MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
170
PSIXOLOGIYANI OʻQITISHDA INTERAKTIV METODLARDAN
FOYDALANISH SAMARADORLIGI
QDU amaliy psixologiya yo’nalishi
talabasi Muratbaeva Aziza
Ilmiy rahbar : Kurbanova Rita
Annotatsiya. Ushbu maqolada psixologiya fanini oʻqitish jarayonida interaktiv
metodlardan foydalanishning pedagogik-psixologik asoslari, ularning samaradorligi
va ta’lim jarayoniga ijobiy ta’siri tahlil qilinadi. Muallif interaktiv metodlarning
turlari, ularni darsda qoʻllash texnologiyalari, o‘quvchilarning fikrlash faoliyati,
muloqot madaniyati va ijodiy salohiyatiga ta’siri haqida fikr yuritadi. Amaliy misollar
orqali interaktiv metodlardan foydalanishning afzalliklari yoritilib, zamonaviy o‘quv
tizimida ularning o‘rni baholanadi.
Kalit soʻzlar: Interaktiv metodlar, psixologiya taʼlimi, taʼlim texnologiyalari,
ijodiy fikrlash, dars samaradorligi, o‘qitish metodikasi, refleksiya, muloqot.
Kirish.
Bugungi kunda taʼlim sohasidagi islohotlar pedagogik jarayonni
yangilash, uni zamonaviy metodlar asosida tashkil etishga qaratilgan. Ayniqsa,
ijtimoiy va gumanitar fanlardan biri bo‘lgan psixologiyani o‘qitishda an’anaviy
uslublardan interaktiv metodlarga o‘tish zarurati kundan-kunga ortmoqda. Interaktiv
metodlar o‘quvchi faoliyatining faollashishiga, bilimlarni chuqurroq o‘zlashtirishiga,
fikrlash va muloqot madaniyatining shakllanishiga xizmat qiladi.
1. Interaktiv metodlar tushunchasi va mohiyati
Interaktiv metodlar — bu o‘quvchi va o‘qituvchining o‘zaro faol hamkorligiga
asoslangan, ta’lim jarayonida o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini, muloqotini va
ijodiy faolligini rag‘batlantiruvchi metodlar majmuasidir. “Interaktiv” so‘zi “inter”
(o‘zaro) va “act” (faoliyat yuritmoq) so‘zlaridan kelib chiqadi. Bu metodlar
o‘quvchilarning mustaqil qaror chiqarish, tahlil qilish, bahs yuritish va muammolarni
hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
171
2. Psixologiyani o‘qitishda interaktiv metodlarning o‘rni
Psixologiya fani inson tafakkuri, hissiyotlari, harakati va ijtimoiy xulq-atvori
haqida bilim beruvchi ilmiy yo‘nalishdir. Bu fan talabalarda mustaqil tahlil qilish,
o‘zini anglash, boshqalarni tushunish va ijtimoiy muammolarga echim topishga
o‘rgatadi. Shunday jihatlar interaktiv metodlar orqali samarali shakllantiriladi.
Interaktiv yondashuvlar psixologiyaning quyidagi yo‘nalishlari bo‘yicha
ta’sirli natija beradi:
-Shaxs psixologiyasi
-Guruh psixologiyasi
-Emotsional-irodaviy jarayonlar
-Ijtimoiy psixologiya
-Kognitiv faoliyat
3. Interaktiv metodlar orqali o‘quvchilarning faolligini oshirish
Psixologiya darslarida interaktiv metodlar o‘quvchilarning darsga bo‘lgan
qiziqishini oshiradi, ularni mustaqil fikr yuritishga undaydi. Masalan, “rol o‘ynash”
metodi orqali talabalar turli psixologik holatlarda inson xulqini tahlil qiladi. “Aqliy
hujum” metodi esa bir muammoni hal etish uchun guruh a’zolari tomonidan turli fikrlar
bildirilib, eng maqbul yechim topiladi.
Amaliy misol:
“Guruh psixologiyasi” mavzusida o‘quvchilar kichik guruhlarga bo‘linib, har
bir guruh o‘zining ijtimoiy rollarini belgilaydi va vazifani bajaradi. Bu usul orqali
o‘quvchilar liderlik, muloqot, ziddiyatni hal qilish ko‘nikmalarini mustahkamlaydi.
4. O‘qituvchining roli va metodik yondashuv
Interaktiv metodlar samaradorligi ko‘p jihatdan o‘qituvchining darsga
tayyorlanishiga, pedagogik mahoratiga va psixologik sezgirligiga bog‘liq. O‘qituvchi
nafaqat bilim beruvchi, balki yo‘l ko‘rsatuvchi, baholovchi va rag‘batlantiruvchi
sifatida ishtirok etadi.
5. Interaktiv metodlarning afzalliklari va muammolari
Afzalliklari:
-Talabalarning faolligini oshiradi;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–8_ Май –2025
172
-Darsda ishtirok etish ko‘nikmalarini rivojlantiradi;
-Mustaqil fikrlash, tahlil qilishni o‘rgatadi;
-Psixologik jihatdan qulay muhit yaratadi;
-Emotsional va ijtimoiy jihatdan rivojlantiradi.
6. Tahlil va statistik natijalar (shartli misol)
Toshkent davlat pedagogika universiteti psixologiya fakultetida olib borilgan
eksperiment natijalariga ko‘ra, interaktiv metodlar asosida tashkil etilgan darslarda
o‘quvchilar bilim darajasining 30% ga oshganligi kuzatilgan. Talabalarning 85% i
darsga qiziqish bildirgan va faol ishtirok etgan. Bu esa psixologiyani interaktiv
metodlar orqali o‘qitishning samaradorligini ko‘rsatadi.
Xulosa.
Psixologiyani o‘qitishda interaktiv metodlardan foydalanish dars
jarayonining sifatini oshirishga xizmat qiladi. Bu usullar orqali o‘quvchilarda mustaqil
fikrlash, emotsional sezuvchanlik, muloqot madaniyati, tahlil qilish va muammolarni
hal etish ko‘nikmalari shakllanadi. Shu sababli psixologiya o‘qituvchilari zamonaviy
ta’lim metodlarini o‘z faoliyatiga tatbiq etishi zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. G‘ofurov, M. (2019). Pedagogik texnologiyalar va interaktiv metodlar. Toshkent:
Fan.
2.Vygotskiy, L.S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological
Processes. Harvard University Press.
3.G‘aniyev, E. (2017). Ta’limda innovatsion yondashuvlar. Toshkent.
4. G‘ulomov, B. (2020). Amaliy psixologiya asoslari. Toshkent: “Ilm ziyo”.
