2025
JUNE
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 6
497
ROLANDIK EPILEPSIYA (BECTS): BOLALAR ORASIDA ENG KO‘P UCHRAYDIGAN
YENGIL EPILEPSIYA TURINING KLINIK VA ELEKTROENSEFALOGRAFIK
XUSUSIYATLARI
Ma’rufjon Muxtarov Erkinjon o‘g‘li
NURMED klinika, Andijon viloyati Andijon shahar
https://doi.org/10.5281/zenodo.15771820
Annotatsiya.
Rolandik epilepsiya yoki bening epiliptik tutqanoq sindromi bolalik davridagi
eng keng tarqalgan yengil epilepsiya turi hisoblanadi. Bu turdagi epilepsiya asosan 3–13 yosh
oralig‘idagi sog‘lom rivojlanayotgan bolalarda uchraydi va ko‘pincha balog‘at yoshiga kelib o‘z-
o‘zidan yo‘qoladi. Ushbu ishda rolandik epilepsiyaning klinik ko‘rinishlari va elektroensefalografik
(EEG) xususiyatlari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Rolandik epilepsiya, BECTS, bolalar, EEG, klinik belgilari.
Asosiy qism:
Rolandik epilepsiya, yoki BECTS (Benign Epilepsy with Centrotemporal
Spikes), asosan 3–13 yosh oralig‘idagi sog‘lom rivojlangan bolalarda uchraydi. Klinik jihatdan bu
turdagi tutqanoq og‘iz, til, yonoq yoki tomoq atrofida karash, qaltirash va og‘zidan so‘lak oqishi
bilan boshlanishi mumkin. Ko‘pincha tutqanoqlar uyqu vaqtida yoki tongda sodir bo‘ladi va qisqa
davom etadi. Ba'zi holatlarda bolaning nutqi vaqtincha to‘xtaydi yoki og‘zida "xiralik" seziladi, bu
holat “rolandik” hududdagi disfunktsiya bilan bog‘liq. Aksariyat hollarda bolalar hushini
yo‘qotmaydi, bu esa BECTSning benign (yengil) tur ekanini ko‘rsatadi.
Rolandik epilepsiyada EEG tahlili muhim diagnostik vosita hisoblanadi. Ko‘pchilik
bemorlarda centrotemporal (Rolandik) sohalarda maksimal bo‘lgan "spike-and-wave" tipidagi
paroksizmal to‘lqinlar kuzatiladi. Bu to‘lqinlar ayniqsa uyqu davrida kuchayadi, aynan shuning
uchun uyqudagi EEG tavsiya etiladi. Interiktal (tutqanoq orasidagi) davrda bu o‘zgarishlar
asimptomatik bo‘lishi mumkin, ammo ular tashxis qo‘yishda muhim rol o‘ynaydi. EEGda
aniqlangan centrotemporal o‘choqli o‘zgarishlar BECTSni boshqa epilepsiya sindromlaridan
farqlashga yordam beradi.
Rolandik epilepsiyaning prognozi odatda ijobiy bo‘lib, aksariyat bolalarda o‘smirlik davrida
tutqanoqlar to‘xtaydi. Uzoq muddatli nevrologik oqibatlar kamdan-kam uchraydi, ammo ayrim
holatlarda o‘rganishda qiyinchiliklar yoki diqqat yetishmovchiligi kuzatilishi mumkin. Davolash
har doim ham talab qilinmaydi, ayniqsa tutqanoqlar kam uchrasa va yengil bo‘lsa. Ammo tez-tez va
og‘ir tutqanoqlar bo‘lsa, antiepileptik davo (masalan, levetirasetam, karbamazepin) qo‘llaniladi.
Rivojlanayotgan bolalar uchun davolashning individual yondashuv asosida olib borilishi muhim
hisoblanadi.
Metodlar:
Tadqiqot davomida 6–12 yoshdagi 20 nafar bolalar o‘rganildi. Ular klinik
simptomlari, nevrologik tekshiruvlari va EEG natijalari asosida tahlil qilindi. EEG ro‘yxatga olish
20-40 daqiqa davomida, uyg‘oqlik va uyqu holatida amalga oshirildi.
Natijalar:
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, bemorlarning asosiy qismi tunda yuzaga keluvchi
qisqa muddatli tutqanoqlar bilan namoyon bo‘ldi. EEGda markaziy–temporar sohalarda rolandik
sepkilar (spike-wave) kuzatildi. Aksariyat holatlarda tutqanoqlar yengil shaklda kechgan va bola
ongini yo‘qotmagan.
2025
JUNE
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 6
498
Xulosa:
Rolandik epilepsiya — bolalarda uchraydigan yengil va o‘tkinchi epilepsiya turi
bo‘lib, unga xos klinik va EEG belgilari asosida erta tashxis qo‘yish mumkin. Vaqtida aniqlansa,
bu holat maxsus davolashni talab qilmaydi va ko‘pincha o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.
REFERENCES
1.
Karimov, A. A., & O‘razalieva, M. R. (2019). Epilepsiya kasalligining klinik shakllari va
diagnostikasi. Toshkent: O‘zME nashriyoti.
2.
Qodirova, Z. M. (2021). Pediatriyada tutqanoqli sindromlar va ularning differensial
diagnostikasi. Samarqand: Tibbiyot Akademiyasi Nashriyoti.
3.
Panayiotopoulos, C. P. (2007). The Epilepsies: Seizures, Syndromes and Management.
Oxfordshire: Bladon Medical Publishing.
4.
Wirrell, E. C. (2005). Benign Epilepsy with Centrotemporal Spikes. Epilepsia, 46(Suppl.
10), 41–45.
5.
Kramer, U., & Sagi, L. (2009). Benign Childhood Epilepsy with Centrotemporal Spikes
(Rolandic Epilepsy): Clinical and EEG Features. Neurologic Clinics, 27(4), 883–898.
6.
Sánchez Fernández, I., Loddenkemper, T., & Peters, J. M. (2012). Electroencephalography
and neuroimaging in benign epilepsy with centrotemporal spikes. Pediatric Neurology,
46(4), 217–223.
