“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
21
BEZAK BERUVCHI ELEMENTLARNI TAYYORLASH
Rayimova Shabnam Akrom qizi
Forish tuman politexnikumi maxsus fan o’qtuvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqola bezak beruvchi elementlarni tayyorlashning
zamonaviy usullari va texnologiyalarini o'rganishga bag'ishlangan. Unda turli
materiallardan (yog'och, metall, plastmassa va boshqalar) bezak elementlarini
tayyorlashning texnologik jarayonlari, uskunalar va asboblar tahlil qilinadi. Maqola
bezak beruvchi elementlarni tayyorlashda innovatsion yondashuvlar va dizayn
echimlarini ko'rib chiqadi.
Kalit so'zlar:
bezak elementlari, tayyorlash, texnologiya, dizayn, materiallar,
uskunalar, innovatsiya.
Annotation:
This article focuses on the study of modern methods and
technologies for manufacturing decorative elements. It analyzes the technological
processes, equipment, and tools for producing decorative elements from various
materials (wood, metal, plastic, etc.). The article explores innovative approaches and
design solutions in the production of decorative elements.
Keywords:
decorative elements, manufacturing, technology, design, materials,
equipment, innovation.
Kirish:
Bezak beruvchi elementlar har qanday interyer yoki eksteryerning ajralmas qismi
bo'lib, unga individuallik, jozibadorlik va estetik jihatdan mukammallik bag'ishlaydi.
Ular arxitektura, dizayn, san'at va hunarmandchilik sohalarida keng qo'llaniladi. Bezak
elementlarining xilma-xilligi va ularni tayyorlash texnologiyalarining murakkabligi
ushbu sohaning dolzarbligini belgilaydi.
Zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishi bezak elementlarini tayyorlash
jarayoniga yangi imkoniyatlar olib keldi. 3D-printerlar, lazerli kesish uskunalari, CNC
stanoklari va boshqa innovatsion texnologiyalar bezak elementlarini tez, aniq va sifatli
tayyorlash imkonini bermoqda. Bu esa, o'z navbatida, dizaynerlar va hunarmandlarga
o'z g'oyalarini amalga oshirishda keng imkoniyatlar yaratadi.
Ushbu maqolaning maqsadi bezak beruvchi elementlarni tayyorlashning
zamonaviy usullari va texnologiyalarini o'rganish, turli materiallardan (yog'och,
metall, plastik va boshqalar) bezak elementlarini tayyorlashning texnologik
jarayonlari, uskunalar va asboblarni tahlil qilish, shuningdek, bezak beruvchi
elementlarni tayyorlashda innovatsion yondashuvlar va dizayn yechimlarini ko'rib
chiqishdan iborat.
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
22
Maqola bezak beruvchi elementlarni tayyorlash sohasida faoliyat yuritayotgan
mutaxassislar, dizaynerlar, hunarmandlar va ushbu sohaga qiziquvchilar uchun foydali
bo'ladi deb umid qilamiz.
Asosiy qism
: Bezak beruvchi elementlarni tayyorlashda qo'llaniladigan
materiallar:Yog'och: tabiiylik, ekologik tozalik, ishlov berish osonligi.Metall:
mustahkamlik, uzoq muddatlilik, turli xil shakllar yaratish imkoniyati.Plastik:
yengillik, arzonlik, ranglarning xilma-xilligi.Gips: shakl berish osonligi, arzonlik,
dekorativlik.Tosh: mustahkamlik, tabiiylik, estetik jozibadorlik.Shisha: shaffoflik,
yorug'likni o'tkazish, dekorativlik.Keramika: mustahkamlik, dekorativlik, ranglarning
xilma-xilligi.To'qimachilik materiallari: yumshoqlik, dekorativlik, ranglarning xilma-
xilligi.
Bezak beruvchi elementlarni tayyorlash texnologiyalari:Qo'lda ishlov berish:
o'ymakorlik, haykaltaroshlik, kashtachilik, to'qimachilik.Mexanik ishlov berish:
frezerlash, tokarlik ishlari, shtamplash, quyish.Lazerli kesish va o'yish: aniqlik,
tezkorlik, murakkab shakllar yaratish imkoniyati.3D-printerlar: murakkab shakllar
yaratish, individual buyurtmalar bajarish.CNC stanoklari: aniqlik, tezkorlik, murakkab
shakllar yaratish imkoniyati.
Bezak beruvchi elementlarni tayyorlashda qo'llaniladigan uskunalar va
asboblar:Qo'l asboblari: o'ymakorlik asboblari, haykaltaroshlik asboblari, kashtachilik
asboblari, to'qimachilik asboblari.Mexanik uskunalar: frezerlash stanoklari, tokarlik
stanoklari, shtamplash presslari, quyish uskunalari.Lazerli kesish va o'yish
uskunalari.3D-printerlar.CNC stanoklari.
Bezak beruvchi elementlarni tayyorlashda innovatsion yondashuvlar va dizayn
yechimlari:Kombinator materiallardan foydalanish.Ekologik toza materiallardan
foydalanish.Raqamli
texnologiyalardan
foydalanish.Individual
buyurtmalar
bajarish.Dizaynda yangi tendensiyalarni qo'llash.
Bezak beruvchi elementlarni qo'llash sohalari:Arxitektura: fasadlar, interyerlar,
landshaft dizayni.Dizayn: mebellar, aksessuarlar, yoritish uskunalari.San'at:
haykaltaroshlik, o'ymakorlik, kashtachilik, to'qimachilik.Hunarmandchilik: suvenirlar,
bezaklar, o'yinchoqlar.
Xulosa:
Ushbu maqolada bezak beruvchi elementlarni tayyorlashning zamonaviy usullari
va texnologiyalari, shuningdek, bu jarayonda qo'llaniladigan materiallar, uskunalar va
asboblar ko'rib chiqildi. Bezak elementlarini tayyorlashda yog'och, metall, plastik,
gips, tosh, shisha, keramika va to'qimachilik materiallari kabi turli xil materiallar
qo'llanilishi aniqlandi.
Qo'lda ishlov berish, mexanik ishlov berish, lazerli kesish va o'yish, 3D-printerlar
va CNC stanoklari kabi zamonaviy texnologiyalar bezak elementlarini tez, aniq va
sifatli tayyorlash imkonini berishi ko'rsatib o'tildi. Shuningdek, bezak elementlarini
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
https://scientific-jl.com/ped
Volume-79, Issue-1, April -2025
23
tayyorlashda qo'llaniladigan turli xil qo'l asboblari, mexanik uskunalar, lazerli kesish
va o'yish uskunalari, 3D-printerlar va CNC stanoklari tahlil qilindi.
Maqolada bezak elementlarini tayyorlashda kombinator materiallardan
foydalanish, ekologik toza materiallardan foydalanish, raqamli texnologiyalardan
foydalanish, individual buyurtmalar bajarish va dizaynda yangi tendensiyalarni
qo'llash kabi innovatsion yondashuvlar va dizayn yechimlari ko'rib chiqildi.
Bezak beruvchi elementlar arxitektura, dizayn, san'at va hunarmandchilik
sohalarida keng qo'llanilishi aniqlandi. Maqola bezak beruvchi elementlarni tayyorlash
sohasida faoliyat yuritayotgan mutaxassislar, dizaynerlar, hunarmandlar va ushbu
sohaga qiziquvchilar uchun foydali bo'ladi deb umid qilamiz.
Adabiyotlar ro'yxati:
1.
Kirillov, V. V. (2018).
Texnologiya xudojestvennoy obrabotki materialov
.
Moskva: Akademiya.
2.
Maksimov, Yu. V. (2015).
Dekorativno-prikladnoye iskusstvo: materialy, texniki,
texnologii
. Moskva: Vlados.
3.
Sokolova, T. M. (2019).
Sovremenniye texnologii v dekorativno-prikladnom
iskusstve
. Sankt-Peterburg: Piter.
4.
Petrov, A. I. (2017).
Xudojestvennaya obrabotka dereva
. Moskva: Vysshaya
shkola.
5.
Ivanov,
S.
P.
(2016).
Xudojestvennaya
obrabotka
metalla
.
Moskva:
Mashinostroyeniye.
6.
Sidorov, V. K. (2018).
Xudojestvennaya obrabotka plastika
. Moskva: Ximiya.
7.
3D-printerlar va CNC stanoklari bo'yicha qo'llanmalar va texnik hujjatlar.
8.
Dizayn va interyer bo'yicha jurnallar va veb-saytlar.
9.
Materiallar va texnologiyalar bo'yicha ilmiy maqolalar va konferensiya
materiallari.
10.
O'zbekiston Respublikasi hunarmandchilik uyushmasi materiallari.
