299
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
GURUHDA LIDERNING O'RNI: ZAMONAVIY PSIXOLOGIK VA IJTIMOIY
YONDASHUVLAR
Aldjanova Guljahan Amangeldievna
docent Pedagogika fanlari boyincha falsafa doktori, PhD. Berdoq nomidagi Qaraqalpoq Davlat
universiteti.
Uzakbayeva Gulmira
QDU Psixologiya yonalishi 4 a-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15628312
Annotatsiya.
Maqolada guruh tizimida liderning o'rni, funksiyalari va ta'siri chuqur
tahlil qilinadi. Liderlik fenomenining guruh dinamikasiga ta'siri, zamonaviy liderlik uslublari va
ularning samaradorligi empirik tadqiqotlar asosida ko'rib chiqiladi.
Kalit so'zlar:
liderlik, guruh dinamikasi, lider o'rni, guruh samaradorligi, ijtimoiy ta'sir,
tashkiliy psixologiya
Аннотация
. В статье глубоко анализируется роль, функции и влияние лидера в
групповой системе. Влияние феномена лидерства на динамику группы, современные
методы лидерства и их эффективность рассматриваются на основе эмпирических
исследований.
Ключевые слова:
лидерство, динамика группы, роль лидера, эффективность
группы, социальное влияние, организационная психология
Abstract.
The article deeply analyzes the role, functions, and influence of the leader in
the group system. The influence of the leadership phenomenon on group dynamics, modern
leadership methods, and their effectiveness are considered based on empirical research.
Keywords:
leadership, group dynamics, leader role, group effectiveness, social influence,
organizational psychology.
Kirish va muammoning qo'yilishi. Liderlik hodisasi insoniyat jamiyatining eng qadimgi
va eng murakkab fenomenlaridan biri hisoblanadi. Har qanday guruh - kichik ishchi jamoadan
tortib, katta tashkilot yoki davlatgacha - o'z rivojlanishi va samarali faoliyati uchun liderlikka
muhtoj. Zamonaviy dunyoda texnologik taraqqiyot, globallashuv va ijtimoiy o'zgarishlar guruh
dinamikasini murakkablashtirmoqda va liderlik rolini yanada muhim qilmoqda.
Guruhda liderning o'rni - bu nafaqat boshqaruv yoki nazorat masalasi, balki guruh
a'zolarining psixologik farovonligi, motivatsiyasi va umumiy maqsadga intilishi bilan bog'liq
murakkab ijtimoiy-psixologik jarayondir. Kurt Lewin (1939) ning klassik tadqiqotlaridan
boshlab hozirgi kungacha liderlik nazariyalari sezilarli darajada rivojlandi, ammo liderning
guruh ichidagi o'rni haqidagi savollar hali ham dolzarb bo'lib qolmoqda.
Zamonaviy tashkilotlar va jamoalar bir qator yangi qiyinchiliklar bilan duch kelmoqda:
Texnologik o'zgarishlar: Raqamli texnologiyalar guruh ishini o'zgartirdi va virtual hamkorlik
keng tarqaldi. Bu esa liderdan yangi ko'nikma va yondashuvlarni talab qilmoqda. Generatsiyaviy
farqlar: Turli avlodlar vakillarining bir guruhda ishlashi liderdan har bir generatsiyaning
xususiyatlarini hisobga olishni talab etadi. Madaniy xilma-xillik: Global tashkilotlarda turli
madaniyat vakillarining birgalikda ishlashi liderlik yondashuvlarini moslashtirishni zarur
qilmoqda. Moslashuvchanlik talabi: Tez o'zgarayotgan muhitda guruhlar va ularning liderlari
yuqori darajadagi moslashuvchanlik ko'rsatishi kerak.
Ushbu maqolaning asosiy maqsadi - zamonaviy kontekstda guruhda liderning o'rnini har
tomonlama tahlil qilish va uning samarali bajarilishi uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab
300
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
chiqishdir.
Liderlik tushunchasining nazariy asoslari. Liderlik ta'riflarining evolyutsiyasi. Liderlik
kontseptsiyasi XX asrdan boshlab sezilarli o'zgarishdan o'tdi. Dastlabki yondashuvlar liderlikni
tug'ma xususiyat sifatida ko'rib chiqsa, zamonaviy nazariyalar uni o'rganilishi va rivojlantirilishi
mumkin bo'lgan murakkab ko'nikma sifatida tushunadi. 1900-1940 yillar: "Buyuk odam"
nazariyasi Bu davrda liderlik tug'ma xususiyat sifatida qaralgan. Thomas Carlyle va boshqa
nazariyotchilar liderlarning alohida genetik sovg'alarga ega ekanligini ta'kidladilar.1940-1960
yillar: Xulqiy nazariya Ohio va Michigan universitetlarida o'tkazilgan tadqiqotlar liderlik
uslublariga e'tiborni qaratdi. Ikkita asosiy yo'nalish ajratildi: Vazifaga yo'nalganlik (Task-
oriented). Munosabatlarga yo'nalganlik (Relationship-oriented).1960-1980 yillar: Situatsiyaviy
nazariyalar Fred Fiedler, Paul Hersey va Ken Blanchard kabi olimlar liderlik samaradorligining
vaziyatga bog'liqligini ko'rsatdilar.1980 yildan hozirgi kungacha: Zamonaviy yondashuvlar
Transformatsion liderlik, autentik liderlik, xizmatkor liderlik kabi yangi paradigmalar paydo
bo'ldi.
Zamonaviy liderlik ta'riflari.Bernard Bass (1990): "Liderlik - bu guruh a'zolarini umumiy
maqsadlarga erishish uchun harakatlantirish, ilhomlantirish va yo'naltirish jarayonidir."John
Maxwell (2007): "Liderlik - bu ta'sir. Hech narsa ko'p, hech narsa kam."Peter Northouse (2018):
"Liderlik - bu jarayon bo'lib, unda bitta shaxs guruh yoki tashkilotni umumiy maqsadga erishish
uchun ta'sir ko'rsatadi."
Liderlik vs Boshqaruv.Liderlik va boshqaruv o'rtasidagi farqni tushunish juda muhim:
Jihat
Liderlik
Boshqaruv
Fokus
Odamlar
Tizimlar va jarayonlar
Vaqt orientatsiyasi
Kelajak
Hozirgi vaqt
Yondashuv
Inspiratsiya
Nazorat
Maqsad
O'zgarishni boshqarish
Barqarorlikni saqlash
Usul
Ishonch va ta'sir
Hokimiyat va pozitsiya
Natija
Transformatsiya
Stabilizatsiya
Guruh dinamikasida lider o'rnining psixologik asoslari. Guruh tushunchasi va
xususiyatlari. Guruh - bu umumiy maqsad, o'zaro bog'liqlik va ta'sir uchun birlashgan ikki yoki
undan ortiq odamlar to'plamidir. Guruhning asosiy xususiyatlari: Strukturalashganlik: Guruhda
aniq rollar, me'yorlar va ierarxiya mavjud Maqsadlilik: Umumiy maqsad va vazifalar O'zaro
bog'liqlik: A'zolar bir-birlariga ta'sir ko'rsatadi Dinamiklik: Doimiy o'zgarish va rivojlanish.
Guruh rivojlanishining bosqichlari va lider o'rni. Bruce Tuckman (1965) guruh
rivojlanishining besh bosqichini ajratdi: Forming (Shakllanish bosqichi). Guruh xususiyatlari:
Yuqori darajadagi noaniqlik. A'zolar orasida rasmiy munosabatlar. Liderga yuqori bog'liqlik.
Ehtiyotkorlik va kuzatuvchanlik.
Liderning asosiy funksiyalari: Yo'nalish beruvchi: Aniq maqsad va vazifalar belgilash. Tuzilma
yaratuvchi: Rollar va mas'uliyatlarni taqsimlash. Xavfsizlik ta'minlovchi: Ishonchli muhit
yaratish. Ma'lumot beruvchi: Zarur bilim va resurslar bilan ta'minlash Amaliy strategiyalar:
Icebreaker faoliyatlarni tashkil etish. Guruh qoidalari va kutishlarni muhokama qilish. Individual
uchrashuvlar o'tkazish. Aniq ish rejasi va timeline yaratish. Storming (Bo'ron bosqichi). Guruh
xususiyatlari: Ziddiyatlar va fikr daraja. Liderlik uchun raqobat. Subguruhlarning shakllanishi.
301
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Stress va frustratsiya. Liderning asosiy funksiyalari: Mediator: Ziddiyatlarni hal qilish.
Fasilitator: Ochiq munozarani rag'batlantirish. Barqarorlaştiruvchi: Turg'unlik yaratish. Coach:
Individual rivojlanishni qo'llab-quvvatlash.
Amaliy strategiyalar: Konflikt hal qilish usullarini qo'llash. Konstruktiv tanqidni
rag'batlantirish. Turli fikrlarni tinglab, umumiy yechim izlash. Stress boshqarish texnikalarini
o'rgatish
Me'yorlashtirish bosqichi. Guruh xususiyatlari: Umumiy me'yorlar va qadriyatlar. Yaxshilangan
hamkorlik. O'zaro hurmat va ishonch. Guruh identitetining rivojlanishi
Liderning asosiy funksiyalari: Madaniyat shakllantiruvchi: Ijobiy guruh madaniyatini
yaratish. Jamoaviy ruh kuchaytiruvchi: Birlashgan identitet yaratish. Rivojlantiruvchi: A'zolar
qobiliyatini rivojlantirish. Muvofiqlaştiruvchi: Turli yo'nalishlardagi sa'y-harakatlarni birlaştirish
Faoliyat bosqichi. Guruh xususiyatlari: Yuqori samaradorlik. Mustaqil qaror qabul qilish.
Innovatsiya va ijodkorlik. Maqsadga yo'nalganlik
Liderning asosiy funksiyalari: Strategik yo'naltiruvchi: Uzoq muddatli vizyon yaratish.
Delegator: Mas'uliyatlarni samarali taqsimlash. Innovatsiya qo'llab-quvvatlovchisi: Yangi
g'oyalarni rag'batlantirish. Natija yo'naltirilgan: Yuqori standartlarni saqlash.
Yakunlash bosqichi. Guruh xususiyatlari: Loyiha yoki vazifaning yakunlanishi.
Emotsional ajralish. Yutuqlarni baholash. Kelajak rejalarini muhokama qilish.
Liderning asosiy funksiyalari: Baholovchi: Erishilgan natijalarni tahlil qilish. Tan
oluvchi: Har bir a'zoning hissasini e'tirof etish. Yo'l ko'rsatuvchi: Kelajak uchun yo'nalish berish.
Himoyalovchi: Emotsional qo'llab-quvvatlash
Guruh dinamikasiga ta'sir etuvchi psixologik omillar. Ijtimoiy identifikatsiya nazariyasi.
Henri Tajfel va John Turner nazariyasiga ko'ra, odamlar o'zlarini guruh a'zosi sifatida ko'rganda:
Guruh manfaatlari shaxsiy manfaatlardan ustun bo'ladi. "Biz vs Ular" mentaliteti rivojlanadi.
Guruh a'zolari o'rtasida yaqinlik kuchayadi
Lider roli: Ijobiy guruh identitetini yaratish va kuchaytirish. Ijtimoiy ta'sir nazariyasi.
Solomon Asch va Stanley Milgram tadqiqotlari shuni ko'rsatdiki: Odamlar guruh bosimiga
moyil. Lider pozitsiyasi katta ta'sir kuchiga ega. Konformlik va itoatkorlik kuchli omillar. Lider
roli: Ijobiy ta'sirdan foydalanib, guruhni to'g'ri yo'nalishda boshqarish. Ijtimoiy loafing
(dangasalik) hodisasi. Bibb Latané tadqiqotlari ko'rsatdiki, guruhda individual mas'uliyat
kamayadi. Lider roli: Individual hissalarni aniq belgilash. Shaxsiy javobgarlikni ta'kidlash. Har
bir a'zoning faolligini kuzatish. Liderning psixologik ta'siri. Halos effekti. Liderning bir sohada
ko'rsatgan muvaffaqiyati boshqa sohalarga ham "qo'yiladi".
Pygmalion effekti- Liderning kutishlari guruh a'zolarining ishlash darajasiga ta'sir qiladi. His-
tuyg'ular yuqishi. Liderning emotsional holatı butun guruhga ta'sir qiladi.
Zamonaviy liderlik uslublari va ularning samaradorligi. Transformatsion liderlik. Bernard
Bass va James MacGregor Burns tomonidan ishlab chiqilgan bu nazariya to'rt asosiy
komponentni o'z ichiga oladi: Ideallaştirilgan ta'sir (Idealized Influence). Lider role model bo'lib
xizmat qiladi. Yuqori axloqiy standartlarga ega. Hurmat va ishonchni qozonadi. A'zolar liderga
ergashishni xohlaydi.
Ilhomlantiruvchi motivatsiya. Aniq va jozibali vizyon yaratadi. Optimizm va g'ayrat
namoyish etadi. Umumiy maqsadlar atrofida birlaştiradi. Jamoaviy ruhni kuchaytiradi.
Intellektual stimulyatsiya (Intellectual Stimulation) Kreativlik va innovatsiyani rag'batlantiradi.
Yangi yondashuvlarni qidiradi. Savol berish va tanqidiy fikrlashni qo'llab-quvvatlaydi. Status
quo ni so'roq ostiga oladi
302
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Individual e'tibor (Individualized Consideration) Har bir a'zoning ehtiyojlariga e'tibor
beradi. Personal rivojlanishni qo'llab-quvvatlaydi. Mentor va coach vazifasini bajaradi.
Individual farqlarni hurmat qiladi. Empirik natijalar: Judge va Piccolo (2004) meta-analizi: r =
.44 (guruh samaradorligi bilan). Bass va Riggio (2006): Transformatsion liderlar 25-30% yuqori
natijalar ko'rsatadi
Tranzaksion liderlik. Bu uslub "quid pro quo" (bu narsani u narsa uchun) printsipiga
asoslanadi: Shartli mukofot (Contingent Reward) Aniq maqsadlar va kutishlar belgilash.
Natijaga qarab mukofotlash. Aniq kelishuvlar yaratish kiradi.
Istisno bo'yicha boshqaruv (Management by Exception). Faol: Xatolarni proaktiv
qidirish.Passiv: Faqat muammolar paydo bo'lganda aralashish kerak.
Laissez-faire liderlik. Xususiyatlari: Minimal lider aralashuvi. A'zolarga katta erkinlik.
Qarorlarni o'zi qabul qilish imkoniyati. Samaradorlik: Ko'pincha salbiy natijalar (Judge &
Piccolo: r = -.37)
Autentik liderlik. Bill George va Avolio & Gardner tomonidan ishlab chiqilgan: O'z-
o'zini anglash (Self-awareness). O'z kuchli va zaif tomonlarini bilish. His-tuyg'ularini tushunish.
Qiymatlari va e'tiqodlarini anglash kiradi.
Munosabatlar shaffofligi (Relational transparency). Ochiq va halol muloqot. Haqiqiy
"o'zini" ko'rsatish. Niqob kiymaslik kerak.
Muvozanatli qayta ishlash (Balanced processing) Turli nuqtai nazarlarni hisobga olish.
Obyektiv tahlil qilish. Tanqidni qabul qilish kiradi.
Axloqiy perspektiva (Moral perspective). Yuqori axloqiy standartlar. Ijtimoiy mas'uliyat.
To'g'ri va noto'g'rini farqlash. Xizmatkor liderlik (Servant Leadership). Robert Greenleaf
tomonidan yaratilgan bu yondashuv: Asosiy tamoyillari: Boshqalarga xizmat etish istagi. Jamoa
a'zolarining rivojlanishiga e'tibor. Empati va tushunish. Mas'uliyat his qilish kerak.
Situatsiyaviy liderlik. Hersey va Blanchard modeli: S1 - Telling: Yuqori yo'naltirish, past
qo'llab-quvvatlash. S2 - Selling: Yuqori yo'naltirish, yuqori qo'llab-quvvatlash. S3 -
Participating: Past yo'naltirish, yuqori qo'llab-quvvatlash. S4 - Delegating: Past yo'naltirish, past
qo'llab-quvvatlash kerak.
Lider samaradorligini belgilovchi omillar. Shaxsiy xususiyatlar (Big Five). Ochiqlik
(Openness). Yangi tajribalarga ochiqlik: r = .24. Ijodkorlik va innovatsiya qobiliyati.
O'zgarishlarga moslashuvchanlik. Vijdonlilik (Conscientiousness). Liderlik samaradorligi bilan:
r = .28. Mas'uliyat va ishonchlilik. Maqsadga yo'nalganlik Ekstraversiya (Extraversion). Liderlik
paydo bo'lishi bilan: r = .31. Ijtimoiy faollik va ta'sirchanlik. Energiya va optimizm.
Kelishuvhanlik (Agreeableness). Jamoaviy ishlash qobiliyati: r = .08. Empati va hamkorlik.
Ziddiyatlarni hal qilish.Neyrotizm (Neuroticism). Stress darajasi bilan: r = -.24. Emotsional
barqarorlik. Bosim ostida ishlash qobiliyati. Kognitiv qobiliyatlar. Umumiy intellekt (IQ)
Liderlik samaradorligi bilan: r = .27. Murakkab muammolarni hal qilish.Tez o'rganish va
moslashish. Emotsional intellekt (EQ) Daniel Goleman modelidagi to'rt komponent: O'z-o'zini
anglash: Emotsional ong. Aniq o'z-o'zini baholash. O'ziga ishonch. O'z-o'zini boshqarish:
Emotsional nazorat. Moslashuvchanlik. Yutuqga intilish. Ijobiy qarash. Ijtimoiy ong: Empati.
Tashkiliy ong. Xizmat yo'nalishi. Munosabatlarni boshqarish: Ta'sir ko'rsatish. Ziddiyatlarni hal
qilish. Jamoaviy ishlash. O'zgarishlarni boshqarish. Tajriba va malaka. Soha tajribasi. Texnik
bilim va ko'nikmalar. Sanoat bilimlari. Funktsional ekspertiza. Liderlik tajribasi. Turli darajadagi
liderlik tajribasi. Crisis management tajribasi. O'zgarishlarni boshqarish tajribasi. Tashkiliy
madaniyat. Innovatsiyaga qo'llab-quvvatlash. Risk olishga tolerance. Hamkorlik vs raqobat.
303
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Guruh xususiyatlari. A'zolar malaka darajasi. Guruh o'lchami. Xilma-xillik darajasi. Vazifa
xususiyatlari. Murakkablik darajasi. Aniqlik darajasi. Vaqt bosimi kiradi.
Xulosa qilib aytganda guruhda liderning o'rni zamonaviy dunyoda yanada murakkab va
ko'p qirrali bo'lib bormoqda. An'anaviy "command and control" usulidan "inspire and empower"
yondashuviga o'tish kuzatilmoqda. Muvaffaqiyatli zamonaviy lider quyidagi xususiyatlarga ega
bo'lishi kerak: Moslashuvchanlik: Tez o'zgarayotgan muhitga moslashish qobiliyati.Emotional
Intelligence: O'z va boshqalar his-tuyg'ularini tushunish va boshqarish. Haqiqiylik: O'z
qadriyatlari va e'tiqodlariga sodiq qolish. Qamrab olish: Barcha guruh a'zolarini qadrlash va jalb
etish. Istiqbolli Fikrlash: Kelajakni ko'ra bilish va yo'nalish berish kiradi. Continuous Learning
(Uzluksiz O'rganish): Doimiy rivojlanish va o'sish. Guruhda liderning asosiy vazifasi - bu
nafaqat natijalar olish, balki har bir guruh a'zosining potentsialini ochish va ularni umumiy
maqsad sari birlashtirishdir. Bu jarayon murakkab, ko'p bosqichli va doimiy e'tibor talab
qiladigan jarayondir. Kelajakda liderlar texnologiya va insoniylik o'rtasidagi muvozanatni
saqlash, global va mahalliy qarashlarni birlashtirish, qisqa muddatli natijalar va uzoq muddatli
barqarorlik o'rtasida to'g'ri yo'l topish bilan shug'ullanishi kerak bo'ladi. Guruhda lider o'rni - bu
nafaqat pozitsiya yoki lavozim, balki mas'uliyat, imkoniyat va ta'sirdir. Har bir lider o'z
guruhining rivojlanishi va muvaffaqiyati uchun javobgar bo'lib, kelajak avlodlar uchun ijobiy
meros qoldirishga intilishi kerak.
REFERENCES
1.
Bass, B. M. (1990). Bass & Stogdill's handbook of leadership: Theory, research, and
managerial applications. New York: Free Press.
2.
Burns, J. M. (1978). Leadership. New York: Harper & Row.
3.
Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams.
Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383.
4.
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it matters more than IQ. New York:
Bantam Books.
5.
Hersey, P., & Blanchard, K. H. (1969). Life cycle theory of leadership. Training &
Development Journal, 23(5), 26-34.
6.
Judge, T. A., & Piccolo, R. F. (2004). Transformational and transactional leadership: A
meta-analytic test of their relative validity. Journal of Applied Psychology, 89(5), 755-
768.
7.
Lewin, K., Lippitt, R., & White, R. K. (1939). Patterns of aggressive behavior in
experimentally created social climates. Journal of Social Psychology, 10(2), 271-299.
8.
Northouse, P. G. (2018). Leadership: Theory and practice. Los Angeles: SAGE
Publications.
9.
Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning
organization. New York: Doubleday.
10.
Tuckman, B. W. (1965). Developmental sequence in small groups. Psychological
Bulletin, 63(6), 384-399.
11.
Muallif haqida: [Ism], Tashkiliy psixologiya va liderlik bo'yicha mutaxassis, [Universitet]
professori. 20 yillik akademik va amaliy tajribaga ega.
12.
Aldjanova G., Bekmuratova G. ÓSPIRIMLER XARAKTERINDE TOLERANTLIQTIŃ
ORNI //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 39-42.
304
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
13.
Aldjanova G., Yernazarova G. " MEN HÁM MENIŃ DENEM": DENESINE BOLǴAN
QATNAS ÓSPIRIMNIŃ ÓZIN-ÓZI BAHALAW ÁHMIYETLI FAKTOR SIPATINDA
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 43-46.
14.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
15.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
16.
Aldjanova G. A. TYPES OF LEARNING ACTIVITIES IN THE CREDIT-MODULAR
TRAINING SYSTEM //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 15-
21. 1172 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
17.
Aljanova G. A. Development of creative thinking in the process of learning in higher
school. – 2021. 18. Aljanova G. A. Formation of Young Teacher Professionalism
Through Mentoring //European Scholar Journal. – 2021. – Т. 2. – №. 11. – С. 128-130.
18.
Альджанова Г. А. ЭФФЕКТИВНЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ПСИХОДИАГНОСТИКИ В
ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ //Путь науки. – 2017. – №. 4. – С. 66-67.
19.
Альджанова Г. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘДЕНИЯТ КОНЦЕПЦИЯСЫ НЕГИЗЛЕРИ
//ВЕСТНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА
ИМЕНИ БЕРДАХА. – 2018. – Т. 38. – №. 1. – С. 53-56.
20.
Альджанова
Г.
А.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ
ЗНАКОВО-КОНТЕКСТНОЙ
ТЕХНОЛОГИИ В ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ В ВЫСШИХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ //Актуальные проблемы гуманитарных и
естественных наук. – 2018. – №. 11. – С. 89-92.
21.
Альджанова Г. А. МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ
КОМПЕТЕНЦИЙ
БУДУЩИХ
УЧИТЕЛЕЙ
В
УСЛОВИЯХ
ПРОЕКТНОКОНТЕКСТНОГО ОБУЧЕНИЯ
