“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
24
AYOLLAR YAXLIT BICHIMI BLUZKASINI ANDOZASINI
TAYYORLASH GAZLAMAGA JOYLASHTIRISH VA BICHISHI
Xasanova Munisa Abdimuradovna
Forish tumani politexnikumi ishlab chiqarish ta’lim ustasi
Annotatsiya:
Ushbu maqola ayollar yaxlit bichimli bluzkasini andozasini
tayyorlash, gazlamaga joylashtirish va bichish jarayonlarini o'rganishga bag'ishlangan.
Unda andoza tayyorlashning bosqichlari, gazlamaga joylashtirishning asosiy qoidalari
va bichish texnologiyasi batafsil yoritilgan. Maqola tikuvchilik sohasida faoliyat
yuritayotgan mutaxassislar va qiziquvchilar uchun mo'ljallangan.
Kalit so'zlar:
ayollar bluzkasi, yaxlit bichim, andoza tayyorlash, gazlamaga
joylashtirish, bichish, tikuvchilik.
Annotation:
This article focuses on the study of the processes of making a
pattern, placing it on fabric, and cutting a women's one-piece blouse. It details the steps
of pattern making, the basic rules of fabric placement, and cutting technology. The
article is intended for professionals and enthusiasts in the sewing industry.
Keywords:
women's blouse, one-piece cut, pattern making, fabric placement,
cutting, sewing.
Kirish
Kiyim yaratish nafaqat ijodiy yondashuvni, balki konstruksiyalash va texnologiya
sohalarida chuqur bilimlarni talab qiluvchi san'atdir. Kiyim tayyorlash jarayonidagi
asosiy bosqichlardan biri andoza tayyorlash, gazlamani bichish va buyumni tikishdir.
Ushbu maqolada biz yaxlit bichimli ayollar bluzkasini andoza tayyorlash, bichish va
tikish jarayonini ko'rib chiqamiz.
Yaxlit bichimli bluzkalar o'zining soddaligi va nafisligi tufayli mashhurdir. Ular
ham kundalik, ham tantanali obrazlarni yaratish uchun idealdir. To'g'ri tayyorlangan
andoza va ehtiyotkorlik bilan bichish – figuralarga mukammal mos keladigan sifatli
buyum tikishning garovidir.
Ushbu maqolada biz har bir jarayon bosqichini, o'lchovlarni olish va andoza
tuzishdan boshlab, bluzkani bichish va tikishgacha batafsil ko'rib chiqamiz.
Shuningdek, biz gazlamani tanlash, zarur asboblar va jihozlarni muhokama qilamiz,
shuningdek, sizga sifatli va chiroyli buyum yaratishga yordam beradigan foydali
maslahatlar va tavsiyalar beramiz.
O'zbekistonda tikuvchilik va andoza tayyorlash bo'yicha qilingan ishlar:Ta'lim
muassasalari:O'zbekistonda ko'plab kasb-hunar kollejlari va oliy ta'lim muassasalari
tikuvchilik, dizayn va andoza tayyorlash bo'yicha mutaxassislar tayyorlaydi.Toshkent
to'qimachilik va yengil sanoat instituti kabi oliy o'quv yurtlari bu sohada yetakchi
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
25
hisoblanadi.Hunarmandchilik
markazlari
va
to'garaklar:Respublikaning
turli
hududlarid hunarmandchilik markazlari va to'garaklar faoliyat yuritadi, ular an'anaviy
va zamonaviy tikuvchilik texnikalarini o'rgatadi. «Hunarmand" uyushmasi kabi
tashkilotlar hunarmandlarni qo'llab-quvvatlaydi va ularning mahsulotlarini sotishga
yordam beradi.Tikuvchilik fabrikalari va atelyelar:O'zbekistonda ko'plab tikuvchilik
fabrikalari va atelyelar mavjud bo'lib, ular zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan va
yuqori sifatli mahsulotlar ishlab chiqaradi.Ular nafaqat ichki bozor uchun, balki
eksport uchun ham mahsulotlar tayyorlaydi.Dizayn va modalar haftaligi:Har yili
Toshkentda Modalar haftaligi o'tkaziladi, unda o'zbek dizaynerlari o'zlarining yangi
kolleksiyalarini namoyish etadilar.Bu tadbir o'zbek modasining rivojlanishiga katta
hissa qo'shadi.Onlayn ta'lim va kurslar:Internet orqali tikuvchilik va andoza tayyorlash
bo'yicha ko'plab onlayn kurslar va darslar mavjud, ular qulay va oson o'rganish
imkonini beradi.YouTube va boshqa platformalarda ko'plab bepul o'quv materiallari
mavjud.An'anaviy kashtachilik va milliy liboslar:O'zbekiston an'anaviy kashtachilik va
milliy liboslar tayyorlash bilan mashhur.Bu san'at asrlar davomida avloddan avlodga
o'tib kelgan va bugungi kunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan.Texnologik
yangiliklar:Tikuvchilik
sohasiga
zamonaviy
texnologiyalar,
masalan,
kompyuterlashtirilgan andoza tayyorlash (CAD) va avtomatlashtirilgan tikuv
mashinalari joriy etilmoqda.Bu ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga yordam
beradi.
Asosiy qism:
Andoza tayyorlash bosqichlari:O'lchovlarni olish: ko'krak aylanasi,
bel aylanasi, yelka kengligi, orqa kengligi va boshqa zarur o'lchovlar.Asosiy andozani
chizish: olingan o'lchovlar asosida qog'ozda asosiy andozani chizish.Yaxlit bichim
andozasini yaratish: asosiy andozani yaxlit bichimga moslashtirish, qo'shimcha
chiziqlar va o'zgartirishlar kiritish.Andozani tekshirish va tuzatish: tayyor andozani
o'lchovlar bilan solishtirish, zarur tuzatishlar kiritish.Gazlamaga joylashtirish
qoidalari:Gazlama turini aniqlash: gazlama tuzilishi va xususiyatlariga qarab
joylashtirish usulini tanlash.Gazlamani tekislash: gazlamani tekis yuzaga yoyish,
burmalar va notekisliklarni bartaraf etish.Andozani joylashtirish: andozani gazlamaga
tejamkorlik bilan joylashtirish, gazlama yo'nalishini hisobga olish.Qo'shimcha joylar
qoldirish: tikuv qo'shimchalari, tugmalar va boshqa elementlar uchun qo'shimcha
joylar qoldirish.Bichish texnologiyasi:Gazlamani mahkamlash: andoza joylashtirilgan
gazlamani maxsus ignalar yoki og'irliklar bilan mahkamlash.Bichish asboblarini
tayyorlash: o'tkir qaychi, pichoq yoki maxsus bichish mashinalarini tayyorlash.Bichish
jarayoni: andoza chiziqlari bo'ylab ehtiyotkorlik bilan bichish, gazlama yo'nalishini
saqlash.Bichilgan detallarni belgilash: bichilgan detallarga zarur belgilar (tikuv
chiziqlari, tugma joylari va boshqalar) qo'yish.Tikuv texnologiyasi:Detallarni
birlashtirish: bichilgan detallarni andozaga mos ravishda birlashtirish, tikuv chiziqlari
bo'ylab tikish. Tikuv turlarini tanlash: gazlama turi va modelga mos tikuv turlarini
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
26
tanlash (oddiy tikuv, overlok, zigzag va boshqalar).Tikuv sifatini nazorat qilish: tikuv
chiziqlarining tekisligi, mustahkamligi va tozaligini nazorat qilish.Buyumni tugatish:
tugma, tugma teshiklari, yoqa va boshqa elementlarni tikish, buyumni
dazmollash.Gazlama tanlash va uning xususiyatlari:Gazlama turini aniqlash: paxta,
ipak, jun, sintetik va boshqa gazlama turlari.Gazlama xususiyatlarini hisobga olish:
gazlama zichligi, elastikligi, rang berishi va boshqa xususiyatlari.Modelga mos
gazlama tanlash: bluzka modeliga mos gazlama tanlash, ranglar va naqshlarni hisobga
olish.Gazlama sarfini hisoblash: model va o'lchovlarga qarab gazlama sarfini
hisoblash.
Xulosa:
Ushbu maqolada ayollar yaxlit bichimli bluzkasini andozasini tayyorlash,
gazlamaga joylashtirish va bichish jarayonlari batafsil ko'rib chiqildi. Andoza
tayyorlash bosqichlari, gazlamaga joylashtirish qoidalari va bichish texnologiyasi
yoritildi. Shuningdek, tikuv texnologiyasi va gazlama tanlash masalalari ham
muhokama qilindi.
Maqolada keltirilgan ma'lumotlar tikuvchilik sohasida faoliyat yuritayotgan
mutaxassislar va qiziquvchilar uchun foydali bo'ladi deb umid qilamiz. Yaxlit bichimli
bluzka tikish jarayoni andoza tayyorlash, gazlamaga joylashtirish va bichish kabi
bosqichlardan iborat bo'lib, har bir bosqichga alohida e'tibor berish muhimdir.
Adabiyotlar ro'yxati:
1.
Muxamedova, D. A. (2018).
Kiyim konstruksiyalash va modellashtirish
. Toshkent:
"O'qituvchi" nashriyoti.
2.
Raxmatova, M. R. (2020).
Tikuv texnologiyasi
. Toshkent: "Fan va texnologiya"
nashriyoti.
3.
To'xtayeva, N. T. (2019).
Andoza tayyorlash asoslari
. Samarqand: Samarqand
davlat universiteti nashriyoti.
4.
Internet manbalari:YouTube'dagi tikuvchilik bo'yicha o'quv kanallar.Tikuvchilik
bo'yicha onlayn kurslar va saytlar.Tikuvchilik bo'yicha ilmiy maqolalar va
nashrlar.
5.
O'zbekiston Respublikasi Hunarmandchilik uyushmasi materiallari.
6.
"Moda va dizayn" jurnali nashrlari.
7.
Texnik
adabiyotlar:Tikuv
mashinalari
va
uskunalarining
texnik
pasportlari.Gazlamalar va materiallar bo'yicha ma'lumotnomalar.
8.
Xorijiy adabiyotlar:Patternmaking for Fashion Design" (Helen Joseph-Armstrong).
«The Sewing Book" (Alison Smith).
