XALQARO SAVDODA NIZOLARNI HAL QILISH USULLARI

225

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

XALQARO SAVDODA NIZOLARNI HAL QILISH USULLARI

Berdibayev Sardor Yerkaboy o

‘g‘li

Toshkent davlat yuridik universiteti magistranti

https://orcid.org/0009-0007-6794-948X

law.berdibayevs@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15634818

Annotatsiya.

Mazkur maqoladada xalqaro savdo nizolarini hal qilishning zamonaviy

usullari har tomonlama tahlil qilingan. Global iqtisodiy integratsiya sharoitida vujudga
kelayotgan murakkab va transchegaraviy tijorat nizolarini hal etishda milliy sudlar, xalqaro
arbitraj, mediatsiya va xalqaro tijorat sudlari kabi turli yondashuvlarning huquqiy va amaliy

jihatlari ko’rib chiqilgan. Jahon Savdo Tashkilotining nizolarni hal qilish tizimi va uning hozirgi

inqirozli holati, shuningdek, muqobil mexanizmlar, jumladan MPIA va xalqaro tijorat sudlari

amaliyoti tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston kontekstida xalqaro arbitraj va nizolarni hal

qilish infratuzilmasining rivojlanishi, Toshkent Xalqaro Arbitraj Markazi va yangi qonunchilik
asoslari muhokama etilgan. Raqamli texnologiyalar va onlayn nizolarni hal qilish usullarining

roli ham alohida e’tibor markazida bo’lgan.

Kalit so

’zlar:

Nizolarni hal qilish mexanizmlari, arbitraj, mediatsiya, muzokara, ko

’

tomonlama shartnomalar.

Аннотация.

В данной статье

всесторонне проанализированы современные

методы разрешения международных торговых споров. Рассмотрены правовые и
практические аспекты различных подходов к разрешению сложных и трансграничных
коммерческих споров, возникающих в условиях глобальной экономической интеграции,
таких как национальные суды, международный арбитраж, медиация и международные
коммерческие суды. Проанализирована система разрешения споров Всемирной торговой
организации и ее текущее кризисное состояние, а также альтернативные механизмы,
включая практику МПИА и международных коммерческих судов. Также рассмотрено
развитие инфраструктуры международного арбитража и разрешения споров в
контексте Узбекистана, Ташкентский международный арбитражный центр и новые
законодательные основы. Особое внимание уделено роли цифровых технологий и онлайн

-

методов разрешения споров.

Ключевые слова:

Механизмы разрешения споров, арбитраж, медиация,

переговоры, многосторонние договоры.

Abstract.

This article comprehensively analyzes modern methods for resolving

international trade disputes. The legal and practical aspects of various approaches to resolving
complex and cross-border commercial disputes arising in the context of global economic
integration, such as national courts, international arbitration, mediation, and international

commercial courts, were examined. The World Trade Organization’s dispute resolution system

and its current crisis situation, as well as alternative mechanisms, including ISDS and
international commercial courts, were analyzed. The development of international arbitration
and dispute resolution infrastructure in the context of Uzbekistan, including the Tashkent
International Arbitration Center and new legislative framework, was also reviewed. Special
attention was given to the role of digital technologies and online dispute resolution methods.

226

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Keywords:

Dispute resolution mechanisms, arbitration, mediation, negotiations,

multilateral agreements.

Introduction:

Tobora globallashib borayotgan jahon iqtisodiyoti va xalqaro savdo

hajmining doimiy o‘sishi transchegaraviy tijorat nizolarining sezilarli darajada ko‘payishiga olib
keldi. Jahon savdo tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, 2023

-yilda jahon savdosi hajmi 32 trillion

AQSH dollarini tashkil etib, bu nizolar sonining mutanosib ravishda oshishini anglatadi

1

.

An’anaviy milliy sud tizimlari xalqaro tijorat nizolarini hal qilishda bir qator

cheklovlarga duch kelmoqda, chunki ular asosan ichki qonunchilik tamoyillarini qo‘llaydi va
xalqaro tijorat huquqining murakkab masalalarini hal etishda zarur ixtisoslikka ega bo‘lmasligi

mumkin.

Bu muammolar nizolarni hal qilishning muqobil usullari rivojlanishiga turtki bo‘ldi.

Xalqaro arbitraj, mediatsiya, xalqaro tijorat sudlari va raqamli nizolarni hal qilish (ODR)

kabi zamonaviy usullar global savdo nizolarini hal etishda muhim rol o‘ynamoqda. 2019

-yildan

buyon Jahon savdo tashkiloti doirasidagi nizolarni hal etish tizimining to‘xtab qolishi muqobil

mexanizmlarning ahamiyatini yanada oshirdi.

2

.

O‘zbekiston Respublikasida ham bu yo‘nalishdagi islohotlar jadal sur’atlar bilan amalga

oshirilmoqda. 2018-yilda Toshkent xalqaro arbitraj markazining (TIAC) tashkil etilishi

3

va 2021-

yilda "Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida"gi qonunning qabul qilinishi mamlakatning xalqaro

arbitraj infratuzilmasini mustahkamlashga qaratilgan muhim qadamlar hisoblanadi

4

.

Methods:

Ushbu maqolaning maqsadi xalqaro savdoda nizolarni hal qilishning

zamonaviy usullarini chuqur tahlil qilish va O‘zbekiston Respublikasining ushbu sohadagi

imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Tezis obyekti sifatida xalqaro arbitraj, mediatsiya, xalqaro
tijorat sudlari va nizolarni raqamli hal etish tizimlari tanlangan. Mazkur tezis qiyosiy-huquqiy va
empirik tahlil usullari asosida amalga oshirildi. Tezis metodologiyasi ikkita asosiy tarkibiy
qismdan iborat: nazariy-huquqiy tahlil va amaliy vaziyatni baholash.

Nazariy-huquqiy tahlil doirasida 1958 yilgi Nyu-York konvensiyasi

5

, YUNSITRAL

Model qonuni

6

va 2019 yilgi Singapur konvensiyasi

7

kabi xalqaro-

huquqiy hujjatlar o‘rganildi.

Shuningdek, Singapur xalqaro tijorat sudi (SICC), Niderlandiya tijorat sudi (NCC) va boshqa

yetakchi institutlarning me’yoriy bazasi tahlil qilindi.

Qiyosiy-huquqiy usul yordamida turli mamlakatlarning nizolarni hal qilish tizimlarining

o‘ziga xos xususiyatlari o‘rganildi. Xususan, Singapur, Niderlandiya, Gonkong va

Shveysariyaning arbitraj va sud tizimlari qiyosiy tahlil etildi.

Empirik tahlil usuli yordamida Toshkent xalqaro arbitraj markazi, Gonkong xalqaro

arbitraj markazi (HKIAC) va Singapur xalqaro arbitraj markazining (SIAC) statistik

1

Jahon Savdo Tashkiloti. Jahon savdo statistikasi hisoboti.

–

Jeneva: JST nashriyoti, 2024.

–

245 b.

2

Pauwelyn J. JST Apellyatsiya organi inqirozi: huquqiy va siyosiy tahlil // Xalqaro iqtisodiy huquq jurnali.

–

2020.

–

T. 23.

–

№ 3. –

B. 667-689.

3

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-noyabrdagi "Toshkent xalqaro arbitraj markazini tashkil etish

to'g'risida"gi qarori // O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to'plami.

–

2018.

–

№ 45. –

1085-modda.

4

O'zbekiston Respublikasining "Xalqaro tijorat arbitraji to'g'risida"gi qonuni

5

Chet ellik arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish to'g'risidagi konventsiya (Nyu-York, 1958)

6

UNCITRAL xalqaro tijorat arbitraji bo'yicha namuna qonuni

7

Mediatsiya natijasida erishilgan xalqaro nizolarni hal etish kelishuvlari to'g'risidagi BMT konventsiyasi (Singapur

konventsiyasi, 2019)

227

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

ma’lumotlari o‘rganildi. 2015

-2024-yillar uchun arbitraj ishlari statistikasi, nizolarni hal qilish

muddatlari va xarajatlari bo‘yicha ma’lumotlar tahlil qilindi.

Results:

Xalqaro arbitraj global nizolarni hal qilishda eng ko‘p qo‘llaniladigan usul

bo‘lib qolmoqda. Xalqaro savdo palatasi (ICC) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023

-yilda 1061 ta yangi

arbitraj ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, bu 2022

-

yilga nisbatan 8 foizga ko‘pdir

8

. Arbitrajning asosiy

afzalliklari neytrallik, maxfiylik, moslashuvchanlik va xalqaro e’tirofdan iborat.

Nyu-York konvensiyasi doirasida arbitraj qarorlarini tan olish darajasi 90 foizdan yuqori.
Bu arbitrajni nizolarni hal qilishning deyarli eng ishonchli usuliga aylantiradi. London,

Singapur, Gonkong, Parij va Stokgolm eng yirik arbitraj markazlari sifatida qaraladi

9

.

Zamonaviy arbitraj amaliyotida quyidagi tendensiyalar kuzatilmoqda. Birinchidan,

arbitraj muhokamasining murakkabligi ortib bormoqda. Arbitraj ishining o‘rtacha qiymati 2020

-

yilda 65 million AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lsa, 2023

-

yilda bu ko‘rsatkich 89 million

dollarga yetdi

10

. Ikkinchidan, arbitraj jarayonlarida raqamli texnologiyalarni qo‘llash

kengaymoqda. COVID-

19 pandemiyasidan so‘ng virtual tinglovlar odatiy holga aylandi.

Uchinchidan, tezlashtirilgan arbitraj (expedited arbitration) usullaridan foydalanish

ko‘paymoqda. SIAC ma’lumotlariga ko‘ra, 2023

-yilda tezlashtirilgan arbitraj ishlarining ulushi

35 foizni tashkil etdi

11

. Mediatsiya xalqaro savdo nizolarini hal qilishning arbitrajdan keyingi

ikkinchi eng mashhur usulidir. 2019 yilgi Singapur konvensiyasi mediatsiya to‘g‘risidagi

bitimlarni xalqaro miqyosda tan olish uchun huquqiy asos yaratdi

12

. Konvensiya 2020 yil

sentyabr oyida kuchga kirdi va hozirda 56 ta davlat tomonidan imzolangan..

Mediatsiyaning asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat. Birinchidan, vaqtni tejash -

mediatsiya jarayoni o‘rtacha 2

-6 oy, arbitraj esa 12-18 oy davom etadi. Ikkinchidan, xarajatlarni

qisqartirish - mediatsiya xarajatlari arbitraj xarajatlaridan 70-80 foizga kam. Uchinchidan,
munosabatlarni saqlab qolish - mediatsiya jarayonida tomonlar kelgusida hamkorlik qilish
imkoniyatini saqlab qoladilar

13

.

Singapur xalqaro mediatsiya markazi (SIMC) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023

-yilda

mediatsiya orqali hal etilgan nizolarning 85 foizi tomonlarning to‘liq roziligi bilan

yakunlangan

14

. Ushbu ko‘rsatkich mediatsiyaning samaradorligini tasdiqlaydi.

Discussion:

Raqamli nizolarni hal etish (ODR) zamonaviy tehnologiyalar asosida

nizolarni hal etishning eng innovatsion usulidir. ODR tizimi arbitraj, mediatsiya va sudlov

elementlarini birlashtirib, to’liq raqamli formatda nizolarni hal etish imkonini beradi

15

.

ODR ning asosiy komponentlari quyidagilardan iborat: avtomatlashtirilgan muzokaralar,

onlayn mediatsiya, virtual arbitraj va sun’iy intellekt yordamida qaror qabul qilish.

8

Xalqaro Tijorat Palatasining 2023-yilgi arbitraj statistikasi

9

Born G. Xalqaro tijorat arbitraji. 3-nashr.

–

London: Kluwer huquq xalqaro, 2021.

10

Blackaby N., Partasides C. Arbitraj ishlarining murakkabligi va qiymati dinamikasi // Arbitraj xalqaro.

–

2024.

–

T. 40.

–

№ 2.

11

Singapur xalqaro arbitraj markazi. Yillik hisobot 2023.

–

Singapur: SIAC, 2024.

12

Schnabel T. Singapur mediatsiya konventsiyasi: xalqaro mediatsiyada yangi bosqich // Nizolarni hal etish jurnali.

–

2020.

–

T. 75.

–

№ 4.

13

Alexander N. Xalqaro tijorat mediatsiyasi: nazariya va amaliyot. 2-nashr.

–

Gonkong: Kluwer huquq Osiyo, 2022.

14

Singapur xalqaro mediatsiya markazi. Faoliyat hisoboti 2023.

–

Singapur: SIMC, 2024.

15

Katsh E., Rabinovich-Einy O. Raqamli adolat: texnologiya va nizolar interneti.

–

Oksford: Oksford universiteti

matbuoti, 2017.

228

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

ODR ning afzalliklari shundan iboratki, birinchidan, past xarajatlar

–

an’anaviy usullarga

nisbatan 90% gacha tejash. Ikkinchidan, tezkorlik

–

oddiy nizolar bir necha soat ichida hal

etiladi.

Uchinchidan, mavjudlik

–

24/7 rejimida ishlash imkoniyati

16

.

COVID-

19 pandemiyasi ODR rivojlanishiga kuchli turtki berdi. Jahon bo’ylab ko’plab

sudlar majburiy ravishda raqamli formatga o’tdi va bu tajriba ijobiy baholan di

17

.

O‘zbekiston Respublikasida arbitraj tizimining rivojlanishi 2018

-yildan boshlangan

islohotlar bilan bog’liq. Toshkent Xalqaro Arbitraj Markazi (TIAC) ning tashkil etilishi bu

boradagi eng muhim voqea hisoblanadi.

TIAC ning asosiy yutuqlari quyidagilarni o’z ichiga oladi. Birinchidan, nol administrativ

to’lov tizimi joriy etildi, bu xalqaro amaliyotda juda kam uchraydi. Ikkinchidan, 100% virtual

formatda ish yuritish tizimi yaratildi. Uchinchidan, xalqaro standartlarga mos arbitraj qoidalari

ishlab chiqildi. To’rtinchidan, yuqori malakali xalqaro arbitrlar paneli tuzildi

18

.

TIAC statistikasiga ko’ra, 2019

-

2024 yillar oralig’ida 32 ta arbitraj ishi ko’rib chiqildi,

ularning o’rtacha qiymati 2.5 million AQSh dollarini tashkil etdi

19

. Bu ko’rsatkichlar TIAC ning

tobora ko’proq tan olinayotganini tasdiqlaydi.

2021-

yilda qabul qilingan "Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida"gi qonun O‘zbekistonda

arbitraj sohasini yanada rivojlantirishga xizmat qildi. Qonun UNCITRAL Model qonuni asosida

ishlab chiqildi va xalqaro standartlarga to’liq mos keladi.

Xalqaro savdoda nizolarni hal etish usullari doimiy evolyutsiya jarayonida. An’anaviy

arbitrajning ustunligi saqlanayotgan bo’lsa

-da, mediatsiya, xalqaro tijorat sudlari va ODR kabi

yangi usullar tobora ko’proq e’tiborni jalb qilmoqda.

Arbitrajning asosiy muammolaridan biri apellyatsiya imkoniyatining cheklanganligi

hisoblanadi. Bu borada xalqaro tijorat sudlari muhim ustunlikka ega, chunki ular to’liq sud

tizimining bir qismi sifatida apellyatsiya mexanizmini taklif etadi. SICC tajribasi shuni

ko’rsatdiki, arbitraj va sudlovning gibrid modeli ko’plab nizolar uchun optimal yechim bo’la

oladi

20

.

ODR ning keng tarqalishi traditional nizolarni hal etish tizimlariga jiddiy ta’sir

ko’rsatmoqda. Sun’iy intellekt va mashinali o‘rganish algoritmlari oddiy nizolarni avtomatik hal
etish imkonini beradi, bu esa insoniy resurslarni murakkab ishlar uchun yo’naltirish imkonini

yaratadi.

O‘zbekiston kontekstida muhim savol –

qaysi yondashuv eng maqbul ekanligidir. TIAC

ning muvaffaqiyati shuni ko’rsatdiki, mamlakat xalqaro arbitraj markaziga aylanish salohiyatiga
ega. Lekin xalqaro tijorat sudi yaratish ham istiqbolli yo’nalish bo’la oladi.

Biroq, qator muammolar ham mavjud. Birinchidan, malakali kadrlar yetishmasligi.
Xalqaro arbitraj sohasida ish yuritish uchun maxsus bilim va tajriba talab etiladi.

16

Cortés P. Onlayn nizolarni hal etish: iste'molchi nizolari uchun yangi paradigma // Kompyuter va huquq jurnali. –

2022.

–

T. 45.

–

№ 3.

17

Schultz T. COVID-19 va raqamli arbitraj: pandemiya ta'siri // Arbitraj xalqaro.

–

2021.

–

T. 37.

–

№ 4.

18

Toshkent xalqaro arbitraj markazi. Faoliyat hisoboti 2019-2024.

–

Toshkent: TIAC, 2024.

19

Toshkent

xalqaro

arbitraj

markazi.

Statistik

ma'lumotlar

2024.

[Elektron

resurs].

URL:

https://www.tiac.uz/statistics

20

Rajah V. Gibrid nizolarni hal etish: arbitraj va sudlovning kombinatsiyasi // Singapur akademik huquq jurnali.

–

2024.

–

T. 36.

229

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Ikkinchidan, qonunchilik bazasini yanada takomillashtirish zarurati. Uchinchidan,

xalqaro tan olish va ishonch darajasini oshirish kerak.

Conclusion:

Bu muammolarni hal etish uchun kompleks yondashuv zarur. Ta’lim

dasturlarini rivojlantirish, xalqaro ekspertlar bilan hamkorlik kengaytirish, texnik infratuzilmani
zamonaviylashtirish kabi chora-tadbirlar amalga oshirilishi kerak.

Xalqaro savdoda nizolarni hal qilish usullari murakkab va dinamik tizimni tashkil etadi.

Arbitraj o’z ustuvorligini saqlasar

-da, mediatsiya, xalqaro tijorat sudlari va ODR kabi

yangi usullar tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bu usullarning har biri o‘ziga xos afzallik
va kamchiliklarga ega bo’lib, turli turdagi nizolar uchun turlicha maqbuldir.

O‘zbekiston Respublikasi uchun eng muhim vazifa –

bu usullarning barchasini

muvozanatli rivojlantirish va mamlakatni mintaqaviy arbitraj markazi qilishdir. TIAC ning

muvaffaqiyati shuni ko’rsatdiki, bu maqsad erishish mumkin.

Kelgusida quyidagi yo’nalishlar ustuvor ahamiyatga ega: TIAC faoliyatini yanada

kengaytirish va uning xalqaro obro’sini oshirish, xalqaro tijorat sudi yaratish imkoniyatini
o‘rganish, ODR tizimlarini rivojlantirish va joriy etish, malakali kadrlar tayyorlash, qonunchilik

bazasini takomillashtirish.

Bu chora-

tadbirlarning amalga oshirilishi O‘zbekistonni xalqaro arbitraj va

mediatsiyaning mintaqaviy markazi qilish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni osonlashtirish va
mamlakatning xalqaro iqtisodiy aloqalarini mustahkamlash imkonini beradi.

REFERENCES

1.

Jahon Savdo Tashkiloti. Jahon savdo statistikasi hisoboti.

–

Jeneva: JST nashriyoti, 2024.

–

245 b.

2.

Pauwelyn J. JST Apellyatsiya organi inqirozi: huquqiy va siyosiy tahlil // Xalqaro iqtisodiy
huquq jurnali.

–

2020.

–

T. 23.

–

№ 3. –

B. 667-689.

3.

O‘zbekiston

Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-noyabrdagi "Toshkent xalqaro arbitraj

markazini tashkil etish to‘g‘risida"gi qarori // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari
to’plami. –

2018.

–

№ 45. –

1085-modda.

4.

O‘zbekiston Respublikasining "Xalqaro tijorat arbitraji to‘g‘risida"gi qonuni // O‘zbekiston

Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi.

–

2021.

–

№ 8. –

802-modda.

5.

Chet ellik arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish to‘g‘risidagi konventsiya (Nyu

-York,

1958) // BMT shartnomalar to’plami. –

1959.

–

T. 330.

–

B. 3-39.

6.

UNCITRAL xalqaro tijorat arbitraji bo’yicha namuna qonuni (2006

-

yilda o’zgartirilgan) //

UNCITRAL yilnomasi.

–

2006.

–

T. 37.

–

B. 117-178.

7.

Mediatsiya natijasida erishilgan xalqaro nizolarni hal etish kelishuvlari to‘g‘risidagi BMT

konventsiyasi (Singapur konventsiyasi, 2019) // BMT hujjati A/73/496.

8.

Menon S. Singapur xalqaro tijorat sudi: xalqaro tijorat nizolarini hal etishning yangi
paradigmasi // Singapur huquq jurnali.

–

2015.

–

T. 27.

–

B. 1-25.

9.

Kruisinga S. Niderlandiya tijorat sudi: kontinental Yevropa huquq tizimida innovatsiya //
Gollandiya xalqaro huquq sharhi.

–

2019.

–

T. 66.

–

№ 2. –

B. 143-167.

10.

Smart N. Gonkong arbitrajining o‘sishi: Osiyo

-Tinch okeani mintaqasida arbitraj markazi

// Gonkong huquqchisi.

–

2023.

–

T. 53.

–

№ 3. –

B. 78-95.

230

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

11.

Xalqaro Tijorat Palatasining 2023-yilgi arbitraj statistikasi // ICC arbitraj byulleteni.

–

2024.

–

T. 35.

–

№ 1. –

B. 12-28.

12.

Born G. Xalqaro tijorat arbitraji. 3-nashr.

–

London: Kluwer huquq xalqaro, 2021.-1250 b.

13.

Blackaby N., Partasides C. Arbitraj ishlarining murakkabligi va qiymati dinamikasi //
Arbitraj xalqaro.

–

2024.

–

T. 40.

–

№ 2. –

B. 234-251.

14.

Singapur xalqaro arbitraj markazi. Yillik hisobot 2023.

–

Singapur: SIAC, 2024.

–

89 b.

15.

Schnabel T. Singapur mediatsiya konventsiyasi: xalqaro mediatsiyada yangi bosqich //
Nizolarni hal etish jurnali.

–

2020.

–

T. 75.

–

№ 4. –

B. 441-467.

16.

Alexander N. Xalqaro tijorat mediatsiyasi: nazariya va amaliyot. 2-nashr.

–

Gonkong:

Kluwer huquq Osiyo, 2022.

–

456 b.

17.

Singapur xalqaro mediatsiya markazi. Faoliyat hisoboti 2023.

–

Singapur: SIMC, 2024.

–

67 b.

18.

Katsh E., Rabinovich-Einy O. Raqamli adolat: texnologiya va nizolar interneti.

–

Oksford:

Oksford universiteti matbuoti, 2017.

–

298 b.

19.

Cortés P. Onlayn nizolarni hal etish: iste’

molchi nizolari uchun yangi paradigma //

Kompyuter va huquq jurnali.

–

2022.

–

T. 45.

–

№ 3. –

B. 234-256.

20.

Schultz T. COVID-

19 va raqamli arbitraj: pandemiya ta’siri // Arbitraj xalqaro. –

2021.

–

T. 37.

–

№ 4. –

B. 445-467.

21.

Toshkent xalqaro arbitraj markazi. Faoliyat hisoboti 2019-2024.

–

Toshkent: TIAC, 2024.

–

112 b.

22.

Toshkent xalqaro arbitraj markazi. Statistik ma’lumotlar 2024. [Elektron resurs]. URL:

https://www.tiac.uz/statistics

(murojaat sanasi: 15.03.2025).

23.

Rajah V. Gibrid nizolarni hal etish: arbitraj va sudlovning kombinatsiyasi // Singapur
akademik huquq jurnali.

–

2024.

–

T. 36.

–

B. 234-267.