MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
10
O‘ZBEKISTONDA VOLEYBOL TARAQQIYOTINI
REJALASHTIRISH VA BOSHQARUVCHI DAVLAT HAMDA JAMOAT
ORGANLARI
Sulaymonov Jaxongir Solijonovich
1
, Abduraxmonov Saydillo
Xakimovich
2
, Po‘latova Shahnoza Ikrom qizi
3
FARG‘ONA DAVLAT UNIVERSITETI SPORT FAOLIYATI FAKULTETI
“SPORT O‘YINLARI NAZARIYASI VA USLUBIYATI KAFEDRASI”
O‘QITUVCHILARI
Annotatsiya:
Ushbu maqolada O‘zbekistonda voleybolni rivojlantirishni
rejalashtirish va boshqarishda davlat va jamoat organlarining roli o‘rganiladi.
Tadqiqot davlat muassasalari, sport federatsiyalari va mahalliy sport
tashkilotlarining roliga e'tibor qaratib, voleybolni sport turi sifatida rivojlantirish
uchun amalga oshirilgan tashkiliy tuzilmalar, siyosat va strategiyalarni ta'kidlaydi.
U ushbu korxonalar infratuzilmani yaxshilash, ishtirokni oshirish va mamlakatda
voleybolning raqobatbardosh standartlarini oshirish uchun qanday hamkorlik
qilishini o'rganadi.
Kalit so'zlar:
O'zbekiston, voleybolni rivojlantirish, davlat organlari, jamoat
tashkilotlari, sport siyosati, sportni boshqarish, voleybol infratuzilmasi.
Аннотация:
В этой статье рассматривается роль государственных и
общественных органов в планировании и управлении развитием волейбола в
Узбекистане. В исследовании освещаются организационные структуры,
политика и стратегии, реализуемые для развития волейбола как вида спорта,
с упором на роль государственных учреждений, спортивных федераций и
местных спортивных организаций. В статье рассматривается, как эти
организации сотрудничают для улучшения инфраструктуры, увеличения
участия и повышения конкурентоспособных стандартов волейбола в стране.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
11
Ключевые слова:
Узбекистан, развитие волейбола, государственные
органы, общественные организации, спортивная политика, управление
спортом, инфраструктура волейбола.
Abstract:
This article explores the role of state and public bodies in planning
and managing the development of volleyball in Uzbekistan. The research highlights
the organizational structures, policies, and strategies implemented to foster volleyball
as a sport, focusing on the role of government institutions, sports federations, and
local sports organizations. It examines how these entities collaborate to improve
infrastructure, increase participation, and elevate the competitive standards of
volleyball in the country.
Key words:
Uzbekistan, volleyball development, state bodies, public
organizations, sports policy, sports management, volleyball infrastructure.
Kirish
Voleybol O‘zbekistonda eng ommabop sport turlaridan biriga aylanib, davlat
organlari va jamoat tashkilotlarining katta e’tiborini tortmoqda. Ommabopligi oshib
borishi bilan voleybolni rivojlantirish milliy sport kun tartibining ajralmas qismiga
aylandi. O‘zbekistonda hukumat va turli davlat organlari sportning jismoniy
salomatlik, ijtimoiy integratsiya va milliy g‘ururni mustahkamlashda muhimligini
e’tirof etib kelmoqda. Ushbu maqolada ushbu organlar tomonidan voleybolni
rivojlantirishni rejalashtirish va boshqarish, ularning roli, mas'uliyati va ular duch
keladigan muammolarni ko'rib chiqish muhokama qilinadi.
Adabiyot manbalarini haqida umumiy ma'lumot; Adabiyot sharhi
Markaziy Osiyoda sport menejmenti bo‘yicha ilgari o‘tkazilgan tadqiqotlar
milliy sport dasturlarini ishlab chiqishda davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash
muhimligini ta’kidladi. O‘zbekistonda sport siyosatiga davlatning jismoniy tarbiya va
milliy sport standartlarini takomillashtirishga qaratilayotgan e’tibori katta ta’sir
ko‘rsatmoqda. Xalilov (2021) tadqiqotiga ko‘ra, davlat tomonidan qo‘llab-
quvvatlanayotgan tashabbuslar mamlakatda voleybolni ommalashtirish va
takomillashtirishda hal qiluvchi rol o‘ynagan. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
12
(2020) kabi boshqa tadqiqotlarda ham sport federatsiyalarining voleybol bo‘yicha
tadbirlarni muvofiqlashtirish va murabbiylar tayyorlashdagi o‘rni ta’kidlangan.
Tadqiqot usullari
Ushbu maqolaning tadqiqoti sifatli tahlilga, amaliy tadqiqotlar, intervyu va
hujjatlarni ko'rib chiqishga asoslangan. Asosiy manbalar sifatida O‘zbekiston
Jismoniy tarbiya va sport vazirligi, O‘zbekiston Voleybol federatsiyasining rasmiy
hisobotlari, murabbiylar, sportchilar va hukumat vakillari bilan suhbatlar kiradi.
Tadqiqot shuningdek, O‘zbekistonda sportni rivojlantirishga doir strategik hujjatlar
va siyosatni tahlil qilishni o‘z ichiga oladi.
Tadqiqot maqsadi
Ushbu maqolaning asosiy maqsadi O‘zbekistonda voleybolni rivojlantirishda
davlat va jamoat organlarining rolini o‘rganish, ularning tashkiliy tuzilmalari,
strategiyalari va sportni ommaviy va professional darajada rivojlantirishdagi
vazifalarini o‘rganishdan iborat.
Tadqiqot natijalari
1.
Davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash va siyosat asoslari
:
Oʻzbekistonda voleybolni rivojlantirish asosan sportni sogʻliqni saqlash va xalqaro
muvaffaqiyatlar uchun vosita sifatida birinchi oʻringa qoʻyadigan milliy siyosatga
asoslanadi. Jismoniy tarbiya va sport vazirligi sport dasturlarini, shu jumladan
voleybolni nazorat qilish uchun mas'ul bo'lgan markaziy davlat organi hisoblanadi.
Vazirlik milliy ligalar, turnirlar va xalqaro musobaqalarni tashkil etuvchi O‘zbekiston
Voleybol Federatsiyasi (O‘VF) bilan yaqin hamkorlik qiladi.
2017-yilda hukumat yoshlarning sportga faolligini oshirish bo‘yicha
kompleks strategiyani qabul qilib, asosiy yo‘nalishlardan biri sifatida voleybolga
e’tibor qaratdi. Ushbu strategiya sport infratuzilmasini rivojlantirish, murabbiylar
tayyorlash dasturlariga sarmoya kiritish, mamlakatning turli hududlarida voleybol
akademiyalarini tashkil etishni o‘z ichiga oladi.
2.
Jamoat organlari va mahalliy sport tashkilotlari
: Mahalliy sport
tashkilotlari voleybolni rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi. O‘VF hududiy sport
boshqarmalari bilan hamkorlikda o‘quv-mashg‘ulot yig‘inlari, yoshlar musobaqalari
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
13
va iste’dodlarni aniqlash dasturlarini o‘tkazadi. Mahalliy klublar va maktablar yosh
sportchilarni tarbiyalashda muhim rol o'ynaydi, ular turli darajadagi musobaqalarda
muvaffaqiyatga erishishlari uchun platformalar yaratadi.
O‘zbekiston yoshlar ittifoqi kabi jamoat tashkilotlari ham tadbirlar tashkil
etish, yoshlar o‘rtasida voleybolni ommalashtirish orqali o‘z hissasini qo‘shmoqda.
Ushbu hamkorlik jamiyat darajasida sportni keng qo'llab-quvvatlash bazasini
ta'minlaydi.
3.
Infratuzilma va inshootlar
: Hukumat zamonaviy sport inshootlarini,
jumladan, maktablar, universitetlar va jamoat bog‘larida voleybol maydonlarini
qurishga ustuvor ahamiyat berdi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda voleybol bo‘yicha
bir qancha xalqaro turnirlar o‘tkazildi va bu sport infratuzilmasiga sarmoya kiritishni
rag‘batlantirdi. Poytaxt Toshkentda bir qancha zamonaviy voleybol arenalari
joylashgan bo‘lib, kichikroq shaharlarda ham sport inshootlari yaxshilanmoqda.
4.
Qiyinchiliklar
: Taraqqiyotga qaramay, bir qancha qiyinchiliklar
mavjud. Asosiy to'siqlardan biri voleybol dasturlariga, ayniqsa, boshlang'ich darajada
yetarli mablag' ajratilmaganligidir. Shuningdek, sportchilar soni ortib borayotganini
qo‘llab-quvvatlash uchun voleybol bo‘yicha ixtisoslashgan murabbiy va hakamlarga
ehtiyoj bor. Bundan tashqari, yosh sportchilarning maktab musobaqalaridan
professional voleybolga o'tishlari uchun izchil yo'l yo'qligi tashvishli masala bo'lib
qolmoqda.
Munozara
O‘zbekistonda voleybolning barqaror rivojlanishi uchun davlat organlari,
jamoat tashkilotlari va mahalliy hamjamiyat hamkorligi muhim ahamiyatga ega.
Hukumatning sport infratuzilmasini yaxshilash, aholining voleybol bilan
shug‘ullanish imkoniyatini oshirish borasidagi sa’y-harakatlari sportning kelajagi
uchun ijobiy belgidir. Biroq, voleybolning raqobatbardoshlik darajasini oshirish,
xususan, yosh sportchilarni tayyorlash va qo'llab-quvvatlash uchun ko'proq sarmoya
talab etiladi.
Qolaversa, qo‘shni davlatlar bilan qo‘shma dasturlar orqali xalqaro
hamkorlikni rivojlantirish o‘zbek sportchilarining yuqori darajadagi musobaqalarga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
14
kirishini kuchaytirishi, ularning yuqori saviyadagi o‘yinchilar bo‘lib yetishishiga
yordam berishi mumkin.
Xulosa
O‘zbekistonda voleybolni rivojlantirishni rejalashtirish va boshqarishda
davlat va jamoat organlari muhim rol o‘ynaydi. Ularning birgalikdagi sa'y-harakatlari
voleybolning mamlakatda mashhur sport turi bo'lib qolishi uchun muhim ahamiyatga
ega. Infratuzilmaga sarmoya kiritish, moliyalashtirishni ko‘paytirish va turli
darajadagi hamkorlikni rivojlantirish orqali O‘zbekiston nafaqat mahalliy aholiga
foyda keltiradigan, balki xalqaro musobaqalarda mamlakatni muvaffaqiyatga olib
keladigan kuchli voleybol madaniyatini rivojlantirishda davom etishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI
11.
Solijonovich,
S.
J.
(2025).
VOLEYBOL
SPORT
SEKSIYASI
MASHG‘ULOTLARIDA MUSOBAQALARGA PROFESSIONAL DARAJADA
TAYYORLASH JARAYONLARI. Лучшие интеллектуальные исследования,
42(1), 159-164.
12.
Solijonovich,
S.
J.
(2025).
VOLEYBOLDA
MUSOBAQA
OLDI
MASHG‘ULOTLARI UCHUN MAXSUS TAYYORGARLIKLAR SIKLI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 66(3), 383-
390.
13.
Solijonovich, S. J. (2025). VOLEYBOL O‘YINIDA MUSOBAQALARDAN
KEYINGI
QAYTA
TIKLANISHDA
SAMARALI
USULLAR.
Лучшие
интеллектуальные исследования, 42(1), 153-158.
14.
Solijonovich, S. J. (2025). 15-16 YOSHLI VOLEYBOLCHILARNING
MUSOBAQA OLDI RUHIY TAYYORGARLIGI. Лучшие интеллектуальные
исследования, 42(1), 147-152.
15.
Solijonovich, S. J. (2025). VOLEYBOL O'YINIDA YUQORIDAN TO‘PNI
QABUL
QILISH
TEXNIKASI.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 64 (4), 192-197.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_Апрел –2025
15
16.
Solijonovich, S. J. (2025). VOLEYBOL O‘YINI TEXNIKASINI QISMLARGA
BO‘LIB
O‘RGATISH
TEXNIKASI.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 64(4), 206-212.
17.
Solijonovich, S. J. (2025). VOLEYBOL MASHG‘ULOTLARIDA O‘YIN
CHIDAMKORLIGINI RIVOJLANTIRISH UCHUN DASTLABKI O‘RGATISH
TEXNIKASI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ, 64(4), 198-205.
18.
Solijonovich, S. J. (2025, January). 15-16 YOSHLI VOLEYBOLCHILARNI
SPORT SEKSIYASI MASHG‘ULOTLARI ORQALI UMUMIY VA MAXSUS
JISMONIY SIFATLARNI RIVOJLANTIRISH. In
International Conference on
Economics, Finance, Banking and Management
(pp. 10-22).
19.
Solijonovich, S. J. (2025, January). VOLEYBOL SEKSIYASINING TUZILISHI,
MAQSADI VA VAZIFALARI. In International Conference on Scientific Research
in Natural and Social Sciences (pp. 6-17).
20.
Sulaymonov, J. S. (2024). Maktab va professional ta’lim tizimida ta’lim
tizimidagi innovatsion pedagogik texnologiyalar. Экономика и социум, (2 (117)-1),
673-676.
21.
Solijonovich, S. J. (2023). ZAMONAVIY VOLEYBOLDA TO ‘PNI O ‘YINGA
KIRITISH TEXNIKASI. IMRAS, 6(6), 366-373.
