MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
207
AVTOMOBIL YO‘LLARI CHIDAMLILIGINI VA UZOQ MUDDAT O‘ZINI
HUSUSIYATINI SAQLAB QOLISHI VA HOLATINI YAXSHILASH
BO‘YICHA TAKLIFLAR ISHLAB CHIQISH
Temirov Baxriddin Miraziz O‘g‘li
Andijon mashinasozlik instituti
“Avtomobil va transport ” fakulteti talabasi
Telefon: +998942914505
Soliyev Axrorbek Farxodbek O‘g‘li
Andijon mashinasozlik inistituti
“Transport logistikasi” kafedrasi assistenti
Telefon: +998934427142
Annotatsiya: Ushbu maqolada Respublikamizda Avtomobil yo'llarining
ahamiyati, turlari, qurilishi va ularning transport tizimidagi roli haqida ma'lumot
beradi. Avtomobil yo'llari – bu transport vositalarining harakatlanishi uchun
mo'ljallangan muhandislik inshootlari majmuilaridir. Ular shaharlar, viloyatlar,
sanoat markazlari va qishloqlarni birlashtiradi, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy
rivojlanishga katta hissa qo'shadi. Avtomobil yo'llarining asosiy turlari : umumiy
faodalanishdagi avtomobil yo'llari, shahar va boshqa aholi punktlari ko’chlari va
xo’jalik yo'llari) va ularning qurilishi bosqichlari ( qidiruv ishlari, loyihalash,
qurilish va xavfsizlik tizimlarini o'rnatish) dan iborat. Shuningdek, yo'l
infratuzilmasining rivojlanishi va uning iqtisodiy samaradorligi, shahar va
qishloqlarni bog'lashdagi o'rni, transport tizimining samaradorligi, ekologik ta'siri
va mavjud muammolar (tirbandlik, yo'l ta'miri, atrof-muhitga ta'sir) muhokama
qilingan.
Kalit so‘zlar: : muhandislik-geologik tadqiqot, davlat geodezik tarmogʻi,
mahalliy sunʼiy yoʻldosh geodezik tarmogʻi, geodezik qoʻllab-quvvatlash Yo'l
qurilishi Yo'l belgilari Piyodalar yo'lagi Shahar harakat Trafikni boshqarish Yo'l
xavfsizligi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
208
Kirish
.
Mamlakatimizda so‘nggi yillarda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash
tizimini takomillashtirish sohasida keng qamrovli tashkiliy-amaliy ishlar amalga
oshirildi.
Shu bilan birga, ko‘rilayotgan chora-tadbirlarga qaramasdan, o‘limga olib
kelgan yo‘l-transport hodisalarining soni hali ham yuqori bo‘lib, avtomobil yo‘llarida
xavfsizlikni ta’minlash tizimini tubdan isloh qilish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Jumladan, yo‘l infratuzilmasini harakat xavfsizligini ta’minlashning
zamonaviy talablariga to‘liq muvofiqlashtirish, ushbu sohadagi qoidabuzarliklarning
barvaqt profilaktikasiga yo‘naltirilgan samarali tizimni yo‘lga qo‘yish, shuningdek,
inson omilini istisno qiluvchi raqamli texnologiyalarni keng joriy etish talab
etilmoqda [1-2].
2022 — 2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasida jamoat xavfsizligini
ta’minlash tizimini rivojlantirish strategiyasiga muvofiq, shuningdek, Yangi
O‘zbekiston sharoitida avtomobil yo‘llarida inson hayoti va sog‘lig‘ini har qanday
hodisalardan kafolatli himoya qilish maqsadida:
1. Quyidagilar mamlakatimizda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashning
dolzarb yo‘nalishlari etib belgilansin:
avtomobil yo‘llari infratuzilmasini takomillashtirish va ularning sifatini
yaxshilash, yo‘l harakati ishtirokchilarining “piyoda — jamoat transporti —
velotransport — avtotransport” ustuvorligi asosida xavfsiz harakatlanishi uchun
ishonchli shart-sharoitlar yaratish;
haydovchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
tizimiga innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy qilgan holda, o‘quv jarayonini
sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish;
haydovchi va piyodalarning yo‘l harakati qoidalariga rioya qilish
madaniyatini oshirish, har qanday qoidabuzarlik uchun jazo muqarrarligini ta’minlash
[3-4]. yo‘l harakati qoidalari asoslarini bolalikdan singdirishni yo‘lga qo‘yish, ushbu
amaliyotni maktabgacha ta’lim tashkilotlari va umumta’lim maktablarida joriy etish;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
209
yo‘l harakatini tashkil etishni to‘liq raqamlashtirish, ilg‘or axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilgan holda, yangi boshqaruv va nazorat
tizimlarini tatbiq qilish.
2. Yo‘l harakati qoidalariga so‘zsiz rioya qilinishini ta’minlash hamda ularni
takroran buzish holatlarining oldini olish maqsadida 2022-yil 1-dekabrdan boshlab
quyidagi tartibni nazarda tutuvchi haydovchilarga yo‘l harakati qoidabuzarligi uchun
jarima ballarini hisoblash tizimi joriy etilsin:
har bir yo‘l harakati qoidabuzarligi uchun 12 oy davomida alohida jarima
ballari hisoblab boriladi;
hisoblangan jarima ballari belgilangan miqdordan oshgan hollarda haydovchi
ma’lum muddatga transport vositasini boshqarish huquqidan o‘rnatilgan tartibda
mahrum qilinadi;
muayyan davr mobaynida yo‘l harakati qoidabuzarligi sodir etmagan
haydovchilarga keyinchalik hisoblangan jarima ballarini qisqartirish orqali
rag‘batlantirish choralari qo‘llaniladi [5-6].
Ichki ishlar vazirligi (P.R. Bobojonov), Adliya vazirligi (R.Q. Davletov) bir
oy muddatda ilg‘or xorijiy tajribani inobatga olgan holda, haydovchilarga yo‘l
harakati qoidabuzarligi uchun jarima ballarini hisoblash tizimini joriy etishni nazarda
tutuvchi qonunchilik hujjatlari loyihalarini kiritsin.
Mamlakatimizda so‘nggi yillarda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash
tizimini takomillashtirish sohasida keng qamrovli tashkiliy-amaliy ishlar amalga
oshirildi [7-8].
Shu bilan birga, ko‘rilayotgan chora-tadbirlarga qaramasdan, o‘limga olib
kelgan yo‘l-transport hodisalarining soni hali ham yuqori bo‘lib, avtomobil yo‘llarida
xavfsizlikni ta’minlash tizimini tubdan isloh qilish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Jumladan, yo‘l infratuzilmasini harakat xavfsizligini ta’minlashning
zamonaviy talablariga to‘liq muvofiqlashtirish, ushbu sohadagi qoidabuzarliklarning
barvaqt profilaktikasiga yo‘naltirilgan samarali tizimni yo‘lga qo‘yish, shuningdek,
inson omilini istisno qiluvchi raqamli texnologiyalarni keng joriy etish talab
etilmoqda [9-10].
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
210
2022 — 2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasida jamoat xavfsizligini
ta’minlash tizimini rivojlantirish strategiyasiga muvofiq, shuningdek, Yangi
O‘zbekiston sharoitida avtomobil yo‘llarida inson hayoti va sog‘lig‘ini har qanday
hodisalardan kafolatli himoya qilish maqsadida:
1. Quyidagilar mamlakatimizda yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashning
dolzarb yo‘nalishlari etib belgilansin:
avtomobil yo‘llari infratuzilmasini takomillashtirish va ularning sifatini
yaxshilash, yo‘l harakati ishtirokchilarining “piyoda — jamoat transporti —
velotransport — avtotransport” ustuvorligi asosida xavfsiz harakatlanishi uchun
ishonchli shart-sharoitlar yaratish [11-12].
haydovchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
tizimiga innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy qilgan holda, o‘quv jarayonini
sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish;
haydovchi va piyodalarning yo‘l harakati qoidalariga rioya qilish
madaniyatini oshirish, har qanday qoidabuzarlik uchun jazo muqarrarligini
ta’minlash;
yo‘l harakati qoidalari asoslarini bolalikdan singdirishni yo‘lga qo‘yish, ushbu
amaliyotni maktabgacha ta’lim tashkilotlari va umumta’lim maktablarida joriy etish;
yo‘l harakatini tashkil etishni to‘liq raqamlashtirish, ilg‘or axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilgan holda, yangi boshqaruv va nazorat
tizimlarini tatbiq qilish.
2. Yo‘l harakati qoidalariga so‘zsiz rioya qilinishini ta’minlash hamda ularni
takroran buzish holatlarining oldini olish maqsadida 2022-yil 1-dekabrdan boshlab
quyidagi tartibni nazarda tutuvchi haydovchilarga yo‘l harakati qoidabuzarligi uchun
jarima ballarini hisoblash tizimi joriy etilsin:
har bir yo‘l harakati qoidabuzarligi uchun 12 oy davomida alohida jarima
ballari hisoblab boriladi;
hisoblangan jarima ballari belgilangan miqdordan oshgan hollarda haydovchi
ma’lum muddatga transport vositasini boshqarish huquqidan o‘rnatilgan tartibda
mahrum qilinadi;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
211
muayyan davr mobaynida yo‘l harakati qoidabuzarligi sodir etmagan
haydovchilarga keyinchalik hisoblangan jarima ballarini qisqartirish orqali
rag‘batlantirish choralari qo‘llaniladi.
Ichki ishlar vazirligi (P.R. Bobojonov), Adliya vazirligi (R.Q. Davletov) bir
oy muddatda ilg‘or xorijiy tajribani inobatga olgan holda, haydovchilarga yo‘l
harakati qoidabuzarligi uchun jarima ballarini hisoblash tizimini joriy etishni nazarda
tutuvchi qonunchilik hujjatlari loyihalarini kiritsin.
Xulosa
Xulosa
qilib aytganda, avtomobil yo'llari nafaqat transport ehtiyojlarini
qondirishda, balki iqtisodiy barqarorlik, ijtimoiy rivojlanish va ekologik barqarorlikni
ta'minlashda ham muhim rol o'ynaydi. Ularning sifatli va xavfsiz qurilishi hamda
samarali boshqarilishi, shaharlarning yashash uchun qulay joylar sifatida
rivojlanishiga xizmat qiladi. Andijon shahar yo'llari va ularning elementlari
rivojlanishni davom ettirishni talab etadi, va bunday takomillashtirishlar shahar
aholisining hayot sifatini yaxshilash, iqtisodiy faoliyatni jadallashtirish va ekologik
masalalarni hal qilish uchun muhim
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Soliyev A., Shukurjon B. ZAMONAVIY TRANSPORT LOGISTIKA MARKAZ
FAOLIYATINI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI //Научный Фокус. – 2023. –
Т. 1. – №. 2. – С. 575-580.
2.Bakirov L. Y., Soliyev A. F. TRANSPORT VA PIYODALAR HARAKAT
OQIMINING JADALLIGI VA TARKIBINING O ‘ZGARISHI //Journal of new
century innovations. – 2023. – Т. 25. – №. 3. – С. 53-55.
3.Soliyev A., Raximbek X. TRANSPORT VOSITALARI KONSTRUKTIV
XAVFSIZLIK TIZIMLARINI JORIY ETISHNING TASHKILIY VA HUQUQIY
ASOSLARI TAXLILI //Научный Фокус. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 568-574.
4.Farxodbek o‘g‘li S. A., Dadajan o‘g‘li A. S. TRANSPORT LOGISTIKASI
MARKAZINI YARATISH VA LOYIHALASH //Лучшие интеллектуальные
исследования. – 2023. – Т. 10. – №. 1. – С. 115-120.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–2_ Февраль –2025
212
5. Farxodbek о‘g‘li S. A., Dadajon о‘g‘li A. S. AVTOMOBILLARNI SOVUTISH
TIZIMIGA TEXNIK XIZMAT KO ‘RSATISH VA TA’MIRLASH ISHLARI
TEXNALOGIYASI //Лучшие интеллектуальные исследования. – 2024. – Т. 21. –
№. 1. – С. 54-59.
6.Asliddin P. et al. SILINDR-PORSHEN GURUHI ELEMENTLARINING
TAVSIFI VA DVIGATELNING EFFEKTIV KO’RSATKICHLARI //Scientific
Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 11. – С. 605-611.
7.Asliddin P. et al. PORSHEN HALQASINING ISHIGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR //Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 11. – С. 611-620.
8. Kholmatov U. S. et al. Characteristics of optoelectronic discrete displacement
converters with hollow and fiber light guides //E3S Web of Conferences. – EDP
Sciences, 2024. – Т. 471. – С. 06015
9.Farxodbek о‘g‘li S. A., Zohidjon о‘g‘li Z. D. SHAHAR KOCHA YOLLARIDA
TRANSPORT OQIMIGA MAVJUD TA’SIR ETUVCHI OMILLAR VA ULARNI
TAHLILI //Лучшие интеллектуальные исследования. – 2024. – Т. 18. – №. 3. –
С. 195-198.
10.Farxodbek о‘g‘li S. A., Zohidjon о‘g‘li Z. D. SHAHAR YOLLARIDA
TRANSPORT OQIMINI TARTIBGA SOLISHDA QO’SHIMCHA CHORA
TADBIRLAR //Лучшие интеллектуальные исследования. – 2024. – Т. 18. – №. 3.
– С. 202-204.
11. Farxodbek о‘g‘li S. A., Zohidjon о‘g‘li Z. D. AVTOMOBILLARNING
DVIGATELINI TARKIBIY QISMLARIGA TASHXIS QO’YISH //Лучшие
интеллектуальные исследования. – 2024. – Т. 21. – №. 1. – С. 49-53.
12. Farxodbek о‘g‘li S. A., Zohidjon о‘g‘li Z. D. SILINDR BILAN PORSHEN
ORASIDAGI TIRQISHNI DVIGATELGA TA’SIRINI TAXLIL QILISH //Лучшие
интеллектуальные исследования. – 2024. – Т. 21. – №. 1. – С. 124-127.
