Authors

  • Sherali Ummatkulov

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.120081

Keywords:

kiberxavfsizlik intellektual mulk mualliflik huquqi kompyuter jinoyatlari kontrafakt mahsulotlar tijorat siri.

Abstract

Kiberjinoyatchilik va intellektual mulk tushunchalari bugungi global raqamli iqtisodiyotda o‘zaro chambarchas bog‘liq mavzularga aylangan. Raqamli texnologiyalarning shiddatli taraqqiyoti bir tomondan innovatsiyalar va bilimlarga asoslangan iqtisodiy o‘sishga turtki bermoqda, ikkinchi tomondan esa axborot makonida yangi turdagi jinoyatlar hamda intellektual mulk huquqlarini buzish xavflarini keltirib chiqarmoqda. Xususan, internet va kompyuter tarmoqlarining keng tarqalishi turli kiberjinoyatlar – xakerlik hujumlari, onlayn firibgarliklar, zararli dasturlar tarqatish – kabi salbiy hodisalarni vujudga keltirdi. Ushbu ilmiy tahlilda kiber jinoyatchilikning tushunchasi va zamonaviy ko‘rinishlari, intellektual mulk huquqlariga qarshi sodir etilayotgan asosiy kiber jinoyatlar va ularning oqibatlari, global va mintaqaviy miqyosdagi joriy tendensiyalar hamda statistik ma’lumotlar, O‘zbekiston Respublikasining bu boradagi tajribasi va duch kelayotgan muammolari, intellektual mulkni muhofaza qilishdagi xalqaro mexanizmlar hamda yaqin-yillarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan yangi tahdidlar va ularga qarshi strategiyalar ketma-ket yoritib beriladi. Har bir bo‘limda mavzuga oid muhim fakt va dalillar keltirilib, ilmiy manbalardan olingan ma’lumotlar bilan mustahkamlangan. Mazkur masala nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarbligi bois, tahlil yakunida umumiy xulosalar va muammoni hal etishga doir tavsiyalar ham taqdim etiladi.

References

O‘zbekiston Respublikasi “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi Qonuni. (1996-yil, 20-iyul). O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami.

O‘zbekiston Respublikasi “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni. (2022-yil, 15-dekabr). O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami.

Jahon Intellektual Mulk Tashkiloti (WIPO). WIPO Intellectual Property Handbook: Policy, Law and Use. Geneva: WIPO, 2020.

OECD/EUIPO (2021). Trends in Trade in Counterfeit and Pirated Goods. OECD Publishing, Paris.

INTERPOL. Intellectual Property Crime and Organized Crime. 2023-yilgi hisobot. www.interpol.int

United States Trade Representative (USTR). 2023 Special 301 Report. Washington, D.C.

FBI (Federal Bureau of Investigation). Cybercrime Threats Report. 2022.

European Union Intellectual Property Office (EUIPO). Online Copyright Infringement in the European Union. 2022.

Bently, L., & Sherman, B. (2014). Intellectual Property Law (4th ed.). Oxford University Press.

Dinstein, Y. (2019). Cyber War and International Law. Cambridge University Press.

Ismatov, A. (2021). “Raqamli iqtisodiyotda intellektual mulkni huquqiy himoya qilishning dolzarb masalalari.” Yuridik fanlar jurnalining maxsus soni, Toshkent Davlat Yuridik Universiteti.

Ummatov, A. (2020). “O‘zbekiston Respublikasida kiberjinoyatlarga qarshi kurashish mexanizmlari.” O‘zbekiston huquqi, №3.

World Economic Forum. Global Cybersecurity Outlook 2023. Davos, Switzerland.

UNODC (2022). Cybercrime and Intellectual Property Rights: Global Challenges and International Responses. United Nations Office on Drugs and Crime.

Yuldashev, Sh. (2022). “Kiberjinoyatlar va intellektual mulk huquqlari: dolzarb tahlil.” Iqtisodiyot va huquq ilmiy jurnali, №2.