Jild 79 № 1 (2025)
Maqolalar
BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA EKOLOGIK MADANIYATNI SHAKLLANTIRISHNING AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlangʻich sinf oʻquvchilari oʻrtasida ekologik madaniyatni shakllantirishning mazmun va mohiyati yoritilgan.
JAMIYAT TARAQQIYOTIDA ROBOTOTEXNIKA, AVTOMATLASHTIRISH VA SANOAT INTELLEKTUAL TIZIMLARI KIRIB KELISHINING SALBIY VA IJOBIY TOMONLARI
IQTISODIY MASALALARDA CHIZIQLI DASTURLASH MASALALARINI YECHISHDA SIMPLEKS USUL ALGORITMI VA UNING TAHLILI
Annotatsiya: Ushbu maqola, iqtisodiy masalalarda chiziqli dasturlash usulidan foydalanishning samarali yo'llarini o'rganishga bag'ishlangan. Ayniqsa, Simpleks usuli yordamida murakkab iqtisodiy masalalarni yechishda algoritmning ahamiyati va uning matematik asoslari batafsil tahlil qilinadi. Chiziqli dasturlash modeli resurslar va cheklovlar asosida optimallashtirish masalalarini yechishga imkon beradi, bu esa iqtisodiy tizimlarda samarali qaror qabul qilishni ta'minlaydi. Ushbu maqolada Simpleks algoritmiga oid asosiy tushunchalar, uning ishlash printsipi, afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, real iqtisodiy masalarga o'rnatilgan chiziqli dasturlash formulalariga oid misollar keltirilgan va ularning yechimi bo'yicha aniq natijalar taqdim etiladi. Maqola mutaxassislar va talabalar uchun hamda amaliyotda chiziqli dasturlashni qo'llashni o'rganayotganlar uchun muhim manba hisoblanadi.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA INNOVATSION METODLAR YORDAMIDA BOLALAR MA’NAVIYATINI YUKSALTIRISH
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar ma’naviyatini yuksaltirishda innovatsion metodlardan samarali foydalanishning ilmiy-nazariy asoslari va amaliy yondashuvlari yoritilgan. Bugungi kunda ta’lim sohasida raqamli texnologiyalar, interaktiv vositalar, elektron o‘yinlar, virtual platformalar va zamonaviy pedagogik metodikalar maktabgacha yoshdagi bolalarda axloqiy, estetik va ijtimoiy ongni rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Maqolada innovatsion metodlar orqali bolalarda ezgulik, halollik, do‘stlik, vatanga muhabbat kabi ma’naviy fazilatlarni shakllantirishning yo‘llari tahlil qilinadi. Tarbiyachilarning ushbu jarayondagi roli, o‘yin va ijodkorlik asosidagi yondashuvlarning samaradorligi, ilg‘or xorijiy tajribalar bilan solishtirma tahlil ham keltirilgan. Tadqiqot maktabgacha ta’lim tizimida innovatsiyalarning ma’naviy tarbiyani kuchaytirishdagi o‘rnini aniqlashga qaratilgan bo‘lib, konkret tavsiyalar asosida yakunlanadi.
MILLIY QADRIYATLAR ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA MA’NAVIY TARBIYANI SHAKLLANTIRISH
Ushbu maqolada milliy qadriyatlarning maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyasidagi ahamiyati, ularni amaliy faoliyat orqali bolalarga singdirish usullari hamda tarbiyachilarning bu boradagi o‘rni tahlil etiladi. O‘zbekistonning ma’naviy merosi, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlari va odob-axloq me’yorlari bolalar ongiga qanday ta’sir qilishi, ularda vatanparvarlik, halollik, mehr-oqibat, hurmat va mas’uliyat hissini shakllantirishdagi roli ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab beriladi. Tadqiqotda bolalarning yosh psixologik xususiyatlariga mos pedagogik metodlar, didaktik o‘yinlar va innovatsion yondashuvlar orqali milliy qadriyatlar asosida ma’naviy tarbiyani rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ilgari suriladi. Maktabgacha ta’lim tizimida ushbu yo‘nalishda olib borilayotgan ishlar, mavjud tajribalar va zamonaviy talablar asosida tahliliy fikrlar beriladi.
QURG‘OQCHILIK SHAROITIDA O‘SADIGAN O‘SIMLIKLARNING MOSLASHUV MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada qurg‘oqchilikka chidamli o‘simliklarning ekologik, morfologik, fiziologik va biokimyoviy moslashuv mexanizmlari tahlil qilinadi. O‘zbekistonning quruq va yarim quruq iqlim zonalarida o‘suvchi o‘simliklar turlarining hayotiy faoliyatini saqlab qolishdagi strategiyalari ilmiy asosda o‘rganiladi. Xususan, suv tejash, ildiz tizimining rivojlanishi, barglar yuzasining kichrayishi, stoma faoliyatining moslashuvi, osmotik bosimni boshqarish kabi biologik mexanizmlar keng yoritiladi. Tadqiqotda Astragalus, Haloxylon, Salsola, Calligonum kabi o‘simlik turlarining moslashuv holatlari amaliy tajribalar va kuzatuvlar asosida bayon etilgan. Ushbu maqola iqlim o‘zgarishlari fonida o‘simliklar ekologik muvozanatini tushunish va ularni muhofaza qilish choralarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
“GLOBAL EKOLOGIK BARQARORLIKKA ERISHISHDA YUMSHOQ KUCHNING STRATEGIK RO‘LI”
Annotatsiya: Bugungi rivojlangan dunyoda ekologik masalalar tobora muhim mu’ammolardan biri bo‘lib bormoqda. Iqlim o‘zgarishi, atrof-muhit ifloslanishi, tabiiy resurslarning tugashi va biologik xilma-xillikning yo‘qolishi kabi muammolar global miqyosdagi barcha davlatlarni xavf ostiga qo‘ymoqda. Ushbu mu’ammolarga yechim berish uchun rivojlangan davlatlar, ekologik diplomatiya va yumshoq kuch (soft power) strategik yondashuvlarni qo‘llamoqda. Maqolada ekologik diplomatiya va yumshoq kuchning o‘zaro bog‘liqligi, global barqarorlikni ta’minlashda ularning o‘rni, hamda iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va ekologik yechimlarni ilgari surishda bu ikki konseptning qanday muhim ro‘l o‘ynashi, shuningdek ekologik diplomatiya va yumshoq kuchning xalqaro siyosatda qanday o‘zaro bog‘langanini va bu yondashuvlarning global ekologik barqarorlikni saqlashda muhim vosita sifatida ishlatilishi ko‘rib chiqiladi.
ТАРТИБГА СОЛИШ ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ ВА БИЗНЕС ЖАРАЁНЛАРИ РЕИНЖИНИРИНГИ ЎЗАРО НИСБАТИ ВА БИРГАЛИКДА ҚЎЛЛАШ ИМКОНИЯТЛАРИ
Ушбу мақолада бизнес жараёнлари реинжиниринги ва тартибга солиш таъсирини баҳолаш тушунчаларининг қўлланиш доираси ҳамда ушбу механизмларнинг ўзаро алоқаси кўриб чиқилган. Ушбу илмий воситаларни амалий қўллашнинг намунаси сифатида қурилишдаги рухсат бериш тартиб-таомиллари танлаб олинган.
O’ZBEK VA TURK TILLARIDAGI RANG LEKSEMASINING QIYOSIY TAHLILI
Annotatsiya: Ushbu maqolada o’zbek va turk tillaridagi rang bildiruvchi leksemalar qiyoslab o’rganiladi. Rang bildiruvchi so’zlarning semantikasi qiyosiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi, o’xshash va farqli tomonlari haqida fikr bildiriladi. “O’zbek tilining izohli lug’ati”, “O’zbek tilining ensilopedik lug’ati” va “Türkçe sözlük”dagi rang leksemasining turli xil ma’nolariga munosabat bildiriladi.
O’ZBEK VA TURK XALQLARINING MADANIYATIDA QORA RANG
Annotatsiya: Har bir millat, har bir inson olamni o’zicha, o’z imkoniyatidan kelib chiqib anglaydi. Shu bois muayyan rangning ham turli millat vakillarida, turli sohalarda, hatto bir millatga mansub turli kishilarda tushunilishi, anglanishi, tanilishi va ta’siri turlicha bo’ladi. Ya’ni muayyan rang kimgadir yoqimli bo’lsa, kimgadir yoqimsiz, noxush; kim uchundir tinchlantiruvchi, kayfiyatni ko’taruvchi bo’lsa, kim uchundir diqqatni tortuvchi, asabga teguvchi bo’lishi mumkin. Ushbu maqolada o’zbek va turk xalqlarining madaniyatidagi “qora rang” konseptining qiyosiy tahlili o’rganildi va o’xshash va farqli tomonlari berildi.
ABDULQAYUM YOʻLDOSHEVNING ASARLARIDA EVFEMIZM VA DISFEMIZLARNING QO‘LLANISHI
Annotatsiya: O‘zbek nasrining yetuk namoyondalaridan biri kitoblari kitobxonlar qo‘lidan tushmay kelayot Abduqayum Yo‘ldoshev bugungi kunga qadar ko‘plab asarlari bilan keng jamoatchilikka tanishdir. Yozuvchi asarlarini o’qiganimizda jonli so‘zlashuv xalq tiliga yaqin yozilganligini, shevalardan oziqlanganligi, asarlarida qo‘llanilgan jumlalarning lingvistik xususiyatlarining jozibadirligi yuksak ekanligiga guvoh bo‘lamiz. Ushbu maqolada yozuvchi asarlarida qo‘llanilgan turli evfemizmlar va disfemizmlarning leksik ma’nolari hamda ular orqali ifodalangan uslubiy ma’nolarni lingvistik jihatdan tahlilga tortiladi.
PHYTONYMS USED IN ENGLISH FOLK MEDICINE
This article examines the phytonyms employed in English folk medicine—medicinal plants and their application throughout history, their relevance in modern research, their nomenclature, and etymological analysis. It highlights the role of plants in folk healing practices and analyzes ancient written sources on phytotherapy in Britain. The etymology, traditional usage, and pharmacological features of these plants are explored from the perspective of intercultural linguistics.
TEXNOLOGIK TA’LIM YO‘NALISHI TALABALARINI IJODIY QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH
Annotasiya: Maqola raqamlashtirilgan ta’lim muhitida talabalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga va zamonaviy ta’lim texnologiyalari samaradorligi muammolariga bag`ishlangan. Zamonaviy ta’limning asosiy vazifasi mutaxassislar tomonidan dunyoni ijodiy oʻzgartirish metodologiyasini oʻzlashtirishdir. Ijodkorlik jarayoni birinchi navbatda yangi narsalarni kashf qilishni oʻz ichiga oladi: yangi obyektlar, yangi bilimlar, yangi muammolar, ularni hal qilishning yangi usullarini. Raqamlashtirilgan ta’limni faqat bilim va koʻnikmalarni egallashga qisqartirish mumkin emas, buning eng yuqori maqsadiga erishish, oʻz-oʻzini anglash va ijodda oʻzini namoyon qilish vositasi hisoblanadi
XIX ASRNING IKKINCHI YARMI - XX ASR BOSHLARIDA SAMARQAND VILOYATI SANOATI TARIXI
Annotatsiya: Samarqand viloyati sanoati tarixi XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida o'ziga xos rivojlanish jarayonini boshdan kechirdi. Ushbu davrda viloyat iqtisodiyoti, sanoati va ijtimoiy hayoti ko'plab o'zgarishlarga duch keldi. Samarqand, o'zining geostrategik joylashuvi va tarixiy ahamiyati bilan, o'z zamonida muhim savdo va madaniyat markazi bo'lib xizmat qildi. Ushbu maqolada XlX asrning ikkinchi yarmi - XX asr boshlarida Samarqand viloyati sanoati tarixi haqida ma'lumotlar berilgan.
INNOVATIVE GROUP WORK METHODS IN INTENSIVE FOREIGN LANGUAGE TRAINING: ENHANCING COLLABORATION AND COMMUNICATION
This article explores innovative group work methods in intensive foreign language training, emphasizing their role in enhancing collaboration and communication among learners. The study examines various group-based techniques, such as cooperative learning, peer feedback, task-based projects, and role-playing, and their effectiveness in fostering language skills. Through these methods, students engage more actively with the language, develop critical thinking skills, and improve their ability to work collaboratively in a multicultural environment. The article highlights the importance of creating a supportive, interactive, and communicative classroom atmosphere where learners can practice real-life language use. The benefits of group work extend beyond language acquisition to include social and emotional development, making it an essential component of modern foreign language training programs.
ПОЛОВЫЕ РАЗЛИЧИЯ В КОГНИТИВНЫХ СПОСОБНОСТЯХ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА: АНАЛИЗ И СРАВНЕНИЕ
Аннотация. Статья посвящена исследованию половых различий в когнитивных способностях детей дошкольного возраста. Анализируются особенности развития познавательных функций, таких как внимание, память, восприятие и решение задач у мальчиков и девочек. Рассматриваются возможные биологические, социальные и культурные факторы, влияющие на эти различия. В ходе исследования сравниваются данные о когнитивных способностях у детей разного пола, что позволяет выделить ключевые аспекты, в которых проявляются значимые различия. В статье также приводится обзор существующих теорий и эмпирических данных, подтверждающих или опровергающих влияние пола на когнитивное развитие на ранних этапах жизни.
TALABALARNING O‘QUV FAOLIYATIDA AXBOROT ISTE’MOLI MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya. Mazkur maqolada talabalarning o‘quv faoliyatida axborot iste’moli madaniyatini shakllantirish muhimligi tahlil qilinadi. Maqolada axborot texnologiyalarining ta’lim jarayoniga ta’siri, axborot resurslaridan qanday foydalanish kerakligi va axborot madaniyatini shakllantirishning asosiy usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘quv jarayonida axborotni tahlil qilish va uni samarali ishlatish talabalarning o‘ziga bo‘lgan ishonchini va o‘z-o‘zini o‘rganish qobiliyatlari to`g`risida so`z yuritiladi.
XX-XXI ASRLARDA INGLIZ ADABIYOTI: AN'ANADAN INNOVATSIYAGACHA
- Ushbu maqola XX-XXI asrlarda ingliz adabiyotining taraqqiyotida namoyon bo'lgan o'ziga xos xususiyatlarni tahlil qiladi. Modernizm, postmodernizm, globalizatsiya, migratsiya va texnologik taraqqiyotning adabiyotga ta'siri ko'rib chiqiladi. Shuningdek, janrlar evolyutsiyasi, yangi adabiy shakllarning paydo bo'lishi va adabiyotda ijtimoiy-siyosiy masalalarning aks etishi o'rganiladi.
PROKARIOT VA EUKARIOT HUJAYRALARINING KO’PAYISHI
Annotatsiya: Ushbu maqolada prokariot va eukariot hujayralarining ko'payish jarayonlari qiyosiy tahlil qilinadi. Prokariotlarning binar bo'linishi va eukariotlarning mitoz va meyoz kabi murakkab bo'linish mexanizmlari batafsil ko'rib chiqiladi. Hujayra ko'payishining genetik va molekulyar asoslari, shuningdek, bu jarayonlarning organizmlar rivojlanishidagi ahamiyati tahlil qilinadi.
1991-2017 YILLARDA JANUBIY SHARQIY OSIYO MAMLAKATLARI
Annotatsiya: Ushbu maqola 1991-2017 yillar davomida Janubiy Sharqiy-Osiyo mamlakatlarining iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy rivojlanish tendensiyalarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda mintaqadagi mamlakatlarning iqtisodiy o'sish sur'atlari, investitsiya muhiti, savdo aloqalari, siyosiy barqarorlik va ijtimoiy o'zgarishlar tahlil qilinadi. Maqola Janubiy Sharqiy-Osiyo mamlakatlarining global iqtisodiyotdagi o'rni va kelajakdagi rivojlanish istiqbollarini ko'rib chiqadi.
PHLOMOIDES NUDA ЎСИМЛИГИНИНГ БЕНЗИЛЛИ, ХЛОРОФОРМЛИ ЭТИЛАЦЕТАТЛИ, БУТАНОЛЛИ ВА СУВЛИ СУММАЛАРИНИНГ КАЛАМУШ ЖИГАР МИТОХОНДРИЯСИ ФУНКЦИОНАЛ КЎРСАТКИЧЛАРИГА ТАЪСИРИ
Anotatsiya: Ushbu tadqiqotda Phlomoides nuda o‘simiyligining tanaf qismlaridan ajratib olingan ekstraktlarning in vitro sharoitda kalamush jigar mitoxondriyasining yuqori o'tkazuvchan porasi (mPTP) va ATPga bog'liq kaliy kanali (mitoKATP) faoliyatiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlar davomida olingan ekstraktlarning konsentratsiyaga bog'liq ravishda mPTP ning faoliyatini inhibe qilishdagi samaradorligi aniqlangan. Bunda, benzilli, xlorofomli, etilacetatli, butanol va suvli ekstraktlar turli konsentratsiyalarda mPTP faoliyatini inhibe qilgan. Ayniqsa, suvli ekstraktning jigar mitoxondriyasining mPTP va mitoKATP kanaliga ta’siri yuqori bo‘lib, bu uning biotibbiy faol moddalarga ega ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqotlar Phlomoides nuda o‘simiysining biotibbiy faolligi va giyohvandlikdagi potentsialini baholashga yordam beradi, ayniqsa, jigar kasalliklarini davolashda uning gipotoprotektor sifatidagi imkoniyatlarini ta’minlaydi.
AYOLLAR YAXLIT BICHIMI BLUZKASINI ANDOZASINI TAYYORLASH GAZLAMAGA JOYLASHTIRISH VA BICHISHI
Annotatsiya: Ushbu maqola ayollar yaxlit bichimli bluzkasini andozasini tayyorlash, gazlamaga joylashtirish va bichish jarayonlarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda andoza tayyorlashning bosqichlari, gazlamaga joylashtirishning asosiy qoidalari va bichish texnologiyasi batafsil yoritilgan. Maqola tikuvchilik sohasida faoliyat yuritayotgan mutaxassislar va qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.
BEZAK BERUVCHI ELEMENTLARNI TAYYORLASH
Annotatsiya: Ushbu maqola bezak beruvchi elementlarni tayyorlashning zamonaviy usullari va texnologiyalarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda turli materiallardan (yog'och, metall, plastmassa va boshqalar) bezak elementlarini tayyorlashning texnologik jarayonlari, uskunalar va asboblar tahlil qilinadi. Maqola bezak beruvchi elementlarni tayyorlashda innovatsion yondashuvlar va dizayn echimlarini ko'rib chiqadi.
O‘ZBEKISTONDA YOʻLGA QOʻYILGAN “ONA UYI” LOYIHASI HAQIDA
Annotasiya: Ushbu maqolada Oʻzbekistonda yoʻlga qoʻyilgan "Ona uyi" qoʻllab-quvvatlashning maskani sifatida o‘rganiladi. Xalqaro tajribani keng yoyish uchun tuzilgan ijtimoiy himoya loyihasining maqsadi, vazifalari va uning Respublikaga taʼsiri, dastlabki holda tahlil qilinadi. Ushbu maqolada Oʻzbekistonda ayollar uchun yordam shaklining yangi tajribasi namuna sifatida tahlil etiladi.
TRANSFORMING IMAGES INTO VIDEOS: BRINGING STATIC VISUALS TO LIFE
Abstract: Image-to-video conversion is a transformative process that translates a sequence of still images into a dynamic and cohesive video format. It involves organizing, sequencing, and enhancing individual images with transitions and audio elements to create engaging visual narratives. This technology's versatility finds applications across marketing, digital content creation, education, and entertainment, offering a creative means to transform static visuals into compelling video presentations. As technology advances, automated tools and AI-driven algorithms continue to refine and streamline this conversion process, enabling efficient and captivating video creation from static imagery.
SWIFT CONCURRENCY, ASYNC LET VA TASK GROUP O‘RTASIDAGI FARQLAR
Annotatsiya: Ushbu maqola Swift Concurrency-da tuzilgan parallel ishlar (Structured Concurrency) – async let va Task Group o‘rtasidagi farqlarni tahlil qiladi. Maqola ularning hayotiy tsikli, xatolarni boshqarish va ishlatishdagi nozik jihatlarni misollar bilan ochib beradi. iOS dasturchilariga ushbu ikki mexanizmning qanday ishlashi va qaysi holatlarda ulardan qaysi biri afzal ekanligini tushunishga yordam berish maqsad qilingan. Xatolarni tarqatish (error propagation) va implicit bekor qilish (cancellation) kabi muhim jihatlar alohida ko‘rib chiqiladi.
ОСОБЕННОСТИ КООРДИНАЦИИ ДВИЖЕНИЙ ВЕРХНЕЙ И НИЖНЕЙ ЧАСТЕЙ ТЕЛА У ЮНЫХ ХОККЕИСТОВ
Аннотация: В данной статье рассмотрены проблемы координации между верхней и нижней частями тела у юных хоккеистов с акцентом на кинематику и биомеханику. В ходе исследования выявлены ключевые ошибки в технике передвижения, которые могут ограничивать их способность к эффективному катанию и управлению шайбой. Представлены методы коррекции координации через биомеханический анализ и тренировки, направленные на улучшение координационных способностей и синхронизации движений тела.
ELEKTRON TIJORAT TIZIMLARIDAN FOYDALANISH
Annotatsiya. Ushbu ilmiy maqola elektron tijorat tizimlarining rivojlanishi va ularning iqtisodiy va ijtimoiy ta'sirini o'rganishga bag'ishlangan. Maqolada elektron tijoratning asosiy turlari, texnologik infrastrukturasi, xavfsizlik muammolari va uning global bozorda o'zgaruvchan dinamikasi tahlil qilinadi. Elektron tijorat platformalari, mijozlar bilan aloqalar va tranzaksiyalarni amalga oshirish jarayonlaridagi yangiliklar ko'rib chiqilib, ushbu tizimlarning samaradorligini oshirish uchun tavsiyalar beriladi. Shuningdek, elektron tijoratning yuridik va etik jihatlari, shuningdek, raqobatbardoshlikni ta'minlashdagi roli ham muhokama qilinadi. Maqola elektron tijoratning iqtisodiy o'sishga qo'shgan hissasini va kelajakdagi rivojlanish istiqbollarini ko'rib chiqadi.
THE OPPORTUNITIES OF CONTEMPORARY TECHNOLOGIES FOR LINGUISTICS
Abstracts: This article provides information about the integration of contemporary technologies into the field of linguistics. The scope, scale, and methodologies will be explained for language analysis and application. It explores how big data analytics, artificial intelligence, machine learning, and speech processing tools are transforming linguistic research. It highlights the role of Natural Language Processing (NLP) in parsing, interpreting linguistic structures and the application of AI-driven models in automated translation, text analysis, and language generation. Additionally, the impact of mobile technologies, digital archives in preserving endangered languages, as well as the effectiveness of computer-assisted language learning (CALL) platforms in education are examined through it. The paper demonstrates that contemporary technologies not only enhance traditional linguistic approaches but also create new opportunities for the advancement of language science.
ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN EDUCATION: OPPORTUNITIES AND CHALLENGES
Abstracts: This article discusses the use of artificial intelligence (AI) technologies in education, including their benefits and the problems they may cause. AI can help make learning more personal, check students’ knowledge automatically, and create educational platforms based on students’ needs. It also helps reduce teachers’ workload and improve the quality of lessons. However, using AI in education may also bring some problems. For example, the article talks about the protection of personal data, less human interaction, lack of technology, and ethical issues. It also looks at how these technologies are being used in the education system of Uzbekistan, their potential, and future development. The research shows that using AI in education can help improve digital skills and modern teaching methods. This makes the topic important both scientifically and practically.
MUHAMMAD YUSUF IJODIDA VATAN TALQINI
Annotatsiya. Ushbu maqolada O‘zbekiston xalq shoiri Muhammad Yusuf ijodida Vatan tushunchasining poetik ifodasi, uning milliy g‘urur, sadoqat va erkinlik bilan bog‘langan talqini tahlil qilinadi. Shoirning “Vatan”, “Ulug‘imsan, Vatanim”, “Ketma, bola”, “O‘zbekiston” kabi she’rlaridagi Vatanga bo‘lgan chuqur muhabbat va fidoyilik ruhi ochib beriladi. Maqolada Muhammad Yusuf she’riyati orqali yoshlarda vatanparvarlik tuyg‘usini uyg‘otish, ularni yurtga sadoqatli bo‘lib ulg‘ayishiga hissa qo‘shish kabi jihatlar yoritiladi.
BOLALAR MUSIQASI VA SAN‘ATI MAKTABLARIDA ORKESTR VA DIRIJYORLIK SAN‘ATI, PEDAGOGIK YONDASHUVLAR
Annotatsiya. Ushbu maqola bolalar musiqa va san’at maktablarida orkestr faoliyati va dirijyorlik san’atining pedagogik jihatlarini o’rganishga bag’ishlangan. Tadqiqotda yosh o’quvchilarning musiqiy va ijodiy rivojlanishida orkestr darslari hamda dirijyorlik usullarining o’rni tahlil qilinadi. Maqola bolalar ta’limida qo’llaniladigan pedagogik yondashuvlarning samaradorligini baholashga qaratilgan bo’lib, o’qituvchilarning dirijyorlik mahorati va guruh ishidagi o’zaro hamkorlikka alohida e’tibor beradi. Tadqiqot sifatli usullar, jumladan, o’qituvchilar va o’quvchilar bilan suhbatlar hamda dars jarayonlarini kuzatish orqali amalga oshirildi. Natijalar shuni ko’rsatadiki, to’g’ri tanlangan pedagogik strategiyalar bolalarning nafaqat musiqiy qobiliyatlarini, balki ularning ijtimoiy ko’nikmalarini ham rivojlantirishga xizmat qiladi. Maqola O’zbekiston bolalar musiqa maktablari tajribasiga asoslanib, amaliy takliflar va kelgusidagi tadqiqot yo’nalishlarini taqdim etadi.
ADABIYOT SEHRI
Annotatsiya: Ushbu maqolada adabiyotning inson hayotidagi o‘rni, uning qalb va tafakkurga ta’siri, shuningdek, yosh avlodni tarbiyalashdagi roli yoritilgan. Adabiyot nafaqat axloqiy-ruhiy tarbiya, balki jamiyat ongini shakllantirishda ham muhim vositadir. Unda klassik va zamonaviy adiblar ijodi, badiiy asarlarning inson ruhiyatiga ko‘rsatadigan ijobiy ta’siri haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, adabiyotning sehrli kuchi orqali inson ma’naviy yuksalishga erishishi mumkinligi asoslab beriladi.
QATAG’ON QURBONI YOXUD MILLAT FIDOIYSI BUYUK SHOIR, DRAMATURG MAQSUD SHAYXZODA TAQDIRI
Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotining zabardast vakili, qatag‘on davrining og‘ir sinovlariga bardosh bergan, millat fidochisi sifatida tarixda nom qoldirgan Maqsud Shayxzodaning hayoti va ijodiy merosi yoritiladi. Maqolada uning shoir, dramaturg va olim sifatidagi faoliyati, qatag‘on tufayli boshidan kechirgan iztiroblar, ammo shunga qaramay milliy adabiyotga qo‘shgan hissasi haqida so‘z yuritiladi. Shayxzodaning qahramonona hayoti orqali o‘zbek ziyolilari boshidan kechirgan tarixiy fojia ochib beriladi.
THE IMPORTANCE OF TIME MANAGEMENT FOR STUDENTS
Annotation: This article explores the significance of time management for students. Effective time management plays an essential role in improving academic performance, reducing stress, and achieving personal goals. The article discusses the benefits of time management, the common challenges students face, and practical strategies for organizing their time efficiently. Additional insights on the psychological impact of time management and real-life student experiences are also provided.
YANGI O‘ZBEKISTONDA AYOLLARNI GENDER TENGLIGI MASALASIGA IJTIMOIY-FALSAFIY YONDASHUV
Annotatsiya: Bugungi kunda Yangi O‘zbekiston jamiyatida ayollarni gender tengligi masalasi dolzarb va muhim ijtimoiy masalalardan biriga aylanib ulgurgani sir emas. Gender tengligi faqat ayollar uchun emas, balki butun bir jamiyatning barqarorligi va rivojlanishi uchun zaruriy omil hisoblanadi. Ayollarning huquqlari va imkoniyatlari teng bo‘lishi, jamiyatda adolatli va demokratik muhitni yaratishga yordam beradi, albatta. Ushbu maqolada, O‘zbekiston ayollarining gender tengligi masalasiga ijtimoiy va falsafiy yondashuvlar orqali yoritish bilan birga ushbu masalalarrning jamiyatdagi roli va rivojlanishidagi ahamiyatini ko‘rib chiqamiz.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKSIDA FUQAROLIK HUQUQI VA HIMOYA QILINISH VOSITALARI HAQIDA
Annotatsiya: Hozirgi kunda O‘zbekiston Respublikasida fuqarolik huquqi shaxsning huquqiy mavqeini, erkinliklarini va mulk huquqlarini himoya qilishni ta’minlab kelmoqda. Fuqarolik huquqi, shuningdek, shaxslar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi va fuqarolarning huquqlarini himoya qilish uchun bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. O‘zbekiston Respublikasida Fuqarolik huquqini himoya qilishga doir bir qancha yangiliklar amalga oshirilgan. O‘zbekistonda fuqarolik huquqi va uning himoya qilish vositalari shaxslarning huquq va erkinliklarini ta’minlash, adolatli ijtimoiy hayot tartibini yaratish uchun juda muhim sanaladi.
YANGI O‘ZBEKISTONDA GOSPITAL PEDAGOGIKANING HUQUQIY ASOSLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida gospital pedagogika tushunchasi, uning dolzarbligi va amaliyotga joriy etilish zaruriyat ekanligi yoritilib beriladi. Gospital pedagogika-bu sog‘lig‘i tufayli uzoq muddat davolanish muassasalarida qolishga majbur bo‘lgan bolalarning ta’lim olish huquqini ta’minlashga xizmat qiluvchi muhim tizimdir. Maqolada ushbu pedagogik yondashuvning xalqaro tajribalari bilan bir qatorda, O‘zbekistonda uni rivojlantirishga qaratilgan huquqiy-me’yoriy asoslar, xususan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, ‘‘Ta’lim to‘g‘risida’’gi qonun, ‘‘Nogironligi bo‘lgan shaxslar huquqlari to‘g‘risida’’gi qonun hamda Prezident farmon va qarorlari haqida so‘z yuritiladi.
O‘SIMLIKLARNI HIMOYA QILISH NAZARIYASI VA AMALIYOTI
Annotatsiya: Ushbu maqolada men o‘simliklarni himoya qilish fanining nazariy asoslari va uning amaliyotdagi ahamiyatini yoritishga harakat qildim. Zararli organizmlar bilan kurashish usullari, biologik va kimyoviy himoya vositalari, shuningdek zamonaviy yondashuvlar haqida fikr yuritdim.
SUN’IY INTELLEKTNING ZAMONAVIY TA’LIM JARAYONIGA TA’SIRI VA UNING AFZALLIKLARI
Annotatsiya. Bugungi kunda texnologiyaning mahsullaridan biri bo’lmish sun’iy intellect jadal sur’atda rivojlanib bormoqda va deyarli barcha sohalarga o’z ta’sirini o’tkazyapti , xususan ta’lim sohasini ham chetlab o’tgani yo’q. Ushbu maqolada AI (Artificial Intelligence-Sun’iy intellekt)ning ta’limda foydalanishdagi afzalliklari,ta’limning sifatiga bo’lgan ijobiy ta’siri,uning y ta’limning sifatini oshirishda qo’l keladigan qulayliklari haqida so’z yuritiladi.
TEACHING OF REPRESENTATIVES OF WORLD LITERATURE AND THEIR WORKS IN CLASSROOM LESSONS OF THE PRIMARY CLASS
Abstract: In this article, theoretical information is given about the status of teaching representatives of world children's literature and their works in extracurricular reading classes of elementary school, its importance in the development of children's speech, and its role in the formation of children's reading culture.
PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF FORMING PICTURE PERCEPTION SKILLS IN PRIMARY CLASS STUDENTS
University of Chemistry, PhD Abstract: This article provides theoretical information about the analysis of literary genres in the study of pedagogical-psychological features of the formation of image perception skills in elementary school students. Key words: fiction, figurative perception, emotionality, educational activity, critical thinking, creative ability, creative approach, educational institution. We all know that a 6-year-old boy is about to start a period of sharp changes and changes in his life. The transition to school age is associated with serious changes in his activities, communication, and relationships with others. By this period, the leading type of child's activity is reading, the child's lifestyle changes, new duties and tasks appear for him, the child's relationship with others relationship begins to acquire a new meaning.
OTA-ONALARNING PEDAGOGIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHDA PSIXOLOGIK YONDASHUV
САНИТАРНЫЕ И ГИГИЕНИЧЕСКИЕ ТРЕБОВАНИЯ НА КУХНЕ: КАК ОБЕСПЕЧИТЬ БЕЗОПАСНОСТЬ И ЗДОРОВЬЕ
Санитария и гигиена на кухне прямо связаны с обеспечением здоровья и благополучия, играя важную роль в безопасности пищевых процессов. Правила гигиены кухни, включая тщательное мытье рук, правильное хранение продуктов и их тепловую обработку, играют ключевую роль в предотвращении распространения болезней и обеспечении безопасности пищевых продуктов. Важность соблюдения требований и правил, касающихся чистоты и безопасности, особенно актуальна при обработке сырых и скоропортящихся продуктов, а также при хранении продуктов на кухне. Гигиенические привычки, такие как регулярное мытье посуды с использованием специальных моющих средств, а также умение правильно организовать пространство для хранения продуктов и поддерживать порядок, являются не менее важными аспектами, обеспечивающими чистоту на кухне и безопасность приготовления пищи. В этой статье мы рассмотрим основные аспекты санитарии и гигиены кухни, а также предложим эффективные меры и правила для обеспечения вашего здоровья и благополучия в процессе приготовления пищи и работы на кухне.
ЗДОРОВОЕ ПОКОЛЕНИЕ – ГИМНАСТИКА
Гимнастика — спорт, а также часть физической культуры, делится на художественную, спортивную, командную, аэробную, эстетическую и акробатическую гимнастику. Для оздоровления выполняют упражнения утренней гимнастики, проводят физкультминутки в школах на переменах, элементы этого вида спорта включены в физкультурную программу, также иногда гимнастические упражнения проводят для лечения разных болезней в ходе занятий лечебной физкультурой. Вырабатывает выносливость, координацию, тренирует равновесие, силу, гибкость, дает навыки исполнения сложных упражнений. Этот реферат даст ответы на вопросы об этом виде спорта.
О ПРИЕМАХ ПЕРЕДАЧИ ЭКСПРЕССИВНОСТИ С ИСПАНСКОГО ЯЗЫКА
Аннотация. Статья посвящена исследованию основных переводческих трансформаций, применяемых при передаче экспрессивной информации. Основной целью перевода является сохранение содержания, функций, стилистических, коммуникативных и художественных ценностей оригинала. Экспрессивные языковые средства в испанском языке выполняют информативную и прагматическую функции в художественных текстах. В испанском языке лексические экспрессивные средства обладают наибольшим потенциалом. Выявлено, что доминантными способами передачи экспрессивности с испанского языка на русский в рассматриваемом романе являются экспрессивная конкретизация, экспрессивно-прагматическая конкретизация, дифференциация значения, смысловое развитие, компенсация.
ТЕРГОВ ҚИЛИШГА ЁКИ СУД ИШЛАРИНИ ҲАЛ ЭТИШГА АРАЛАШИШНИ КВАЛИФИКАЦИЯ ҚИЛИШ МАСАЛАЛАРИ
Жиноят ҳуқуқи бўйича шахснинг қилмишида жиноят қонунида белгиланган аниқ жиноят таркиби барча белгиларининг мавжудлиги жиноий жавобгарликнинг ягона асоси бўлиб ҳисобланади. Шу боис, шахснинг содир этган қилмиши жиноят қонунининг аниқ моддасида назарда тутилган бўлсагина, у жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин.
Шахснинг муайян жиноятни содир этишда айбдорлиги масаласини
ҳал этишда тергов органлари, прокурор ёки суд у содир этган қилмишнинг барча белгиларини қамраб олувчи жиноий-ҳуқуқий нормани танлашлари, яъни унинг қилмишини квалификация қилишлари керак.
BOSHLANG`ICH SINF O`QUVCHILARIDA MANTIQIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH
Annotatsiya: maqolada boshlang'ich sinf o'quvchilarida mantiqiy fikrlashni rivojlantirish masalasi ko'rib chiqiladi. Mantiqiy fikrlash bolalar ongining shakllanishi va ularning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi. Muallif, boshlang'ich sinfda mantiqiy fikrlashni rivojlantirish uchun o'quvchilarga turli metodikalar va o'yinlar yordamida o'qitishning ahamiyatini ta'kidlaydi. Xususan, ta'lim jarayonida mantiqiy savollarni qo'yish, sinfda jamoaviy muhokamalarni olib borish va interaktiv o'yinlarni qo'llash o'quvchilarning mantiqiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Muallifning shaxsiy yondashuvi bo'yicha, o'quvchilarda mantiqiy fikrlashni rivojlantirishda o'qituvchining aktyorlik roli va pedagogik mahorati katta ahamiyatga ega. Ilmiy yangilik sifatida, maqolada yangi metodik yondashuvlar va zamonaviy pedagogik vositalar yordamida boshlang'ich sinf o'quvchilarining mantiqiy fikrlashini takomillashtirishga qaratilgan nazariy va amaliy usullar tavsiya etiladi.
QASHQADARYO VILOYATIDA 2024 YIL YANVAR- SENTABR OYLARIDAGI ASOSIY KAPITALGA INVESTITSIYALAR
Abstrakt: Maqolada 2024 yil yanvar-sentyabr oylarida Qashqadaryo viloyatidagi asosiy kapitalga investitsiyalar miqdorining viloyat hududlari va iqtisodiy tarmoqlarga nisbatan taqsimoti tahlil qilinadi. Tadqiqotda viloyatning turli tarmoqlari va geografik hududlariga qaratilgan investitsiyalarning ta’siri, ularning iqtisodiy rivojlanishga qo‘shgan hissasi, shuningdek, sektorlar bo‘yicha investitsiyalarni samarali taqsimlashning ahamiyati ko‘rib chiqiladi.
COMPARATIVE ANALYSIS OF LEGISLATION ON CITIZEN PARTICIPATION IN PUBLIC ORDER PROTECTION AND PUBLIC SAFETY: THE EXPERIENCE OF KAZAKHSTAN, RUSSIA, BELARUS, AND TAJIKISTAN
This study provides a comparative analysis of legislative frameworks governing citizen participation in public order protection and safety in Kazakhstan, Russia, Belarus, and Tajikistan. Rooted in the Soviet tradition of voluntary people’s patrols, or "druzhinas," these nations have adapted their systems to address modern challenges, balancing state coordination with civic initiative. By examining Kazakhstan’s Law No. 590 of 2004, Russia’s Federal Law No. 44-FZ of 2014, Belarus’s Law No. 214-Z of 2003, and Tajikistan’s Law No. 1969 of 2023, this paper explores the general principles guiding participation, the rights and duties of participants, the strengths and weaknesses of each system, and their legislative similarities and differences. Drawing on legal texts, official reports, and academic studies, the analysis highlights best practices – such as Russia’s regional adaptability, Kazakhstan’s focus on prevention, Belarus’s structured coordination, and Tajikistan’s culturally rooted councils – offering insights for mutual learning and enhanced collaboration within the Eurasian Economic Union (EAES) and Collective Security Treaty Organization (CSTO) frameworks.
OB’EKTLARNING KESISHISH NUQTALARI VA OPTIMIZATSIYA MASALALARINI ALGEBRAIK VA TRANSSENDENT TENGLAMALARNI TAQRIBIY YECHISH USULLARI BILAN HAL QILISH
Annotatsiya Ushbu maqolada algebraik va transsendent tenglamalarni taqribiy yechish usullari kompyuter grafikasi va optimizatsiya masalalarida qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Ob’ektlarning kesishish nuqtalarini aniqlash va optimallashtirish jarayonlarida ushbu usullarning samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Biseksiya, Nyuton-Rafson va Sekant usullari kabi algoritmlarning afzalliklari va cheklovlari muhokama qilinadi, shuningdek, ularning amaliy misollar bilan tasdiqlanishi keltiriladi.
MA’LUMOTLARNI INTELLEKTUAL TAHLIL QILISH VA MASHINALI O‘QITISH: MUAMMO VA YECHIMLARI
Annotatsiya: Ushbu maqola ma’lumotlarni intellektual tahlil qilish va mashinali o‘qitish (ML) sohasidagi dolzarb muammolarni – ma’lumotlar sifati, hisoblash resurslarining yuqori talabi, modellarning umumlashtirish qobiliyati pastligi, qarorlarning tushuntiriluvchanligi yetishmasligi va axloqiy masalalarni batafsil o‘rganadi. Tadqiqot adabiyotlar sharhi va Python dasturlash tilida o‘tkazilgan simulyatsiya tajribalariga asoslanadi. Muammolarni hal qilish uchun sintetik ma’lumotlar generatsiyasi (GAN), model optimizatsiyasi usullari (pruning), tushuntiriladigan sun’iy intellekt (XAI) vositalari (SHAP) va federativ o‘qitish kabi yechimlar taklif etiladi. Natijalar ushbu usullarning samaradorligini tasdiqlab, ML modellari aniqligini oshirish va maxfiylikni himoya qilishda muvaffaqiyatli ekanligini ko‘rsatdi. Maqola ushbu yechimlarning real dunyoda qo‘llanilishi imkoniyatlarini muhokama qilib, kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo‘nalishlarni belgilaydi. Ushbu ish ML texnologiyalarini yanada ishonchli va samarali qilishga qaratilgan bo‘lib, nazariy va amaliy yondashuvlarni birlashtiradi. Tadqiqot soha mutaxassislari va amaliyotchilar uchun qimmatli ma’lumotlar taqdim etadi.