JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
156
156
TO‘LIQ TISHSIZLIKDA PLASTINKALI PROTEZLARNING
INNOVATSION BAZASINI SHAKLLANTIRISH: BIOMATERIALLAR
VA TEXNOLOGIYALAR TAHLILI
Xabilov N.L., Sharipov S.S., Asatullaev N.S.,
Muxiddinova F.G’., Mirxoshimova M.F., Nabiev K.
Annotatsiya
Ushbu maqolada to‘liq tishsizlikda qo‘llaniladigan plastinkali protezlarning
innovatsion bazasi, zamonaviy biomateriallar va ishlab chiqarish texnologiyalarining
tahlili keltirilgan. Akril, termoplast, nano-kompozitlar va CAD/CAM materiallari
asosida ishlab chiqilayotgan zamonaviy protez bazalari strukturaviy mustahkamlik,
bioaktivlik, estetik ko‘rsatkichlar va moslashuv darajasi nuqtai nazaridan tahlil
qilingan. Shuningdek, maqolada raqamli texnologiyalar – 3D-skanning, frezalash, 3D-
printing va biomekanik modellashtirish imkoniyatlari ham chuqur yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
to‘liq tishsizlik, plastinkali protez, innovatsion baza, biomaterial,
CAD/CAM, 3D-texnologiya, nanozarralar, termoplast.
1. Kirish
To‘liq tishsizlik — bugungi ortopedik stomatologiyada eng keng tarqalgan,
murakkab reabilitatsiyani talab qiluvchi klinik holatlardan biridir. Bu holat nafaqat
bemorning chaynash, nutq va yutish funksiyalariga, balki psixologik holati, ijtimoiy
moslashuvi va hayot sifatiga ham sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi. To‘liq tishsiz
bemorlar uchun eng ko‘p qo‘llaniladigan yechimlardan biri plastinkali protezlardir.
An’anaviy plastinkali protezlar o‘z vaqtida stomatologiyada inqilobiy yechim
bo‘lgan bo‘lsa-da, zamonaviy bemorlarning estetik, funktsional va fiziologik talablari
ortib borayotgan sharoitda ularning imkoniyatlari cheklangan bo‘lib qolmoqda.
Xususan, bazaning og‘irligi, allergenligi, sinuvchanligi, yelimlashuvdagi nosozliklar,
protez osti yallig‘lanishlari, og‘iz bo‘shlig‘i mikrobiotasiga to‘liq mos kelmasligi va
uzoq moslashuv davri — bularning barchasi bemorlarning protezdan noroziligiga
sabab bo‘lmoqda [1–3].
Shu bois, bugungi kun stomatologiyasi oldida turuvchi asosiy vazifalardan biri —
protez bazasining sifatini sezilarli darajada yaxshilash, bemor moslashuvini
osonlashtirish va uzoq muddatli barqaror funksional natijalarga erishishdir. Bu esa
innovatsion biomateriallar, raqamli texnologiyalar va biomekanik tahlil asosida yangi
avlod plastinkali protez bazalarini shakllantirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Ushbu
maqolada aynan shu yo‘nalishlar kompleks tarzda tahlil qilinadi.
2. Plastinkali protez bazasining funksional talablari
Zamonaviy plastinkali protez bazasi quyidagi talablarga javob berishi kerak [4]:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
157
157
Biokompatibil
– allergik reaksiya bermasligi;
Yengil va mustahkam
– chaynash bosimiga bardoshli;
Suv o‘tkazmasligi
– og‘iz bo‘shlig‘ida o‘z shaklini saqlashi;
Estetik
– shaffoflik va tabiiy ko‘rinish;
Termostabil
– issiqlik ta’sirida deformatsiyaga uchramasligi;
Antibakterial va antiplak xususiyatli
– stomatit va protez osti
yallig‘lanishlarini kamaytirish.
3. Zamonaviy biomateriallar tahlili
Plastinkali protezlar uchun baza materiali sifatida qo‘llanilayotgan zamonaviy
biomateriallar nafaqat fizik-mexanik ko‘rsatkichlar, balki ularning biologik
moslashuvi, antibakterial xususiyatlari va estetik imkoniyatlari bilan ham bir-biridan
farq qiladi. Quyida eng ko‘p qo‘llanilayotgan materiallar tahlil qilinadi.
3.1. PMMA (POLIMETILMETAKRILAT) – KLASSIK AKRIL
Keng tarqalgan, an’anaviy material.
Afzalliklari:
arzon, ishlov berish oson, estetik jihatdan maqbul,
texnologik jihatdan ishlab chiqarishga qulay.
Kamchiliklari:
mikroyoriqlarga moyilligi, allergik reaktsiyalar chaqirishi
mumkinligi, uzoq muddatli ekspluatatsiyada sinuvchanligi yuqori.
Izoh:
Shunga qaramay, PMMA materiallari hali ham ko‘plab
laboratoriyalarda asosiy material sifatida ishlatilmoqda.
3.2. TERMOPLASTLAR (NAIRIT, POLIAMID, POLIKARBONAT)
Zamonaviy plastinkali protezlar ishlab chiqarishda tobora ommalashib
borayotgan materiallar.
Afzalliklari:
yuqori elastiklik, sinuvchanlik, shaffoflik va estetik
ko‘rinish, allergen emasligi.
Kamchiliklari:
yuqori haroratga nisbatan zaiflik, uzoq muddatli
foydalanishda deformatsiyaga uchrash xavfi, ba’zida silliq yuzalar sababli tutib
turuvchi effekt past bo‘ladi.
Izoh:
Termoplastlar estetik jihatdan talabchan bemorlar uchun afzal,
ammo funksional barqarorlikni har doim ham ta’minlay olmaydi.
3.3. NANOZARRALAR BILAN BOYITILGAN KOMPOZITLAR
So‘nggi yillarda ishlab chiqilgan innovatsion materiallar.
Afzalliklari:
Kumush, mis, zirkoniy oksidi (ZrO₂), silikon dioksidi (SiO₂)
kabi nanozarralar qo‘shilishi orqali antibakteriallik, chaynash bosimiga
chidamlilik va yengillik sezilarli oshadi. Yallig‘lanishga qarshi va biofilm
to‘planishini kamaytiruvchi xususiyatlarga ega.
Kamchiliklari:
Ishlab chiqarish texnologiyasi murakkabroq, tannarxi
yuqoriroq.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
158
158
Izoh:
Bu materiallar ilg‘or laboratoriyalar va estetik jihatdan yuqori
talabga ega klinikalarda afzal ko‘riladi.
3.4. CAD/CAM UCHUN PMMA BLOKLARI
Kompyuter texnologiyalari asosida ishlab chiqariladigan yuqori sifatli
materiallar.
Afzalliklari:
Yopiq, bir hil struktura; mikroporasiz va zich; frezalashga
yaroqli; allergen emas; estetik darajasi yuqori. Moslashuv darajasi yuqori,
laboratoriyaviy aniqlik 25 mikronga teng.
Kamchiliklari:
Dastlabki investitsion xarajatlar yuqori; faqat CAD/CAM
texnologiyasiga ega klinikalarda qo‘llaniladi.
Izoh:
Raqamli texnologiyalarga o‘tayotgan klinikalar uchun istiqbolli
material bo‘lib, sog‘lom va aniqligi yuqori bo‘lgan protezlar ishlab chiqarish
imkonini beradi.
4. Texnologik yondashuvlar
Zamonaviy texnologik yondashuvlar plastinkali protezlarni ishlab chiqish va
ularni klinik jihatdan yuqori aniqlikda tayyorlash imkoniyatlarini tubdan
o‘zgartirmoqda. Raqamli texnologiyalar orqali bemorning anatomik va estetik
xususiyatlarini to‘liq aks ettiruvchi individual protezlar yaratish imkoniyati paydo
bo‘lmoqda.
4.1. 3D-skanning va raqamli modellash
Og‘iz bo‘shlig‘ining raqamli modelini yaratish:
Intraoral skanerlash
texnologiyasi yordamida og‘iz bo‘shlig‘i 20–40 mikron aniqlikda virtual
shaklda qayta ishlab chiqiladi. Bu model asosida protez aniq va individual
shaklda loyihalanadi.
Yuz skaneri bilan kombinatsiyalash:
Bemorning yuz tuzilmasi, lab,
burun va iyak chiziqlari raqamli modelga qo‘shilib, estetik zonalarni
vizualizatsiya qilish imkonini beradi. Bu esa protezning nafaqat funksional,
balki estetik jihatdan ham mos bo‘lishini ta’minlaydi.
Afzallik:
Gipsli
modellar
zarurati
kamayadi,
inson
xatoligi
eliminasiyalanadi, vaqt va resurslar tejaladi.
4.2. CAD/CAM frezalash
Loyihadan mahsulotgacha:
Kompyuterda loyihalangan (CAD) protez
bazasi avtomatlashtirilgan frezalash (CAM) qurilmasi orqali PMMA yoki PEEK
bloklaridan kesiladi.
Yuqori aniqlik:
±20–25 mikron aniqlikda ishlov berilishi tufayli
moslashuv va yelimlash aniqligi yuqori darajada bo‘ladi.
Qo‘lda yelimlash ehtiyoji kamayadi:
Barcha elementlar to‘liq
avtomatlashtirilgan bo‘lib, inson omili ta’siri minimallashtiriladi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
159
159
Afzallik:
Klinik aniqlik, qayta ishlab chiqarish imkoniyati, yuqori
darajadagi estetik ko‘rsatkich.
4.3. 3D-bioprinting
Qatlamma-qatlam ishlab chiqarish:
Fotopolimer yoki biologik
materiallar qatlamini bosqichma-bosqich chiqarish orqali individual anatomik
baza yaratiladi.
Murakkab dizaynlar uchun imkon:
Noan’anaviy tuzilishga ega jag‘
shakllari, asimmetrik og‘iz bo‘shliqlari yoki protezga maxsus ventilyatsion
elementlar kiritish imkonini beradi.
Afzallik:
Prototiplashda, ko‘rish maketlarida yoki eksperimental
biomateriallarni sinovdan o‘tkazishda keng qo‘llaniladi. Individuallashtirish
darajasi yuqori.
4.4. FEM (Finite Element Method) modellashtirish
Biomekanik stresslarni tahlil qilish:
Raqamli modelda bazaga
tushadigan chaynash bosimi, o‘tkazilgan kuchlar va deformatsiyalar matematik
simulyatsiya qilinadi.
Dizaynni optimallashtirish:
Stresslar notekis taqsimlanadigan hududlar
aniqlanib, baza qalinligi yoki material tarkibi qayta ko‘rib chiqiladi.
Afzallik:
Ishlab chiqarishdan oldin dizayn xatolarini aniqlash va bemorga
maksimal qulaylik yaratish imkonini beradi.
Ushbu texnologiyalar o‘zaro integratsiyalashgan holda qo‘llanilganda,
zamonaviy protezlash jarayoni aniq, ishonchli, estetik va funksional jihatdan
mukammal bo‘lib, to‘liq tishsizlikni zamonaviy hal qilishda yangi bosqichni
ifodalaydi.
5. Klinik natijalar va innovatsion baza afzalliklari
Yangi biomateriallar asosida tayyorlangan protezlar klinikada quyidagi ijobiy
ko‘rsatkichlarni beradi [5–7]:
Ko‘rsatkich
Klassik
akril
Nano-akril
(CAD/CAM)
Termoplast
Moslashuv muddati
(kun)
15–20
7–10
10–12
Astenik shikoyatlar
30–40%
10–15%
15–20%
Chaynash kuchining
tiklanishi
60%
85%
75%
Protez osti stomatit
25%
5–8%
12–15%
6. Xulosa va tavsiyalar
Plastinkali protezlar uchun innovatsion bazani shakllantirish zamonaviy
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
160
160
biomateriallar va texnologik yondashuvlarga asoslanishi kerak. CAD/CAM
texnologiyasi, nanozarra bilan boyitilgan kompozitlar, 3D-bioprinting va biomekanik
modellashtirish yordamida protezlarning aniqligi, moslashuvchanligi va fiziologik
mosligi sezilarli darajada oshadi.
Tavsiyalar:
Klinikda an’anaviy akril o‘rniga
nano-akril
bloklar
yoki
PEEK/Pekkton
asosida baza ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yilsin.
Raqamli reabilitatsiya algoritmi
joriy etilsin.
Yangi bazalar sinovidan oldin
FEM modellashtirish
o‘tkazilsin.
Adabiyotlar:
1.
Avtsyn A.P. Mikroelementozlar. M.: Medicina, 1991.
2.
Müller F., Naharro M., Carlsson G.E. What are the prevalence and incidence of tooth loss in
the adult and elderly population in Europe? Clin Oral Implants Res. 2007.
3.
Sato Y., Kitagawa N. Recent trends in digital removable denture fabrication. J Prosthodont Res.
2020.
4.
Яковлев А.Э. и др. Биополимеры в стоматологии. М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021.
5.
Sharipov S.S. Zamonaviy biomateriallar asosida protez bazalarini ishlab chiqish. O‘zMEI
axborot byulleteni, 2024.
6.
Kuk J.C. Mechanical performance of denture base materials with nanoparticles. Dent Mater J.
2022.
7.
Bapat R.A. et al. Influence of silver nanoparticles in PMMA denture base. Int J Nanomedicine.
2018.
8.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZLIK BO ‘YICHA DOLZARB MAVZULAR: GLOBAL
TADQIQOT YO ‘NALISHLARI, YANGI MAVZULAR VA STATISTIK TAHLILLAR
//Конференции. – 2024. – С. 267-271.
9.
Xabilov N. L. et al. GERIATRIYA STOMATOLOGIYASI: KEKSALARDA TO ‘LIQ
TISHSIZLIKNI DAVOLASHNING XUSUSIYATLARI //Конференции. – 2024. – С. 265-
267.
10.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZLIK HOLATIDA OLINMAYDIGAN VA
YECHILADIGAN PROTEZLARNI SOLISHTIRISH: KLINIK TAVSIYALAR VA KO
‘RSATMALAR //Конференции. – 2024. – С. 261-265.
11.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZLIKDA YUZNI TIKLASH: ESTETIK
REABILITATSIYA VA BEMORNING HAYOT SIFATI //Конференции. – 2024. – С. 257-
261.
12.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZLIKDA CAD/CAM TEXNOLOGIYALARINING
ROLI: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA IMKONIYATLAR //Конференции. – 2024.
– С. 254-257.
13.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZ BEMORLARNI PROTEZLASHDA
BIOMATERIALLARNING ROLINI BAHOLASH //Конференции. – 2024. – С. 251-254.
14.
Xabilov N. L. et al. ZAMONAVIY IMPLANTATSION PROTOKOLLAR YORDAMIDA
TO ‘LIQ TISHSIZLIKDA BEMORLARNI DAVOLASH: TIZIMLI YONDASHUV
//Конференции. – 2024. – С. 249-251.
15.
Xabilov N. L. et al. PRESSING TOPICS IN COMPLETE EDENTULISM: GLOBAL
RESEARCH TRENDS, EMERGING THEMES, AND STATISTICAL INSIGHTS
//Конференции. – 2024. – С. 241-245.
16.
Xabilov N. L. et al. GERIATRIC DENTISTRY: FEATURES OF TREATING COMPLETE
EDENTULISM IN THE ELDERLY //Конференции. – 2024. – С. 238-241.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
161
161
17.
Xabilov N. L. et al. OSTEOINTEGRATSIYALANGAN IMPLATLAR VA TO'LIQ
TISHSIZLIK:
MUVAFFAQIYATLI
PROTEZLASHNING
ASOSIY PRINSIPLARI
//Конференции. – 2024. – С. 245-249.
18.
Xabilov N. L. et al. TO ‘LIQ TISHSIZ BEMORLAR UCHUN QAYTA TIKLANISH
DAVRIDA PARVARISH: YALLIG ‘LANISHNI OLDINI OLISH VA GIGIYENA
//Конференции. – 2024. – С. 231-235.
19.
Xabilov N. L. et al. KOMPYUTER TOMOGRAFIYASI VA RAQAMLI REABILITATSIYA
YORDAMIDA TO ‘LIQ TISHSIZ BEMORLARDA DIAGNOSTIKA //Конференции. –
2024. – С. 228-231.
20.
Sharipov S. S. RAQAMLI DIAGNOSTIKANING TO ‘LIQ TISHSIZLIK BEMORLARI
UCHUN
AHAMIYATI:
KOMPYUTER
TOMOGRAFIYASI
VA
VIRTUAL
REJALASHTIRISH //Конференции. – 2024. – С. 219-221.
21.
Sharipov S. S., Xabilov N. L. Stomatologiyada raqamli va 3d texnologiyalari //Конференции.
– 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 155-164.
22.
Xabilov N. L., Sharipov S. S. To ‘liq tishsizlikni bartaraf etishning zamonaviy usullari
//Конференции. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 126-135.
23.
Xabilov N. L., Sharipov S. S. To ‘liq tishsizlikni raqamlarda uchrashi //Конференции. – 2024.
– Т. 1. – №. 1. – С. 135-144.
24.
Khabilov N. L. et al. THE EFFECTIVENESS OF FLUORINE-CONTAINING DRUGS IN
THE TREATMENT OF TEETH DECAY IN CHILDREN //Конференции. – 2024. – С. 73-
75.
25.
Safarov M. T. et al. DIGITAL TECHNOLOGIES IN THE IMPROVEMENT OF
TEMPORARY PROSTHETICS IN DENTAL IMPLANTOLOGY //Web of Medicine: Journal
of Medicine, Practice and Nursing. – 2025. – Т. 3. – №. 4. – С. 228-235.
26.
Иноятов А. Ш. и др. Особенности клинических проявлений COVID-19 в ротовой
полости //Интегративная стоматология и челюстно-лицевая хирургия. – 2022. – Т. 1. – №.
2. – С. 37-39.
27.
Lukmanovich X. N. et al. COVID-19 BILAN O’G’RIGAN TISHSIZ BEMORLAR OG'IZ
SHILLIQ QAVATI TIZIMIDAGI BUZILISHLAR //Journal of new century innovations. –
2022. – Т. 14. – №. 4. – С. 152-154.
28.
Хабилов Н., Шарипов С. ОСОБЕННОСТИ ПРИЕМА ПАЦИЕНТОВ ВРАЧААМИ-
СТОМАТОЛОГАМИ В УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ НОВОЙ КОРОНАВИРУСНОЙ
ИНФЕКЦИИ (COVID-19) //Збірник наукових праць SCIENTIA. – 2021.
29.
Шарипов С. С., Хабилов Н. Л. COVID-19 ПАНДЕМИЯСИ ДАВРИДА ТИШ
ПРОТЕЗЛАШ АМАЛИЁТИНИ ХАФСИЗ САҚЛАШНИНГ УСУЛЛАРИ //EURASIAN
JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH. – 2021. – Т. 1. – №. 2. – С. 845-854.
30.
Шарипов С. С., Ўткирбек A., Aбдусатторович A. З. ЎСМИРЛАР ОККЛЮЗИОН
САТҲДАГИ ЎЗГАРИШЛАРНИ ЧАККА ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ РИВОЖЛАНИШ
ТАЪСИРИГА АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т.
14. – №. 4. – С. 142-149.
31.
Иноятов А. Ш. и др. Тиш қатори ва окклюзион тексликдаги ўзгаришлар ҳамда уларнинг
чакка-пастки жағ бўғимига таъсири //Интегративная стоматология и челюстно-лицевая
хирургия. – 2022. – Т. 1. – №. 2. – С. 40-47.
32.
Шарипов С. С. и др. ЧАККА-ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ ДИСФУНЦИЯСИНИ
БАРТАРАФ ЭТИШ УСУЛЛАРИ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 16. – №.
2. – С. 70-73.
33.
Сафаров М. и др. Влияние несъемных зубных протезов различной конструкции на
микробиологические и иммунологические показатели полости рта //Stomatologiya. –
2014. – Т. 1. – №. 1 (55). – С. 18-23.
34.
Lukmanovich K. N., Salomovich S. S. METHODS OF SAFETY OF DENTAL PROSTHETIC
PRACTICE DURING THE COVID-19 PANDEMUM //Web of Scientist: International
Scientific Research Journal. – 2022. – Т. 3. – №. 11. – С. 819-828.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
162
162
35.
Шарипов С. Хабилов Нигман. СOVID-19 ПАНДЕМИЯСИ ДАВРИДА ТИШ
ПРОТЕЗЛАШ
ЖАРАЁНИДА
БЕМОРЛАРДАН
АЖРАЛГАН
СЎЛАКНИНГ
АҲАМИЯТИ //Вестник ТМА. – 2021. – Т. 2021. – С. 137-138.
36.
Махсумова С. С. и др. ИММУНОЛОГИЧЕСКОГО СТАТУСА ПОЛОСТИ РТА У
ДЕТЕЙ БОЛЬНЫХ ОСТРЫМ ГЕРПЕТИЧЕСКИМ СТОМАТИТОМ //Journal of new
century innovations. – 2022. – Т. 16. – №. 4. – С. 53-56.
37.
Шарипов С. и др. СТОМАТОЛОГ ШИФОКОРЛАРНИ СOVID-19 ВИРУСИДАН
ХАФСИЗ САҚЛАШ //Scientific Impulse. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С. 895-898.
38.
Шарипов С. С. и др. ЧАККА ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ КАСАЛЛИКЛАРИНИ ОЛДИНИ
ОЛИШ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 16. – №. 2. – С. 79-82.
39.
Gaffarov S., Sharipov S. ANALYSIS OF MACRO AND MICROELEMENTS IN TEETH,
SALIVA, AND BLOOD OF WORKERS IN FERGANA CHEMICAL PLANT OF FURAN
COMPOUNDS //European Medical, Health and Pharmaceutical Journal. – 2014. – Т. 7. – №.
2.
40.
Tashpulatova K. et al. Technique for eliminating traumatic occlusion in patients using Implant-
supported bridges //European Journal of Molecular & Clinical Medicine. – 2020. – Т. 7. – №.
2. – С. 6189-6193.
41.
Sharipov S. S. et al." ASSESSMENT OF CHANGES IN THE MICROBIOLOGICAL
PARAMETERS OF THE ORAL FLUID IN PATIENTS WHO UNDERWENT СOVID-19
WITH
COMPLETE
EDENTULISM
BEFORE
AND
AFTER
PROSTHETICS."
//NeuroQuantology. – 2022. – Т. 20. – №. 15. – С. 6734-6739.
42.
Salomovich S. S. et al. COVID-19 BILAN O’G’RIGAN BEMORLAR OG'IZ BO’SHLIG’I
SHILLIQ QAVATIDAGI O’ZGARIZSHLAR //Scientific Impulse. – 2022. – Т. 1. – №. 4. –
С. 890-894.
43.
Шарипов С. С. и др. ЧАККА-ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ ДИСФУНКЦИЯСИ ВА
ТИШЛОВ АНАМАЛИЯЛАРИГА АДАБИЁТЛАР ШАРХИ //Journal of new century
innovations. – 2022. – Т. 15. – №. 2. – С. 92-94.
44.
Хабилов Н. Л. и др. ЖАҒ ПРОТЕЗЛАРИ ВА ОБТУРАТОРЛАРНИНГ ГИГИЕНИК
ҲОЛАТИНИ БАҲОЛАШНИНГ УСУЛЛАРИГА АДАБИЁТЛАР ТАХЛИЛИ //Journal of
new century innovations. – 2022. – Т. 15. – №. 2. – С. 89-91.
45.
Salomovich S. S., Miraziz o’g’li A. M., Yoqubjonovich A. T. TO'LIQ TISH SIZ BO'LGAN
BEMORLARNI OLINADIGAN PLASTINKA PROTEZLAR BILAN DAVOLASHNING
MOHIYATI //Scientific Impulse. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С. 881-884.
46.
Шарипов
С.
С.
и
др.
ТУРЛИ
МАТЕРИАЛЛАРДАН
ТАЙЁРЛАНГАН
ОЛИНМАЙДИГАН КЎПРИКСИМОН ТИШ ПРОТЕЗЛАРИНИНГ ОҒИЗ БЎШЛИҒИ
ҲОЛАТИГА ТАЪСИРИ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 17. – №. 4. – С.
14-20.
47.
Шарипов С. С. и др. СOVID-19 ВИРУСУ ТАРҚАЛГАН ДАВРИДА ТИШ ПРОТЕЗЛАШ
АМАЛИЁТИДА БЕМОРЛАРДАН АЖРАЛГАН СЎЛАКНИНГ ТАЪСИРИ //Journal of
new century innovations. – 2022. – Т. 17. – №. 4. – С. 9-13.
48.
ХАБИЛОВ Н. Л. и др. ОҒИЗ БЎШЛИҒИ ШИЛЛИҚ ҚАВАТИ ПАТОЛОГИЯСИНИ
МАҲАЛЛИЙ ДАВОЛАШ УЧУН АДАБИЁТЛАР ШАРХИ //Journal of new century
innovations. – 2022. – Т. 16. – №. 4. – С. 63-67.
49.
МУН Т. О. и др. ЯНГИ МИЛЛИЙ ТИШ ИМПЛАНТАТИ КОНСТРУКЦИЯСИНИ
ЯРАТИШ ВА ҚЎЛЛАНИЛИШИНИ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 16.
– №. 4. – С. 57-62.
50.
Шарипов С. С. и др. ТИШ ҚАТОРИДАГИ АНОМАЛИЯ ВА ДЕФОРМАЦИЯНИ
ОЛДИНИ ОЛИШНИНГ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛЛАРИНИ АМАЛИЁТГА ТАДБИҚ
ҚИЛИШ //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 15. – №. 2. – С. 86-88.
51.
Хабилов Н. Л., Шарипов С. С. TA ‘LIM INSONNI KOMILLIKKA YETAKLAYDI
//ТАЛИМ ФИДОИЙЛАРИ.–2021/4–Т. – Т. 1. – С. 398-401.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
163
163
52.
Сафаров М., Мусаева К., Шарипов С. Олинмайдиган кўприксимон тиш протезларининг
оғиз бўшлиғи микробиологик ҳолатига таъсири //Stomatologiya. – 2017. – Т. 1. – №. 2 (67).
– С. 51-54.
53.
Шарипов С. С. и др. ЧАККА ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ КАСАЛЛИКЛАРДА
ИННОВАЦИОН УСУЛЛАРНИНГ ТАЪСИРИ //Journal of new century innovations. – 2022.
– Т. 16. – №. 2. – С. 74-78.
54.
Salomovich S. S. CHOP ETTIRILGAN MAQOLALARIGA IQTIBOS KELTIRILISHI
//Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 18. – №. 3. – С. 255-276.
55.
Шарипов С. С., Саидов А. А., Гаффаров С. А. Кимёвий бўёқларнинг ишчилари оғиз
бўшлиғига салбий таъсирини тажрибада асослаш ва даволашнинг самарали усуллари
//Ўзбекистон Врачлар Ассоциацияси Бюллетени. – 2014. – Т. 2. – №. 2. – С. 50-53.
56.
Khabilov N. L., Shzaripov S. S., Sh I. A. Comparative analysis of the functional state of the
microcirculation of the prosthetic bed in patients with complete adentia after Covid-19 disease
//Eurasian Medical Research Periodical. – 2022. – Т. 15. – С. 56-60.
57.
Салимов О. Р. и др. ПРОТЕЗИРОВАНИЯ СЪЕМНЫМИ КОНСТРУКЦИЯМИ
ПАЦИЕНТОВ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА //Scientific Impulse. – 2022. – Т. 1. –
№. 5. – С. 1507-1514.
58.
Шарипов С. Мақолаларга иқтибос келтирилишда халқаро шаклнинг аҳамияти
//Молодые ученые. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 10-23.
59.
Дадабаева
М.
У.
и
др.
КРИТЕРИЙ
ОПТИМИЗАЦИЯ
ФИКСАЦИИ
ЦЕЛЬНОКЕРАМИЧЕСКИХ КОРОНОК //Journal of new century innovations. – 2022. – Т.
18. – №. 2. – С. 181-197.
60.
Xabilov N. L. et al. ЧАККА-ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ КАСАЛЛИКЛИГИ БИЛАН
ОҒРИГАН БЕМОРЛАРНИ ДАВОЛАШ КЎРСАТГИЧЛАРИ //Journal of new century
innovations. – 2022. – Т. 18. – №. 2. – С. 148-168.
61.
Salomovich S. S. et al. Assessment of Changes in the Microbiological Parameters of the Oral
Fluid in Patients Who Underwent Sovid-19 with Complete Edentulism before and after
Prosthetics //NeuroQuantology. – 2022. – С. 6734-6739.
62.
Шарипов С. ЧОП ЭТТИРИЛГАН МАҚОЛАЛАРГА ИҚТИБОС КЕЛТИРИЛИШ
ТАҲЛИЛИ //Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya va amaliyot. – 2023. – Т.
2. – №. 6. – С. 55-62.
63.
Иноятов А. и др. COVID-19 БИЛАН ОҒРИГАН ТИШСИЗ БЕМОРЛАРНИ ОРТОПЕД
СТОМАТОЛОГ ЁНДАШУВИДА РЕАБИЛИТАЦИЯ ҚИЛИШДАН ИЗЛАНИШЛАР
//Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 1. – С. 7-13.
64.
Шарипов
С.
С.
и
др.
ОБЗОР
ОРТОПЕДИЧЕСКОГО
ПОДХОДА
К
ФУНКЦИОНАЛЬНОЙ РЕАБИЛИТАЦИИ ПАЦИЕНТОВ ПЕРЕНЕСШИХ COVID-19 С
АДЕНТИЕЙ //PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS. – 2022. – Т. 2.
– №. 18. – С. 327-333.
65.
Rashidov R. et al. TA’LIMNING TO’GRILIGI INSONNI KOMILLIKKA YETAKLAYDI
//PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS. – 2022. – Т. 2. – №. 18. – С.
334-340.
66.
Rashidov
R.
et
al.
TIBBIYODDA
MUSTAQIL
TA'LIMNING
AHAMIYATI
//PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS. – 2022. – Т. 2. – №. 18. – С.
316-326.
67.
Гаффаров С. А., Сафаров М. Т., Шарипов С. С. Қаннын интегральдi керсеткiштерiне
алынбайтын кепiрлi протездердiц эсер етуi //Материал Международного Конгрессса
стоматологов. – 2014. – С. 14-16.
68.
Худойбергенова П. Т., Шарипов С. С. МИЛЛИЙ ҒОЯ ХУСУСИДА ҚИСҚАЧА
МУЛОҲАЗАЛАР //Бюллетень педагогов нового Узбекистана. – 2023. – Т. 1. – №. 5. – С.
5-8.
69.
Sharipov S., Khabilov N., Xasanova L. FEATURES OF THE RECEPTION OF PATIENTS
BY DENTISTS IN THE CONDITIONS OF A PANDEMIC OF A NEW CORONAVIRUS
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–77_Issue-1_May-2025
164
164
INFECTION (COVID-19) //Академические исследования в современной науке. – 2023. –
Т. 2. – №. 12. – С. 148-153.
70.
Клемин В. А. и др. ИММУНОЛОГИЧЕСКИЕ ПРЕДИКТОРЫ ПРОТЕЗНОГО
СТОМАТИТА АЛЛЕРГИЧЕСКОГО ГЕНЕЗА //Евразийский журнал медицинских и
естественных наук. – 2023. – Т. 3. – №. 4. – С. 184-192.
71.
Шарипов С. С., Хабилов Н. COVID-19 БИЛАН ОҒРИГАН ТИШСИЗ БЕМОРЛАРНИ
ОЛИБ ҚЎЙИЛУВЧИ ПРОТЕЗЛАРИНИ ВАҚТИДАН ОЛДИН АЛМАШТИРИШ
МОҲИЯТИ //Наука и инновация. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 13-16.
72.
Эшонов Ш. Н. и др. ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ АНТИОКСИДАНТНОЙ ТЕРАПИИ
У БОЛЬНЫХ С ХРОНИЧЕСКАЯ БОЛЕЗНЬ ПОЧЕК С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ
//Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 6. – С. 1790-1801.
73.
Скосырева О. В. и др. НЕФРОПРОТЕКЦИЯ У БОЛЬНЫХ COVID-19 //Scientific Impulse.
– 2023. – Т. 1. – №. 6. – С. 1753-1761.
74.
Мунавваров Б. А., Шарипов С. С., Эшонов Ш. Н. ДИСЛИПИДЕМИЯ НА III-IV
СТАДИЯХ ХРОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ ПОЧЕК //Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №.
6. – С. 1781-1789.
75.
Даминова К. М. и др. ОСОБЕННОСТИ РАННЕЙ ДИАГНОСТИКИ ХРОНИЧЕСКОЙ
БОЛЕЗНИ ПОЧЕК //INNOVATIVE DEVELOPMENTS AND RESEARCH IN
EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 13. – С. 179-186.
76.
Шарипов С. С. и др. COVID-19 БИЛАН ОГРИГАН ТИШСИЗ БЕМОРЛАРНИНГ ОГИЗ
БУШЛИГИ ШИЛЛЩ КАВАТИДАГИ у з г а р и ш л а р г а с а б а ч и ОМИЛЛАР
//Conferences. – 2023. – С. 365-367.
77.
Шарипов С. С. COVID-19 БИЛАН ОГРИГАН ТИШСИЗ БЕМОРЛАРНИНГ
ФНУКЦИОНАЛ РЕАБИЛИТАЦИЯСИГА ЦИС^ АЧА АДАБИЁТЛАР ТАХЛИЛИ
//Conferences. – 2023. – С. 381-384.
78.
Salomovich S. S. Citation for published articles //Journal of new century innovations. – 2022.
– Т. 18. – №. 3. – С. 255-276.
79.
Хабилов Н. Л. и др. ГОСПИТАЛ ОРТОПЕДИК СТОМАТОЛОГИЯ КАФЕДРАСИ ЙИЛ
ДАВОМИДА НАШР ЭТИЛГАН ТЕЗИСЛАР ХИСОБОТИ //Conferences. – 2023. – С. 114-
118.
80.
Сафаров М. Т., Шарипов С., Шахриноз Ш. ПРОТЕЗ АДАПТАЦИЯСИДА ЧАЙНОВ
МУШАКЛАРИНИНГ ЎРНИ ВА ЭЛЕКТРМИОГРАФИК ТЕКШИРУВ //Conferences. –
2023. – С. 90-92.
81.
Ташпулатова К. М. и др. СРЕДНЕСРОЧНЫЙ ПРОГНОЗ ЭФФЕКТИВНОСТИ
НЕСЪЕМНЫХ ЗУБНЫХ ПРОТЕЗОВ НА ДЕНТАЛЬНЫЕ ИМПЛАНТАТЫ
//Conferences. – 2023. – С. 101-103.
82.
Xabilov N. L. et al. O ‘smirlar tish atorlari va okklyuzion sathdagi o ‘zgarishlarni chakka pastki
jag ‘bo ‘g ‘imi rivojlanishi //Journal of new century innovations. – Т. 14. – №. 4. – С. 150-151.
83.
Шарипов С. С., Хабилов Н. Л. Оценка микробиологических показателей ротовой
жидкости у пациен-тов, перенесших Сovid-19 с полной адентией до и после
протезирования //Qo'llanmalar. – 2023. – С. 1-22.
84.
Шарипов С. С., Хабилов Н. Л. Сравнительный анализ функционального состояния
микроцирку-ляции протезного ложа у пациентов с полной адентией после заболевания
Covid-19 //Qo'llanmalar. – 2023. – С. 1-18.
85.
Шарипов С. С. Сovid-19 билан оғриган тишсиз беморларнинг функционал
реабилитациясини ортопедик ёндашувда ишлаб чиқиш //Avtorefarat. – 2023. – С. 1-68.
86.
Хабилов Н. Л. и др. госпитал ортопедик стоматология кафедраси йил давомида нашр
этилган тезислар хисоботи. – Conferences, 2023.
