtida aniqlanmasligi bemorlarda o‘zgartirib bo‘lmas degenerativ o‘zgarishlar kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. Natijada bemorlarning ko‘rish o‘tkirligi (KO‘) keskin pasayib, keyinchalik davolash imkoni ta’sir etmaydigan ko‘rlik kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. QD bemorlarda kasallikning boshlang‘ich davrida DR yashirin tarzda kechishi mumkin. Xozirda dunyo oftalmologlari oldidagi asosiy vazifalardan biri DR belgilarini kasallikning dastlabki davrida aniqlash kabilar yotadi. Faqatgina bemorlarda o‘tkaziladigan skrining tekshiruvlar DRni oldinroq aniqlash imkonini yaratadi. Shu maqsadda biz Andijon viloyatida QD kasalligi yangi aniqlangan 860ta (1714 ko‘z) bemorlarda diabetik retinopatiya skrining (DRS) tekshiruvini amalga oshirdik. Bu bemorlarda oftalmologik tekshiruvlar bilan bir qatorda qondagi qand miqdori xam tekshirildi. Tadqiqot o‘tkazishdan maqsad erta aniqlangan DR belgilarining tashqalish chastotasini aniqlash va QDning birinchi va ikkinchi tur bilan xastalangan bemorlarda DRni kelib chiqishini taqqoslashdir. O‘tkazilgan skrining tekshiruvlar natijasida 102ta (177 ko‘z) bemorlarda DRning belgilari aniqlandi va ularga kerakli davolash rejasi ishlab chiqarildi. QD bilan kasallanish staji 0,2 – 1 yilni tashkil etadi. Aniqlangan DRning 3tasi QDning birinchi turiga, 99tasi ikkinchi turiga mansub. Ularning xayot tarzlari, kasallik tarixlari o‘rganilib chiqildi va DRning erta rivojlanishlariga sabab bo‘lgan omillar o‘rganilib chiqildi. DRS tekshiruvining o‘tkazilishi DRning dastlabki belgilarini aniqlashdagi o‘rni beqiyos bo‘lib, bemorlarning KO‘ni saqlanishida va DR maydonini chegaralanilishi uchun kerakli davolash taktikasini belgilashda muxim axamiyatni kasb etadi.
UMAR XAYYOMNING “NAVRO`ZNOMA” ASARI TAHLILI
Annotatsiya: Ushbu maqolada matematik, astronom, faylasuf, hakim, fizik, mutafakkir va shoir Gʻiyosiddin Abulfath Umar ibn Ibrohim Xayyom Nishopuriy qalamiga mansub bo`lgan Navroʻzning kelib chiqish tarixi, Sharq xalqlarining bu bayram bilan bogʻliq anʼana va marosimlari keng yoritilgan “Navro`znoma” asari bilan bog`liq bo`lgan tahlil va munozaralar bilan tanishamiz.
FIZIKANI O‘QITISHDA O‘QUVCHILARNING O‘Z-O‘ZINI NAZORAT QILISH VOSITALARINI TAKOMILLASHTIRISH (ELEKTRON PLATFORMALAR MISOLIDA)
Ushbu maqolada zamonaviy fizika ta’limida o‘quvchilarning o‘z-o‘zini nazorat qilish (self-assessment) vositalarini takomillashtirish muammosi yoritilgan. Ayniqsa, elektron platformalar asosida tashkil etilgan baholash vositalarining o‘quv jarayonidagi o‘rni, ularning samaradorligi, mustaqil ta’limga bo‘lgan ta’siri tahlil qilinadi. Maqolada interaktiv testlar, avtomatik baholash tizimlari, diagnostik topshiriqlar va elektron portfoliolar orqali talabalar bilimini muntazam tahlil qilish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Elektron nazorat vositalarining texnik oliy ta’lim muassasalaridagi amaliy joriy etilishi, shuningdek, ular yordamida o‘quvchilarning o‘z bilim darajasini mustaqil baholash va tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari fizika fanini o‘qitishda raqamli baholash texnologiyalaridan samarali foydalanishning metodik asoslarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
CHEGARALANGAN IKKI JISM MASALASI
Annotatsiya: Ushbu maqolada chegaralangan ikki jism masalasining asosiy matematik modeli va uning modellashtirish usullari tahlil qilinadi. Chegaralangan ikki jism tizimi mexanika sohasida keng qo‘llaniladigan oddiy, ammo muhim masaladir. Maqolada tizimning harakat tenglamalari, parametrlarining ta’siri, shuningdek, turli boshlang‘ich va chegaraviy sharoitlarda yechimlar ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy modellashtirish usullari va analitik yechimlar yordamida masalaning amaliy qo‘llanilishi va uning muhimligi ochib beriladi. Natijalar muhokama qilinib, masalaning mexanik tizimlar nazariyasidagi o‘rni ta’kidlanadi.
KONSENTRLANGAN QUYOSH NURLANISHINING IZOVALENT ARALASHMALAR BILAN LEGIRLANGAN KREMNIY QUYOSH ZARYADGA TA'SIRI
Annotatsiya: Ushba maqolada konsentratsiyalangan quyosh nurlanishining izovalent aralashmalar bilan legirlangan kremniy quyosh harakatlariga ta'siri o'rganiladi. Asosiy e'tibor yuqori zichlikdagi quyosh energiyasi ta'sirida ishlab chiqarishning fotoelektrik parametrlari o'zgarishiga, shu tarzda termik degradatsiya va tiklanish jarayonlariga qaratiladi. Germaniy va uglerod kabi izovalent aralashma turlari ko'rib chiqiladi hamda sifatlar tuzilma tarkibidagi roli va kremniy panjarasining termik tarkibini tuzatishdagi ahamiyati tahlil qiladi. Raqamli modellashtirish va eksperimental ma'lumotlardan ushlagan holda, quyoshning uzoq tiklanish konsentrlangan ta'siridagi ta'siridagi tahlilni saqlash. Tadqiqot natijalari ekstremal iqlim sharoitlarida ishlash uchun yanada samarali va uzoq muddatli fotoelektrik tizimlarni ishlab chiqishda qo'llab-quvvatlash mumkin.
QUYOSH PANELI (FOTOELEKTRIK TIZIM) VA AKKUMULYATORLARNING UZOQ MUDDATLI ISHLASHI ISTIQBOLLARI
Annotatsiya: Global miqyosda qayta tiklanuvchi energiya manbalariga qiziqish ortib borayotgan bir vaqtda, quyosh panellari (fotovoltaik tizimlar) va ular bilan bog‘liq energiya saqlash texnologiyalarining uzoq muddatli ishlashi muhim ilmiy-texnik va iqtisodiy ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu maqola quyosh panellari bilan birgalikda ishlatiladigan akkumulyatorlarning ishlash muddatini, samaradorligini va texnologik istiqbollarini tahlil qiladi. Asosiy e’tibor litiy-ion, qo‘rg‘oshin-kislota hamda yangi avlod energiya saqlash tizimlariga qaratilgan.
Maqolada quyidagi masalalar ko‘rib chiqiladi: akkumulyatorlarning ishlash sikli (charge-discharge cycles), degradatsiya mexanizmlari, iqlim sharoitlarining ta’siri, saqlash samaradorligini oshirish usullari, va energiya boshqaruvi tizimlarining roli. Tadqiqotda shuningdek, akkumulyatorlarning ekologik va iqtisodiy jihatlari, ularni qayta ishlash imkoniyatlari, va kelajakda kutilyotgan texnologik yutuqlar haqida ham ma’lumotlar beriladi.
Analitik ma’lumotlar asosida quyosh energiyasidan foydalanish samaradorligini maksimal darajada oshirish uchun zamonaviy akkumulyator texnologiyalarini rivojlantirish istiqbollari, ularning o‘zaro uyg‘unligi va amaliyotda qo‘llanish senariylari tahlil qilinadi. Maqola muqobil energiya manbalariga o‘tish jarayonida energiya saqlash texnologiyalarining hal qiluvchi ahamiyatini namoyon etadi.
CHUQUR O‘QITISH USULLARI ASOSIDA MATNLI MA’LUMOTLARNING QISQACHA MAZMUNINI CHIQARISH METODLARI
Annotatsiya: Ushbu ishda chuqur o‘qitish usullari asosida matnli ma’lumotlarning qisqacha mazmunini avtomatik tarzda chiqarish algoritmini ishlab chiqish masalasi ko‘rib chiqilgan. Bugungi kunda katta hajmdagi matnli axborotni qisqa, aniq va mazmunli shaklga keltirishga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Ayniqsa, yangiliklar, ilmiy maqolalar, hujjatlar va boshqa matnli manbalarni tezkor tahlil qilishda bunday texnologiyalarning roli katta ahamiyat kasb etadi. Ish natijasida matnlarning mazmunini tushunarli va ixcham shaklda chiqarib bera oladigan algoritm ishlab chiqildi.
IMPROVING THE EFFICIENCY OF BOXING TRAINING IN HIGHER EDUCATION
Log in. Currently, our boxers are achieving significant victories in the Olympic and world sports arenas. In order to maintain the achieved victories and further develop them in the future, it will be necessary to continue research aimed at improving the training process. Physical training, general preparedness and competitive activity of young novice boxers increase sharply. In order to improve various complex technical and tactical techniques at competitions, our boxers need to analyze their performance at competitions, observing preparatory movements, and also, based on improving tactical and technical techniques during training, pay attention to the ability to anticipate the opponent's tactical movements, adapt to complex situations, identify key situations and quickly and correctly evaluate them. Boxers need to quickly find rational solutions and use the most effective technical and tactical techniques
THE IMPORTANCE OF PSYCHOLOGICAL PREPARATION IN IMPROVING THE METHODOLOGY OF USING GENERAL AND SPECIAL TRAINING TOOLS IN INCREASING THE PHYSICAL PREPARATION OF WEIGHTLIFTERS
Annotation: Heavy athletics sports Olympic included in the program in our country intensity with developed a growing sport In such sports psychological unprepared in competitions participation to grow very big mistake is considered because to the athlete given from attempts use not getting their to the soul big impact does . This the article is about 13-17 year olds heavy of athletes competition and in training psychology place and to effectiveness the impact We are watching .
СПЕЦИАЛЬНАЯ СИСТЕМА СИЛОВЫХ ТРЕНИРОВОК ДЛЯ БЕГУНОВ 7–9 КЛАССОВ НА КОРОТКИЕ ДИСТАНЦИИ ФУНКЦИОНАЛЬНАЯ МОДЕЛЬ
Абстрактный: В государстве уделено особое внимание причинам отставания отечественных женщин спринтерок в коротких дистанциях по сравнению с ix соперницами. Исследование глубоко изучало систему силовой подготовки начала на корткие дистанции, и для спортсменов в возрасте 13-14 лет были разработаны специальные рекомендации по развитию мышц нижних конечностей и корпусов (сгибателей и разгибателей). Кроме того, установлено, что отношения между спортсменами и процессом игры неодинаковы. Также определены критерии развития мышц для спортсменов различного уровня – от III спортивной категории до мастеров спорта.
МУЛЬТИМОДАЛЬНЫЕ ТРАНСПОРТНЫЕ СИСТЕМЫ ДЛЯ УСТОЙЧИВОГО ТУРИЗМА В УЗБЕКИСТАНЕ: ОПТИМИЗАЦИЯ ЛОГИСТИКИ НА ОСНОВЕ ЗАДАЧ МАРШРУТИЗАЦИИ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ
Аннотация: Туризм в Узбекистане переживает бурный рост благодаря уникальному культурному наследию и государственной поддержке, включая упрощение визового режима и развитие инфраструктуры. В 2023 году страну посетило свыше 6,7 миллиона иностранных туристов, что подчеркивает необходимость совершенствования городской транспортной логистики. Текущие системы общественного транспорта в городах, таких как Ташкент, Самарканд и Бухара, характеризуются недостаточной интеграцией, перегруженностью и высоким экологическим воздействием. В данной статье предлагается использование мультимодальных транспортных решений, основанных на задачах маршрутизации транспортных средств (Vehicle Routing Problems, VRP), для повышения эффективности и устойчивости туристической логистики. Интеграция автобусов, систем велопроката и пеших маршрутов позволяет сократить эксплуатационные расходы на 7–20%, снизить выбросы углекислого газа и улучшить качество туристического опыта. На основе эмпирического анализа и математических моделей мы разрабатываем рекомендации для туроператоров и органов государственной власти Узбекистана, иллюстрируя их применение на примере Самарканда.
ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA MATEMATIKANI OʻQITISHDA YANGI YONDASHUVLAR
Annotatsiya: Zamonaviy texnologiyalar asosida matematikani o‘qitishda yangi yondashuvlar mavzusi bugungi ta’lim tizimining eng dolzarb masalalaridan biridir. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining tez sur’atlar bilan rivojlanishi har bir sohada, xususan ta’limda ham tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda. Matematikani o‘qitishda an’anaviy metodlardan zamonaviy texnologiyalar yordamida foydalanish o‘quv jarayonini yanada samaraliroq qilish imkonini beradi. Bu jarayonda o‘quvchilarning qiziqishini oshirish, ularning mavzularni chuqurroq anglashini ta’minlash, shuningdek, murakkab tushunchalarni sodda va tushunarli shaklda yetkazish muhim ahamiyat kasb etadi.
RISK FACTORS FOR DEVELOPING PREECLAMPSIA IN WOMEN WITH A HISTORY OF SEVERE PREECLAMSIA AND PYELONEPHRITIS
Abstract. Preeclampsia is one of the most pressing problems of modern obstetrics, for which there is a lack of reliable early prognostic and diagnostic signs, effective preventive and therapeutic measures. This disease is the main cause of maternal and perinatal mortality, accounting for 12.1-23.2%. In addition, the number of asymptomatic and atypical forms of preeclampsia has also increased [4,6,7].
Risk factors for the development of preeclampsia are: a history of preeclampsia, genetic predisposition, chronic kidney disease, systemic lupus erythematosus, autoimmune diseases such as antiphospholipid syndrome, diabetes mellitus, multiple pregnancy, congenital and acquired thrombophilia, vascular diseases, the age of the pregnant woman under 20 or over 35 years, obesity, drug use.
Despite numerous studies conducted around the world, the problem has not yet been solved. Although the etiology and pathogenesis of preeclampsia are not fully understood, there are many hypotheses (more than 40) regarding its etiology and pathogenesis.
The most widely accepted pathogenesis hypothesis currently suggests that an imbalance of angiogenic and antiangiogenic factors (e.g. VEGF, PGF, and their tyrosine kinase-associated receptors) plays a key role in placental hypoxia [1,3,4].
Preeclampsia is a condition characterized by dysfunction of multiple organ systems in a pregnant woman due to multiple organ failure. Preeclampsia is a classic complication of pregnancy, with 6–8% of pregnant women in developing countries and 0.4% in developed countries suffering from preeclampsia. Preeclampsia affects 1.5–8.0 million women in developing countries and 50–370,000 in developed countries each year.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИНТЕЛЛЕКТ - КАРТ ПРИ ИЗУЧЕНИИ ЛИТЕРАТУРНЫХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ
Образование очень тесно связано со сферой информационных технологий. В обеих сферах деятельности центральным элементом выступает обмен информацией. И любой процесс информационного обмена включает передачу и прием информации.
Метод «Интеллект-карт» необходим для того, чтобы не дать угаснуть творческому потенциалу. И чем раньше мы научим ребенка использовать творческие возможности мозга, в том числе применяя «Интеллект – карты», тем быстрее расширятся интеллектуальные возможности.
Интеллект-карты – это метод графического выражения процессов восприятия, обработки и запоминания информации, творческих задач, инструмент развития памяти и мышления. Для более эффективного применения данного метода обучения необходимо следовать трём принципам:
«Принимай» – сначала внимательно изучи все достоинства интеллект-карт, правила и инструкции по их созданию.
Z-BAHOLASH ASOSIDA KO‘P BOSQICHLI QAROR QABUL QILISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada biz ko‘p atributli qaror qabul qilish muammosini o‘rganamiz, bunda atribut qiymatlari Z raqamlari va atributlar bo‘yicha vazn ma'lumotlari qisman ishonchli. Taqdim etilgan usul umumiy mezonlarga asoslanadi ijobiy ideal va manfiy ideal echim alternativalar va Z-vektorlari orasidagi masofa. Yakuniy qaror alternativi ijobiy ideal yechimga mansub nomzodlarning a'zolik darajasiga qarab tanlanadi. Taklif etilgan usulni hal qilish jarayonlarini tasvirlash uchun veb-xizmatlarni tanlash uchun ko‘p atributli qaror qabul qilish bo‘yicha raqamli misol keltirilgan.
NATIONAL STRUGGLE BY MEANS OF YOUR STUDENTS PHYSICAL AND TECHNICAL TRAINING DEVELOPMENT METHODOLOGY IMPROVEMENT
National struggle by means of students physical and technical training development methodology improvement in this sport students effective to the results in achieving important to the point have In this, the main attention students physical , technical and psychophysiological to the factors directed to be need Methodology main directions the following to be possible :
- Physical preparation
Physical preparation national wrestler for basis is , every one wrestler's organism to strengthen help gives This is in preparation main goal - fighter physical in terms of strong , powerful and durable to be need . Physical preparation following in directions developed :
- General physical preparation : walking , running , climbing stairs to move , to move and various exercises through your body general strength increase
- Strong strength preparation : special increase exercises , special exercise machines and strength increase for maneuvers .
- Endurance training : wrestling spend energy during optimization and far term during good indicators save
- Technical preparation
National technical training in wrestling complicated and effective to be need In this direction wrestler various methods , techniques and strategies deep learns .
Z-SONLAR ASOSIDA NOANIQ TIBBIY MA’LUMOTLARNI TAHLIL QILISH VA QANDLI DIABET TASHXISINI QO‘YISH ALGORITMINI ISHLAB CHIQISH
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada Z-sonlar nazariyasiga asoslangan holda tibbiy ko‘rsatkichlarda mavjud bo‘lgan noaniqlik va ishonchlilik omillarini hisobga olgan holda qandli diabet kasalligini tashxislash algoritmi ishlab chiqilgan. Zadeh tomonidan taklif etilgan Z-sonlar modeli har bir tibbiy ko‘rsatkichni ikkilik shaklda – qiymat (A) va unga bo‘lgan ishonch darajasi (B) bilan ifodalash imkonini beradi. Tadqiqotda qon shakar darajasi, tana massasi indeksi, qon bosimi, bemorning oilaviy tarixi va boshqa ko‘rsatkichlar asosiy parametr sifatida tanlangan. Ushbu ko‘rsatkichlar Z-sonlar ko‘rinishida qayta ishlanib, ularning umumiy noaniqlik qiymati va ishonchlilik darajasi hisoblangan. Taklif etilgan algoritm Python dasturlash tili asosida modellashtirilib, uning samaradorligi misollar orqali namoyon etilgan. Natijalarga ko‘ra, Z-sonlar yordamida tibbiy tashxis jarayonida aniqlikni oshirish va noaniq ma’lumotlar asosida asosli qaror qabul qilish imkoniyati mavjudligi tasdiqlandi. Ishda sun’iy intellektning tibbiyotdagi qo‘llanilishiga oid amaliy yondashuvlar ham ko‘rib chiqilgan.
NURLANISH TA’SIRIDA ICHAK BAR’YERINING BUZILISHI VA ICHKI ORGANLARGA BAKTERIAL TARQALISH MEXANIZMLARI
Annotatsiya. Ichak shilliq qavatining himoya funksiyasi buzilganda, oshqozon-ichak traktida yashovchi mikroorganizmlarning ichakdan tashqari to‘qimalar — mezenterial limfa tugunlari, jigar, taloq, buyrak va hatto qon aylanish tizimiga o‘tib ketishi kuzatiladi. Bu hodisa “bakterial translokatsiya” deb ataladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, nurlanish, ayrim dori vositalari, epigenetik o‘zgarishlar, giperglikemiya, ishemiya, insultdan so‘nggi vegetativ disfunktsiyalar va toksik moddalar ichak epiteliyining butligini buzib, mikrofloraning ichki organlarga o‘tib ketishiga sabab bo‘ladi. Bu esa sepsis, ko‘p a’zoli yetishmovchilik va boshqa og‘ir asoratlarga olib kelishi mumkin.
ИЗМЕНЕНИЯ ГОРМОНАЛЬНОЙ СИСТЕМЫ ОРГАНИЗМА ПОД ВОЗДЕЙСТВИЕМ ЭКСТРЕМАЛЬНЫХ ФАКТОРОВ СРЕДЫ
Аннотация. В данной работе представлено современное представление о гормональных изменениях на уровнях симпатоадреналовой, гипофизарно-надпочечниковой, гипофизарно-гонадной и тиреоидной систем под влиянием экстремальных факторов окружающей среды. Показано, что эндокринные связи гипофиз-гонады и щитовидная железа, наряду с осями симпатоадреналовой и гипофизарно-надпочечниковой систем, играют важную роль в формировании ответа организма на стресс и его адаптации. В этот период изменения гормональной секреции проявляются в виде каскада взаимосвязанных реакций, направленных на поддержание гомеостаза. Изучение этих механизмов и выявление их роли в патогенезе стресса является важной задачей фундаментальной биомедицины. Решение данной проблемы позволяет совершенствовать методы профилактики и терапии стресс-индуцированных заболеваний.
ИЗУЧЕНИЕ ВЛИЯНИЯ ИОНИЗИРУЮЩЕГО ИЗЛУЧЕНИЯ НА МИКРОБИОЦЕНОЗ ЧЕЛОВЕКА
Аннотация. Воздействие ионизирующего излучения при определённых условиях оказывает разрушительное влияние на клетки живых организмов, включая микробиоценоз человека. Несмотря на то, что человек ежедневно подвергается естественному радиационному фону, его организм способен к восстановлению повреждённых структур. Однако при воздействии высоких доз радиации возможны серьёзные патологические изменения, вплоть до злокачественных новообразований, мутаций и системных нарушений. Целью данной работы является всесторонний анализ биофизических процессов и последствий ионизирующего излучения, особенно в контексте взаимодействия с микробным сообществом организма.
THE USING OF NON- COMMON EXPRESSIONS IN ENGLISH MASS MEDIA
This article discusses why to use less common expressions in English mass media, to open the importance of using expression or not, benefits and tips. An expression is a word or phrase. The expression of ideas or feelings is the showing of them through words, actions, or artistic activities. Authors like Shakespeare, Dickens, and Austen used a rich vocabulary that's rarely heard today. Dive into their works to unearth hidden gems. Poets often employ figurative language and unusual word choices for evocative effect. Journals and scholarly articles often utilize precise language with a focus on specific disciplines. Delve into old letters, diaries, or legal documents to discover how language evolved.
CLINICAL MANIFESTATIONS IN COVID-19 WITH HDV INFECTION
Annotation: In the context of liver involvement in patients with COVID-19, many key aspects need to be addressed in both native and transplanted organs. This review focuses on the clinical presentations and laboratory abnormalities of liver function tests in patients with COVID-19 with no prior liver disease, patients with pre-existing liver diseases and liver transplant recipients. A brief overview of the history of COVID-19 and etiopathogenesis of the liver injury will also be described as a prelude to better understanding the above aspects.
XALQARO INSON HUQUQLARI STANDARTLARI VA OʻZBEKISTONNING INTEGRATSIYAVIY HARAKATLARI
Ushbu maqolada xalqaro inson huquqlari standartlarining mazmun-mohiyati, ularning huquqiy asoslari va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Ayniqsa, BMT, Yevropa Ittifoqi, YeXHT va boshqa xalqaro tashkilotlar tomonidan qabul qilingan asosiy hujjatlar asosida fuqarolarning shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy va madaniy huquqlarining kafolatlanishiga alohida e’tibor qaratiladi. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasining so‘nggi yillardagi xalqaro maydondagi integratsiyaviy harakatlari, inson huquqlari sohasidagi islohotlari, konstitutsiyaviy o‘zgarishlar va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan dasturlar tahlil qilinadi. Maqola O‘zbekistonning global huquqiy maydonga faol integratsiyalashuvi jarayonidagi strategik qadamlari va xalqaro hamjamiyat bilan o‘zaro hamkorlik istiqbollariga e’tibor qaratadi.
TURIZM DESTINATSIYALARINI BOSHQARISH: ENG YAXSHI AMALIYOTLAR
Annotation: Ushbu maqolada turizm destinatsiyalarini boshqarishning nazariy asoslari, xalqaro tajribadagi ilg‘or amaliyotlar va ularning O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Destinatsiyani samarali boshqarish uchun muhim bo‘lgan omillar — DMO (Destinatsiyani boshqarish tashkiloti) faoliyati, manfaatdor tomonlar bilan hamkorlik, raqamli texnologiyalar integratsiyasi va barqarorlik tamoyillari o‘rganiladi. Xalqaro misollar asosida ishlab chiqilgan boshqaruv modellaridan ilhomlanib, O‘zbekistonda turizm salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarish uchun amaliy tavsiyalar beriladi.
ВЛИЯНИЕ КУРСА ВАЛЮТ НА ЭКСПОРТНУЮ И ИМПОРТНУЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ
Abstract: The exchange rate is one of the key factors that determine the dynamics of a country's import and export operations. Currency fluctuation affects the price of goods and services on the international market and thus the competitiveness of exporters and the creditworthiness of importers. The mechanisms of the exchange rate's impact on foreign trade operations, the role of exchange rates in the formation of the trade balance, and the influence of exchange rate risks on the entrepreneurial activities are studied in the article. A special attention is paid to the strategies of currency hedging, measures of government's policy, and probable consequences of devaluation and revaluation for the economy. The analysis presented is based on theoretical research, as well as empirical data, which allows a comprehensive understanding of the issue being discussed.
THE ROLE OF FEMALE JADIDS IN JADID ACTIVITY
The Jadid movement, which emerged in Central Asia at the turn of the 20th century, sought to reform society through education, modern thinking, and cultural revival. While much attention has been given to male figures of this movement, female Jadids also played an indispensable role. This article highlights the lives, courage, and intellectual contributions of remarkable Uzbek women who, often at the cost of personal freedom and safety, contributed to national awakening, educational reform, and cultural transformation during the Soviet era. Through the stories of women like Matluba Muhammad, Maryam Sultonmurodova, Xayriniso Majidkhanova, and Dilorom Yusupova, we shed light on a hidden chapter of Uzbek history and the extraordinary resilience of these female pioneers.
УЛУЧШЕННЫЙ АНАЛОГ ОЦЕНКИ В.Н.ЧУБАРИКОВА
Аннотация: в настоящей статье исследуются осциллирующие интегралы с полиномиальной фазой специального вида и гладкой амплитудой, имеющей компактный носитель. Показано, что при таких условиях оценки, полученные В.Н. Чубариковым, можно улучшить. Основное внимание уделяется тому, как особенности фазовой функции и амплитуды влияют на поведение интегралов. Доказана новая теорема, уточняющая и расширяющая ранее известные результаты, а также приведено следствие для фазовой функции определённой структуры.
BOLALAR HUQUQLARI VA XALQARO HUQUQ: UNICEF VA BOLALARNI HIMOYA QILISH MEXANIZMLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada bolalar huquqlari va ularning xalqaro huquqiy asoslari, xususan, BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasi (CRC) va UNICEFning global miqyosdagi faoliyati yoritilgan. Maqolada bolalarning asosiy huquqlari — yashash, ta’lim olish, himoya va ishtirok etish huquqlari — xalqaro me’yorlar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, bolalarni zo‘ravonlik, ekspluatatsiya va beparvolikdan himoya qilish bo‘yicha xalqaro mexanizmlar, UNICEFning dasturlari va amaliyoti, shuningdek, bolalar huquqlarining buzilishiga olib kelayotgan global muammolar ko‘rib chiqilgan. Muallif bolalarni himoya qilishning dolzarb yo‘nalishlari hamda mavjud xalqaro va milliy mexanizmlarni takomillashtirish zaruratiga e’tibor qaratadi. Maqola talaba, tadqiqotchi va mutaxassislar uchun foydali bo‘lgan nazariy hamda amaliy ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
INTERPRETATION OF LEXICAL CONCEPTS IN MOTHER LANGUAGE-READING LITERACY LESSONS
Abstract: This article provides information on the formation of an idea of lexical concepts in primary school native language classes. The article aims to identify effective forms and methods of organizing the formation of an idea of the system of lexical concepts in primary school native language and reading lessons based on methods and technologies.
COMMON PROBLEMS IN TRANSLATING NEWSPAPER TEXTS
Abstract: Translating English newspaper articles into Uzbek faces challenges due to linguistic and cultural differences. This article covers common issues: lexical gaps, idioms, cultural references, syntax, ambiguity, wordplay, passive voice, reporting verbs, and headlines. Solutions are discussed for accurate, impactful, and culturally relevant translations.
ТИПЫ СЛОВ, ОБОЗНАЧАЮЩИХ СТЕПЕНЬ
Аннотация.В статье даны идеи по вопросу о видообразовании с учетом некоторых особенностей слов, обозначающих степень.
INGLIZ HUQUQIY MATNLARINING TIPIK STRUKTURASI VA UMUMIY TUZILISHI
Annotatsiya: Maqolada ingliz huquqiy matnlarining tipik strukturasi va umumiy tuzilishi yoritrildi.
THE ROLE OF AI (ARTIFICIAL INTELLIGIENCE) IN TEACHING FOREIGN LANGUAGES
Annotation: The integration of artificial intelligence (AI) in foreign language education is revolutionizing the way languages are taught and learned. AI technologies, such as intelligent tutoring systems and natural language processing, provide personalized learning experiences that cater to individual student needs.
TABIIY TUSDAGI FAVQULODDA VAZIYATLAR: TAHLIL VA BARTARAF ETISH MUAMMOLARI
Annotatsiya : Ushbu tezisda tabiiy tusdagi favqulodda vaziyatlarning asosiy turlari, ularning yuzaga kelish sabablari hamda ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari yoritilgan. Zilzila, sel, qurg‘oqchilik, yer ko‘chishi kabi ofatlar O‘zbekistonda va butun dunyoda aholi salomatligi, infratuzilma va taraqqiyotga katta xavf tug‘dirmoqda. Tezisda mavjud muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish yo‘llari, xalqaro tajriba asosida taklif va tavsiyalar keltirilgan.
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA XIZMAT KOʻRSATISH SOHALARINING OʻRNI
Annotatsiya:Ushbu maqolada zamonaviy iqtisodiyotda xizmat koʻrsatish sohalarining tobora ortib borayotgan oʻrni va uning iqtisodiy rivojlanishga taʼsiri atroflicha tahlil qilinadi. Maqola global miqyosda xizmat koʻrsatish sektorining YaIMdagi ulushining oshishi, bandlikni taʼminlash, innovatsiyalarni ragʻbatlantirish, investitsiyalarni jalb qilish va iqtisodiy oʻsishni taʼminlashdagi muhim rolini koʻrib chiqadi. Xizmat koʻrsatish sohalarining diversifikatsiyasi, ayniqsa, axborot texnologiyalari, moliya, taʼlim va sogʻliqni saqlash kabi sohalarning iqtisodiy samaradorlikni oshirish va mamlakatlarning raqobatbardoshligini kuchaytirishdagi salohiyati yoritiladi.
YENGIL SANOAT KORXONALARI RIVOJLANISHIDA KADRLAR SALOHIYATINING AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqola yengil sanoat korxonalarining barqaror rivojlanishida kadrlarning salohiyatining muhimligini tahlil qiladi. Maqolada kadrlar salohiyatini shakllantiruvchi asosiy omillar, jumladan, taʼlim darajasi, malaka, tajriba, kreativlik va moslashuvchanlik kabi jihatlar koʻrib chiqilgan. Shuningdek, yengil sanoatdagi zamonaviy tendensiyalar, jumladan, raqamlashtirish, innovatsiyalar va texnologik yangilanishlar sharoitida kadrlar salohiyatini oshirishning dolzarbligi asoslab berilgan. Maqolada kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimlarini takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar ilgari surilgan boʻlib, bu korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish va iqtisodiy oʻsishni taʼminlashda muhim rol oʻynaydi.
SEASONAL VARIATIONS AND THE INCIDENCE OF ALLERGIC CONDITIONS, AND THE IMPACT OF CURRENT AIR QUALITY ON HUMAN HEALTH
Abstract:This article investigates the intricate relationship between seasonal changes and the prevalence of allergic conditions, alongside the significant impact of contemporary air quality on human health. It aims to elucidate how various seasonal factors, such as pollen dispersal and temperature fluctuations, contribute to the exacerbation or remission of allergic symptoms. Furthermore, the article explores the role of environmental pollutants, including particulate matter and ozone, in influencing respiratory and dermatological allergic responses. Through a comprehensive review of existing literature and a proposed methodological framework, this study seeks to provide insights into the complex interplay of these factors, ultimately informing public health strategies for allergy management and environmental mitigation.
PIRLS XALQARO TADQIQOTIDA BAHOLASH MEZONLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda PIRLS tadqiqotining o‘rni haqida fikrlar bildirilgan. Ta’lim sifatini baholashda muhim tizim hisoblangan PIRLS xalqaro baholash dasturining baholash mezonlari batafsil yoritib berilgan. O‘qish savodxonligi yo‘nalishi bo‘yicha xorijiy davlatlar qatorida bo‘lishimizdagi sa’y-harakatlar haqida aytib o‘tilgan.
NEFT-GAZ KONLARI ASOSIY KOʻRSATKICHLARINI ANIQLASH VA BASHORATLASHNING ALGORITMIK MODELLARI TAHLILI
Ushbu maqolada g‘ovak muhitlarda joylashgan neft va gaz konlarining asosiy ko‘rsatkichlarini aniqlash hamda ularning rivojlanish istiqbollarini baholashda qo‘llaniladigan bashoratlash modellarining nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. G‘ovak muhitlar — geologik tuzilmalarning muhim komponentlaridan biri bo‘lib, ular orqali uglevodorodlar to‘planadi va harakatlanadi. Ushbu strukturalarning fizik-mexanik xususiyatlarini chuqur o‘rganish, qazib olish samaradorligini oshirish hamda zaxiralarni aniq hisoblashda muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda zamonaviy bashoratlash algoritmlari, shu jumladan sun’iy intellekt asosidagi model va statistik regressiya metodlari solishtirilib, ularning aniqlik darajasi va qo‘llanilish samaradorligi baholanadi. Maqolada ilg‘or xorijiy va mahalliy tajribalar tahlili asosida bashoratlash modelining struktura elementlari ishlab chiqilgan va u real kon ma’lumotlari asosida sinovdan o‘tkazilgan. Natijalar g‘ovaklik, o‘tkazuvchanlik, bosim, harorat va gaz-moy nisbati kabi omillarning o‘zaro bog‘liqligi va bashoratlashdagi roli haqida asoslangan xulosalar chiqarishga imkon berdi. Ushbu ilmiy ish energetika sohasidagi samarali qarorlar qabul qilish, konlarni ekspluatatsiya qilish strategiyalarini ishlab chiqish hamda investitsion tahlil jarayonlarini optimallashtirishda foydali bo‘lishi mumkin.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA G‘OVAK MUHITLARDA NEFT-GAZ KONLARI KO‘RSATKICHLARINI ANIQLASH HAMDA ULARNI BASHORATLASH BO‘YICHA ILG‘OR ILMIY YONDASHUVLAR TAHLILI
Ushbu tezisda g’ovak muhitlarga ega neft-gaz konlarining asosiy ko‘rsatkichlarini aniqlash va ularni bashoratlash bo‘yicha ilg‘or raqamli texnologiyalarga asoslangan ilmiy yondashuvlar tahlil qilinadi. Xususan, sun’iy intellekt (SI), chuqur oʻrganish (deep learning), mashinali oʻqitish (machine learning) algoritmlari yordamida mavjud geofizik va geologik ma’lumotlardan foydalangan holda bashoratlash modellarining samaradorligi o‘rganildi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda “Raqamli geologiya” va “Intellektual kon” konsepsiyalari asosida olib borilayotgan modernizatsiya ishlari bu sohada yangi bosqichni boshlab berdi. Jumladan, “O‘zbekneftgaz” AJ va Xitoy, Rossiya hamda Norvegiya kompaniyalari bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan sun’iy intellekt asosidagi razvedka texnologiyalari kon bashoratini sezilarli darajada optimallashtirayotganini ko‘rsatmoqda. Chet el tajribasiga nazar tashlansa, AQSHning Schlumberger va Halliburton, shuningdek, Saudi Aramco, BP va TotalEnergies kabi kompaniyalar sun’iy intellekt asosidagi 3D seysmik tahlil, gorizontal burg‘ulash va ko‘p omilli bashoratlash modellarini ishlab chiqqan bo‘lib, ular neft-gaz konlaridagi g’ovaklik, o‘tkazuvchanlik, bosim va neft-gaz zaxiralarini aniqlashda katta natijalar bermoqda. Tadqiqotda Python va MATLAB platformalarida yaratilingan bashorat modellariga real kon ma’lumotlari yuklanib, neft-gaz konlarining mahsuldorlik ko‘rsatkichlari oldindan hisoblandi. Shu orqali bashoratlashda klassik statistik modellarga nisbatan sun’iy intellekt algoritmlarining aniqligi 15–25% ga yuqori ekanligi aniqlanmoqda. Ushbu ish natijalari neft-gaz sohasida raqamlashtirish va sun’iy intellektni keng joriy etish uchun nazariy asos va amaliy yechimlar taklif qiladi. Ayniqsa, kon-razvedka jarayonlarida sun’iy intellekt vositalarining faol qo‘llanilishi bozor talablari va energiya xavfsizligi sharoitida dolzarb ahamiyat kasb etadi.
MANIFESTATIONS OF PSYCHOLOGICAL STATES IN THE PROCESS OF ORGANIZING PHYSICAL EDUCATION CLASSES WITH PRIMARY SCHOOL STUDENTS
Abstract: The article studies the theoretical and practical aspects of forming interest in physical education classes among primary school students . The study of the interest of younger schoolchildren in physical education reveals the main motives and methods for increasing children's interest in physical education classes.