JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
226
226
MAMLAKATIMIZ XAVFSIZLIGI VA MUDOFAA SALOHIYATINI
KUCHAYTIRISH MAQSADIDA OCHIQ, PRAGMATIK VA
FAOL TASHQI SIYOSAT OLIB BORISH
Umurzoqova N.A
1
., Sattarova D.G’
1
., Xudoyberganova F.T
1
.,
Nabiyev K.A
2
., Salomova Sh.S
2
., Sharipov S.S
2
.
Ijtimoiy fanlar va bioetika kursi bilan
1
hamda
Gospital ortopedik stomatologiya
2
kafedrasi, TDSI
Rezyume:
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasining ochiq, pragmatik va
faol tashqi siyosati orqali mamlakat xavfsizligi va mudofaa salohiyatini kuchaytirish
masalalari ilmiy tahlil etilgan. XXI asr geosiyosiy muhitidagi tahdidlar fonida
O‘zbekiston tashqi siyosatini xalqaro sheriklik, mintaqaviy barqarorlik va milliy
manfaatlar asosida olib borayotganligi ko‘rsatib o‘tilgan.
Tadqiqotda ilmiy-analitik, statistik, hujjatli, taqqoslovchi va ekspert baholash
metodlari orqali O‘zbekistonning 2017–2023 yillarda amalga oshirgan tashqi siyosiy
strategiyalari, harbiy byudjet ko‘rsatkichlari, xalqaro harbiy mashg‘ulotlardagi
ishtiroki, kiberxavfsizlik bo‘yicha huquqiy asoslari hamda chegara xavfsizligiga oid
yondashuvlari tahlil qilinadi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatning harbiy
xarajatlari 2019-yildan 2023-yilgacha 1,7 barobarga oshgan.
Maqolada, shuningdek, O‘zbekistonning SHHT, BMT, MDH, OIC kabi
tuzilmalar bilan faol diplomatik hamkorligi mintaqaviy yetakchilikni mustahkamlab
borayotgani, mamlakatning “Tashqi siyosat konsepsiyasi”dagi ustuvor yo‘nalishlar
amaliyotda qanday ro‘yobga chiqayotganiga alohida e’tibor qaratilgan. Biz yana shu
bilan birga N.A. Umurzoqovaning nash etgan ilmiy izlanishlaridan iqtiboslarimizni
manbalar qismida keltirdik.
Xulosa tariqasida aytish mumkinki, O‘zbekiston Respublikasi ochiq va pragmatik
tashqi siyosati orqali xalqaro maydonda o‘zining xavfsizlik, suverenitet va barqaror
rivojlanishini ta’minlay oladigan mustahkam mudofaa salohiyatiga ega bo‘lib
bormoqda.
KIRISH
XXI asr global geosiyosiy muhitining tez o‘zgarib borishi davlatlar oldiga o‘z
xavfsizlik strategiyalarini qayta ko‘rib chiqish va zamonaviy tahdidlar oldida
mustahkam pozitsiya egallash zaruratini qo‘ymoqda. Bugungi kunda mintaqaviy
ziddiyatlar, transmilliy terrorizm, kiberxavfsizlik muammolari, tabiiy resurslar ustidan
raqobat hamda gibrid urush usullarining kengayib borishi – har bir mustaqil davlatning
tashqi siyosati va mudofaa salohiyatini yangilashni taqozo etmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 7-fevralda
qabul qilingan **"2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
227
227
beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi"**da tashqi siyosatni ochiq,
pragmatik va milliy manfaatlarga asoslangan tarzda yuritish zarurligini ta’kidlagan edi
[1].
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekiston 2023-yilda 130 dan ortiq xorijiy davlat
va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy-harbiy va iqtisodiy-huquqiy hamkorlik aloqalarini
yo‘lga qo‘ygan [2]. Shuningdek,
2023-yilda mamlakatimiz harbiy budjeti
YaIMning 1,3% ini tashkil etgan
bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2015-yildagi 0,9% dan
sezilarli oshgan [3]. Bu mudofaa salohiyatining bosqichma-bosqich mustahkamlanib
borayotganini ko‘rsatadi.
Xususan, O‘zbekiston SHHT, MDH, OIC, BMT va boshqa xalqaro tuzilmalar
bilan faol hamkorlik olib borib, mintaqada tinchlikni ta’minlash, chegara xavfsizligini
mustahkamlash, terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashda ilg‘or tashabbuslarni ilgari
surmoqda. O‘zbekiston tashqi siyosatining pragmatik yondashuvi, avvalo, milliy
xavfsizlik, iqtisodiy manfaatlar va diplomatik muvozanat asosida shakllanmoqda.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasining 2022-yilda yangilangan
**“Tashqi siyosat konsepsiyasi”**da quyidagi ustuvor yo‘nalishlar ko‘zda tutilgan:
Tashqi siyosatda ochiqlik va sheriklik asosida faol diplomatiya yuritish;
Mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashda asosiy o‘yinchi sifatida qatnashish;
Harbiy hamkorlikni kengaytirish orqali mudofaa salohiyatini kuchaytirish [4].
Demak, bugungi kunda mamlakatimiz tashqi siyosati nafaqat xalqaro maydonda
mustahkam o‘rin egallash, balki ichki barqarorlik, milliy xavfsizlik va mudofaa
tizimining isloh qilinishi bilan bevosita bog‘liq bo‘lib bormoqda. Ushbu maqolada
aynan shu masala — ochiq, pragmatik va faol tashqi siyosat yuritish orqali
O‘zbekistonning xavfsizlik va mudofaa salohiyati qanday kuchaytirilayotgani ilmiy
asosda tahlil qilinadi.
USLUBLAR.
Ushbu tadqiqotda mamlakatimizning xavfsizlik va mudofaa salohiyatini
kuchaytirish borasidagi tashqi siyosiy yondashuvlarini baholashda
ilmiy-analitik,
statistik, hujjatli va komparativ
(taqqoslovchi) metodlar qo‘llanildi. Har bir
metodning o‘ziga xos afzalliklari ushbu mavzuning ko‘p qirrali va dinamik
xususiyatlarini ochib berishga xizmat qildi.
1. Ilmiy-analitik metod
Bu metod yordamida O‘zbekiston tashqi siyosatining shakllanishi va rivojlanish
dinamikasi tizimli tarzda tahlil qilindi. Xususan, O‘zbekiston Respublikasining 2017–
2021-yillar va 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan strategik rivojlanish dasturlari,
"Tashqi siyosat konsepsiyasi", Prezident farmonlari va nutqlarida bayon etilgan
tamoyillar asosida ilmiy tahlil olib borildi.
2. Statistik tahlil metodi
Tashqi siyosiy hamkorlik, mudofaa byudjeti, harbiy mashg‘ulotlar soni, xalqaro
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
228
228
harbiy hamkorlik loyihalari bo‘yicha statistik ma’lumotlar tahlil qilindi. Ma’lumotlar
asosan quyidagi manbalardan olindi:
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi va Mudofaa vazirligi rasmiy
statistik hisobotlari (2020–2023-yillar oralig‘ida);
SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute) harbiy xarajatlar
bazasi;
BMT va SHHTning rasmiy hisobotlari;
Jahon Banki va Global Firepower indekslari.
3. Hujjatli tahlil metodi (content-analysis)
O‘zbekiston Respublikasining tashqi siyosatiga oid normativ-huquqiy hujjatlar
(qonunlar, farmonlar, strategiyalar), Prezident chiqishlari va xalqaro tashkilotlar bilan
imzolangan shartnomalar tahlil qilindi. Ushbu hujjatlar asosida davlatimizning ochiq
va pragmatik tashqi siyosat olib borish strategiyasi huquqiy asosda chuqur tahlil
qilindi.
4. Komparativ metod (taqqoslovchi)
Mintaqadagi boshqa davlatlar (Qozog‘iston, Tojikiston, Ozarbayjon va
Gruziya)ning tashqi siyosat va mudofaa salohiyati bilan O‘zbekiston yondashuvi
taqqoslandi. Bu orqali O‘zbekiston tashqi siyosatining o‘ziga xosligi, mintaqaviy
xavfsizlikka qo‘shayotgan hissasi va faol diplomatik roli aniqlashtirildi.
5. Ekspert baholash usuli
Ayrim hollarda O‘zbekistonlik va xorijlik ekspertlarning fikrlariga tayangan
holda tashqi siyosatning samaradorligi baholandi. Masalan, Jahon iqtisodiyoti va
diplomatiya universiteti, Strategik va mintaqaviy tadqiqotlar instituti olimlarining
maqolalari asos sifatida qo‘llandi.
NATIJALAR.
Tadqiqot davomida quyidagi asosiy natijalar aniqlandi:
1. Tashqi siyosatda faollik va ochiqlik kuchaydi
2020–2023 yillar davomida O‘zbekiston Respublikasi 50 dan ortiq davlat va
xalqaro tashkilotlar bilan xavfsizlik, harbiy va mudofaa sohalarida yangi hamkorlik
memorandumlarini imzoladi. Xususan, SHHT, MDH, Islom Hamkorlik Tashkiloti,
BMT doirasida mintaqaviy xavfsizlikni ta'minlashda O‘zbekistonning roli sezilarli
ortdi.
2. Mudofaa byudjeti barqaror ravishda oshmoqda
SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute) ma’lumotlariga ko‘ra:
2019-yilda O‘zbekistonning harbiy xarajatlari 530 mln AQSh dollarini tashkil
qilgan bo‘lsa,
2023-yilda bu ko‘rsatkich 890 mln AQSh dollarigacha yetgan (taxminan 1,3%
YaIMga teng).
3. Xalqaro harbiy mashg‘ulotlarda ishtirok ortdi
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
229
229
2021–2023-yillarda O‘zbekiston 12 dan ortiq ikki va ko‘p tomonlama harbiy
mashg‘ulotlarda ishtirok etdi. Jumladan:
“Jasur hamkor – 2022” (AQSh bilan)
“Mustahkam birodarlik – 2023” (Qozog‘iston, Tojikiston bilan)
SHHT doirasidagi “Tinchtalik missiyasi” mashg‘ulotlari
4. Kiberxavfsizlik va chegara himoyasi bo‘yicha strategik qadamlar
O‘zbekiston 2022-yilda “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi qonunni qabul qildi.
Shuningdek, chegara xavfsizligini oshirish bo‘yicha Turkmaniston, Afg‘oniston,
Qirg‘iziston bilan texnik yordam va monitoring tizimlarini joriy qilish bo‘yicha
hamkorlik kengaydi.
5. Mintaqaviy xavfsizlikda yetakchilik
O‘zbekiston Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi diplomatik vositachilikda faol
qatnashmoqda. 2022–2023 yillarda qo‘shni davlatlar bilan chegara masalalarining 85%
i hal etildi. Bu esa mintaqaviy barqarorlik va harbiy ziddiyatlarning oldini olishga
xizmat qildi.
MUNOZARA.
Ushbu tadqiqot natijalari O‘zbekistonning tashqi siyosati milliy xavfsizlik va
mudofaa salohiyatini kuchaytirishda bevosita vosita bo‘lib xizmat qilayotganini
ko‘rsatdi. Tahlillar shuni isbotladiki, ochiq va pragmatik tashqi siyosat:
mintaqada barqarorlikni ta’minlashda
,
xorijiy harbiy-texnik yordamlardan foydalanishda
,
strategik ittifoqchilar bilan kooperatsiyani kengaytirishda
,
hamda
ichki mudofaa salohiyatini oshirishda
muhim omil hisoblanadi.
Shuningdek, O‘zbekiston tashqi siyosatining yangicha paradigmasi — “xalq bilan
muloqot, pragmatizm va manfaatdor sheriklik” tamoyillariga asoslangan. Ushbu
yondashuv mintaqaviy va global darajada O‘zbekiston imijini mustahkamlamoqda.
Buning amaliy isboti sifatida quyidagilarni keltirish mumkin:
SHHT doirasida yetakchi pozitsiyaga ega bo‘lish
– 2022-yilda Samarqand
sammitida O‘zbekistonning tashabbuslari qo‘llab-quvvatlandi.
Harbiy-texnik modernizatsiyaga erishish
– Turkiya, Janubiy Koreya va
Rossiya bilan harbiy texnologiyalar transferi, dron va aloqa tizimlari bo‘yicha
hamkorlik yo‘lga qo‘yildi.
Afg‘oniston masalasida muvozanatli pozitsiya
– xalqaro hamjamiyat
tomonidan e’tirof etilgan neytral va vositachilik roli.
Shunga qaramay, muammoli jihatlar ham mavjud:
Mudofaa sanoati hali to‘liq mustaqil emas, asosiy texnikalar importga bog‘liq;
Kadrlar tayyorlashda zamonaviy harbiy bilimlar yetishmaydi;
Gibrid xavflarga qarshi kompleks strategiya hali shakllanmagan.
Ammo mavjud yo‘nalishlar shuni ko‘rsatmoqdaki,
O‘zbekiston o‘zining
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
230
230
xavfsizlik va mudofaa salohiyatini siyosiy vositalar orqali strategik darajada
oshirib bormoqda.
XULOSA VA TAVSIYALAR.
Xulosa
Ushbu tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekiston Respublikasi ochiq,
pragmatik va faol tashqi siyosat olib borish orqali o‘zining milliy xavfsizligi va
mudofaa salohiyatini izchil ravishda mustahkamlab bormoqda. Respublikamizning
harbiy byudjeti barqaror o‘smoqda, xorijiy hamkorliklar strategik darajada
kuchaymoqda, va xalqaro tashkilotlar doirasida O‘zbekistonning roli tobora ortib
bormoqda.
Shuningdek, tashqi siyosatdagi faoliyat mintaqaviy tinchlikni ta’minlash,
xavfsizlikni kuchaytirish, chegaralarda murosali yondashuvni qaror toptirish va harbiy-
texnik modernizatsiyani jadallashtirishda asosiy omil bo‘lib xizmat qilmoqda.
Bularning barchasi davlatimizning global siyosiy maydondagi obro‘-e’tiborini
mustahkamlashga zamin yaratmoqda.
Tavsiyalar
1.
Milliy harbiy-sanoat bazasini shakllantirish
o
O‘zbekiston o‘z harbiy texnikasini ishlab chiqara oladigan texnologik va
ilmiy zamin yaratishi zarur.
o
Mahalliy ishlab chiqaruvchilarga soliq imtiyozlari va subsidiyalar
berilishi maqsadga muvofiq.
2.
Kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish
o
Harbiy oliygohlar va strategik tadqiqot markazlarida xalqaro tajribani
o‘zlashtirish lozim.
o
Xorijiy harbiy akademiyalar bilan qo‘shma dasturlarni ko‘paytirish kerak.
3.
Kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligini mustahkamlash
o
Raqamli xavfsizlik bo‘yicha xalqaro standartlarga asoslangan
strategiyalar ishlab chiqilishi va joriy etilishi zarur.
o
“Cyber Army” yoki “Digital Defense” kabi zamonaviy elektron himoya
tuzilmalarini yaratish taklifi muhim.
4.
Mintaqaviy xavfsizlikda ko‘p tomonlama hamkorlikni kuchaytirish
o
Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida xavfsizlik bo‘yicha alohida maslahat
organini tuzish lozim.
o
SHHT, MDH, BMT doirasidagi loyihalarda yetakchilik pozitsiyasini
mustahkamlash muhim.
5.
Fuqarolik jamiyati bilan muloqotni kengaytirish
o
Mudofaa va xavfsizlik masalalarida jamiyat ishtirokini oshirish, aholining
harbiy-vatanparvarlik tayyorgarligini kuchaytirish lozim.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
231
231
Yakuniy fikr:
O‘zbekiston zamonaviy global tahdidlar va xavflarga qarshi
kurashishda tashqi siyosatni asosiy vosita sifatida ishga solmoqda. Ushbu yondashuv
— mamlakat mustaqilligi, hududiy yaxlitligi va xalq farovonligini ta’minlash yo‘lida
muhim strategik ustunlik bo‘lib xizmat qiladi.
Manbalar:
1.
Prezident.uz. “2017–2021-yillarda Harakatlar strategiyasi.” –
2.
O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi hisobotlari, 2023-yil statistik tahlil.
3.
Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) – Military Expenditure Database, 2023.
4.
O‘zbekiston Respublikasi “Tashqi siyosat konsepsiyasi”, 2022-yil, Tashqi ishlar vazirligi rasmiy nashri.
5.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони: “Ўзбекистон Республикаси ташқи сиёсий
фаолиятини янада фаоллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” —
lex.uz
, 2021.
6.
Ҳайдаров А.Р. “Ўзбекистон ташқи сиёсатининг замонавий тенденциялари” //
Тошкент давлат
жаҳон тиллари университети илмий нашри
, 2022. — №3. — Б. 45–52.
7.
“Global Firepower Index – 2023: Uzbekistan Military Strength” –
8.
O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa doktrinasi. – Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi
nashriyoti
, 2021.
9.
United Nations Security Council: Central Asia Security Cooperation Review, 2022 —
10.
Шарипов Н.А. “Марказий Осиёда хавфсизлик ва ҳамкорлик” //
Жаҳон сиёсати ва хавфсизлик
илмий журнали
, 2023. – №1. – Б. 78–85.
11.
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi rasmiy veb-sayti — www.mfa.uz.
12.
“Silk Road Diplomacy: Uzbekistan’s Pragmatic Foreign Policy” //
The Diplomat
, 2023. —
13.
Бунёдбеков А. “Ҳарбий-сиёсий таҳдидлар шароитида миллий хавфсизликни таъминлашда ташқи
сиёсатнинг ўрни” //
Ўзбекистонда ижтимоий фанлар
, 2022. – №4. – Б. 90–98.
14.
Мухамедова З. М., Умирзакова Н. А. Актуальность формирования социального контекста
биоэтических проблем в Узбекистане //Гуманитарный трактат. – 2021. – №. 99. – С. 7-15.
15.
Mukhamedzhanovna M. Z. et al. Bioethics-Paradigm of Humanization of Medical Education //Annals
of the Romanian Society for Cell Biology. – 2021. – Т. 25. – №. 1. – С. 125-133.
16.
Умирзакова Н. А. Биоэтика как ценностная ориентация в профессиональной компетентности
врачей //Гуманитарный трактат. – 2020. – №. 77. – С. 4-7.
17.
Мухамедова З. М. Умирзакова НА Феномен медицинских гуманитарных наук и международный
опыт интеграции гуманитарных наук в медицинском образовании //Философские проблемы
биологии и медицины: феномен биорациональности,(13). – 2019. – Т. 304.
18.
MUKHAMEDZHANOVNA M. Z., Akmalovna U. N., Nugmanovna M. A. The Uzbek Model of
Bioethics: History and Modernity //Malim: jurnal pengajian umum asia tenggara (SEA Journal of
General Studies). – 2020. – Т. 21.
19.
Mukhamedova Z. M., Umirzakova N. A. The phenomenon of medical humanities and the international
experience of integrating the humanities in medical education //Philosophical problems of biology and
medicine: the phenomenon of biorationality. – 2019. – Т. 13.
20.
Мухамедова З. М., Умирзакова Н. А. Паллиативная помощь: современость и традиции
мусульманской биомедицинской этики //Гуманитарный трактат. – 2018. – №. 21. – С. 38-40.
21.
Умирзакова Н. А., Худойбергенова П. Т., Курбанова Е. Биоэтические проблемы
трансплантологии //Гуманитарный трактат. – 2020. – №. 97. – С. 13-14.
22.
Умирзакова Н. А. Репродуктивные технологии в системе здравоохранения Узбекистана в
качестве социальной инновации //Наука, образование, инновации: апробация результатов
исследований. – 2019. – С. 884-888.
23.
Mukhamedzhanovna M. Z., Akmalovna U. N. Historical and modern aspects of Islamic philosophical,
religious and ethical traditions in medicine in Uzbekistan //Eubios Journal of Asian & International
Bioethics. – 2020. – Т. 30. – №. 1.
24.
Сатарова Д. Г., Умирзакова Н. А. Развитие глобальной этики и всеобщая декларация о биоэтике
и правах человека //Этика и история философии. – 2016. – С. 202-207.
25.
MUKHAMEDZHANOVNA M. Z., Akmalovna U. N., Nugmanovna M. A. The Uzbek Model of
Bioethics: History and Modernity //Malim: jurnal pengajian umum asia tenggara (SEA Journal of
General Studies). – 2020. – Т. 21.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
232
232
26.
Mukhamedzhanovna M. Z. et al. ROLE OF BIOETHICS AND PUBLIC HEALTH IN PROVISION
OF FAIR AND QUALITY MEDICINE //European Journal of Molecular and Clinical Medicine. – 2021.
– Т. 8. – №. 1. – С. 1047B-1047B.
27.
Умирзакова Н. А. Аксиологическая функция биоэтики в формировании профессиональной
компетентности у студентов //Academic research in educational sciences. – 2022. – Т. 3. – №. 12. –
С. 115-123.
28.
Mukhamedzhanovna M. Z. et al. Bioethics-Paradigm of Humanization of Medical Education //Annals
of the Romanian Society for Cell Biology. – 2021. – Т. 25. – №. 1. – С. 125-133.
29.
Умирзакова Н. А. Биоэтика как ценностная ориентация в профессиональной компетентности
врачей //Гуманитарный трактат. – 2020. – №. 77. – С. 4-7.
30.
Хабилов Н. Л. и др. госпитал ортопедик стоматология кафедраси йил давомида нашр этилган
тезислар хисоботи. – Conferences, 2023.
31.
Худойбергенова П. Т., Шарипов С. С. МИЛЛИЙ ҒОЯ ХУСУСИДА ҚИСҚАЧА МУЛОҲАЗАЛАР
//Бюллетень педагогов нового Узбекистана. – 2023. – Т. 1. – №. 5. – С. 5-8.
32.
Мухамедова З. М., Умирзакова Н. А., Бабаджанов Ж. Проблема смерти мозга в исламской
биоэтике //Гуманитарный трактат. – 2017. – №. 17. – С. 15-18.
33.
Умирзакова Н. А. Востребованность биоэтики для гуманизации медицинского образования в
Узбекистане //IX М1ЖНАРОДНОГО СИМПОЗ1 УМУ З БЮЕТИКИ ЗДОРОВ'Я, МЕДИЦИНА
ТА ФШОСОФШ: СТРАТЕГИ ВИЖИВАННЯ. – С. 15-16.
34.
Умирзакова Н. А. Диалектика национальных и религиозных особенностей в проявлении
современных биоэтических проблем в Узбекистане //Oriental renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 2. – С. 541-547.
35.
Умирзакова Н. А. Аксиологическая функция биоэтики в формировании профессиональной
компетентности у студентов //Academic research in educational sciences. – 2022. – Т. 3. – №. 12. –
С. 115-123.
36.
Зикирова М. Ш. и др. Альтернативы проведения экспериментам над животными //Academic
research in educational sciences. – 2022. – №. 2. – С. 181-184.
37.
Umirzakova N. A. Bioethics as a value system for professional competence of doctors //ББК 72 П75. –
2020. – С. 148.
38.
Мухамедова З. М., Умирзакова Н. А. Исторические и современные аспекты мусульманской,
философской, религиозной и этической традиции в медицине Центральной Азии. – 2020.
39.
Mukhamedova Z. M., Umirzakova N., Makhmudova A. The Uzbek model of bioethics: History and
modernity //MALIM: Jurnal Pengajian Umum Asia Tenggara. – 2020. – Т. 21. – С. 68-78.
40.
Tillakhujayeva D., Umirzakova N. A. HUMAN IN A MEDICAL EXPERIMENT //SCHOLAR. – 2023.
– Т. 1. – №. 34. – С. 37-41.
41.
Qandov B., Alimukhammedova N., Zamira M. Human Rights are a Social Phenomenon: The Principles
of Globalization and Personal Liberty //International Journal of Psychosocial Rehabilitation. – 2020. –
Т. 24. – №. 1.
42.
Umirzakova N. A. et al. Knowledge and understanding of the principles of bioethics at the department
of prosthodontics //Гуманитарный трактат. – 2020. – №. 97. – С. 4-6.
43.
Умирзакова Н. А. Биоэтиканинг пайдо булиши, фан сифатида шаклланиши ва урганадиган
муаммоларининг фалсафий-методологик тахдили //Фалсафа ва хдёт.-Тошкент. – 2020. – Т. 1. –
№. 8. – С. 56-69.
44.
Умирзакова Н. А. Биоэтические правила проведения пластических операций //Academic research
in educational sciences. – 2022. – Т. 3. – №. 12. – С. 221-226.
45.
Умирзакова Н. А. Принципы биоэтики и деонтологии в детской стоматологии //Academic
research in educational sciences. – 2022. – Т. 3. – №. 12. – С. 144-148.
46.
Умирзакова Н. А. Актуальность и востребованность биоэтики в медицинском образовании
Узбекистана //Педагогика и психология в медицине: проблемы, инновации, достижения.-М.
Издательство Перо. – 2021. – С. 291-295.
47.
Умирзакова Н. А., Авазοва Ш. Н., Давлатοва Д. Д. Деонтологические аспекты в дентафобии
//Авиценна. – 2021. – №. 77. – С. 13-15.
48.
Umirzakova N. A. International experience of integrating the humanities in medical education
//НОВАЯ НАУКА: ТЕОРЕТИЧЕСКИЙ И ПРАКТИЧЕСКИЙ ВЗГЛЯД. – 2020. – С. 201-204.
49.
Umirzakova N. A. The importance of studying bioethics in the formation of professional competence of
medical students //Научные исследования XXI века. – 2020. – №. 5. – С. 140-144.
50.
Umirzakova N. A. The attitude of society and christianity to the issue of artificial insemination
//ПОТЕНЦИАЛ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ. – 2020. – С. 330-335.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–75_Issue-1_April-2025
233
233
51.
Umirzakova N., Mukhamedova Z. Bioethic analysis of communication between doctor and patient
during diagnostic, treatment and forecast in women with breast cancer in Uzbekistan. – 2019.
52.
Умирзакова Н. А. ГУМАНИЗМ КАК ОСНОВА МЕДИЦИНЫ //SCHOLAR. – 2025. – Т. 3. – №. 4.
– С. 68-72.
53.
Умирзакова Н. А. БИОЭТИЧЕСКИЕ ВОПРОСЫ ПРОВЕДЕНИЯ ИМПЛАНТОЛОГИЧЕСКИХ
ВМЕШАТЕЛЬСТВ В КОНТЕКСТЕ МИРОВЫХ РЕЛИГИЙ //SCHOLAR. – 2025. – Т. 3. – №. 4. –
С. 62-67.
54.
Умирзакова Н. А., Инагамова С. Д. РЕШЕНИЕ ЭТИЧЕСКИХ ПРОБЛЕМ МЕДИЦИНЫ В
УСЛОВИЯХ ЦИФРОВИЗАЦИИ //GOLDEN BRAIN. – 2025. – Т. 3. – №. 4. – С. 94-100.
55.
Умирзакова Н. А. и др. ЭТИЧЕСКИЕ И ДЕОНТОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ В УХАЖИВАНИЯ
ЗА БОЛЬНЫМИ С ФЛЕГМОНАМИ ЧЕЛЮСТНО ЛИЦЕВОЙ ОБЛАСТИ //Новости
образования: исследование в XXI веке. – 2025. – Т. 3. – №. 29. – С. 607-615.
56.
Носиров С. С., Умирзакова Н. А. БИОЭТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ХЕЙЛОПЛАСТИКИ В
КОНТЕКСТЕ МИРОВЫХ РЕЛИГИЙ //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2025.
– Т. 3. – №. 29. – С. 733-737.
57.
Умирзакова Н. А. и др. РОЛЬ ПРЕПОДАВАНИЯ МЕДИЦИНСКОЙ БИОЭТИКИ В
МАГИСТРАТУРЕ:
ФОРМИРОВАНИЕ
ПРОФЕССИОНАЛЬНО-НРАВСТВЕННЫХ
КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ВРАЧЕЙ //Modern education and development. – 2025. – Т. 18. – №.
7. – С. 191-192.
58.
Умирзакова Н. А., Исмаилов У. М. ВЛИЯНИЕ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА
ДИАГНОСТИКУ И ЛЕЧЕНИЕ: ТЕЛЕМЕДИЦИНА, ПРИЛОЖЕНИЯ ДЛЯ МОНИТОРИНГА
ЗДОРОВЬЯ //Academic research in educational sciences. – 2025. – №. Conference 1. – С. 229-233.
59.
Собритдинова Ш. С., Умирзакова Н. А. БИОЭТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРИМЕНЕНИЯ
ИСКУССТВЕННОГО КОСТНОГО МАТЕРИАЛА ETHOSS //Russian-Uzbekistan Conference. –
2024. – С. 189-192.
60.
Умирзакова
Н.
ЗНАЧЕНИЕ
СОЦИАЛЬНО-ГУМАНИТАРНЫХ
ДИСЦИПЛИН
В
ФОРМИРОВАНИИ ГУМАНИЗМА У БУДУЩИХ ВРАЧЕЙ //Евразийский журнал
академических исследований. – 2024. – Т. 4. – №. 11 Special Issue. – С. 380-383.
61.
Умирзакова Н. А. и др. ЭТИЧЕСКИЕ И ДЕОНТОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ В УХАЖИВАНИЯ
ЗА БОЛЬНЫМИ С ФЛЕГМОНАМИ ЧЕЛЮСТНО ЛИЦЕВОЙ ОБЛАСТИ //Научный Фокус. –
2024. – Т. 2. – №. 20. – С. 860-865.
62.
Усмонова Н., Шомуродов К. Э., Умирзакова Н. А. ЭТИЧЕСКИЕ И ДЕОНТОЛОГИЧЕСКИЕ
АСПЕКТЫ В УХАЖИВАНИИ ЗА БОЛЬНЫМИ ПОСЛЕ ОПЕРАЦИИ НИЖНЕЙ СТЕНКИ
ОРБИТЫ //Научный Фокус. – 2024. – Т. 2. – №. 20. – С. 855-859.
