353
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
YUQORI MALAKALI BELBOG‘LI KURASHCHILARDA KUCH QOBILIYATLARINI
RIVOJLANTIRISH
Valiyeva Nilufar Yusufjon qizi
O‘zDJTSU, Adaptiv jismoniy tarbiya va parasport kafedrasi katta o‘qituvchisi
Xolmatov Umidjon Sobirjon o‘g‘li
Farg‘ona davlat universiteti Yakkakurash sport turlari nazariyasi va uslubiyati
kafedrasi o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15635433
Annotatsiya.
Ushbu maqolada yuqori malakali belbog‘li kurashchilarda kuch
qobiliyatlarini rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Kuch jismoniy
tayyorgarlikning muhim elementi bo‘lib, u sportchining texnik harakatlari sifatini oshirish,
jarohatlarning oldini olish va musobaqalardagi natijalarini yaxshilashda muhim ahamiyatga
ega. Maqolada kuchni rivojlantirish uchun maxsus metodlar, mashqlar va ularni rejalashtirish
bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
belbog‘li kurash, kuch qobiliyatlari, jismoniy tayyorgarlik, kuch uslublari,
sport metodikasi.
Аннататсия.
В данной статье изучаются теоретические и практические
аспекты развития силовых способностей у высококвалифицированных спортсменов по
поясной борьбе. Сила является важным компонентом физической подготовки, который
играет ключевую роль в улучшении качества технических движений, предотвращении
травм и достижении высоких результатов на соревнованиях. В статье представлены
специальные методы, упражнения и рекомендации по планированию тренировок.
Ключевые слова:
поясная борьба, силовые способности, физическая подготовка,
методы силовых тренировок, спортивная методика.
Annotatsiya.
This article examines the theoretical and practical aspects of developing
strength abilities in highly skilled wrestlers specializing in belbog‘li kurash. Strength is a vital
element of physical preparation that significantly contributes to improving technical movements,
preventing injuries, and enhancing performance in competitions. The article provides special
methods, exercises, and recommendations for training planning.
Keywords:
belbog‘li kurash, strength abilities, physical preparation, strength training
methods, sports methodology.
Mavzuning dolzarbligi:
Belbog‘li kurash o‘zbek milliy sport turlaridan biri bo‘lib,
sportchilardan yuqori darajada jismoniy tayyorgarlik va kuchni talab qiladi. Ushbu maqolada
kuch qobiliyatlarini rivojlantirishning ahamiyati va metodlari, shuningdek, ushbu sifatni
takomillashtirish uchun tavsiya etiladigan amaliy mashg‘ulotlar ko‘rib chiqiladi.
1. Kuch qobiliyatlarining mohiyati va ahamiyati
Kuch sportchining harakat davomida qarshilikka qarshi tura olish qobiliyatidir. Kuch
qobiliyatlari belbog‘li kurashda quyidagi jihatlarda muhimdir:
1.1. Texnik samaradorlikni oshirish: Murakkab texnik usullarni aniq bajarish imkonini
beradi.
1.2. Jarohatlarning oldini olish: Kuchli mushak va bo‘g‘imlar sportchini jarohatlardan
himoya qiladi.
1.3. Raqibni yengishda yordam: Qarshilikka samarali javob berishni ta’minlaydi.
2. Kuch qobiliyatlarini rivojlantirish metodlari
354
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Kuch qobiliyatlarini rivojlantirishda bir nechta asosiy yondashuvlar mavjud:
2.1. Statik kuch mashqlari
Mushaklarni ma’lum bir holatda ushlab turish orqali rivojlantiriladi. Masalan, plank
pozitsiyasida uzoq vaqt turish.
2.2. Dinamik kuch mashqlari
Mushaklarning qisqarish va cho‘zilishini talab qiluvchi harakatlar, masalan, og‘irliklar
bilan ishlash.
2.3. PNF usuli
Mushaklarni cho‘zish va qisqartirishni birlashtiruvchi usul bo‘lib, mushak kuchini
maksimal darajada oshiradi.
2.4. Plyometrik mashqlar
Portlovchi kuchni rivojlantirish uchun tezkor sakrash va boshqa harakatlar.
2.5. Maxsus texnik mashqlar
Belbog‘li kurash texnikasi elementlarini takrorlash orqali kuch va texnikani bir vaqtning
o‘zida rivojlantirish.
3. Matematik jadval
Haftalik mashg‘ulotlar rejasi:
Kunlar
Mashqlar turi
Takrolar
soni
Yondashuv-lar
Mashg‘ulot
davomiyligi
(daq)
Dushanba
Og‘irlik bilan sakrash
10-12 m
4
60d
Seshanba
Plyumetrik sakrashlar
15-20 m
3
50d
Chorshanba
Dinamik kuch mashqlar
12-15 m
3
45d
Payshanba
Statik mashqlar
30-60 s
5
40d
Juma
Kurash
texnikasiga
yo‘ltirilgan
8-10 m
4
70d
Shanba
Kombinatsiyalashgan
kuch mashqlari
10-12
4
60d
4. Amaliy tavsiyalar
1. Mashqlar sportchilarning individual tayyorgarlik darajasiga moslashtirilishi lozim.
2. Mashg‘ulotdan avval va so‘ngra albatta cho‘zish mashqlarini bajarish kerak.
3. Haftada kamida uch marta kuch mashqlarini bajarish tavsiya etiladi.
Xulosa
Yuqori malakali belbog‘li kurashchilarda kuch qobiliyatlarini rivojlantirish sportdagi
natijalarni sezilarli darajada oshiradi. Kuch mashqlarini to‘g‘ri tanlash va rejalashtirish
sportchilarni jarohatlardan himoya qiladi va musobaqalarda muvaffaqiyat qozonishga yordam
beradi.
355
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
REFERENCES
1.
Axmedov A. "Sport metodikasi asoslari". Toshkent, 2020.
2.
Smith J. "Strength Training for Combat Sports". New York, 2018.
3.
Xalikov Sh. "Belbog‘li kurash texnikasi va taktikasi". Toshkent, 2019.
4.
Brown L. "Plyometric Training for Athletes". London, 2021.
5.
"O‘zbek xalq milliy sport o‘yinlari". Toshkent, 2023.
6.
Валиева Н. Ю. Рейтинговый уровень упражнений специально двигательной
подготовки в учебно-тренировочном процессе юных спортсменов //Academic
research in educational sciences. – 2020. – №. 3. – С. 1266-1271.
7.
Валиева Н. Ю. Адаптивная физическая культура как учебная дисциплина и как
область социальной практики //Scientific progress. – 2022. – Т. 3. – №. 4. – С. 649-
655.
8.
Valiyeva, N. (2024). MODERN FITNESS: THE BENEFITS OF PHYSICAL
EDUCATION AND ITS MOTIVATIONAL EFFECT. Modern Science and Research,
3(2),
36–42.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
9.
Валиева Н. Ю., Одилов Р. Ф. методы развития эффекта тонусных рефлексов при
детском церебральном параличе с помощью фитбольной гимнастики //Academic
research in educational sciences. – 2021. – Т. 2. – №. 11. – С. 966-972.
