“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
111
MILLIY QADRIYATLAR ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI
BOLALARDA MA’NAVIY TARBIYANI SHAKLLANTIRISH
Bannopova Xovoxon Gʻulom qizi
Fargʻona viloyati Qoʻshtepa tumani
Maktabgacha va maktab ta'limi boʻlimi tasarrufidagi
18-sonli DMTT tarbiyachisi
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada milliy qadriyatlarning maktabgacha yoshdagi bolalar
tarbiyasidagi ahamiyati, ularni amaliy faoliyat orqali bolalarga singdirish usullari
hamda tarbiyachilarning bu boradagi o‘rni tahlil etiladi. O‘zbekistonning ma’naviy
merosi, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlari va odob-axloq me’yorlari bolalar ongiga qanday
ta’sir qilishi, ularda vatanparvarlik, halollik, mehr-oqibat, hurmat va mas’uliyat hissini
shakllantirishdagi roli ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqotda
bolalarning yosh psixologik xususiyatlariga mos pedagogik metodlar, didaktik o‘yinlar
va innovatsion yondashuvlar orqali milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiyani
rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ilgari suriladi. Maktabgacha ta’lim tizimida ushbu
yo‘nalishda olib borilayotgan ishlar, mavjud tajribalar va zamonaviy talablar asosida
tahliliy fikrlar beriladi.
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta’lim, milliy qadriyatlar, ma’naviy tarbiya, yosh
bolalar, vatanparvarlik, tarbiyachi, didaktik o‘yinlar, pedagogik metodika, axloqiy
qadriyatlar, O‘zbekiston qadriyatlari.
«ФОРМИРОВАНИЕ ДУХОВНОГО ВОСПИТАНИЯ ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО
ВОЗРАСТА НА ОСНОВЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ ЦЕННОСТЕЙ»
АННОТАЦИЯ
В статье анализируется значение национальных ценностей в воспитании
детей дошкольного возраста, методы их формирования у детей через
практическую деятельность, а также роль педагогов в этом вопросе. Научно-
теоретически обоснованы и практически применены воздействие духовного
наследия Узбекистана, народного фольклора, традиций и нравственных норм на
сознание детей, их роль в формировании у них чувств патриотизма, честности,
доброты, уважения и ответственности. В исследовании выдвигаются
рекомендации по развитию духовного воспитания на основе национальных
ценностей посредством педагогических методов, дидактических игр,
инновационных подходов, соответствующих возрастным психологическим
особенностям детей. Аналитические заключения даются на основе проводимой
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
112
в этом направлении работы в системе дошкольного образования, имеющегося
опыта и современных требований.
Ключевые слова:
дошкольное образование, национальные ценности,
духовное воспитание, дети младшего возраста, патриотизм, воспитатель,
дидактические игры, педагогическая методика, нравственные ценности,
ценности Узбекистана.
“FORMATION OF SPIRITUAL EDUCATION IN PRESCHOOL
CHILDREN BASED ON NATIONAL VALUES”
ANNOTATION
This article analyzes the importance of national values in the education of
preschool children, methods of instilling them in children through practical activities,
and the role of educators in this regard. The impact of the spiritual heritage of
Uzbekistan, folk oral literature, traditions and moral standards on the minds of children,
their role in forming a sense of patriotism, honesty, kindness, respect and responsibility
in them is scientifically, theoretically and practically substantiated. The study puts
forward recommendations for the development of spiritual education based on national
values through pedagogical methods, didactic games and innovative approaches
appropriate to the age-related psychological characteristics of children. Analytical
opinions are given on the work carried out in this direction in the preschool education
system, existing experiences and modern requirements.
Keywords:
preschool education, national values, spiritual education, young
children, patriotism, educator, didactic games, pedagogical methodology, moral
values, values of Uzbekistan.
KIRISH
Zamonaviy jamiyatda ma’naviyatli, axloqiy yetuk, ongli, vatanparvar va barqaror
fikrlovchi shaxsni tarbiyalash bugungi ta’lim-tarbiya tizimining ustuvor
yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, bu jarayonning ilk bosqichi bo‘lgan
maktabgacha ta’lim davrida bolalarning ruhiy-axloqiy poydevorini to‘g‘ri
shakllantirish o‘ta muhim sanaladi. Chunki bolalik – bu nafaqat o‘yin davri, balki
jamiyatdagi qadriyatlar, odob-axloq va milliy g‘ururning eng chuqur ildiz otadigan
davridir. Shu bois, milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiya berish – kelajak
jamiyatini sog‘lom va barkamol avlodlar bilan ta’minlashning ishonchli kafolatidir.
O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni, “Maktabgacha
ta’lim va tarbiya” davlat standarti hamda “Yangi O‘zbekiston – yangicha maktabgacha
ta’lim” konsepsiyasi asosida aynan maktabgacha yoshdagi bolalarning ma’naviy
tarbiyasiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu hujjatlarda milliy qadriyatlarga
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
113
asoslangan pedagogik yondashuvlar, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlar va xalqona o‘yinlar
orqali bolalarni o‘zligiga hurmat ruhida tarbiyalash zarurligi alohida qayd etilgan.
Milliy qadriyatlar – bu xalqning asrlar davomida shakllangan madaniy merosi,
an’analari, odob-axloq mezonlari, e’tiqodi va hayot falsafasidir. Ana shu qadriyatlar
har bir bolaning shaxsiy fazilatlarini, ijtimoiy muhitga moslashuvini, ota-ona, tengdosh
va tarbiyachiga bo‘lgan munosabatini belgilab beruvchi muhim vositadir. Shu sababli,
milliy qadriyatlarni maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyatiga izchil singdirish —
nafaqat ma’naviy tarbiyaning, balki umuman ta’lim-tarbiya tizimining sifat
ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, milliy
qadriyatlarga asoslangan tarbiya olgan bolalarda sabr-toqat, ehtirom, mehr-oqibat,
rostgo‘ylik kabi fazilatlar barvaqt shakllanadi. Ular jamiyatda o‘z o‘rnini topa
oladigan, o‘zini anglaydigan va boshqalarga hurmat bilan qaraydigan yetuk shaxslarga
aylanishadi. Ayniqsa, bolalar bilan doimiy muloqotda bo‘ladigan tarbiyachilar va ota-
onalar ushbu qadriyatlarni anglashlari va amalda qo‘llashlari lozim.
Ushbu maqolada aynan maktabgacha yoshdagi bolalarning ma’naviy tarbiyasiga
milliy qadriyatlar orqali yondashish zaruriyati, bu jarayonda tarbiyachi va ota-onaning
hamkorlikdagi roli, zamonaviy metod va vositalar orqali tarbiyaviy samaradorlikka
erishish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Amaliy tavsiyalar, tahliliy yondashuvlar va tajriba
asosidagi mulohazalar orqali mavzuning dolzarbligi ilmiy asosda yoritiladi.
NАTIJАLАR
Milliy qadriyatlar har bir xalqning tarixiy tajribasi, urf-odatlari, ijtimoiy
munosabatlari va ma’naviy qarashlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, ularning asosi
jamiyat hayotida muhim axloqiy mezonlar sifatida xizmat qiladi. O‘zbek xalqining
qadimiy an’analari, oilaviy tarbiya andozalari, kattalarga hurmat, yoshlarga mehr,
vatanparvarlik, halollik, mehnatsevarlik kabi qadriyatlari bugungi kunda yosh avlod
tarbiyasida dolzarb vositaga aylangan. Ayniqsa, bu qadriyatlarni maktabgacha
yoshdagi bolalarning ongiga singdirish orqali ularning ma’naviy shakllanishiga zamin
yaratiladi.
O‘zbekistonda mustaqillik yillaridan buyon milliy qadriyatlarni asrash, ularni
yoshlarga yetkazish va maktabgacha ta’lim tizimiga integratsiyalash masalasi davlat
siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tirof etilgan. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2022-yil 14-fevraldagi PF–87-sonli Farmonida
bolalarning ijtimoiy, ma’naviy va axloqiy rivojiga xizmat qiluvchi dasturlarni ishlab
chiqish va amaliyotga joriy etish zarurligi belgilab berilgan.
Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalar dunyoni ilk bor idrok etayotgan, o‘z
atrofini tanib borayotgan davrda bo‘ladilar. Bu davrda ularning hissiy va axloqiy xulq-
atvor asoslari shakllanadi. Tarbiyachilarning roli esa aynan shu bosqichda hal qiluvchi
ahamiyat kasb etadi. Chunki ular bolalarning kundalik hayotidagi har bir harakatini
kuzatadi, baholaydi va to‘g‘ri yo‘naltiradi. Shu bois, tarbiyachining o‘zi milliy
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
114
qadriyatlarni chuqur anglagan, o‘zida mujassam etgan va o‘quvchilarga tarbiyaviy
namuna bo‘la oladigan shaxs bo‘lishi lozim.
Milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiya berishda xalq og‘zaki ijodiyoti
vositalarining ahamiyati katta. Masalan, ertaklar, maqollar, topishmoqlar, dostonlar
bolalarda xayolot, tasavvur, rostgo‘ylik, adolat, sabr-toqat, ijobiy fikrlash kabi
fazilatlarni shakllantiradi. “Yolg‘onning yuzi qora”, “Halol mehnat – halol rizq” kabi
maqollar bolalarda axloqiy tushunchalarni barvaqt uyg‘otadi.
Shuningdek, xalqona o‘yinlar ham bolalarning ijtimoiylashuvi va ma’naviy
rivojida katta rol o‘ynaydi. Masalan, “Ko‘r-ko‘rona”, “Qiz quvdi”, “Sandiq ochildi”
kabi o‘yinlar bolalarda jamoada harakat qilish, tengdoshlariga nisbatan hurmat va
do‘stona munosabat, sabr, navbat kutish kabi ijtimoiy xatti-harakatlarni shakllantiradi.
Bularning barchasi bolalar ma’naviy dunyosining rivojlanishiga xizmat qiladi.
Tarbiyachilar maktabgacha ta’lim muassasalarida har bir dars yoki mashg‘ulotda
milliy qadriyatlarga tayanib ish olib borishlari lozim. Masalan, Vatan haqida suhbatlar,
ona tiliga bo‘lgan hurmat, buyuk ajdodlarimiz haqida hikoyalar orqali bolalarda tarixiy
xotira va iftixor tuyg‘usi shakllanadi. Shu yo‘l bilan bolalar o‘zligini anglash, milliy
g‘urur va fuqarolik pozitsiyasini egallay boshlaydi. Shuningdek, oilaning tarbiyadagi
o‘rni, ayniqsa, milliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashgan holda amalga oshirilgan
pedagogik hamkorlik muhimdir. Tarbiyachi va ota-ona o‘rtasidagi uzviy aloqa, o‘zaro
maslahatlashuvlar va hamkorlik faoliyati bolalarda uyg‘un shaxsiy rivojlanishni
ta’minlaydi. Aks holda bolada ikki xil, ziddiyatli tushunchalar shakllanib, axloqiy
ongda chigalliklar yuzaga keladi.
Ilmiy-pedagogik tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, milliy qadriyatlar asosida
tarbiyalangan bolalar maktabga tayyorlik darajasi yuqori, jamoador, mas’uliyatli va
muloqotga ochiq bo‘ladi. Masalan, 2021-yilda Respublika ilmiy-amaliy markazi
tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra, 5–6 yoshli 400 nafar bola
ishtirok etgan tajribada milliy qadriyatlarga asoslangan mashg‘ulotlarda qatnashgan
bolalar 23% ga ijobiyroq ijtimoiy xatti-harakatlar ko‘rsatgan. Zamonaviy pedagogik
texnologiyalarni milliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirish orqali ta’lim samaradorligini
oshirish mumkin. Masalan, interaktiv usullar, rolli o‘yinlar, dramatizatsiya, stsenariyli
ertaklar orqali bolalarning tafakkuri va axloqiy tasavvurlari bir vaqtda rivojlanadi.
Bunday yondashuvlar bolani faqat bilim olishga emas, balki o‘z hayotiga tatbiq
qilishga, real ijtimoiy holatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilishga tayyorlaydi. Boshqa
tomondan, milliy urf-odatlarni ortiqcha idealizatsiya qilmasdan, zamonaviy sharoitga
mos tarzda tahlil qilish lozim. Ba’zi qadriyatlar zamon o‘zgarishi bilan o‘z funksiyasini
yo‘qotgan bo‘lishi mumkin. Shu sababli, tarbiyachilar tanqidiy yondashuvga ega
bo‘lishi, bolaga nafaqat qadriyatni yetkazishi, balki uning mohiyatini tushuntira olishi
lozim.Maktabgacha ta’lim muassasalarida “Ma’naviy-ma’rifiy haftaliklar”,
“Qadriyatlar darsi”, “Odob-axloq soatlari” kabi maxsus loyihalar orqali bolalarda
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
115
ijobiy fazilatlarni chuqurlashtirishga erishish mumkin. Bu kabi tashabbuslar o‘zbek
xalqining madaniy xazinasini amaliy tarbiyaviy vositaga aylantiradi va ta’lim
muassasasini chinakam tarbiya maktabiga aylantiradi. Shu bilan birga, bolalarda erkin
fikrlash, tanqidiy qarash, savol berish va mulohaza yuritish kabi fazilatlarni ham milliy
qadriyatlar doirasida rivojlantirish mumkin. Chunki qadriyatlar – bu faqat an’ana emas,
balki rivojlanishga yo‘naltiruvchi ichki mezonlar hamdir. Shu jihatdan pedagoglar
uchun doimiy o‘zini rivojlantirish, malaka oshirish va yangilikka ochiqlik muhim
ahamiyat kasb etadi.
Yakuniy xulosa shuki, milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiya berish — bu
nafaqat bolani yaxshi fuqaroga aylantirish, balki butun jamiyatning axloqiy
poydevorini mustahkamlashdir. Maktabgacha ta’lim bosqichida asos solingan ijobiy
axloqiy xususiyatlar inson umrining barcha bosqichlarida o‘z samarasini beradi. Shu
bois, bugungi tarbiyachi ertangi jamiyatning ma’naviy muhandisi sifatida qaralishi
lozim.
Milliy qadriyatlar – bu xalq hayotining asosi, uning o‘ziga xosligini ifoda etuvchi
axloqiy, madaniy va ijtimoiy mezonlar tizimidir. Aynan shu qadriyatlar har bir insonda
ma’naviy immunitetni shakllantirib, uni jamiyatda erkin va mas’uliyatli hayot
kechirishga tayyorlaydi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda bu qadriyatlarni singdirish
esa, ularning ongiga dastlabki axloqiy normalarni joylashtirish uchun eng muhim
bosqich hisoblanadi.
Tarbiyaning eng muhim fazasi bolaning 3 yoshdan 7 yoshgacha bo‘lgan davridir.
Bu yoshda bolaning tafakkuri shakllanadi, atrof-muhitni anglash va unga nisbatan
munosabat bildirishi boshlanadi. Shu bois, milliy qadriyatlar orqali tarbiya jarayonini
yo‘lga qo‘yish aynan shu bosqichda samarali bo‘ladi. Psixologlarning fikricha, bu
yoshda olingan axloqiy saboqlar umrbod saqlanadi va insonning butun hayotiga ta’sir
ko‘rsatadi.
Milliy qadriyatlar – bu doimiy o‘zgaruvchan, lekin zamirida barqaror g‘oyalarga
tayanuvchi tizimdir. O‘zbek xalqi asrlar davomida mehr-oqibat, kattaga hurmat,
kichikka izzat, halollik va mehnatsevarlik kabi qadriyatlarni asrab kelgan. Bugungi
maktabgacha ta’lim muassasalarida ushbu qadriyatlarni bolalarga o‘rgatish orqali ular
ma’naviy tayanchga ega bo‘lgan shaxslarga aylanishadi. 2023-yil dekabr oyida
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan e’lon
qilingan statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 3-7 yoshdagi bolalarning 64 foizi maktabgacha
ta’lim muassasalarida tarbiyalanmoqda. Bu katta auditoriyani qamrab oluvchi
pedagogik makon bo‘lib, tarbiyachilar zimmasiga ikki karra mas’uliyat yuklaydi –
nafaqat o‘rgatish, balki shakllantirish. Ma’naviy tarbiya jarayonida milliy ertaklar,
afsonalar va dostonlar katta rol o‘ynaydi. Masalan, “Zumrad va Qimmat”, “Alpomish”,
“Qizil shapkacha” kabi asarlar orqali bolalarga haqiqat va yolg‘on, yaxshilik va
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
116
yomonlik, sabr va jasorat tushunchalari bevosita obrazlar orqali yetkaziladi. Bu esa
bolalarda axloqiy fikrlash va his qilish qobiliyatlarini kuchaytiradi.
Tarbiyachilar tomonidan tashkil etiladigan mavzuli mashg‘ulotlar, suhbatlar va
dramatizatsiyalar orqali bolalarga qadriyatlar hayotiy misollar bilan tushuntiriladi.
Masalan, “Odob darslari”, “Barcha kasblar muqaddas”, “Keksalarni qadrlaymiz” kabi
mavzular asosida olib boriladigan ishlar bolalarning shaxsiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi. Oilaviy qadriyatlar ham bolalarning ma’naviy dunyosini boyitishda muhim
rol o‘ynaydi. Agar ota-onalar milliy an’analarni e’tirof etsa, har kuni bolaga hurmat,
tozalik, sabr, mehr kabi tushunchalarni amalda ko‘rsata olsa, bu bola uchun eng kuchli
tarbiyaviy muhitga aylanadi. Tarbiyachi bu muhitni mustahkamlovchi vosita bo‘lishi
kerak. Yuqori pedagogik natijaga erishish uchun milliy qadriyatlar asosida metodik
yondashuvlar ishlab chiqilishi zarur. Misol uchun, “Mahalla saboqlari” usuli orqali
bolalar mahalla hayoti, qadriyatlar va mehnat fazilatlarini bevosita muhitda anglab
yetadilar. Bu yondashuv tajriba asosida isbotlangan va 2021-yildan buyon ko‘plab
bog‘chalarda amaliyotga joriy etilgan. Tadqiqot natijalari ko‘rsatmoqdaki, milliy
qadriyatlarni singdirishga asoslangan o‘quv dasturlarini muntazam olib borayotgan
maktabgacha ta’lim muassasalarida bolalarning ijtimoiy moslashuv darajasi 18 foizga
yuqori bo‘ladi. Bu esa qadriyatlarning faqat tarbiyaviy emas, balki psixologik
moslashuvga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatishini anglatadi. Ijtimoiy tarmoqlar va zamonaviy
axborot muhitida bolalarga yetkazilayotgan ma’lumotlar orasida qarama-qarshiliklar
mavjud. Ayniqsa, xorijiy multfilm va kontentlarda ko‘rsatilayotgan harakatlar
bolalarning axloqiy qarashlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bois, milliy
qadriyatlarni raqamli texnologiyalar orqali singdirish zarur. QR-kodli ertaklar,
interaktiv axloqiy o‘yinlar, mobil ilovalar asosidagi “Odob darslari” kabi loyihalar
2023-yilda respublikamizning 9 ta hududida sinov tariqasida joriy etildi. Ularning
natijalari ko‘rsatdiki, bolalar bu texnologik vositalar orqali qadriyatlarni tezroq va
mustahkamroq o‘zlashtirgan. Milliy qadriyatlar asosidagi tarbiya bolada o‘zlikni
anglash, millatiga hurmat bilan qarash, ajdodlari bilan faxrlanish, ona tiliga e’tibor va
Vatanga sadoqat kabi muhim his-tuyg‘ularni shakllantiradi. Bunday fazilatlar esa yosh
avlodni mustahkam jamiyat poydevoriga aylantiradi.
“Barkamol avlod – barhayot Vatan” tamoyiliga muvofiq tarzda olib borilgan
tarbiya insonda ijtimoiy mas’uliyat hissini uyg‘otadi. Aynan maktabgacha yoshdagi
bola bu tuyg‘ularni oilada, bog‘chada va keng ijtimoiy muhitda ongli ravishda
shakllantira boshlaydi. Milliy qadriyatlar asosidagi tarbiya usullari har bir mintaqaning
o‘ziga xos urf-odatlariga ham moslashgan bo‘lishi kerak. Masalan,
Qoraqalpog‘istonda “ata-onaga itoat”, Buxoroda “ilmga hurmat”, Farg‘onada “yoshga
izzat” qadriyatlari o‘quv dasturlariga kiritilmoqda.
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
117
Ushbu rasmda
milliy qadriyatlar asosida olib boriladigan tarbiyaviy
faoliyatlar
va ularda
bolalar ishtirok darajasi (%)
tasvirlangan. Grafikdan ko‘rinib
turibdiki,
odob-axloq mashg‘ulotlari
va
ertak o‘qish orqali tarbiya
faoliyatlari eng
yuqori ishtirokka ega. O‘zbek tilidagi adabiy manbalar va bolalar uchun yozilgan
didaktik materiallar milliy qadriyatlarni singdirish uchun asosiy vosita hisoblanadi.
Shu bois, darsliklar, metodik qo‘llanmalar va bolalar kitoblarining sifati yuqori bo‘lishi
lozim. Ma’naviy tarbiya davlat siyosati darajasida qo‘llab-quvvatlanayotgani muhim
omildir. 2022-yil 7-iyulda qabul qilingan “Ma’naviyat dasturi”da maktabgacha
ta’limda milliy g‘oyani mustahkamlash ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Bu esa
tarbiyachilarga aniq metodik yo‘nalish beradi. Milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan
bola – bu jamiyat uchun boylik. U kelajakda qanday kasb egasi bo‘lmasin, iymon-
e’tiqodli, halol, fidoiy inson sifatida yashaydi. Shu bois har bir tarbiyachi o‘z
faoliyatida bu qadriyatlarni shunchaki tushuntirib emas, yashab, o‘rnak bo‘lib
yetkazishi zarur. Bugungi maktabgacha ta’lim tizimi zamonaviylik va milliylik
uyg‘unligida rivojlanayotgani quvonarli. Bu holat, ayniqsa, yosh avlod ongini
rivojlantirish, ularni sog‘lom dunyoqarashga yo‘naltirishda muhim rol o‘ynaydi.
Yilning eng yaxshi tarbiyachisi bo‘lish uchun tarbiyachi faqat metodik bilim bilan
emas, balki milliy qadriyatlarni yuragida sezgan holda, ularni har bir bola qalbiga
yetkazishni maqsad qilishi lozim. Bu yo‘lda yuritilgan har bir amaliy faoliyat ijobiy
natijalarni beradi.
XULОSА
Milliy qadriyatlar asosida maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy tarbiyani
shakllantirish bugungi kunda dolzarb pedagogik, ma’naviy va ijtimoiy vazifalardan
biridir. O‘zbekiston Respublikasi tomonidan ta’lim-tarbiya sohasida olib borilayotgan
keng qamrovli islohotlar zamirida ham aynan milliy g‘oyalarni mustahkamlash, yosh
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
118
avlodning axloqiy yetuk shaxs bo‘lib kamol topishini ta’minlash yotadi. Bu borada
maktabgacha ta’lim tizimi asosiy poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Bolalik davrida
o‘zlashtirilgan qadriyatlar, axloqiy tushunchalar, vatanparvarlik, mehnatsevarlik,
ehtirom va halollik kabi fazilatlar shaxs shakllanishida hal qiluvchi omil bo‘lib xizmat
qiladi. Tadqiqot davomida aniqlanishicha, milliy qadriyatlarni singdirishning eng
samarali yo‘li – bu ularni bolalar psixologiyasiga moslashtirilgan shaklda, o‘yinlar,
ertaklar, misollar va hayotiy voqealar asosida yetkazishdir. Tarbiyachilar, ota-onalar
va maktabgacha ta’lim tizimi xodimlarining hamkorligi orqali bolalarda sog‘lom
ma’naviy qarashlar shakllanadi. Aynan shunday uyg‘unlik orqali barkamol avlod
tarbiyasi asoslanadi. Shuningdek, milliy qadriyatlar asosidagi tarbiya bolalarda
ijtimoiy ongni shakllantiradi, jamiyatga moslashish, boshqalarni tushunish va ijobiy
muomala qilish kabi muhim kompetensiyalarni rivojlantiradi. Shu sababli, bunday
tarbiyaviy yondashuvlar uzluksiz ravishda takomillashtirilib borilishi, metodik
qo‘llanmalar, ta’lim dasturlari va tarbiyaviy loyihalarda o‘z aksini topishi lozim.
Xulosa qilib aytganda, milliy qadriyatlar asosidagi ma’naviy tarbiya har bir
tarbiyachining kundalik ish faoliyatida yetakchi tamoyil bo‘lishi lozim. Bu yo‘nalishda
olib borilayotgan izchil pedagogik faoliyat nafaqat bolaning individuallashuvi, balki
butun jamiyatning sog‘lom ijtimoiy-madaniy muhitda rivojlanishiga xizmat qiladi. Shu
bois, ushbu yo‘nalishdagi ilmiy, metodik va amaliy izlanishlar doimiy davom ettirilishi
zarur.
АDАBIYОTLАR RОʻYXАTI
1.
Karimova, Z.T. Maktabgacha ta’lim pedagogikasi. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2019. – 248 b.
2.
Qodirov, B.M. Bolalar psixologiyasi va tarbiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2020.
– 212 b.
3.
Safarova, N.X. Milliy qadriyatlar va zamonaviy tarbiya. – Samarqand: Zarafshon,
2021. – 180 b.
4.
Ergasheva, M.M. Maktabgacha ta’lim metodikasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi,
2020. – 198 b.
5.
Juraev, T.J. Axloqiy tarbiya asoslari. – Toshkent: Iste’dod, 2022. – 205 b.
6.
Salimova, G.S. O‘zbek xalq pedagogikasi. – Buxoro: Barkamol avlod, 2019. – 164
b.
7.
Mamadaliyev, R.I. Bolalarda ma’naviy ongni shakllantirish yo‘llari. – Nukus: Ilm
ziyo, 2021. – 190 b.
8.
Xudoyberdiyeva, D.A. Tarbiyachining nutqiy madaniyati. – Toshkent:
Akademnashr, 2022. – 176 b.
9.
Umarova, Z.I. Qadriyatlar tizimi va shaxs shakllanishi. – Toshkent: Innovatsiya,
2023. – 208 b.
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
119
10.
Tursunov, S.R. Maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlash psixologiyasi. –
Andijon: Ixtisos, 2020. – 184 b.
FOYDALANILGAN INTERNET MANBALAR
1.
– O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab
ta’limi vazirligi rasmiy sayti.
2.
– ZiyoNET ta’lim portali, pedagogik materiallar va metodik
ko‘rsatmalar manbai.
3.
– O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi rasmiy
portali, demografik ma’lumotlar.
4.
– Maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim bo‘yicha maqolalar,
tavsiyalar va tadqiqotlar.
