Authors

  • Erkinov Shahboz Namoz o’g’li
  • Hazratov Umidjon Abdujabbor o'g'li

Author Biographies

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.116478

Keywords:

Rezervuar bosim nasos datchik klapn sath.

Abstract

Suv ta’minoti tizimlarida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish qishloq xo’jaligida  tabiiy suvlardan foydalanish imkoniyatlari, qishloq xo’jaligida suv ta’minoti  muammolari ko’rib    chiqilgan. Suv  ta’minot  tizimlarning  qo’llash  xususiyatlari va afzalliklari,   suv ta’minot tizimlarida qo’llaniladigan  nasos turlari keltirilgan. Avtomatik nasos stansiya asosida quduqdan  suv bilan ta’minlash tizimning tarkibi, funksiyalanishi,  sxemasi  keltirilgan, tizimda ishlatiladigan  avtomatikaning texnik vositasi aniqlangan va  boshqaruv tizimining hisobi bajarilgan.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

275

SUV TA’MINOTI TIZIMLARIDA TEXNOLOGIK JARAYONLARNI

AVTOMATLASHTIRISH

Assisten: Erkinov Shahboz Namoz o’g’li

BUXORO DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI

Email:

shahbozerkinov7@gmail.com

Talaba: Hazratov Umidjon Abdujabbor o'g'li

BUXORO DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI

Email:

hazratovumidjon1@gmail.com

Annotatsiya:

Suv

ta’minoti

tizimlarida

texnologik

jarayonlarni

avtomatlashtirish qishloq xo’jaligida tabiiy suvlardan foydalanish imkoniyatlari,

qishloq xo’jaligida suv ta’minoti muammolari ko’rib chiqilgan. Suv ta’minot

tizimlarning qo’llash xususiyatlari va afzalliklari, suv ta’minot tizimlarida

qo’llaniladigan nasos turlari keltirilgan. Avtomatik nasos stansiya asosida quduqdan

suv bilan ta’minlash tizimning tarkibi, funksiyalanishi, sxemasi keltirilgan, tizimda

ishlatiladigan avtomatikaning texnik vositasi aniqlangan va boshqaruv tizimining

hisobi bajarilgan.

Kalit so’zlar: Rezervuar, bosim, nasos, datchik, klapn, sath.

Автоматизация технологических процессов в системах

водоснабжения.

Ассистент: Эркинов Шахбоз Намозoвич

БУХАРСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ТЕХНИЧЕСКИЙ

УНИВЕРСИТЕТ

Email:

shahbozerkinov7@gmail.com

Ученик: Хазратов Умиджон Абдуджаббор оглы

БУХАРСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ТЕХНИЧЕСКИЙ

УНИВЕРСИТЕТ

Электронная почта:

hazratovumidjon1@gmail.com


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

276

Аннотация: Рассмотрены автоматизация технологических процессов

в системах водоснабжения, возможности использования природных вод в

сельском хозяйстве, проблемы водоснабжения в сельском хозяйстве.

Приведены особенности и преимущества систем водоснабжения,

представлены типы насосов, используемых в системах водоснабжения.

Представлены состав, функциональные возможности и схема системы

подачи воды из скважины на базе автоматической насосной станции,

определены технические средства автоматизации, используемые в системе,

выполнен расчет системы управления.

Ключевые слова: Водохранилище, давление, насос, датчик, клапан,

уровень

AUTOMATION OF TECHNOLOGICAL PROCESSES IN WATER

SUPPLY SYSTEMS.

Assistant: Erkinov Shahboz Namoz o’g’li

BUKHARA STATE TECHNICAL UNIVERSITY

Email:

shahbozerkinov7@gmail.com

Student: Hazratov Umidjon Abdujabbor oglu

BUKHARA STATE TECHNICAL UNIVERSITY

Email:

hazratovumidjon1@gmail.com

Abstract: Automation of technological processes in water supply systems, the

possibilities of using natural waters in agriculture, the problems of water supply in

agriculture are considered. The features and advantages of water supply systems are

presented, the types of pumps used in water supply systems are presented. The

composition, functionality, and scheme of the system for supplying water from a well

based on an automatic pumping station are presented, the technical means of

automation used in the system are determined, and the calculation of the control

system is performed.

Keywords: Reservoir, pressure, pump, sensor, valve, level


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

277

Ichimlik suv ta’minoti

jarayonni funksional sxemasi

O’zbekistonda mustaqillik yillarida aholini sifatli ichimlik suvi bilan

ta’minlashni yaxshilash borasida kattagina ishlar amalga oshirildi. Ichimlik suvi

ta’minoti tizimini rivojlantirish bo’yicha g’oyat muhim dasturlar va loyihalarni

izchillik bilan amalda qo’llash natijasida shahar va tumanlarda, shu jumladan, qishloq

joylarida suv ta’minoti holatini sezilarli darajada yaxshilash imkoni bo’ldi.

Tozalash inshootlarida tozalangan suv vodoprovod tarmogʻi orqali

isteʼmolchilarga tarqatiladi. Sanoat korxonalarida (maʼlum sharoitda) Suv

taʼminotining aylanma va ketma-ket foydalanish tizimlari qoʻllaniladi. Aylanma

tizimda ishlab chiqarishda ishlatilgan suvni sovitib tindirib tozalab undan yana

foydalaniladi. Ketma-ket foydalanish tizimi bir korxonada ishlatilgan suvdan boshqa

bir korxonada foydalanishni koʻzda tutadi natijada suv ancha tejaladi.

Ichimlik suv ta’minoti tizimining texnologik tuzilmasi funksional sxemasi

va ishlab chiqish.

Ichimlik suvini tarqatish jarayonini avtomatlashtirishning funksional

sxemasi keltirib ko’rsatilgan bo’lib bu jarayonda suv tarqatish inshootlarini

avtomatika qurilmalari va ijrochi mexanizmlar yordamida avtomatlasgtirildi va

istemolchilarga bir xil bosim ostida uzluksiz suv tarqatib berish taminlangan. Bu

jarayonning funksional sxemasi quyida ko’rsatib o’tilgan.

1-rasm. Avtomatik boshqariladigan suv tarqatish inshootining funksional

sxemasi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

278

Asosiy quvurdan keladigan suv 1-klapn orqali o’tadi va bu jarayon nazorat

ostida ishlaydi 2-sarf datchigidan o’tib 3-4-5 rezervuarlarda yig’iladi bosim

datchiklari orqali nazorat qiladi va kirishdagi 1-klapn orqali suv bosimi rostlanadi.

Chiqishda nasoslar yordamida tarmoqlarga tarqatilib 12-13-14, har bir chiqish

quvurida 6-7-8-bosib datchiklari o’rnatilgan bular bosimni nazorat qilib bosim yetarli

darajaga kelganda 9-10-11-elektr klapnlarni ishga tushuradi va bevosita nasoslar ham

ishdan to’xtaydi va yana bosim tushganda jarayon ortiga qaytadi.

Avtomatlashtirilgan jarayon funksional sxemasining tasnifi.

2-rasm. Jarayonni avtomatlashtirilgan funksional sxemasi va tasnifi


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

279

Sug’orish jarayonini avtomatlashtirish mikrokontroller yordamida boshqarish

quydagicha amalga oshiriladi. 1-1, 1-2, 1-3 pozitsiyadagi bosim o’lchagichlar

bosimni o’lchaydi. Bular suv yig’ish tindirish rezervuarlaridagi suv bosimini nazorat

qiladi. 1-5, 1-6, 1-7 bosim datchiklari orqali chiqishdagi suv bosimi nazorat qiladi 2-

1 sarf datchigi yordamida bosh quvurdan olinadigan suv sarfi hisoblanadi.Bu

jarayonda istemolchilarga ichimlik suvi tarqatish jarayonida ichimlik suvini isrofini

kamaytirish va elektr energiyasini tejash uchun xizmat qiladi.

Xulosa

Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, suv tarqatish jarayonin, tahlil qilish va

muqobil suv tarqatish usulini tanlash hamda masofaviy boshqarishni tashkil etish

natijasida suv tarqatish texnologik jarayonini zamonaviy avtomatlashtirilgan

usullarini o’zlashtirish va tadbiq etishda suv tarqatish tizimlarini avtomatik

boshqarishda ichimlik suv taminoti me'yorida boshqariladi.

Bugungi kunda suvga bo‘lgan talabning ortishi suvdan oqilona va unumli

foydalanishni taqozo etmoqda. Bu, o‘z navbatida, ichimlik suv tarqatish jarayonini

ilg‘or va tejamkor usullarni joriy etish vazifasini qo‘ymoqda. Amaliyotda qo‘llashga

tavsiya etilayotgan ichimlik suv taminotini avtomatlashtirish va ularning afzalliklari

katta ahamiyatga ega.

Shunday qilib ichimlik suv taminotini avtomatlashtirish orqali ichimlik suv

isrofini kamaytirish va elektr energiyasini kamaytirish balki bu ko'p pulni ham

tejashdir.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.

1 Убайдуллайева Д.Р, Хайитов A.Н, Aбдуллайев Ҳ.Ҳ,Шарифов Ҳ.Ш.ъъСув

таъминоти ва оқава сувлари тизимларини автоматлаштириш.ъъ2021 Бухоро

2.AУТОМAТЕ ТҲЕ ПРОCЕСС ОФ AУТОМAТИC AДЖУСТМЕНТ ОФ

ЛИҚУИД ЛЕВЕЛ/Экономика и социум" /№11(78) 2020 (1447-1452)

www.иупр.ру

3.

Хусен Шухратвич Шарифов/ АВТОМАТИЗАЦИЯ ОЖДЕВАНИЕ

ОРОШЕНИЯ

НА

МАЛЫХ

ФЕРМАХ

/

2020/

СОВРЕМЕННЫЕ


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-28

Часть–1_Июнь –2025

280

ИНСТРУМЕНТАЛЬНЫЕ СИСТЕМЫ, ИНФОРМАЦИОННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ

И ИННОВАЦИИ/ 349-351

4. Хайдарова З.Р., Салиева О.К /ДИСТАНЦИОННЫЙ КОНТРОЛЬ

ТЕМПЕРАТУРЫ ЗЕРНА В СИЛОСАХ ЭЛЕВАТОРОВ/ 2018/ Молодежь и

системная модернизация страны Сборник научных статей 3-й Международной

научной конференции студентов и молодых ученых./ 402-405

5.

Убайдуллаева Ш.Р, Шарифов Ҳ.Ш, Хайдарова З.Р/К вопросу

автоматизированного управления горячим водоснабжением в фермерском

хозяйстве с использованием возобновляемых источников энергии/Тҳе Wай оф

Сcиенcе Интернатионал сcиентифиc жоурнал/(№ 2 (72),/ 39-42

6. В. Я. Бочкарев АВТОМАТИЗАЦИЯ ВОДОРАСПРЕДЕЛЕНИЯ НА

КАНАЛАХ ОРОСИТЕЛЬНЫХ СИСТЕМ РАВНИННОЙ ЗОНЫ МЕТОДОМ

НЕПОСРЕДСТВЕННОГО ОТБОРА РАСХОДОВ

https://us800.ru/opisan_us800_123.htm

https://glotr.uz/datciki-davlenia-jumo-p627683/

https://www.urovnemers.ru/GAMMA-10M-kontroller.html