1010
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
JEŃIL ATLETIKADA SEKIRIW TÚRLERINE SHOLÍW JASAW
A.U.Djumanov
NMPI “Dene tárbiyası teoriyası hám metodikası” kafedrası docenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15693818
Annotaciya.
Bul maqalada jeńil atletikanıń sekiriw túrlerine sholıw jasaw menen birge
jeńil atletikanıń sekiriw túrleri jarıs qaǵıydaları keltirilgen. Sekiriw túrleri texnikası hám sekiriw
usılları aytıp ótilgen, sonday-aq sekiriw túrleri jáhande keń tarqalıwı hám olimpiada, jáhan
chempionatı baǵdarlamalarındaǵı ornı haqqında aytılǵan.
Túsindirme sózler:
Sekiriw túrleri, jeńil atletika, juwırıp kelip uzınlıqqa sekiriw, juwırıp
kelip uzınlıqqa úshlep sekiriw, biyiklikke sekiriw, tayaqshaǵa tayanıp sekiriw, vertikal tosıq,
gorizontal tosıq, sekiriw fazaları, sekiriw texnikası.
Annotatsiya.
Ushbu maqolada yengil atletikaning sakrash turlariga sharh qilish bilan
birga yengil atletikaning sakrash turlari musobaqa qoidalari keltirilgan. Sakrash turlari
texnikasi va sakrash usullari aytib o‘tilgan, shuningdek, sakrash turlarining jahonda keng
tarqalishi va olimpiada, jahon chempionati dasturlaridagi o‘rni haqida so‘z yuritilgan.
Tayanch so‘zlar:
Sakrash turlari, yengil atletika, yugurib kelib uzunlikka sakrash,
yugurib kelib uch hatlab uzunlikka sakrash, balandlikka sakrash, langarcho‘pga tayanip
sakrash, vertikal to‘siq, gorizontal to‘siq, sakrash bosqichlari, sakrash texnikasi.
Аннотация.
В данной статье представлен обзор прыжковых видов легкой
атлетики, а также приведены правила соревнований по этим дисциплинам. Описаны
техники и способы выполнения прыжков. Кроме того, рассматривается широкое
распространение прыжковых видов в мире и их место в программах Олимпийских игр и
чемпионатов мира.
Ключевые слова:
Виды прыжков, лёгкая атлетика, прыжки в длину с разбега,
тройной прыжок в длину с разбега, прыжки в высоту, прыжки с шестом, вертикальное
препятствие, горизонтальное препятствие, фазы прыжка, техника прыжков.
Abstract.
This article presents an overview of jumping events in track and field athletics,
as well as the competition rules for these disciplines. The techniques and methods of performing
jumps are described. Additionally, the article examines the widespread popularity of jumping
events worldwide and their place in the programs of the Olympic Games and World
Championships.
Key words:
Types of jumps, track and field, long jump, triple jump, high jump, pole vault,
vertical obstacle, horizontal obstacle, phases of a jump, jumping techniques.
KIRISIW
Jeńil atletikanıń sekiriw túrleri – juwırıp kelip uzınlıqqa sekiriw, juwırıp kelip uzınlıqqa
úshlep sekiriw, biyiklikke sekiriw, tayaqshaǵa tayanıp sekiriw túrlerin óz ishine alǵan sport túri.
Házirgi waqıtta sekiriwler tek ǵana jeńil atletikanıń ayırım túri sıpatında emes, al oqıwshılardıń
úylesimli hám hár tárepleme fizikalıq rawajlanıwı ushın bilimlendiriw, den-sawlıqtı bekkemlew
hám rawajlandırıw wazıypaların sheshiwde fizikalıq tárbiya quralı sıpatında da xızmet etetuǵın
paydalı dene shınıǵıwları retinde keń tarqalǵan.
Bul temanıń aktuallıǵı jeńil atletika shınıǵıwlarınıń sekiriw túrleri arqalı fizikalıq jaqtan
jetilisken shaxstı tayarlawdıń tiykarǵı wazıypalarınan biri sıpatında belgilenedi. Dene tárbiyası
hám sport boyınsha izertlewshilerdiń kópshiligi bul wazıypanıń sheshimi dene tárbiyası boyınsha
oqıw sabaqlarına jeńil atletikanıń sekiriw túrlerin kirgiziw arqalı oqıtıw procesin
1011
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
optimallastırıwdan ibarat ekenligine isenim bildiredi. Sonıń ushın olardıń bilim alıwshılardıń
densawlıǵına, fizikalıq rawajlanıwına tásirin úyreniw áhmiyetli.
Maqseti - jeńil atletikanıń sekiriw túrlerin kórip shıǵıw.
Wazıypaları: jeńil atletikalıq sekiriw túrlerin anıqlaw;
• vertikal tosıqlardan sekiriw túrlerin kórip shıǵıw;
• gorizontal tosıqlardan sekiriw túrlerin kórip shıǵıw;
• sekiriw texnikasınıń tiykarǵı fazaların ashıp beriw;
Usı izertlewdiń metodologiyalıq tiykarın tańlanǵan sport túri menen shuǵıllanıw
ózgeshelikleri (L.N. Koval, O.G. Bogdanov, E.V. Yaroshenko, E.N. Alekseeva) quradı.
Qoyılǵan wazıypalardı sheshiw ushın tómendegi izertlew usılları qollanıldı: ilimiy
ádebiyatlardı teoriyalıq tallaw.
Jeńil atletika júriw, juwırıw, sekiriw hám ılaqtırıw shınıǵıwların birlestiretuǵın hám usı
túrlerdi óz ishine jámlegen kóp gúres túrlerinen dúzilgen sport túri. Ulıwma orta bilim beriw
mektebinde jeńil atletika júriw, juwırıw (qısqa, orta, uzaq aralıqqa juwırıw; estafetalı juwırıw;
kross juwırıw), sekiriw (biyiklikke, uzınlıqqa), ılaqtırıw (kishi top, granata, yadro ılaqtırıw)
sıyaqlı túrler menen kórsetiledi. Jeńil atletika shınıǵıwları menen turaqlı shuǵıllanıw kúsh, tezlik,
shıdamlılıq hám kúndelikli turmısta insanǵa zárúr bolǵan basqa sapalardı rawajlandıradı.
Jeńil atletikada tórt túrli sekiriw bar: biyiklikke sekiriw, tayaqsha menen sekiriw,
uzınlıqqa sekiriw hám uzınlıqqa úshlep sekiriw.
Házirgi waqıtta sekiriwler tek jeńil atletikanıń óz aldına túri sıpatında emes, al hár
tárepleme fizikalıq rawajlanıwdıń tásirsheń quralı bolıp xızmet etetuǵın paydalı fizikalıq
shınıǵıwlar sıpatında da keń tarqalǵan.
Joqarı sport nátiyjelerine erisiw ushın tek ǵana sekiriw menen shuǵıllanıw jeterli emes.
Hár tárepleme hám arnawlı fizikalıq rawajlanıwdıń joqarı dárejesine iye bolıw áhmiyetli.
Usı maqsette hár qıylı shınıǵıw quralları qollanıladı. Sekiriwshiniń arnawlı tayarlıǵında,
ásirese, bulshıq etlerdiń kúshi hám qısqarıw tezligin rawajlandırıwǵa úlken itibar qaratıladı. Usı
maqsette: snaryadlarda gimnastika, shtanga menen shınıǵıwlar, arnawlı sekiriw shınıǵıwları,
sprinterlik shınıǵıwlar, qısqa aralıqqa juwırıw hám basqalardan paydalanıladı. Sonıń menen
birge, sekiriw texnikasın jetilistiriwge de úlken itibar qaratılmaqta. Háreket sapalarınıń
rawajlanıwı hám sekiriwshi texnikasıniń jetilisiwi bir-biri menen baylanıslı halda ótiwi kerek.
SEKIRIWDIŃ TIYKARǴI TEXNIKALARI.
Jeńil atletika sekiriw túrleri aralas, yaǵnıy ciklli emes dúzilistegi shınıǵıwlar qatarına
kiredi. Bul shınıǵıwlar texnikasın ózlestiriw onıń ayırım bólimlerin baylanıstırıwshı bir qatar
ótiw fazaların óz ishine aladı. Bul fazalardıń quramalılıǵı sonda, olarda háreket
koordinaciyasınıń ózgeriwi, olardıń strukturasınıń ózgeriwi, tezlik hám kúshlerdiń qayta
bólistiriliwi júz beredi. Ásirese, ótiwlerdiń xarakteri hám texnikalıq orınlanıwı boyınsha
juwırıwdan tepsiniwge ótiw fazası qıyın boladı.
Jeńil atletika sekiriwleri eki túrge bólinedi: vertikal tosıqlardan ótip sekiriw (bálentlikke
hám tayaqsha menen sekiriw) hám gorizontal tosıqlardan ótip sekiriw (uzınlıqqa hám úshlep
sekiriw).
Sekiriw nátiyjeliligi sekiriw nátiyjeliliginiń tiykarģı faktorları jaratılǵanda tepsiniw
fazasında anıqlanadı. Bul faktorlarga tómendegiler kiredi: - sekiriwshiler denesiniń baslanǵısh
ushıw tezligi; - sekiriwshiler denesiniń ushıw múyeshi. Ushıw fazasında OMS háreketiniń
traektoriyası tepsiniw xarakterine hám sekiriw túrine baylanıslı.
1012
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Sonıń menen birge, úshlep sekiriw ushıw fazasına, tayaqsha menen sekiriw bolsa ushıw
fazasınıń tayanısh hám tayanıshsız bólimlerine iye.
SEKIRIW TÚRLERI. BIYIKLIKKE SEKIRIW
Juwırıp kelip biyiklikke sekiriw - jeńil atletika túri bolip, texnikalıq túrlerde vertikal
sekiriwlerge tiyisli. Biyiklikke sekiriwdiń quramlıq bólimleri: juwirip keliw, tepsiniwge
tayarlanıw, tepsiniw, plankadan ótiw hám jerge túsiw.
Biyiklikke sekiriw sporshılardan sekiriw hám háreket koordinaciyasın basqarıwdı talap
etedi. Jaz hám qıs máwsiminde ótkeriledi. Juwırıp kelip biyiklikke sekiriw 1896-jıldan er
adamlar hám 1928-jıldan hayal-qızlar ushın Jazǵı Olimpiada oyınları jeńil atletika dástúrlerine
kiritilgen.
Biyiklikke sekiriw jarısı uslaǵıshtaǵı planka hám jerge túsiw ornı menen támiyinlengen
sekiriw sektorında ótkeriledi. Sporshıǵa dáslepki basqısh hám finalda hárbir biyiklikte úsh ret
urınıw beriledi. Sporshı biyiklikti ótkerip jiberiw huquqına iye bolıp, ótkerilgen biyiklikte
paydalanılmaǵan urınıwlar toplanbaydı. Eger sporshı qanday da bir biyiklikte bir yaki eki
urınıwdı orınlamaǵan bolsa hám usı biyiklikte jáne sekiriwdi qálemey atirǵan bolsa,
paydalanılmaǵan (sáykes túrde eki yamasa bir) urınıwlardı kelesi biyikliklerge ótkeriwi múmkin.
Bálentliktiń ósiwi jarıs dawamında tóreshiler tárepinen belgilenedi, biraq 2 santimetrden
az bolıwı múmkin emes. Sporshi tóreshilerdi aldınnan xabardar etip, qálegen biyiklikten
sekiriwdi baslawı múmkin. Planka uslaǵıshlar arasındaǵı aralıq 4 m. Sekirip túsiw ornınıń
ólshemleri 3×5 metr. Sekiriwdi ámelge asırıp atırǵan sportshi waqtında sporshı bir ayaǵı menen
tepsiniwi kerek. Tómendegi jaǵdaylarda urınıw sátsiz dep tabıladı:
• sekiriw nátiyjesinde planka ústininen túsip ketse;
• sporshı plankanıń jaqın shetiniń vertikal proekciyası artında jaylasqan sektor betine,
sonıń ishinde, jerge túsiw ornına yamasa tayanıshlar arasına yamasa sırtına, plankadan ótiwden
aldın óz denesiniń qálegen bólegi menen tiygen bolsa;
• sporshı sekiriw waqtında eki ayaǵı menen tepsingende.
Áwmetli háreketti tóreshi aq reńli bayraqtı kóteriw menen belgileydi. Eger aq bayraq
kóterilgennen keyin planka baǵanalardan túsip ketse, urınıw esapqa alınadı. Ádette, tóreshi
biyiklikti alıwdı sporshınıń qonıw ornınan shıǵıp ketiwinen aldın belgilenbeydi, biraq nátiyjeni
belgilew waqtı haqqındaǵı juwmaqlawshı qarar tóreshi tárepinen qabıl etiledi.
Tayaqshaǵa tayanıp sekiriw
Tayaqshaǵa tayanıp sekiriw - jeńil atletika túri bolip, bunda sporshılar uzın iyilgish
tayaqshalar (házirgi waqıtta tayaqshalar fiberglass yamasa uglerod talshıǵınan tayarlanadi)
járdeminde bir qansha biyiklikte (6 m ge shekem hám onnan joqarı) eki machtaǵa bekkemlengen
gorizontal plankadan ótiw ushın sekiriw biyikliginde jarısadı. Tayaqshaǵa tayanıp sekiriw
boyınsha jarıslar áyyemgi Greciyada, sonday-aq, keltler hám áyyemgi Krit xalqı tárepinen
ótkerilgen. Erkekler arasında tayaqshaǵa tayanıp sekiriw 1896-jılı Birinshi jazǵı Olimpiada
oyınlarınan, hayal-qızlar arasında bolsa 2000-jılı Sidneyde bolıp ótken Olimpiada oyınlarınan
baslap Olimpiya sport túri bolıp esaplanadı.
Bálentliklerdi ótkeriw hám urınıwlardı ótkeriw imkaniyatı jarıs procesindegi tiykarǵı
taktikalıq usıl esaplanadı. Gezektegi biyikliktegi nátiyjesiz urınıw jagdayında ádettegi usıl bul
eki urınıwdı kelesi biyiklikke ótkeriw. Tayaqshaǵa tayanıp sekiriwdegi jarıslar jeńil atletika
sektorlarındaǵı eń uzaq dawam etetuǵın jarıslar bolıp, ayırım waqıtları bir neshe saatqa sozıladı.
Sońǵı waqıtlarda qaǵıydalardıń alternativ variantları kórip shıǵılmaqta, bunda
sporshılarǵa (awır atletikadaǵı sıyaqlı) barlıq jarıslarǵa belgili muǵdarda urınıw beriledi.
1013
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Tayaqshaǵa tayanıp sekiriw jarısı uslaǵishlarda planka hám jerge túsiw ornı bolǵan
tayaqshaǵa tayanıp sekiriw sektorında ótkeriledi. Sporshıǵa dáslepki basqıshta hám finalda
hárbir biyiklikte úsh ret urınıs beriledi. Bálentliktiń ósiwi jarıs procesinde tóreshiler tárepinen
belgilenedi, ol 5 sm den kem bolıwı múmkin emes. Ádette, kishi biyiklikte planka 10-15 smge
kóteriledi hám keyin biyiklikti kóteriw 5 sm ge ótedi.
Planka uslaǵıshlar arasındaǵı aralıq 4,5 m. Qonıw ornınıń ólshemleri 6×6 (aymaqlıq
jarıslar ushın 5×5) m. Juwırıp keliw jolınıń uzınlıǵı keminde 40 m, eni 1,22 m boladı.
Tómendegi jaǵdaylarda urınıs sátsiz dep esaplanadı:
• sekiriw nátiyjesinde planka ústinde tura almasa;
• sporshi sektor betine, soniń ishinde, tayanısh qutısınıń arqa shetinen ótiwshi vertikal
tegislik artında jaylasqan jerge deneniń qálegen bólimi yamasa tayaqsha menen tiygen bolsa;
• sporshı ushıw fazasında qolları menen plankanı túsip ketiwden uslap turıwǵa háreket
etken bolsa.
Áwmetli háreketti tóreshi aq bayraqtı kóteriw menen belgileydi. Eger aq bayraq
kóterilgennen keyin planka baǵanalardan túsip ketse, bul endi áhmiyetke iye bolmaydı - urınıs
esapqa alınadı. Biyiklikke sekiriwdi orınlaw waqtında tayaqasha sınıp qalsa, sporshı urınısdı
jańadan orınlaw huquqına iye.
Juwırıp kelip uzınlıqqa sekiriw.
Uzınlıqqa sekiriw – gorizontal tosıqddan ótip sekiriwlerge tiyisli háreket. Uzınlıqqa
sekiriw sporshılardan sekirmelilik, sprinterlik pazıyletlerdi talap etedi. Uzınlıqqa sekiriw antik
Olimpiada oyınlarınıń jarıs baǵdarına kirgen. 1896-jıldan er adamlar hám 1948-jildan hayal-
qızlar ushın zamanagóy Olimpiada jeńil atletika túri bolıp esaplanadı.
Házirgi waqıtta shınıǵıw hám jarıslarda 4 tiykarǵı sekiriw texnikasınan paydalanıladı:
• bir qádemde;
• iyilip;
• qayshı;
• ornınan.
"Qádemde" uzınlıqqa sekiriw tariyxtaǵı eń eski sekiriw túri esaplanadı. Bul pándi úyretiw
usılardan baslanadı.
Sekiriw tómendegishe orınlanadı:
• tepsingennen keyin sporshınıń ayaqları qádem halatın iyeleydi;
• jerge túsiw siltewshi ayaqta ámelge asırıladı, oǵan tepsiniwshi ayaq tartıladı, dene bolsa
biraz aldıǵa eńkeyedi.
• qumǵa qonbastan aldın sekiriwshi dizelerin búgip, qolların aldına shıǵaradı;
• ayaqlar dúziledi hám aldıǵa ılaqtırıladı, bir waqıttıń ózinde qollar tómenge túsiriledi
hám artqa tartıladı.
"Eńkeyip" uzınlıqqa sekiriw texnikalıq jaqtan aldınǵılarına qaraǵanda qıyın, sonlıqtan
olardı ózlestiriwge kirisiwden aldın belgili bir dárejede tayarlıqqa erisiw talap etiledi. Ásirese,
sporshi hayal-qızlar arasında "iyilip turiw" texnikası keń tarqalǵan.
Onıń mánisi tómendegishe:
• tepsinip, dene aldıǵa qaratılıp, tepsiniwshi ayaq artta turǵan hám búgilmegen halda
"adım" halatın iyeleydi;
• búgilgen shayqalıw ayaǵı aldınǵa shıǵarıladı, qollar búgiledi hám joqarıǵa umtıladı.
• siltewshi ayaq tómenge túsiriledi hám tepsiniwshi ayaq penen bir waqıtta artqa tartıladı,
dene bolsa belden iyiledi;
1014
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
• dizeler búgilip, sporshınıń kókirek quwıslıǵına tartıladı, keyin ayaq keskin tuwrılanıp,
qollar arqaǵa tartıladı;
• qumǵa túsiwde ayaqlar búgilip, qollar qaptalǵa jayıladı.
"Qayshı" texnikası sporshınıń kúsh hám tezlik qábiletlerine iye bolıwın kórsetedi.
Sekiriwde sekiriwshi juwırǵandaǵıday ayaq háreketlerin orınlawdı dawam ettiredi.
Demek, hawada 8 m uzınlıqta sekiriwde sporshi 3,5 qádem taslaydı:
• tepsingennen keyin "qádemde" jaǵdayı qabıl etiledi;
• siltewshi ayaq dúziledi hám tómenge umtıladı, keyin búgiledi hám artqa ketedi.
• bir waqıttıń ózinde tepsiniwshi ayaq búgiledi hám aldıǵa qaratıladı.
• tepsiniwshi ayaq tómenge umtıladı, onıń tárepindegi qol joqarıǵa kóteriledi hám aldıǵa
shiǵarıladı.
• siltewshi ayaq aldıǵa, qol bolsa qaptalında aldıǵa hám qaptalǵa qaratıladı;
• Jerge túsiwden aldın eki ayaqtı búgip, kókirek tárepke kóteriledi, keyin kúsh penen
tuwrılanıp, aldıǵa shıǵarıladı.
"Turǵan ornınan" sekiriwdi orınlaw ushın sporshı start sızıǵı janında dáslepki jaǵdaydı
iyeleydi. Arqa hám iyinlerdi tuwrılaydı, qollar búgilmesten artqa tartıladı, ayaqlar iyinler
dárejesinde boladı.
Sekiriw tómendegishe orınlanadı:
• qol hám ayaqlar biraz búgiledi;
• tepsingende qollar keskin aldıǵa shıǵarıladı;
• ayaqlar tartıladı hám tuwrılanadı, sporshı tepsinedi hám ayaqların jer betinen kóteredi;
• ushıwda dizeler kókirek tárepke kóteriledi, dene dúziledi, qollar túsiriledi, ayaqlar
aldıǵa umtıladı.
• jerge túsiwde qollar birden aldıǵa shıǵarıladı, ayaqlar dizeden búgiledi.
JUWMAQ
Hárekettiń ápiwayılıǵına qaramastan, uzınlıqqa sekiriw sportshıǵa bir qatar qatań
talaplardı qoyadı, olarsız belgili bir nátiyjege erisip bolmaydı. Jeńil atletikanıń bul túrinde jaqsı
nátiyjelerge erisiw ushın joqarı dárejedegi tezlik, kúsh, sekiriw hám shaqqanlıq júdá áhmietli.
Sekiriwshiniń wazıypası tek ayaq qoyılǵanǵa shekem hárekettiń maksimal tezligine
erisiwden ibarat emes, bálkim jáne de qıyın talaptan ibarat - sekiriw procesinde gorizontal
tezliktiń bir bólegin vertikal tezlikke aylandırıwdan ibarat, bul bolsa joqarı dárejedegi tezlik hám
kúshke iye bolǵanlar ushın múmkin.
Solay etip, tezlik gorizontal tegislikte eń tez háreketleniw imkaniyatın, sekiriw bolsa
deneni vertikal tegislikte ılaqtırıw qábıletin bildiredi.
Kompleksli shınıǵıw, kóp gúres, tezlik, kúsh hám kúsh pazıyletleriniń joqarı dárejede
rawajlanıwı, demek, uzınlıqqa sekiriwshilerdiń dáslepki tayarlanıwınıń tiykarı bolıp esaplanadı.
Sonıń menen birge, uzınlıqqa sekiriwshiniń tayarlıǵı texnikalıq hám fizikalıq jaqtan
jetilisiw mashqalaların sheshiwshi, oqıwshınıń anatomiyalıq hám fiziologiyalıq ózgesheliklerin,
jasın, tayarlıǵın anıqlawshı bir neshe basqıshlardan ibarat bolıp, usıǵan baylanıslı fizikalıq-
texnikalıq tayarlıq quralları, sonday-aq, balalar menen islesiwdiń pedagogikalıq usılları
tańlanadı.
Oqıtıw hám shınıǵıwdıń barlıq basqıshlarında sekiriwdi ózlestiriw oqıwshılardıń ulıwma
hám arnawlı tayarlıq dárejesin arttırıw menen birge alıp barılıwı kerek - sekiriwge tán bolǵan
maksimal jarılıwshı kúshlerin kórsetiwdiń tiykarı.
1015
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Shınıǵıwlar waqtında, ásirese, dáslepki basqıshlarda sekiriw oyınların hám hár qıylı
estafetalardı keń qollanıw zárúr. Bul, bir tárepten, oqıtıw procesine zárúrli emocionallıqtı
kirgizedi hám shınıǵıw júklemelerin sezilerli dárejede arttıradı, ekinshi tárepten, balalardıń
koordinaciyalıq qábiletin jaqsılaydı, ushıwda óz denesin basqarıwdı úyretedi, sekiriwde erlik
hám shaqqanlıqtı rawajlandırıwǵa járdem beredi.
Ádebiyatlar dizimi.
1.
Yengil atletika va uni o‘qitish metodikasi. M.J.Abdullaev, M.S.Olimov,
N.T.To‘xtaboyev. Toshkent 2017.
2.
Теория и методика педагогических исследований в физическом воспитании.
Ашмарин Б.А. - М : ФиС, 2006.
3.
Jeńil atletika. A.U.Djumanov. Tashkent 2022.
4.
Быкова, Т.В. Как прыгать над головой / Т.В. Быкова. - М.: ФиС, 2007.
5.
Воронин, В. И. Легкая атлетика: Учебник для инст. Nat. Культура / В.И. Воронин,
Н.Г. Озолин. - М.: ФиС, 2008.
