JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
152
152
MUSIQA MADANIYATI DARSLARIDA RAQAMLASHTIRISH
TEXNOLOGIYALARINING AHAMIYATI
Andijon davlat pedagogika instituti
Rustamova Maxsuma Farxodbek qizi
Andijon davlat pedagogika instituti 1 kurs talabasi
Ilmiy raxbar:
Botirova Xilolaxon
Annotatsiya:
ushbu maqola bugungi kunda dolzarb bo’layotgan barcha sohalarda
raqamlashtirish tizimga o’tish , shu jumladan musiqiy ta’limni ushbu tizimga o’tishi
to’g’risida. Ya’ni raqamli asirda musiqa darslarini zamonaviy va innovatsion
texnologiyalar yordamida tashkillashtirilish mashg'ulotlari bilan rivojlanishi aytib
o’tilgan. Zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda, musiqa o'qituvchilari endi
o'z o'quvchilari uchun yanada qulayroq, qiziqarli va moslas.htirilgan ta'lim tajribasini
taqdim etishlari xaqida ma’lumot berilgan.
Kalit so’zlar:
musiqa fani, musiqa olami, raqamlashtirish,onlayn test, mobil
qurulma, kompyuter, mobil ilova.
Yangi O’zbekiston jadal rivojlanish va islohotlar davrini boshdan kechirmoqda va
buni ta’limdagi islohotlarda o’z ko’zlarimiz bilan ko’rishimiz mumkin. Bunday
jarayonda musiqa ta’limi ham muhim o’rin tutadi, sababi musiqa ta’limi o’zbek musiqa
madaniyatini saqlash, rivojlantirish va targ’ib qilishga, milliy o’zlikni yuksaltirishga
xizmat qiladi. Bugungi kunda yoshlar ta’lim tarbiyasiga katta e’tibor qaratilmoqda.
Muxtaram
prezidentimizning
2022-2026
yillarga
mo’ljallangan
Yangi
O’zbekistonning taraqqiyot strategiyasini “Inson qadrini ulug’lash va faol mahalla
yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi ishlab chiqildi. Unga muvofiq yangi o’quv
yilidan o’quvchi va talabalarning musiqiy bilim va ko’nikmalarini oshirish, ularning
qalbida milliy madaniyatga bo’lgan muhabbatni shakllantirish , amalga oshirilishi
belgilandi.”.
Qator rivojlangan davlatlarda musiqa fani asosiy fanlar bilan bir qatorda teng
o’tiladi, sababi musiqa bolada diqqat, xotira, tasavvur va nutq kabi kognitiv
jarayonlarni rag’batlantiradi. Ritm, ohhang va so’zlarni o’rganib va musiqa ritmiga
mos ravishda kuylash aqliy qobilyatlarni rivojlantirishga yordam beradi. Va shu bilan
bir qatorda musiqa bolalarga kuchli hissiy ta’sir ko’rsatadi. His tuyg’ularini tan olishga
va ifoda etishga, ularning his tuyg’ularinidan xabardor bo’lishga va boshqa
odamlarning his-tuyg’ularini tushunishga yordam beradi. Shu sababli ham ta’lim
sohasida aynan musiqa faniga alohida alohida e’tibor qaratishimiz darkor. O’qitish
texnologiyasi tarkibiga o’quv jarayonini boshqarishning aniq usullari, boshqarish va
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
153
153
o’qitishning hozirgi istiqbolli tadbirlari haqidagi ham nazariy, ham amaliy bilimlar
kiritiladi. O’quv jarayonining borishi sharoitlariga mos ravishda ularning izchilligi
belgilanadi.
Raqamli asrda musiqa darslari zamonaviy va innovatsion texnologiyalar
yordamida tashkillashtirilgan mashg'ulotlar bilan rivojlanmoqdi. Zamonaviy
texnologiyalardan foydalangan holda, musiqa o'qituvchilari endi o'z o'quvchilari uchun
yanada qulayroq, qiziqarli va moslashtirilgan ta'lim tajribasini taqdim etishlari
mumkin. Ta’lim tizimining raqamlashtirish bosqichiga o‘tishi jamiyatni raqamli
davrga ishonchli o‘tishni va iqtisodiyotni raqamli o‘zgartirishni axborot
texnologiyalari, texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va axborot xavfsizligi
sohasidagi yuqori malakali mutaxassislar bilan ta’minlashni ta’minlashi kerak.
O’quvchilarning bilimlarini sinashda, fanni qay darajada o’zlashtirgani sinahda
zamonaviy va innovatsion onlayn testlar xam katta ahamiyatga ega. Bunga misol qilib
zamonaviy va innovatsion onlayn test yaratuvchi https://kahoot.com/ saytini
ko’rishimiz mumkin. Bu zamonaviy va innovatsion testni bir marotaba tuzish va ko’p
marotaba har xil guruhlar testni yechishlari mumkin. Bu onlayn testni tashkillashtirish
hamda amalda qo’llash yechish uchun mobil qurulma hamda o’qituvchining shaxsiy
kompyuteri kerak bo’ladi, ushbu testni har bir o’quvchi alohida mobil qurulma yoki
kompyuterlarda ishlashlari mumkin bo’ladi, test yakunida esa sayt avtomatik tarzda
to’plangan ballarni hamda o’rinlar reytingi haqidagi ma’lumotlarni berib boradi.
Ta'limidagi eng muhim yutuqlardan biri bu virtual dars platformalarining
ko'tarilishidir. Ushbu onlayn vositalar o’quvchilar va o'qituvchilarga masofadan turib
ulanish imkonini beradi, bu esa darslarni o'z uylaridan turib o'tkazish imkonini beradi.
Zoom, Skype va FaceTime kabi platformalar dars davomida real vaqt rejimida oʻzaro
aloqa va fikr-mulohazalarni amalga oshirish imkonini beruvchi yuqori sifatli video va
audio imkoniyatlarini taqdim etadi. Bu moslashuvchanlik, hozirgiqsa, chekka
hududlarda yashovchi yoki shaxsiy darslarni qiyinlashtiradigan rejalashtirish
mojarolari bo'lgan talabalar uchun foydalidir. Bundan tashqari, virtual dars
platformalari ko'pincha ekranni almashish, raqamli doskalar va keyinroq ko'rib chiqish
uchun darslarni yozib olish qobiliyati kabi xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Bu
xususiyatlar o'rganish tajribasini oshiradi va o’quvshi ehtiyojlariga ko'proq
moslashtirilgan ta'lim olish imkonini beradi.Musiqa darslarini tashkil etish ayrim
musiqa o'qituvchilari uchun murakkab vazifa bo'lishi mumkin, sababi 30 nafar yoki
undan ko’proq bo’lgan bilan musiqa fanini individual o’tish ko’p vaqt va qattiq mehnat
talab qiladi. Ushbu platformalar odatda bitta markazlashtirilgan joyda onlayn
rejalashtirish, hisob-faktura, talabalar hisobini yuritish va aloqa vositalari kabi
xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Darslarni boshqarish dasturidan foydalanish orqali
musiqa o'qituvchilari ma'muriy vazifalarni bajarish uchun vaqtni tejashlari mumkin, bu
ularga o'z talabalarini o'qitish va rivojlantirishga ko'proq e'tibor berishga imkon beradi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
154
154
Bundan tashqari, ushbu vositalar ko'pincha o'quvchilarning muvaffaqiyati, davomati
va moliyaviy ma'lumotlari haqida qimmatli ma'lumotlarni taqdim etadi, bu esa
o'qituvchilarga o'qitish amaliyotini yaxshilash uchun ma'lumotlarga asoslangan
qarorlar qabul qilish imkonini beradi.
Ko'plab musiqa ta'lim provayderlari musiqa nazariyasi bo'yicha interaktiv darslar,
quloqlarni o'rgatish mashqlari va virtual asboblar simulyatsiyasi kabi raqamli o'quv
resurslarini ham qo'llagan. Ushbu raqamli vositalar musiqa darslariga osongina
qo'shilishi mumkin, bu esa o'quvchilarga yanada qiziqarli va multisensorli o'rganish
tajribasini taqdim etadi. Bundan tashqari, raqamli o‘quv dasturlari resurslari vaqt
o‘tishi bilan yangilanishi va kengaytirilishi mumkin, bu esa kontentning dolzarb va
dolzarb bo‘lib qolishini ta’minlaydi. Raqamli musiqa va o'quv dasturidan foydalanish
o’quvchilar uchun yangi hamkorlik imkoniyatlarini ochib beradi. Ular osongina
ballarni baham ko'rishlari va izohlashlari, virtual ansambl chiqishlarida ishtirok
etishlari va hatto jismoniy joylashuvidan qat'i nazar, tengdoshlari bilan kompozitsiya
loyihalarida hamkorlik qilishlari mumkin. Practice Pal yoki Simply Piano kabi mobil
ilovalar o‘quvchilarga o‘z mashg‘ulotlarini kuzatish, maqsadlar qo‘yish va
muvaffaqiyatlari haqida fikr-mulohaza olishda yordam beradi. Bu musiqiy rivojlanish
uchun juda muhim bo'lgan izchil va samarali amaliyot odatlarini rag'batlantiradi.
Hozirgi kun talabi bizda ham shu kabi musiqa olamini o’rganishga
ko’maklashuvchi ilovalarni ishlab chiqishni o’z ta’lim dasturimizga hamda
qadriyatlarimizga moslashtirishni taqazo etmoqda, sababi shu kabi onlayn ilovalar
orqali chekka hududdagi nafaqat bolalar balki kattayu-kichik insonlar ham bo’sh
vaqtlarida bemalol o’rganishlari mumkin bo’ladi.
Xulosa qilib aytganda, bu kabi ilovalarni ishlab chiqar ekanmiz ular barchaga
birday tushunarli bo’la oladigan sodda ko’rinishda shu bilan birga juda yaxshi
ishlangan bo’lishi lozim. Shu bilan birga o’quvchilar qiziqishini oshirish hamda
o’rgangan bilimlarini ota onalari bilan ulashish maqsadida onlayn konsertlar
tashkillashtirish mumkin. Bunday onlayn konsertlarni tashkillashtirish bir muncha
osonroq shu bilan birga tomoshabinlarga ham juda qulay bo’ladi. Bu kengroq
auditoriya va fikr-mulohaza va rag'batlantirish uchun ko'proq imkoniyatlar beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
O’zbekoston Respublikasi Prezidenti qarori “Madaniyat va san’at sohasini yanada
rivojlanishga doir qo’shimcha chora-tadbirlar” to’g’risida 2022 yil 2 fevraldagi qarori
Sh.E.Mamarajabov. Ta’lim jarayonlarini loyihalashtirish va baholash nazariyalari va
metodlari.Toshkent-2021
Sh.Sh.Olimov, Sh.X.Samiyeva, N.X.Aslanova, F.J.Roʻziyev Innovatsion taʻlim
texnologiyalari va metodlari. “Durdona” nashriyoti Buxoro – 2022
D.R Raxmatullayev Ta’limni raqamlashtirish sharoitida o‘quvchilarini axborot
madaniyatini shakllantipish pedagogik muammo sifatida .Academic Research in
Educational Sciences. Volume 4 | Issue 11 | 2023
