JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–80_Issue-1_July-2025
122
122
O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTI MODERNIZATSIYASI JAHON
MAMLAKATLARI BILAN XALQARO HAMKORLIK MASALALARI
Jonibekov Zohirjon Davronbek o`g`li
Namangan davlat texnika universiteti talabasi
Е-mail: zohirjonjanibekov@gmail.com
Annotatsiya:
Maqolada O‘zbekiston iqtisodiyoti modernizatsiyasi va jahon
mamlakatlari bilan xalqaro hamkorlik masalalarini hamda, O‘zbekiston iqtisodiyoti va
jahon iqtisodiyoti o‘rtasidagi munosabatlar, modernizatsiya jarayonlari, xorijiy
investitsiyalar, va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikning taraqqiyoti bo‘yicha ilmiy
va nazariy tadqiqotlarni jamlab oladi.
Kalit so’zlar:
Iqtisodiyot, modernizatsiya, xalqaro hamkorlik, investitsiya,
taraqqiyot, tadqiqot.
O‘zbekiston iqtisodiyoti modernizatsiyasi, barqaror iqtisodiyot va jahon
mamlakatlari bilan xalqaro hamkorlik masalalari O‘zbekistonning iqtisodiyotini
yanada rivojlantirish, barqaror iqtisodiyotni ta'minlash, va jahon mamlakatlari bilan
o'zaro xalqaro hamkorlikni rivojlantirish uchun bir qator qadam va reformalarni
o'tkazishni o'z ichiga olgan strategik masalalardir.
O'zbekiston mustaqillik davrining boshlang'ich yillarida ishlab chiqarishning
tanqidiy-tahliliy tizimini o'zgartirishga yo'naltirilgan. 2017 yilida prezident Shavkat
Mirziyoyevning rahbarlik qilishida keyingi moliyaviy reformalar amalga
oshirilmoqda. Bu reformalar, moliyaviy tizimni iqtisodiyotni yangilash, investitsiyalar
olinishini oshirish, korruptsiyaga qarshi kurashish, tadbirkorlik faoliyatini olib borish
va xalqaro savdo munosabatlarini rivojlantirish yo'nalishida amalga oshirilmoqda.
O'zbekiston davlati, mamlakatning iqtisodiyotini rivojlantirish maqsadida katta
miqdorda investitsiyalar qo'shmoqda. Yuridik muhitni osonlashtirish, investitsiya
qabul qilishni osonlashtirish va investitsiyalarni jalb qilish uchun qo'shimcha
imtiyozlar tuzilmoqda. Infrastrukturani rivojlantirish, transport tarmoqlarini oshirish
va mamlakatni tashqi savdo uchun yaxshi o'ramoqqa solish uchun keng tajribali
loyihalarga e'tibor qaratilmoqda.
Keyingi yillarda tashqi savdo sohasi davlatimiz iqtisodiy rivojlanishining muhim
shakllaridan biriga aylandi. Bu ishlab chiqarishni kengaytirish va modernizatsiya
qilish, iste’mol tovarlari ishlab chiqarish va turli xizmatlar ko‘rsatishga xizmat
qilmoqda.
Ko‘pincha eksportga yo‘naltirilgan Yevropadagi Germaniya yoki Osiyodagi Xitoy
kabi ilg‘or xorijiy mamlakatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, aynan tashqi savdo
davlatning iqtisodiy rivojlanishining dvigateliga aylanishi mumkin.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–80_Issue-1_July-2025
123
123
O'zbekiston iqtisodiyoti modernizatsiyasini oshirish yo'lida qat'iy kurashmoqda.
Bu jarayon davlatning iqtisodiyotining yangilanishi, innovatsion jarayonlarni olib
kirish va sodda tuzilgan sharoitlarda iqtisodiy faoliyatni olib borishni o'z ichiga oladi.
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalash uchun katta miqdorda moliyaviy
resurslar sarflanmoqda. Davlat xususiy so'rovlarini aks ettirib, mamlakatda yangi
korxonalar tashkil etilmoqda. Xususan, texnologik yangiliklarni qabul qilish,
innovatsion faoliyatni olib borish va xalqaro savdo munosabatlarni rivojlantirish
maqsadida investitsiyalar kengaytirilmoqda.
Modernizatsiya, oliy texnologiyalar va inovatsiyalarni joriy qilish orqali amalga
oshirilmoqda. Bu orqali sanoat, xizmat va agro-sanoat sohalari texnologik o'sish, ishlab
chiqarish va xizmat ko'rsatishni yanada rivojlantirish imkoniyatiga ega bo'lmoqda.
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalashda tashqi savdo va xalqaro tijoratga
katta e'tibor qaratilmoqda. Yangi savdo yo'nalishlari olib borilmoqda va mamlakat
jahon bo'ylab savdo munosabatlarini rivojlantirish uchun qo'shimcha shartnoma va
kelishuvlar tuzilmoqda.
Modernizatsiya jarayonida yerli bozorlar va infrastruktura rivojlantirilmoqda.
Transport tarmoqlari, tijorat markazlari, kommunikatsiya vositalari va boshqa sohalar
o'zaro aloqalarni mustahkamlaydi va iqtisodiy faoliyatni yanada samarali qiladi.
O'zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirish uchun kasb-hunar ta'limi tizimiga katta
e'tibor qaratilmoqda. Ishbilarmonlar tayyorlash, innovatsion va yuqori tekshiruvli
xizmatlarni ko'rsatishga tayyorlangan mutaxassislarini o'qitish orqali mamlakatning
kuchli iqtisodiyoti bo'lishini kafolatlaydi. Qishloq xo'jaligi va agro-sanoat sohasida
ham modernizatsiya kengaytirilmoqda. Taniqli bozorlarga kirish, texnologik
yangiliklarni joriy qilish va suv, energiya va bog'lovchi materiallarni tejamlangan
sharoitlarda ishlab chiqarish mamlakatning bu sohada rivojlantirilishini ta'minlaydi.
O'zbekiston iqtisodiyoti modernizatsiyasi jahon bo'ylab yangi rivojlanish yo'nalishlari
va innovatsion faoliyatga bo'lgan qiziqishni ko'rsatadi. Bu, davlatning iqtisodiyotini
o'zaro bog'liqlik, savdo va tijorat, sanoat va servislarni yangilash va rivojlantirish,
hamda inson manfaatlarini ko'rsatishga qaratilgan boshqa strategik bosqichlardan faqat
bir qismini ifodalaydi.
O'zbekiston, Xitoy, Rossiya, Turkiya va boshqa bir qator mamlakatlar bilan
iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishda faol ishtirok etadi. Shu jumladan, investitsiyalar
oqimiga olib kelish, yirik iqtisodiy loyihalarni amalga oshirish, xorazm
texnologiyalarni olib kirish, va tijorat munosabatlarni rivojlantirish orqali
mamlakatlararo iqtisodiy aloqalarni mustahkamlaydi.
O‘tgan qisqa muddatda O‘zbekiston ushbu eksportga yo‘naltirilgan modelni to‘liq
o‘zlashtirib ko‘pgina mamlakatlar bilan savdo hamkorlarini kuchaytirish va tashqi
savdoni ko‘paytirish bo‘yicha faol qadamlar qo‘ydi. Ushbu o‘zgarishga sanoatdagi
ishlarning holatini chuqur tahlil qilish yordam berdi. Bu yo'lda bir nechta muhim
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–80_Issue-1_July-2025
124
124
yo'nalishlar mavjud:
Iqtisodiy Modernizatsiya:
O‘zbekiston Hukumatining qat'iy diqqati iqtisodiy
modernizatsiyaga yo'naltirilgan. Bu, moliyaviy sektor, infrastruktura, innovatsiyalar,
va tadbirkorlikni rivojlantirishni o'z ichiga oladi. Mamlakat ichidagi iqtisodiy
islohotlar, yirik loyihalar va innovatsion texnologiyalar orqali yangi iste'molchilar
uchun imkoniyatlar yaratilmoqda.
Investitsiyalar va Moliya Sohasi:
O‘zbekiston, xususiy tadbirkorlik va xorijiy
investitsiyalar bilan moliya sohasini mustahkamlashda davom etmoqda. Mamlakatda
investitsiyalarni jalb etish, moliya sohasini modernizatsiya qilish, va xorijiy
investorlarni jalb etish bo'yicha qonunlar va qoidalarni rivojlantirish uchun harakat
qilinmoqda.
Tadbirkorlik va Sanoat Rivojlanishi:
O‘zbekiston, tadbirkorlik va sanoat
sohasini rivojlantirish, mahsulotlarni qo'llab-quvvatlash va eksportni oshirish bo'yicha
qat'iy qarorlar qabul qilmoqda. Yirik sanoat loyihalari, texnologiyalar, va yangi ish
o'rinlari tashkil etish orqali iqtisodiyotni kengaytirishga harakat qilinmoqda.
Infrastruktura Rivojlanishi:
Transport tizimini, kommunikatsiyalarini, va
energiya tizimini rivojlantirish bo'yicha katta loyihalar amalga oshirilmoqda. Bu,
mamlakatni xorijiy investorlar uchun atraktiv (qiziqarli) qilish, mahsulotlarni eksport
qilishni osonlashtirish, va iqtisodiyotni yangi darajaga ko'tarish uchun muhimdir.
Xalqaro Hamkorlik va Savdo Munosabatlari:
O‘zbekiston, jahon mamlakatlari
bilan o‘zaro savdo munosabatlarni kengaytirishga intilishmoqda. Xalqaro savdo
shartnomalari, iqtisodiy hamkorlik tuzumlarini o'z ichiga olgan vaqtinchaliklar, va
xorijiy moliyaviy tashkilotlar bilan xalqaro shirkatlar tashkil etilmoqda.
Texnologik Ravishda Rivojlanish:
Texnologik taraqqiyot va innovatsiyalar
muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston, texnologik taraqqiyotni oshirish, yangi
texnologiyalarni qabul qilish va ularni o'z ichiga oladigan strategiyalar asosida
iqtisodiyotni rivojlantirishga harakat qilmoqda.
O'zbekiston, bir qator xalqaro tashkilotlarga a'zo bo'lib, ular orqali jahon
mamlakatlari bilan diplomatik munosabatlarni rivojlantiradi. Uning diplomatiya
strategiyalari, mamlakatlarni o'zaro qo'llab-quvvatlash, o'zaro qarorlarni amalga
oshirish va regional va dunyoviy masalalarda o'zaro fikr almashish orqali o'zini
ko'rsatadi.
O'zbekistonning geografik o'rni uning transport va logistika sohasida potentsialni
ko'rsatadi. U yuridik va tijorat shartnomalarni o'z ichiga olgan holda transport
sohalarini rivojlantirishga intilmoqda, bu esa jahon bo'ylab tovarlar transportini
osonlashtiradi. Jahon mamlakatlari bilan xalqaro korxonalar orqali texnologik
almashtirish va tajribalar almashish o'zbekistonda sanoat va texnologiyalarni
rivojlantirishni ko'rishni ta'minlaydi.
O'zbekiston, jahon mamlakatlari bilan madaniy aloqalarni rivojlantirishda ham
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–80_Issue-1_July-2025
125
125
ishtirok etadi. Dasturlar va festival tashkil etish, san'atkorlar almashishi va o'zaro
tanishuv va tajribalar orqali madaniy munosabatlarni kengaytirish, insonlararo
aloqalarni mustahkamlaydi. Davlatimiz jahon bo'ylab tijorat munosabatlarini
rivojlantirish uchun qo'shimcha qadamlar tashlamoqda. Qo'shimcha savdo zonalarini
yaratish, yuridik shartnoma va qo'shimcha imtiyozlar bilan shug'ullanish, jahon bo'ylab
savdo munosabatlarini osonlashtirishga yordam beradi.
Bu masalalar O'zbekistonning jahon mamlakatlari bilan xalqaro hamkorlik
sohasidagi asosiy yondashuvlardan faqat bir qancha misollar. O'zbekiston jahon
mamlakatlari bilan keng samarali hamkorlikni mustahkamlayotgan davlat sifatida
o'zini ko'rsatmoqda.
Bu tashkil etilayotgan faoliyatlar o‘zbek xalqi uchun ishonchli va mustahkam
iqtisodiyot yaratish yo‘lini ochmoqda. Bunda, O‘zbekiston hukumati xorijiy
mamlakatlar bilan hamkorlik qilish, moliyaviy tizimni mustahkamlash, tadbirkorlikni
rivojlantirish, va xalqaro savdo munosabatlari bo‘yicha tuziladigan strategiyalarni
amalga oshirishda davom etmoqda.
Shavkat Mirziyoyevning rahbarlik qilishida, O'zbekiston katta miqdorda
moliyaviy reformalarni amalga oshiradi. Bu reformalar, mamlakatning iqtisodiyotini
yanada rivojlantirish, korruptsiyaga qarshi kurashish va moliyaviy tizimni isloh
qilishni o'z ichiga oladi. Prezidentning boshqaruvida, O'zbekiston sanoat va
texnologiyalar sohasida islohotlarni olib borayotgan, yangi korxonalar tashkil
etayotgan va xorazm texnologiyalarni olib kirish uchun faoliyat ko'rsatayotgan. Bu,
mamlakatning innovatsion va yangi texnologiyalarni joriy qilish maqsadida harakat
qilishini ko'rsatadi.
O'zbekiston tijorat munosabatlari sohasida ham islohotlar amalga oshirilmoqda.
Xalqaro savdo munosabatlarni rivojlantirish, o'zbekistonning xalqaro savdo
hamkorlarini kengaytirish uchun turli yo'nalishlarda harakat qilish, tijorat
shartnomalarni o'zgartirish va yangi bozorlarga kirish yo'nalishida islohotlarni amalga
oshirish. Prezidentimizning rahbarlik davrida O'zbekiston transport va infrastrukturasi
rivojlanmoqda. Qo'llanmalar, yo'l-yo'riq tarmoqlari va transport vositalarini
rivojlantirishga bo'yicha strategiyalar olib borilmoqda. Bu, mamlakatning transport
tizimini osonlashtirish, tovarlar transportini tezlashtirish va tashqi savdoga kirishni
oshirish maqsadida amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga, eksport o‘sishi yuqori qo‘shimcha qiymatga ega bo‘lgan elektr
jihozlari, tikuv va trikotaj mahsulotlari, kabel va simlar, qurilish materiallari kabi
sanoat mahsulotlari hajmining ko‘payishi hisobiga ta’minlandi.
Ayni paytda davlatimiz resurs-iqtisodiy imkoniyatlarimiz va salohiyatimizga
mos keladigan jahon savdo tizimida o‘zining munosib o‘rnini topish maqsadida Jahon
savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish bo‘yicha faol muloqotni boshladi.
Amalga oshirilayotgan ushbu keng ko‘lamli islohotlar va tashqi iqtisodiy
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–80_Issue-1_July-2025
126
126
faoliyatni rag‘batlantirish, ko‘plab davlatlar bilan mustahkam ishbilarmonlik aloqalari
o‘rnatish samarasida O‘zbekistonning eksport salohiyati yuksalib borayotganini
kuzatish mumkin. O‘z navbatida, eksport qiluvchilar uchun zarur shart-sharoit
yaratish, sanoat quvvatlarini modernizatsiya qilish va raqobatbardosh mahsulotlar
ishlab chiqarish orqali milliy mahsulotlar eksporti hajmini oshirish uchun zarur shart-
sharoitlar yaratilmoqda. Bu esa O‘zbekistonga tashqi bozorlarda mustahkam o‘rin
egallash imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1)
Mirziyoyev Sh.M. ―2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha harakatlar strategiyasini
kelgusida amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida‖ F-5024-son Farmoni. 2017
yil 15 avgust.
2)
Байдурин М.С. Обеспечения экономической безопасности ЕАЭС на основе
развития экономической интеграции стран СНГ. //Диссертация на
сосискания ученой степени доктора экономических наук. Москва 2017.
3)
Бузрукова Г.Д. Влияние интеграции на экономическую безопасность
Российской Федерации. –М.: 2010.
4)
Болгова И., Никитина Ю. Евразийский экономический союз между
интеграцией и суверенитетом. //Журнал Современная Европа, 2019, №5, -С
13- 22.
5)
