Barcha maqolalar
Изучение вопроса женщины в промышленности узбекистана с помощью современных
В эпоху бурного развития цифровых технологий в Узбекистане остро ощущается необходимость широкого использования цифровых технологий в образовании и научных исследованиях. Для этого, в первую очередь, от высших учебных заведений требуется выполнение нескольких задач. В основном высшие учебные заведения должны использовать имеющиеся у них возможности и потенциал, для исследователей должны создавать научные лаборатории и технопарки, патентовать существующие научные разработки и инновации и внедрять их в производство
Ижтимоий-гуманитар фанларни ўқитишда padlet онлайн доскасидан фойдаланишнинг самарали йўллари
Бугунги кунда ахборотлашган жамиятда маълумотларнинг алмашиниши жадал суръатларда ошди. Технологиянинг ривожланиши, ўқитиш тизимида техник воситалардан фойдаланиш таълим сифатини оширишнинг муҳим омилларидан бири бўлиб қолди. Ижтимоий-гуманитар фанларда ҳам ўқув материалларни турли онлайн-сервислар ёрдамида визуал технология асосида тақдим этиш ҳамда уларни амалда қўллашнинг янги методлари яратилди. Онлайн хизматлардан бири интерактив Padlet онлайн-доска ана шундай самарали воситалардан бири ҳисобланади
Ибн халликоннинг «вафайāт ал-а‘йāн» асарида Мовароуннаҳрлик ва Хуросонлик олимлар
Тадқиқот объектлари: Ибн Халликоннинг «Вафайат ал-а‘йан» асари, VIII - XIII асрларда яшаб ижод этган мовароуннаҳрлик ва хуросонлик олимлар.
Ишнинг мақсади: Ибн Халликоннинг «Вафайат ал-а‘йан» асарини манбашунослик жиҳатидан ўрганиб, ундаги мовароуннаҳрлик ва хуросонлик олимларга оид маълумотларни тадқиқ қилиш, асарнинг ишончлилик даражасини хамда шу даврга оид бошқа манбалар орасидаги ўрнини аниқлаш.
Тадқиқот методлари: тарихийлик, қиёсий таҳлил.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: Ибн Халликоннинг ҳаёти ва фаолиятига доир маълумотлар аниқлаштирилди ҳамда тўлдирилди, «Вафайат ал-а‘йан»нинг умумий мазмуни очиб берилди ва манбашунослик жихатдан ўрганилди. Асардаги 72 нафар Мовароуннаҳр ва Хуросондан етишиб чикқан олимларнинг ҳаёти ва фаолиятлари тадқиқ қилинди.
Амалий ахамияти: Диссертация материалларидан манбашунослик хамда Мовароуннахр ва Хуросон олимларининг илмий меросига бағишланган тадқиқотларда, шунингдек, фанлар тарихи бўйича ўкув-услубий қўлланмалар, маърузалар тайёрлашда фойдаланиш мумкин.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: Иш мавзуи бўйича 6 та мақола нашр этилган.
Қўлланиш сохаси: Диссертация материаллари олий ўкув юртлари талабалари учун манбашунослик хамда фан тарихи бўйича қўлланмалар яратиш ва махсус курслар ўқишда жалб этилиши мумкин.
Зоир Мамажоновнинг “Гулхан атрофида ўтирганлар” қиссасида тиббиётчилар образи
Тиббиётимиз ривожланиб, янги ўзгаришлар содир бўлаётган бир даврда китобхонлар, ўқувчилар, тиббиёт олий ўқув юртлари талабаларининг китобга бўлган қизиқишларини ошириш, инсон саломатлиги, соғлом турмуш тарзи, маънавий ҳамда маърифий етукликни юқори поғонага кўтариш асосий вазифаларимиздан бўлиб ҳисобланади. Таниқли адиб ва публицист Зоир Мамажоновнинг “Гулхан атрофида ўтирганлар” қиссаси ҳар бир давр учун долзарблигини йўқотмайди, чунки унда инсон саломатлиги посбонлари бўлмиш шифокорларнинг маънавий қиёфаси, одоб ахлоқи, жамият ва ҳар бир инсон учун нақадар муҳимлиги тилга олинади.
Значение цифровых технологий в проведении генеалогических исследований об эвакуированном населении в годы второй мировой войны
Информационный потенциал государственных архивов Узбекистана по проведению родословных изысканий об эвакуированном населении в годы Второй мировой войны нс был объектом научных публикаций.Особенно информативность фондов архивов Узбекистана в целом, остается малоизвестной
Значение цифровых источников в изучении фронтовых писем
XXI век - эпоха динамичного развития высокоскоростных, масштабных информационных систем и телекоммуникационных технологий. Сегодня цифровые технологии практически внедрены во все сферы жизни и деятельности человека, и как следствие, глобализации информационного пространства, что оказало и продолжает оказывать существенное влияние на развитие мирового сообщества. Характерным становится интенсивное расширение потребностей людей в активном информационном взаимодействии, как внутри своей страны, так и с внешним миром. При таких высоких темпах развития информационной сферы, роста ее потенциала и возможностей, широкое их применение в различных направлениях общественной и государственной жизни может стать одним из важных факторов, определяющих развитие человечества.
Замонавий таълимнинг ўзига хос хусусиятлари
Бугунги кунда Рсспубликамизда миллий ахборат комуникация сохасининг ривожланиши хисобига юртимизда юкори ва замонавий технологияларни жорий этишга эришилмокда, бу эса, уз навбатида барча сохаларни янада юксалтириш, уларнинг иш самарадорлигини ошириш имконини бсрмокда. Шу билан бирга, таълим тизимини замонавийлаштириш ва янги-янги таълимнинг шаклларини хаётга жалб этиш борасида хам улкан ишлар амалга оширилмокда. Шу боне, “ракамли таълим”, “масофавий таълим” ва шу каби тушунчалар ва уларнинг таркибий кисмлари хаётимизга узил-кесил кириб келди. Уларнинг кундалик хаётда турмушимизни чечогли осонлаштириши, харажатларни камайтириши, муаммоларни хал килишини купчилигимиз уз тажрибамиздан билиб олишга улгурдик ва тараккиётдаги ахдмиятини хисобга олиб, мамлакатимизда халк хужалигининг барча сохаларини янги форматга утказиш барча сохалар учун устивор вазифа килиб белгиланди.
Журналистика современной информационной эпохи
XXI век — это век, когда теоретическое и практическое творчество информации достигло своего пика. Именно поэтому сегодня XXI век называют веком информации. Из мирового опыта известно, что развитие
государственной информационной инфраструктуры ускоряет развитие общества, изменяя все стороны общества и государства, в том числе мировоззрение людей и условия их участия в трудовой, общественной и политической жизни. Различные информационные технологии, автоматизированные системы и базы данных станут неотъемлемой частью управления государственными структурами, экономикой и обороной страны. Сегодня интернет-журналистика, которая развивается дальше и приобретает новые направления, отличается своей всесторонностью и тем, что ее аудитория не знает границ
Жиззах воҳасида тожик этноси вакилларининг жойлашуви ва этномаданий хусусиятлари
ХIХ аср охири ХХ аср бошларида Жиззах воҳаси, ахолисининг этник таркиби ҳилма хиллиги, бу ҳудудда турли этнос ва субэтнослар истиқомат қилиши билан, минтақада алоҳида ажралиб турган.
Женщина в повседневной жизни Каракалпакстана в 1960-х годах
который характеризуются улучшением социально-бытовых условий жизни людей. При этом повседневность раскрывает жизненный мир и особенности традиционных начал, соотносящихся с социальными, экономическими и политическими процессами.
Жаҳон тарихидан воқифсизликнинг миллий тарих учун икки хил эффекти: ички / ташқи – тарихий / замонавий [post scriptum: Ўзбекистон тарихининг асл долзарб муаммоларига медиевистик бир назар]
Мақолада Ўзбекистонда сўнгги йилларда ўзгариб бораётган тарих фанидаги тенденциялар ҳамда тарихий тадқиқотлар ва тарих таълимидаги асосий муаммолар таҳлил этилган. Бундан ташқари, мамлакатимизда жаҳон тарихини ўқитиш бўйича илгари сурилган турли фаразлар бўйича муаллифнинг шахсий позицияси билдирилган. Масаланинг моҳияти Марказий Осиё алломаларининг шахсиятига оид лотин тилли манбалардаги, шунинг баробарида, алломалар асарларининг лотинча таржималарига доир миллий адабиётлардаги хатоликлар асосида ойдинлаштиришга ҳаракат қилинган
Жанубий Қорақалпоғистон топонимларининг тарихий-этимологик тадқиқи
Тадқиқот объекти: Жанубий Қорақалпоғистон топонимлари материаллари.
Ишнинг мақсади: Жанубий Қорақалпоғистондаги топонимларни тарихий-этимологик тахлилини амалга ошириш ва хулосаларни умумлаштириш.
Тадқиқот методлари: тавсифий, киёсий-тарихий ва этимологик тахлил усуллари.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: Жанубий Қоракалпоғистон топонимлари тарихий-этимологик жихатдан илк бор монографик тарзда ўрганилди; ўзбек топонимикасидаги жой номларининг тарихий-этимологик тадқиқига багишланган адабиётлар илмий-танкидий тахлил килинди ва мавзунинг ўрганилиш даражаси белгиланди; худуддаги аппелятиви туркий сўзлардан бўлган топонимлар этнотопонимлар, антропотопонимлар, фитотопонимлар, зоотопонимлар ва объектнинг табиий-географик хусусияти билан боглик топонимлар тарзида гурухланди хамда тадкик килинди; аппелятиви эроний тиллар мансуб топонимлар кадим эроний таркибли топонимлар ва хоразмий тилига алоқадор элементлар сифатида тадкик этилди; Жанубий Қорақалпоғистондаги топонимларга аппелятив бўлган турли тилларга хос элементлар арабий, мўғул ва рус тили элементлари хамда гибрид таркибли топонимлар тарзида ажратилиб, тахлилга тортилди.
Амалий ахамияти: ишнинг илмий тахдиллари ва назарий хулосалари келгусида ўзбек ва қорақалпоқ ономастикаси муаммоларини тадқиқ килишда, ўзбек ва қорақалпоқ лексикологияси, семасиологияси, топонимик лексикографияси масалаларини ўрганишда илмий-назарий намуна бўла олади, Қоракалпоғистон топонимлари ва Жанубий Қоракалпоғистондаги ўзбек шеваларининг изохли луғатларини тузишда, махсус курслар ўқишда фойдаланиш мумкин. Тадқиқот хулосалари ўзбек ономастикаси бўйича бакалавриат ва магистрлик таълим йўналишлари учун маъруза матнлари тайёрлашда ҳам қўл келади.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодиёт самарадорлиги: тадқиқот натижаларидан ўзбек ва қораколпоқ ономастикаси бўйича дарслик ва ўкув қўлланмалар тайёрлашда, топонимик луғатлар тузишда, махсус курс ва семинарлар ташкил этишда фойдаланиш мумкин.
Қўлланиш сохаси: ономастика, топонимика, лексикология, диалектология, тил тарихи.
Жанубий Ўзбекистон музейларида халқаро ташкилотлар ва хорижий мамлакатлар билан ўзаро алоқалар
Ўзбекистонда музейлар ишини ривожлантиришда халқаро ташкилотлар ва хорижий давлатлар билан ҳамкорлик муҳим аҳамиятга эга. Бу борада Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари музейларида қатор ишлар амалга оширилди.
Жанубий оролбўйида илк алоқа йўлларининг шаклланиш тарихидан
Жанубий Оролбўйи Марказий Осиё цивилизация марказларининг Қуйи Волгабўйи ва Уролбўйи ҳудудлари билан илк алоқалари алоқалари амалга оширилган, улкан Евроосиё минтақасида миграция жараёнларида қадимда муҳим ўрин тутиб келган. Жанубий Оролбўйида илк алоқа йўллари шаклланишининг илк босқичларини аниқлашда археологик маълумотларнинг аҳамияти беқиёсдир. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар томонидан, ушбу маълумотларга таянган ҳолда, тош даврида ҳудудларни ўзлаштириш жараёни ва хўжалик-маданий типлар, Устюрт сарҳадлари, қуйи Амударёнинг Окчадарё ва Сариқамиш бўйи ўзанлари ҳавзаларининг ибтидоий жамоалари томонидан ўзлаштирилишининг ўзига хос хусусиятлари каби масалалар кўриб чиқилган [1].
Жамиятнинг маънавий янгиланишида миллий ва умуминсоний қадриятлар уйғунлигини шакллантириш масалалари
Тадқиқот объекти: жамиятнинг маънавий янгиланишида миллий ва умуминсоний кадриятларнинг уйғунлиги.
Тадқиқот мақсади: жамиятнинг маънавий янгиланишида миллий ва умуминсоний кадриятлар уйгунлигини шакллантириш муаммоларини ижтимоий-фалсафий тадкик этиш.
Тадқиқот методлари: анализ ва синтез, комплекс ва тизимли ёндашув, диалектик тахлил, объективлик, аксиологик ёндашув, социологик сўровнома, савол-жавоб, интервью, контент-анализ, социодинамик кузатув, ретроспектив тахдил.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: кадриятларнинг мураккаб, ўзига хослиги, сенситив-когнитив ва гносеологик тажрибаларининг инъикоси эканлиги, объектив борлик, инсон фаолияти билан боглик тушунчалиги, жамиятнинг маънавий янгиланишида ахлоқий, трансцендентал, ижтимоий-иқтисодий, ижтимоий-сиёсий кадриятларнинг маънавий ҳаётга таъсири тадкик этилган. Миллий ва умуминсоний кадриятлардан янада самарали фойдаланиш йўллари ишлаб чиқилган.
Амалий аҳамияти: диссертациянинг назарий хулоса ва амалий тавсияларидан ижтимоий-педагогик институтлар, маънавият ва маърифат марказлари, миллий ғояни тарғиб этувчи масканлар ўзининг кундалик фаолиятида, ўкув юртлари, шунингдек, фалсафа, аксиология, социология, маданиятшунослик, этика, менежментлик асослари, антропология, педагогика каби фанлардан тегишли мавзуларда маърузалар ўқиш ва амалий машғулотлар ўтказишда фойдаланиш мумкин.
Татбиқ этиш даражаси ва иктисодий самарадорлиги: Тадқиқот натижалари Навоий давлат кончилик института талабаларига «Фалсафа», «Социология», «Маданиятшунослик», «Ахлоқшунослик», «Диншунослик», «Педагогика», магистрларга «Миллий истиқлол ғояси: асосий тушунча ва тамойиллар» бўйича маъруза ва семинарлар ўтиш жараёнига татбиқ қилинган.
Қўлланиш сохаси: диссертацияда илгари сурилган назарий ва амалий хулосалар, илмий-услубий тавсиялардан олий ўкув юртларида, академик лицей ва коллежларда, нодавлат нотижорат ташкилотларда, аҳолининг ижтимоий-сиёсий онгини ошириш юзасидан семинарлар ташкил этишда, маънавият ва маърифат марказларида, тегишли ўқув-услубий тавсиялар ишлаб чиқишда фойдаланиш мумкин.
Европейский союз. История становления, развития и формирования интеграционной системы в Европе
Дўрмон уруғи тарихи хусусида
Халқимизнинг этник таркиби назар ташлайдиган бўлсак, ўзбекларнинг 92 уруғдан иборат экани тўғрисидаги фикрлар қадимдан сақланиб келмоқда. Юз уруғидан етишиб чиққан истеъдодли шоир Турди Фароғийнинг қуйидаги мисрлалари ҳам буни тасдиқлайди: Тор кўнгуллук беклар, ман-ман деманг, кенглик қилинг, Тўқсон икки бовли (бори) ўзбек юртидур тенглик қилинг. Дўрмон ана шундай 92 та ўзбек қавмларидан бири сифатида Ўзбекистон, Тожикистон ва Афғонистон ҳудудларига Дашти Қипчоқдан XVI-VII асрларда келиб ўрнашган. Дўрмон лар Бухоро амирлигининг сиёсий ҳаётида фаол қатнашиб келган. Тожикистон аҳолисини рўйхатга олиш маълумотларига кўра дўрмонларнинг сони 2000 йилда 3502, 2010 йилда эса 7608 кишини ташкил этган
Диний қадриятлар ва тасвирий санъат интеграциясининг шахс маънавиятига таъсири
Тадқиқот объектлари: Марказий Осиё ҳудудидаги зардуштийлик, буддавийлик ва ислом динлари қадриятлари билан боғлиқ тасвирий санъат асарлари.
Ишнинг мақсади: шахс маънавиятининг юксалишида диний қадриятлар ва тасвирий санъат интеграциясининг назарий-фалсафий асосларини тадқиқ этиш, уларнинг ижтимоий-маданий ҳаётда узвий алоқадорлик қонуниятлари ва механизмларини илмий асослашдан иборат.
Тадқиқотнинг методлари: илмий билишнинг объективлик, тизимлилик, ворислик, қиёсий тахлил, анализ ва синтез, умумлаштириш, тарихийлик ва мантиқийлик каби тамойил ва методларидан фойдаланилди.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилнги: диний кадрият ва тасвирий санъат интеграциясининг субстанционал компонентлари ва ривожланиш қонуниятлари илмий асосланди; миллий ғояни сингдиришда ислом санъатининг ўрни ва аҳамияти очиб берилди; ислом кадриятлари ва тасвирий санъат интеграциясининг хозирги кунда комил инсонни шакллантиришнинг илмий-фалсафий хамда методологии асослари тадқиқ этилди.
Амалий ахамняти: ғоявий-тарбиявий ишларда дин ва санъат, айникса, ислом кадриятлари ва тасвирий санъат узвийлигини тўғри талкин этиш, мафкуравий ишда “оммавий маданият”нинг асл мохияти, акидапарастлик ва маънавий қадриятларни менсимаслик (нигилизм) зарарини тўғри тушунтириш, глобаллашув даврининг маънавий тахдидларига иммунитет ҳосил килишда фойдаланиш мумкин.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: Тадқиқот натижасида олинган хулосалар, диний кадриятлар ва тасвирий санъат интеграциясига оид илмий назарий тушунчалар тарихни диалектик маданий тушуниш концепцияси билан тўлдиради. Бу хулосалар диний кадриятлар ва тасвирий санъат интеграциясининг жамият ва шахе маънавий ҳаётига тадбик килиш жараёнини фалсафий тахлил килишга имкон беради.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: Тадкикот материалларидан “Миллий гоя”, “Маънавият асослари”, “Диншунослик”, “Санъатшунослик” фанларининг ’’Диний кадриятлар ва тасвирий санъат интеграцияси”га оид мавзуларида фойдаланиш мумкин.
Денгиз савдосида юртимиз аҳолиси иштироки хусусида (илк ўрта асрлар даври)
Илк ўрта асрларда суғд, хоразм аҳолисининг халқаро муносабатларда ва савдо-иқтисодий алоқаларда моҳир инсонлар бўлганлигига оид маълумотлар тарихий манба ва адабиётларда сақланиб қолинган.
Дадамирза Шайховнинг қатағон қилиниши тарихига доир
Мақолада Совет давлати қатағон сиёсатининг қурбони бўлган Дадамирза Шайховнинг ҳаёт йўли, ижодий меросининг бир қисми архив материаллари асосида умумлаштирилган ҳолда илк бор илмий истеъмолга киритилган.
Дaвлaт имиджининг кaтeгopиaл мoҳияти вa уни тaъpифлaшгa нисбaтaн пoлитoлoгик ёндaшyвлap
Гулду тузилмасидаги қатағон қурбонлари хотираси музейини рақамлаштириш хусусида
Бугунги замонда рақамли билимлар ва замонавий ахборот технологиялари тараққиётга эришишнинг муҳим шартларидан биридир
Господин Великий Новгород», «Марфа - посадница», «Государи Московские» асарлари материаллари асосида)
Тадқиқот объекта: Д.Балашовнинг «Господин Великий Новгород» повести, «Марфа-посадница» тарихий романи, «Государи Московские» цикл ига кирувчи романлари.
Тадқиқот мақсади: Д.Балашов тарихий романлари поэтикасининг ўзига хослигини ўрганиш; роман жанри билан боғлик кахрамон, конфликт, сюжет, услуб марказий катсгориялар тизимида муаллиф фаоллиги даражаси ва унинг намоён бўлиш шаклларини тадқиқ қилиш.
Тадқиқот методлари: умумлаштириш-назарий англаш, систем таҳлил, қиёсий-типологик ва концептуал тахлиллар
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: тарихий романчилик муаммоллари комплекс тахдил қилинди; Д.Балашов поэтикасининг сифат тамойиллари аникланди ва ижодининг систем тахлили бсрилди; ёзувчи тарихий романларининг типологик ўхшашлиги ва услубий ўзига хослиги ажратиб кўрсатилди.
Тадқиқотнинг амалий ахамияти: Д.Балашов ижодининг систем тахлили асосида килинган илмий хулосалар ва якуний натижалар адабий жанр хусусиятларини чукур тушунишга, ёзувчи каламита мансуб тарихий романларнинг бадий жиҳатдан ўзига хослигини очишга ёрдам бсради.Тадқиқотдан олинган натижалар тарихий романчилик билан боглик назарий муаммоларни янада чуқурроқ тадқиқ килишда фойдаланилиши, хулосалар эса тарихий роман муаммоллари буйича маъруза курслари ва ссминарларда қўлланилиши мумкин.
Амалиётга татбик этиш даражаси: тадкикот натижалари Навоий давлат педагогика института хорижий тиллар факультетида адабиёт назарияси ва тарихини ўрганиш амалиётида татбик килинди.
Қўлланиш сохаси: ўрта, ўрта махсус ва олий таълим тизими, педагогик кадрлар малакасини ошириш институтлари тизими.
Город и городское население Каракалпакстана в 60-70-е годы хх в.
Глоболлашув шароитида миллий сайтларнинг ривожланиш даври ва муаммолари
Ушбу мақолада глобаллашув шароитида Ўзбекистонда жаҳон интернет тармоғидан самарали фойдаланиш имкониятлари ўрганилган. Шунингдек, 2010 – 2020 йилларда янги ривожланиш босқичида глобал интернет тармоғида миллий сайтлар инновацион тараққиёт талабларидан ортда қолганлиги таҳлил қилинган. Бундай жараён интернет тармоғида ахборот хавфсизлигини таъминлашга салбий таъсир кўрсатиши ва мамлакат миллий сайтларини сон ва сифат жиҳатдан бошқа давлатлардан ортда қолишига олиб келиши хулоса қилинган