MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
246
CHAQALOQLAR ALLERGIK DIATEZLARIDA ONANING
OVQATLANISH TARTIBIDAGI O‘ZIGA XOSLIKLAR
Muallif: Xamraqulova Gulxumor Odiljon qizi
Rishton Abu Ali ibn sino nomidagi Jamoat Salomatligi
texnikumi o’qtuvchisi
Annotatsiya: Hozirgi kunda bolalarda allergik diatezlar soni ortib
borayotganligi tibbiyot amaliyotida dolzarb muammolardan biri sifatida
qaralmoqda. Allergik diatez — bu chaqaloq organizmining turli tashqi omillarga,
xususan, oziq-ovqat allergenlariga nisbatan yuqori sezuvchanligi bilan namoyon
bo‘luvchi holatdir. Yangi tug‘ilgan chaqaloq immun tizimi yetarli darajada
shakllanmagan bo‘lishi sababli, u allergenlarga tezda javob qaytaradi.
Kalit so‘zlar : allergiya , diatez, ratsional ovatlanish, parhez, vitaminlar
Kirish
Maqolada allergik diatezga moyil chaqaloqlarda onaning ovqatlanish
tartibidagi o‘ziga xosliklar tahlil qilinadi.
Asosiy qism
Allergik diatezlar chaqaloqlarda teri toshmalari, qichishish, qizarish,
dispeptik belgilar, ba’zida esa nafas olish organlariga ta’sir etuvchi allergik
reaksiyalar bilan kechadi. Bu holatlarda profilaktikaning asosiy yo‘nalishlaridan biri
onaning ovqatlanish tartibini to‘g‘ri tashkil qilishdir.
1. Gipoallergen parhezga rioya qilish
Onaning ovqatlanish ratsioni chaqaloq organizmiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
Shu sababli kuchli allergen mahsulotlar ratsiondan chiqarilishi yoki cheklanishi
kerak:
Asal, shokolad, yong‘oqlar
Sitrus mevalar, qulupnay, malina
Tuxum oqi, qizil sabzavot va mevalar
Konserva va yarim tayyor mahsulotlar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
247
Buning o‘rniga gipoallergen mahsulotlardan foydalanish tavsiya etiladi:
guruch, grechka, qovoq, gulkaram, brokkoli, yashil olma, banan, qaynatilgan quyon,
mol yoki tovuq go‘shti.
2. Suv rejimi va oziq-ovqatni asta-sekin kiritish
Emizikli ona kuniga kamida 1,5–2 litr toza suv ichishi lozim. Suv laktatsiyani
rag‘batlantirish bilan birga, organizmdan allergenlarni chiqarishda ham muhim rol
o‘ynaydi. Yangi mahsulotlar ona ratsioniga 2–3 kun oralig‘ida bosqichma-bosqich
kiritilishi zarur, bunda chaqaloq holati diqqat bilan kuzatiladi.
3. Ovqatlanish kundaligini yuritish
Mahsulotlarning chaqaloq holatiga ta’sirini aniqlashda ona tomonidan
ovqatlanish kundaligi yuritilishi juda foydalidir. Har kuni iste’mol qilingan
mahsulotlar va boladagi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlar qayd etiladi. Bu allergenni
aniqlashni yengillashtiradi.
4. Mutaxassis nazorati ostida ovqatlanish
Onaning parhez tartibi pediatr va allergolog tavsiyasi asosida tuzilishi kerak.
Avvalo, chaqaloqda allergiyaga sabab bo‘layotgan mahsulot aniqlanib, faqat shundan
keyin to‘liq ratsion belgilanadi.
Xulosa
Chaqaloqlarda allergik diatezlarni nazorat qilishda onaning ovqatlanish tartibi
asosiy profilaktik choralar sirasiga kiradi. Onaning ratsionidan kuchli allergenlarni
chiqarish, gipoallergen parhezga rioya qilish, mahsulotlarni bosqichma-bosqich
kiritish va ovqatlanish kundaligini yuritish orqali chaqaloq salomatligini asrash va
allergik reaksiyalarni kamaytirish mumkin. Bu borada ona doimiy ravishda pediatr
nazoratida bo‘lishi lozim. Sog‘lom ovqatlanish — sog‘lom avlod garovidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Qodirova M.X. “Pediatriyada allergik kasalliklar”. Toshkent: Tibbiyot, 2020.
2.
World Health Organization (WHO). "Infant Feeding Guidelines for Allergy
Prevention". Geneva, 2021.
3.
Karimova D.K. va boshqalar. “Onalar ovqatlanishi va chaqaloq salomatligi
o‘rtasidagi bog‘liqlik”. O‘zbekiston pediatriya jurnali, 2022.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
248
4.
Ministry of Health. "Ona suti orqali allergik ta’sirlarning oldini olish bo‘yicha
tavsiyalar". Toshkent, 2023.
