MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
242
SAVDO ERKINLIGI VA BOJXONA INTEGRATSIYASI: O’ZBEKISTON
UCHUN YANGI IMKONIYATLAR
Mamatkulov Nurbek Kamiljon o’g’li
Jamoat xavfsizligi universiteti 4-bosqich kursanti
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonning savdo erkinligi va bojxona
integratsiyasi sohasidagi islohotlari, Jahon savdo tashkilotiga a’zolik jarayoni hamda
Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlik yoritilgan. Statistika, tahlil
va olimlarning fikrlari asosida O‘zbekiston uchun yaratilayotgan yangi imkoniyatlar,
savdo hajmi, investitsiya oqimlari va eksport-import dinamikasiga e’tibor qaratilgan.
Kalit so‘zlar: Savdo erkinligi, bojxona integratsiyasi, Jahon savdo tashkiloti,
eksport, import, iqtisodiy hamkorlik, investitsiyalar, Markaziy Osiyo, Yevropa Ittifoqi,
O‘zbekiston iqtisodiyoti.
Annotation: This article explores Uzbekistan’s reforms in trade liberalization
and customs integration, the accession process to the World Trade Organization
(WTO), and the strengthening of economic cooperation between Central Asia and
Europe. Based on statistical analysis and expert opinions, it highlights new
opportunities for Uzbekistan in terms of trade volume, investment inflows, and export-
import dynamics.
Keywords: Trade liberalization, customs integration, World Trade
Organization, export, import, economic cooperation, investments, Central Asia,
European Union, Uzbekistan economy.
Аннотация: В данной статье рассматриваются реформы Узбекистана
в области либерализации торговли и интеграции таможенных систем, процесс
присоединения к Всемирной торговой организации (ВТО), а также укрепление
экономического сотрудничества между Центральной Азией и Европой. На
основе статистических данных и мнений экспертов анализируются новые
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
243
возможности для Узбекистана в сфере торговли, инвестиций и
внешнеэкономической деятельности.
Ключевые слова: Либерализация торговли, таможенная интеграция,
Всемирная торговая организация, экспорт, импорт, экономическое
сотрудничество, инвестиции, Центральная Азия, Европейский союз, экономика
Узбекистана.
Kirish
O‘zbekistonning xalqaro savdo va bojxona siyosatidagi so‘nggi o‘zgarishlar
mamlakatning iqtisodiy rivojlanishiga yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Markaziy
Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi hamkorlikning kuchayishi, shuningdek, O‘zbekistonning
Jahon savdo tashkilotiga (WTO) a'zo bo‘lish jarayoni, mamlakatning global
iqtisodiyotdagi o‘rnini mustahkamlashga yordam beradi.
O‘zbekiston so‘nggi yillarda ochiq iqtisodiy modelga o‘tishni jadallashtirdi. Bu
jarayon mamlakatning tashqi savdo hajmi, iqtisodiy o‘sishi va xalqaro iqtisodiy
aloqalarining sifati va ko‘lamiga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Jumladan, 2024-yil
yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YAIM) 5,6 foizga o‘sdi, bu
Markaziy Osiyodagi eng yuqori o‘sish ko‘rsatkichlaridan biri sifatida qayd etildi.
Xalqaro moliyaviy institutlar — Jahon banki va Xalqaro Valyuta Fondi (IMF)
prognozlariga ko‘ra, 2025-yilda ham O‘zbekiston iqtisodiyoti 5,5–6% atrofida
barqaror o‘sishni saqlab qoladi.
2024-yilda O‘zbekistonning umumiy tashqi savdo aylanmasi 65,9 milliard
AQSh dollarini tashkil etdi, bu 2023-yilga nisbatan 3,8 foizga ko‘pdir. Eksport hajmi
26,9 milliard dollar bo‘lib, o‘sish 8,4 foizni tashkil etdi. Import hajmi esa 39 milliard
dollarga yetib, 0,8 foizga oshdi. Bu esa savdo balansidagi salbiy tafovut — ya’ni
importning eksportdan ustunligi — nisbatan kamayganini ko‘rsatmoqda. Aytish joizki,
bu holat O‘zbekistonning eksport salohiyati kuchayib borayotganidan dalolat beradi.
O‘zbekistonning savdo hamkorlari geografiyasi ham kengaymoqda. 2024-yilda
eng yirik savdo hamkorlari quyidagilar bo‘ldi:
Xitoy
– 10,8 milliard dollar (16,4% ulush)
Rossiya
– 9,5 milliard dollar (14,4%)
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
244
Qozog‘iston
– 4,3 milliard dollar (6,5%)
Turkiya
– 3,2 milliard dollar (4,9%)
Germaniya, Janubiy Koreya, Latviya
kabi Yevropa Ittifoqi va boshqa
mamlakatlar ulushi ham sezilarli o‘sgan.
Savdo aylanmasidagi o‘sish ayniqsa sanoat mahsulotlari, qishloq xo‘jaligi, gaz
va oltin kabi eksportbop resurslar hisobiga ta’minlandi. Shuningdek, qayta ishlangan
mahsulotlar eksporti ham ortib bormoqda, bu esa O‘zbekistonning qo‘shilgan qiymatli
mahsulotlar ishlab chiqarishga o‘tayotganini ko‘rsatadi.
Yevropa Ittifoqi bilan hamkorlik doirasida, GSP+ (Generalised Scheme of
Preferences Plus) tizimi O‘zbekiston eksportiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Bu dastur
orqali O‘zbekiston 6 mingdan ortiq tovar nomlari bo‘yicha Yevropa bozorlariga
imtiyozli tariflar asosida kirish imkoniyatiga ega. 2024-yilda Yevropaga eksport hajmi
1,3 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 17% o‘sishni
anglatadi.
Bundan tashqari,
Transkaspiy xalqaro transport yo‘lagi (TITR)
orqali
Yevropa bozorlariga eksportning tranzit vaqti 35% ga qisqardi. Bu logistik
xarajatlarning kamayishi va eksportchilar uchun raqobatbardosh narxlar shakllanishiga
zamin yaratmoqda.
Tashqi savdo hajmining barqaror o‘sib borishi nafaqat milliy iqtisodiyotga
xorijiy valyuta oqimini ta’minlaydi, balki mamlakatning xalqaro reytinglaridagi
mavqeyini ham mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Masalan, Moody’s agentligi
2024-yilda O‘zbekistonning kredit reytingini
"barqarordan — ijobiy"
darajasiga
ko‘tardi, bu esa xalqaro investorlar ishonchining ortib borayotganidan darak beradi.
O‘zbekistonning bojxona siyosati va Jahon savdo tashkilotiga (WTO) a'zolik
jarayoni mamlakatning iqtisodiy integratsiyasi va global bozorlarga kirishi uchun
muhim omil hisoblanadi. So‘nggi yillarda O‘zbekiston hukumatining tashqi savdo
siyosatidagi islohotlar mamlakatning bojxona tizimini modernizatsiya qilish va savdo
erkinligini oshirishga qaratilgan. Bu jarayon nafaqat iqtisodiy o‘sishni, balki xalqaro
savdo va investitsiyalar oqimini ham jadallashtirishga yordam beradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
245
O‘zbekistonning bojxona siyosatini modernizatsiya qilish bo‘yicha bir qator
islohotlar amalga oshirilgan. 2020-yilda amalga oshirilgan bojxona islohotlari
natijasida
“Bojxona kodeksi”
qabul qilindi, bu o‘z navbatida bojxona
protseduralarining soddalashtirilishi va raqamli tizimlarga o‘tishni ta’minladi. Ushbu
islohotlar O‘zbekistonning eksport va import operatsiyalarini tezlashtirish,
korrupsiyani kamaytirish va bojxona jarayonlarida shaffoflikni oshirishga qaratilgan.
Bojxona ma’muriyati tomonidan joriy etilgan
elektron
bojxona
deklaratsiyasi
tizimi orqali kompaniyalar o‘z mahsulotlarini elektron shaklda
deklaratsiya qilib, tashqi savdo operatsiyalarini yanada soddalashtirdi. Bu, o‘z
navbatida, xalqaro biznes hamjamiyati uchun O‘zbekistonga kirishning qulayligini
oshirdi va investitsiyalarni jalb qilish imkoniyatlarini kengaytirdi.
O‘zbekistonning WTO ga a'zoligi mamlakatning tashqi iqtisodiy aloqalarini
yangi bosqichga olib chiqadi. 2023-yilda O‘zbekiston hukumati WTO bilan bo‘lg‘usi
a'zolik bo‘yicha yakuniy muzokaralarni boshlashni rejalashtirdi. Bu jarayon, ayniqsa,
savdo erkinligini
oshirish,
tariflar
va
non-tarif to‘siqlarini
kamaytirish, shuningdek,
investitsiyalarni
jalb qilish uchun muhimdir. WTO ga a'zolik O‘zbekistonning global
iqtisodiyotga kirishiga, undan ilg‘or texnologiyalarni import qilishga va yangi bozorlar
ochishga imkon beradi.
WTO ga a'zolik O‘zbekiston uchun nafaqat savdo erkinligini, balki bo‘shliqni
to‘ldirgan
investitsiya oqimlarini
ta’minlashga xizmat qiladi. A’zolik jarayonida
O‘zbekistonning bojxona tariflari bosqichma-bosqich pasaytiriladi, shuningdek,
to‘siqlar va kvotalar tartibga solinadi. Bu esa o‘z navbatida, mamlakatning eksportga
bo‘lgan qiziqishini oshiradi va chet el kompaniyalarining O‘zbekistonga investitsiya
kiritish imkoniyatlarini kengaytiradi.
WTO ga a'zolik bilan O‘zbekistonning
savdo siyosati
va
bojxona soliq
stavkalari
o‘zgaradi. A’zolik bilan birga, O‘zbekistonning
savdo chegara to‘siqlari
va
soliq siyosati
harmonizatsiyalashadi, ya’ni bu mamlakatdagi savdo operatsiyalarini
yengillashtiradi. Shuningdek, WTO qoidalari doirasida O‘zbekistonning
ishlab
chiqarish subsidiyalarini
qisqartirish va
antidumping choralarini
joriy etish
mumkin.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
246
Jahon Banki va Xalqaro Valyuta Fondi (IMF) ekspertlari tomonidan taqdim
etilgan tahlillarga ko‘ra, O‘zbekistonning WTO ga a'zo bo‘lishi iqtisodiy o‘sishni 2-
3% ga oshiradi. Bu natija O‘zbekistonning tashqi savdosi va import-eksport
muvozanatining yaxshilanishi, shuningdek, xalqaro sarmoyalar va texnologiyalarni
jalb qilish orqali amalga oshirilishi mumkin.
Bojxona siyosati va WTO ga a'zolik jarayoni, shuningdek,
Markaziy Osiyo
mamlakatlari
bilan hamkorlikni mustahkamlashda muhim rol
o‘ynaydi.
O‘zbekistonning
boshqa Markaziy Osiyo davlatlari bilan savdo aloqalarini
rivojlantirish
va ularning bozorlari bilan integratsiyasini kuchaytirish uchun bojxona
tartiblarini soddalashtirish va milliy qonunchilikni WTO standartlariga moslashtirish
zarur.
Masalan,
Qozog‘iston, Qirg‘iziston
va
Tojikiston
bilan o‘tkazilgan bojxona
integratsiyasi, mintaqaviy savdo to‘siqlarini kamaytirish va umumiy bozorlar
yaratishda O‘zbekiston uchun muhim platforma hisoblanadi. Bu mamlakatlar bilan
savdo hajmi 2024-yilda 15% ga oshdi va bu ijobiy tendensiya WTO a'zoligi bilan
yanada kuchayishi kutilmoqda.
2025-yil aprel oyida Samarqand shahrida o‘tkazilgan Markaziy Osiyo va
Yevropa sammiti, mintaqaviy hamkorlikni kuchaytirish va iqtisodiy aloqalarni
rivojlantirish bo‘yicha tarixiy qadam bo‘ldi. Sammitda ko‘plab sohalarda yangi
hamkorlik dasturlari, investitsiyalarni jalb qilish, savdo erkinligini oshirish va
infratuzilmani yaxshilashga qaratilgan tashabbuslar muhokama qilindi. Bu sammitning
natijalari Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi savdo va iqtisodiy integratsiyani
kuchaytirish uchun muhim platformaga aylanishi kutilmoqda.
Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi savdo hajmi so‘nggi yillarda barqaror
o‘sish ko‘rsatkichlariga ega bo‘lib, 2024-yilda o‘tgan yilga nisbatan 15% ga oshgan.
Yevropa Ittifoqi, asosan, O‘zbekiston, Qozog‘iston va Turkiya kabi Markaziy Osiyo
mamlakatlari bilan iqtisodiy aloqalarni yanada kengaytirishni rejalashtirmoqda.
Yevropaning Markaziy Osiyoga eksporti 2023-yilda 18,4 milliard yevroni tashkil
etgan, bu esa 2022-yilga nisbatan 8,2% ko‘paygan. Sammit davomida yangi savdo
imkoniyatlari va iqtisodiy aloqalarni kuchaytirish bo‘yicha kelishuvlar imzolandi, bu
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
247
esa ikki mintaqa o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlikni yanada mustahkamlashga xizmat
qiladi.
Sammitda Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi
iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirish uchun 12 milliard yevrolik investitsiya paketlari
taqdim etildi. Ushbu investitsiyalar transport va logistika sohalarini rivojlantirish,
raqamli iqtisodiyot, energiya samaradorligini oshirish, yashil texnologiyalarni joriy
etish va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini modernizatsiya qilishga yo‘naltirilgan.
Markaziy Osiyo davlatlari Yevropaga eksport qilishda transport xarajatlarini
qisqartirishga intilmoqda, shu bilan birga, Yevropa o‘zining ilg‘or texnologiyalarini va
sarmoyalarini Markaziy Osiyoga yo‘naltiradi.
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan
"Yangi Ipak yo‘li"
tashabbusi,
Transkaspiy xalqaro transport yo‘lagi orqali Yevropa bozorlariga integratsiyani
kuchaytirishga qaratilgan. Ushbu tashabbus Markaziy Osiyo mamlakatlarining
Yevropa bozorlariga chiqishini osonlashtirish va tranzit vaqti hamda xarajatlarni
kamaytirishga yordam beradi. Statistika shuni ko‘rsatadiki, 2024-yil davomida
Transkaspiy yo‘lagidan o‘tgan yuk hajmi 20% ga oshdi, bu esa yirik logistika
markazlari va savdo koridorlari o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamladi.
Sammit davomida Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyo mamlakatlari yashil
iqtisodiyot, barqaror rivojlanish va iqlim o‘zgarishlariga qarshi kurashishda
hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha kelishuvlarga erishdi. Yevropa, o‘zining ilg‘or
energiya texnologiyalarini Markaziy Osiyoga eksport qilishga tayyorligini bildirdi, bu
esa mintaqada yangi energiya manbalarini kashf etish va qayta tiklanuvchi energiya
manbalariga bo‘lgan talabni oshiradi. O‘zbekiston 2024-yilda quyosh energiyasi ishlab
chiqarish imkoniyatlarini 25% ga kengaytirdi va yangi loyihalar joriy etildi, shu bilan
birga, Yevropa Ittifoqi investitsiyalari bilan bu sohada jadal rivojlanish kutilyapti.
2025-yilga kelib, Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlik
yanada kuchayishi kutilmoqda. Savdo hajmining 2025-yil yakuniga qadar 18–20% ga
o‘sishi, investitsiyalarning esa 14–16% ko‘payishi prognoz qilinmoqda. Yevropa
Ittifoqining Markaziy Osiyoga bo‘lgan investitsiyalari nafaqat transport va logistika
infratuzilmasini rivojlantiradi, balki yangi sanoat tarmoqlarini shakllantirishga ham
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
248
xizmat qiladi. Buning natijasida, Markaziy Osiyo mamlakatlari, xususan, O‘zbekiston,
iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va xalqaro savdo aloqalarini yanada mustahkamlash
imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Shuningdek,
Yevropa-Osiyo aloqalaridagi raqamli integratsiya
ham
ahamiyatli rol o‘ynaydi. Markaziy Osiyo davlatlari raqamli iqtisodiyotga o‘tish
jarayonida Yevropa Ittifoqining ilg‘or tajribasidan foydalanishga tayyor. Bu esa
mintaqada innovatsiyalar va yangi texnologiyalarni joriy etishda muhim ahamiyatga
ega bo‘ladi.
Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlik sammiti natijalari,
albatta, ikki mintaqa o‘rtasidagi savdo, investitsiyalar, transport va infratuzilma
aloqalarini yangi darajaga olib chiqish uchun muhim poydevor yaratdi. Yevropa
Ittifoqi va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasidagi o‘zaro iqtisodiy aloqalar so‘nggi
yillarda sezilarli darajada kuchaygan bo‘lsa-da, sammit orqali erishilgan kelishuvlar
ushbu aloqalarni yanada kengaytirish va mustahkamlash imkonini beradi. O‘zbekiston
va boshqa Markaziy Osiyo davlatlari uchun bu hamkorlik yangi savdo imkoniyatlarini,
investitsiya oqimlarini va texnologik yangilanishni keltirib chiqaradi.
O‘zbekistonning tashqi savdo hajmi va iqtisodiy o‘sish sur’ati, ayniqsa, yangi
savdo yo‘llari va xalqaro bozorlar bilan integratsiya tufayli kuchaymoqda. 2024-yil
yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonning umumiy tashqi savdo aylanmasi 65,9 milliard
dollarni tashkil qilib, import va eksport o‘rtasidagi salbiy tafovutning kamayishi, o‘z
navbatida, milliy iqtisodiyotning barqarorligini ko‘rsatmoqda. Sammitdan keyingi
prognozlar shuni ko‘rsatadiki, 2025-yilga kelib, ikki mintaqa o‘rtasidagi savdo hajmi
yana 18-20% ga oshishi kutilmoqda. Bu o‘z o‘rnida, O‘zbekistonning global
iqtisodiyotga integratsiyasini yanada kuchaytiradi va yangi investitsiyalarni jalb
qilishga xizmat qiladi.
Bojxona siyosati va WTO ga a'zolik jarayonlari, shuningdek, tashqi savdo va
investitsiya oqimlarining oshishiga yordam beradi. Bojxona jarayonlarining
soddalashtirilishi, import va eksportning tezlashishiga xizmat qilmoqda. WTO ga
a’zolik esa O‘zbekistonning xalqaro bozorlarga kirishini osonlashtiradi, tariflar va
to‘siqlarni kamaytiradi, shuningdek, mamlakatning iqtisodiy o‘sishiga ko‘maklashadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
249
Xalqaro tashkilotlar va ekspertlarning fikrlariga ko‘ra, O‘zbekistonning WTO ga
a'zoligi iqtisodiy o‘sishni 2-3% ga oshiradi va yirik sarmoyalarni mamlakatga jalb
qilishga yordam beradi.
Sammit davomida Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyo mamlakatlari o‘rtasida
12 milliard yevrolik investitsiya paketlari imzolandi, bu esa nafaqat transport va
logistika infratuzilmasini, balki yashil energiya va qayta tiklanadigan resurslar sohasini
ham rivojlantirishga yordam beradi. Yevropa Ittifoqining ilg‘or texnologiyalari va
sarmoyalarining Markaziy Osiyoga yo‘naltirilishi, ayniqsa, qayta tiklanadigan
energiya sohasida yangi imkoniyatlarni ochadi va ekologik barqarorlikni ta’minlashga
yordam beradi.
Kelajakda, 2025-yilgacha, Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi iqtisodiy
hamkorlik yanada mustahkamlanadi. Savdo hajmining o‘sishi, investitsiyalarning
ko‘payishi va yangi sanoat tarmoqlarining shakllanishi prognoz qilinmoqda. Yevropa
Ittifoqining Markaziy Osiyo mamlakatlariga bo‘lgan investitsiyalari nafaqat transport
va logistika infratuzilmasini rivojlantiradi, balki innovatsion texnologiyalar va raqamli
iqtisodiyotning rivojlanishiga xizmat qiladi. Shuningdek, raqamli integratsiya va
innovatsion texnologiyalarni joriy etish Markaziy Osiyo davlatlarining iqtisodiy
salohiyatini yanada oshiradi va global bozorlarda raqobatbardoshlikni ta’minlaydi.
Umuman olganda, Markaziy Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi hamkorlikning
kuchayishi nafaqat ikki mintaqaning iqtisodiy o‘sishini, balki global iqtisodiyotdagi
o‘rinlarini yanada mustahkamlashga yordam beradi. Yevropaning ilg‘or
texnologiyalari,
investitsiyalari
va
savdo
imkoniyatlari
Markaziy
Osiyo
mamlakatlarining iqtisodiy rivojlanishiga katta turtki bo‘ladi. Bu jarayon O‘zbekiston
uchun yangi iqtisodiy imkoniyatlar yaratib, iqtisodiy diversifikatsiya, barqaror
rivojlanish va raqobatbardoshlikni oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
(2020). "Savdo erkinligi va bojxona
siyosatini takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi qarori. Tashkent:
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
250
2.
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi Savdo Vazirligi
. (2023).
O‘zbekistonning
tashqi savdo siyosati: Tranzit va integratsiya jarayonlari
. Tashkent: Tashqi Savdo
Vazirligi.
3.
World Trade Organization (WTO)
. (2021).
WTO and Trade Facilitation:
Opportunities and Challenges for Developing Countries
. Geneva: World Trade
Organization.
4.
Baker, C. & Smith, R.
(2022).
Global Trade and Customs Integration:
Challenges and Opportunities
. London: Routledge.
5.
Davlatov, Soyibnazar
. (2023). "The Role of Customs Integration in the
Economic Development of Central Asia."
Journal of Central Asian Economics
, 5(2),
101-110.
6.
Baker, S.
(2020).
Customs Modernization and Trade Freedom: Global
Perspectives
. New York: Palgrave Macmillan.
7.
Shadmanov, I.
(2021). "Bojxona siyosati va O‘zbekistonning WTO ga a'zolik
jarayoni."
O‘zbekiston iqtisodiyoti va tizimlar
, 4(15), 53-57.
8.
Khan, M.
(2023).
Trade Liberalization and Customs Procedures: Case Studies
from Central Asia
. Cambridge University Press.
9.
O‘zbekiston Respublikasi Bojxona qo‘mitasi
. (2022).
Bojxona siyosatining
rivojlanishi va xalqaro savdodagi roli
. Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Bojxona
qo‘mitasi.
10.
Vasilenko, O.
(2021). "Customs Cooperation in Central Asia: A Step Towards
Trade Liberalization."
International Trade Review
, 19(1), 47-61.
11.
OECD
. (2020).
Global Trade Liberalization and Its Impact on Developing
Countries
. Paris: OECD Publishing.
12.
Shodiev, K.
(2022). "Savdo erkinligi va iqtisodiy integratsiya: O‘zbekistonning
markaziy osiyo va global bozorlarda o‘rni."
O‘zbekiston iqtisodiyoti jurnali
, 11(32),
78-83.
13.
Haydarov, T.
(2023).
Savdo integratsiyasi va bojxona siyosatining o‘zaro
aloqalari
. Tashkent: "Ikonomika" nashriyoti.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–3_ Май –2025
251
14.
World Bank
. (2020).
Trade Facilitation and Regional Integration: A Case
Study of Uzbekistan
. Washington D.C.: World Bank.
15.
Marx, J.
(2021).
Trade Agreements and Customs Procedures: Implications for
Central Asia
. Oxford University Press.
