“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-3027
_SJIF:
5.449
https://scientific-jl.com/ped
Volume-86, Issue-1, July -2025
12
O'ZBEKISTON MILLIY KUTUBXONASI-155 YOSHDA
Naima Shadiyeva Xamidovna
Toshkent shahar Yakkasaroy tumani
Axborot-kutubxona markazi direktori
Annotatsiya:
O'zbekiston Milliy kutubxonasi — bu qadam qadamlab rivojlanib
kelayotgan millatning bilim va madaniyat markazi sifatida shakllangan o‘ta muhim
ilmiy, madaniy va axborot tashkiloti hisoblanadi. Uning faoliyati nafaqat o‘zbek
xalqining boy madaniy merosini asrab-avaylashga qaratilgan, balki zamon talablariga
mos ravishda kengayib, modernizatsiyalash yo‘lida izchil harakat qilmoqda. Ushbu
kutubxona milliy bilim makoni sifatida o‘zining noyob o‘rni va ahamiyatiga ega bo‘lib,
mamlakatimiz ilm-fan va madaniyat sohasida xizmat ko‘rsatishda asosiy ustuvorlikka
ega.
Kalit soʻzlar:
millat, bilim, ko'nikmalar, kutubxona, qo'lyozma, jurnal, ilm-fan,
madaniyat, axborot.
Milliy kutubxonaning tashkil etilishi tarixiy jarayonlar bilan chambarchas bog‘liq
bo‘lib, u mamlakat mustaqillikka erishgandan so‘ng o‘zining yangi shakl va
mazmunini oldi. Mustaqillik davrida kutubxona faoliyatining yangi yo‘nalishlari
belgilab olindi, uning fondlari kengaytirildi, xalqaro hamkorliklar yo‘lga qo‘yildi,
zamonaviy informatika vositalari joriy etildi. Hali hozirgacha kutubxonada yuz
minglab kitoblar, qo‘lyozmalar, jurnallar, ilmiy dissertatsiyalar va boshqa madaniy
boyliklar jamlangan bo‘lib, bularning har biri milliy xazinamizning ajralmas qismi
hisoblanadi. Kutubxonadagi eng noyob va qimmatli kolleksiyalar orasida tarixiy
qo‘lyozmalar, qadimiy kitoblar, undan tashqari o‘zbek tilidagi birinchi bosma asarlar
ham mavjud. Bu tarixiy manbalar nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo va
dunyo madaniyatining yirik qismini tashkil etadi. Bu kutubxona xazinasining bir qismi
sifatida qadimiy davr adabiyoti, fan va ma’rifatining rivojlanishi tarixini o‘rganish
uchun nihoyatda muhimdir.[1]
Bugungi kunda O‘zbekiston Milliy kutubxonasi o‘z faoliyatini katta miqyosda
ilg‘or texnologiyalar orqali kengaytirgan. Keng qamrovli elektron axborot tizimlari,
raqamlashtirish loyihalari kutubxona fondlarini raqamli shaklga keltirish imkonini
berdi. Natijada esa Ko‘plab foydalanuvchilar, xoh u o‘quvchi, ilmiy xodim yoki oddiy
fuqarolar bo‘lsin, qayerda bo‘lishidan qat’iy nazar, kutubxona imkoniyatlaridan
foydalana olishmoqda. Onlayn xizmatlar va virtual kutubxonalar orqali bilim olish
jarayoni ancha yengillashdi hamda yanada samarali bo‘ldi. Kutubxona faoliyatining
yana bir muhim jihati uning ilmiy-tadqiqot ishlari va targ‘ibot faoliyatidir. Kutubxona
mutaxassislari tomonidan o‘tkaziladigan seminarlar, anjumanlar, ko‘rgazmalar va
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-3027
_SJIF:
5.449
https://scientific-jl.com/ped
Volume-86, Issue-1, July -2025
13
ma’rifiy tadbirlar ilmiy va madaniy doirani kengaytirishda muhim vosita hisoblanadi.
Bularning barchasi yurtimizda ilm-fan va madaniyat taraqqiyoti uchun poydevor
yaratadi va yosh avlodni ona tiliga, milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalaydi.
Milliy kutubxonaning xizmatlari va imkoniyatlari an’anaviy kutubxonachilik
hududidan tashqariga chiqib, yangi axborotlarni taklif qiladi. Xususan, kutubxonaning
maxsus bo‘limlari ham mavjud bo‘lib, ular o‘zbek tilshunosligi, tarixshunoslik, ona tili
adabiyoti va boshqa sohalarda chuqur tadqiqotlar olib boradi. Bu bo‘limlar katta kitob
jamlanmalariga ega bo‘lish bilan birga, yangi ilmiy maqolalar, dissertatsiyalarni ham
so‘nggi tadqiqotlarga mos ravishda tayyorlaydi va foydalanuvchilarga taqdim etadi.[2]
Milliy kutubxona nafaqat ichki foydalanuvchilar uchun, balki chet ellik
tadqiqotchilar va talabalar uchun ham katta qiziqish uyg‘otadi. Bu yerda to‘planilgan
ma’lumotlar xalqaro akademik hamjamiyatda o‘z o‘rniga ega bo‘lib, milliy va xalqaro
tadqiqotlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Shu sababli, kutubxona o‘zining xalqaro
aloqalarini mustahkamlash uchun izchil ish olib bormoqda, xorijiy kutubxonalar va
ilmiy markazlar bilan hamkorlikni kengaytirmoqda. Milliy kutubxonaning asosiy
maqsadlaridan biri milliy madaniyatni asrab-avaylash va ularni avlodlar o‘rtasida
ulashishdir. Kutubxona boy arxiv materiallari va tarixiy hujjatlari orqali o‘zbek
xalqining boy madaniy va ilmiy merosini yuksak sifatda saqlaydi. Shu bilan birga, u
yoshlarni ilm-fanga va madaniyatga jalb etishda, ular orasida o‘quv madaniyatini
shakllantirishda faol ishtirok etadi.[3]
O‘zbekiston Milliy kutubxonasi xodimlari o‘z ishlarini yuksak professionalizm
va fidoyilik bilan olib boradilar. Ularning maqsadi kutubxonani zamonaviy axborot
markaziga aylantirish, uni xalqaro standartlarga moslashtirishdir. Kutubxona
boshqaruvi esa doimiy ravishda yangi loyihalar, innovatsiyalar kiritish, xizmatlarni
takomillashtirish ustida ishlamoqda. Ularning sa’y-harakatlari natijasida kutubxonada
yangi o‘quv dasturlari, tadbirlar va aksiyalar tashkil etilmoqda.[4]
Xulosa:
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston Milliy kutubxonasi mamlakat ilmiy
va madaniy hayotining yuragi bo‘lib, unda jamlangan boy madaniy, tarixiy va ilmiy
meros kelajak avlod uchun bebaho xazina hisoblanadi. Zamonaviy texnologiyalarni
joriy etish, ilm-fan va madaniyatni rivojlantirishdagi faollik kutubxonani nafaqat
milliy, balki mintaqaviy va xalqaro miqyosda ham e’tiborli markazga aylantirmoqda.
Shu jihatdan olib qaraganda, bu kutubxona faqat o‘qish maskani emas, balki millatning
bilim, madaniyat va ma’rifat maydoni bo‘lib, unda o‘tgan va hozirgi kun davomida
shakllangan yuksak qadriyatlar kelajakda yanada rivojlanib boradi. Bu esa
O’zbekistonning ilmiy, madaniy va ijtimoiy taraqqiyotiga xizmat qiladi. Milliy
kutubxona nafaqat tarixiy merosni saqlaydi, balki uni innovatsion tarzda rivojlantirish
va yangi avlodlarga yetkazish yo‘lidagi mislsiz maskandir.
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-3027
_SJIF:
5.449
https://scientific-jl.com/ped
Volume-86, Issue-1, July -2025
14
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. H.Karimova (2025). “Kutubxonalarning innovatsion faoliyati”
2. H.Karimova (2023). “ Kitobxonlikka keng yo’l”
3. A.Alimova (2005) “Kutubxonashunoslik”
4. Nurmatova, D. (2021). "O‘zbek xalq qo’shiqlari va ularning ma’naviyat
shakllanishiga ta’siri". Ilm-fan va ta’lim, 7(1), 23-30.
5. Rasulova,
F. (2022). "O‘quvchilarning ma’naviy-axloqiy
sifatlarini
shakllantirishda xalq ijodi rolida xalq qo’shiqlari". Ma’naviyat va ma’rifat, 3(5),
99-105.
6. Asqarov, B. (2017). "Xalq an’analaridan foydalanish orqali yoshlarni
tarbiyalash". Pedagogik izlanishlar, 11(1), 78-84.
7. Karimova, N. (2020). "Xalq qo’shiqlari ta’lim jarayonida axloqiy qadriyatlarni
rivojlantirish vositasi". Ta’lim va jamiyat, 8(4), 53-60.
