433
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
AYDAR-
ARNASOY KO‘LLAR TIZIMIDAGI OQ SLANI (SANDER LUCIOPERCA)
MORFOMETRIK BELGILARINING QISYOSIY TAHLILI
Nabi Yarashovich Azizov
O‘zR FA Zoologiya instituti, Toshkent.
https://doi.org/10.5281/zenodo.16494742
Annotatsiya.
Maqolada Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimidagi oq slaning tashqi
morfologiyasi va morfometriyasining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqotlarimiz natijasida
Sharqiy Arnasoy va Tuzkon ko‘llarining oq slalari bir
-biridan tanasining 10 ta belgisi va
boshining 1 ta belgisi, Sharqiy Arnasoy va Aydarko‘l slalari esa mos ravishda 4 va 6 ta belgisi
bilan farqlanishi aniqlangan. Tuzkon va Aydarko‘l ko‘llari slalari o‘rtasidagi farq tanasining 9
ta belgisi va boshning 4 ta belgisida aniqlangan.
Kalit so‘zlar:
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi, Sharqiy Arnasoy, Tuzkon, Aydarko‘l, oq sla,
morfometrik belgilar.
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ МОРФОМЕТРИЧЕСКИХ ПРИЗНАКОВ СУДАКА
(SANDER LUCIOPERCA) АЙДАР
-
АРНАСОЙСКОЙ СИСТЕМЫ ОЗЕР
Аннoтация.
В статье приводится сравнительный анализ внешней морфологии и
морфометрии судака Айдар
-
Арнасайской системы озер. В результате наших
исследований установлено, что судаки озер Восточный Арнасай и Тузкан отличается
друг от друга по 10 признаками тела и 1 признаку головы, судаки Восточного Арнасая и
Айдаркуль соответственно –
4 и 6. Различия между судаками озера Тузкан и Айдарколь
обнаружено по 9 признаками тела и 4 признакам головы.
Ключевые слова:
Айдар
-
Арнасайская система озер, Восточный Арнасай, Тузкан,
Айдаркуль, судак, морфометрические признаки.
COMPARATIVE ANALYSIS OF MORPHOMETRIC CHARACTERISTICS OF
PIKEPERCH (SANDER LUCIOPERCA) FROM THE AYDAR-ARNASAY LAKE
SYSTEM
Abstract.
The article provides a comparative analysis of the external morphology and
morphometry of pike perch in the Aydar-Arnasay system of lakes. As a result of our research, it
was found that pike perches of lakes East Arnasay and Tuzkan differ from each other in 10 div
signs and 1 head sign, pike perches of East Arnasay and Aydarkul, respectively - 4 and 6.
Differences between the pike perches of Lake Tuzkan and Aydarkul were found in 9 features of
the div and 4 features of the head.
Keywords:
Aydar-Arnasay Lake System, Eastern Arnasay, Tuzkan, Aydarkul, pike
perches, morphometric characters.
Oq sla (
Sander lucioperca
Linnaeus 1758) Yevropa va Osiyoning chuchuk suv
havzalarida, Boltiq, Qora, Azov, Kaspiy va Orol dengizlari, Amudaryoning quyi oqimi,
Sirdaryoning quyi va o‘rta oqimida keng tarqalgan [3, 8, 14]. Markaziy Osiyoning ko‘plab suv
havzalariga (Issiqko‘l, Balxash, Biyliko‘l ko‘llari, Degrez, Janubiy Surxon, Uchqizil,
Qayroqqum, Chordara suv omborlari va boshq.) iqlimlashtirigan [1, 2, 4, 6, 13]. Aydar-Arnasoy
ko‘llar tizimiga Chordara suv ombori orqali o‘tgan [7].
Ma’lumki oq sla muhim ovlanish ahamiyatiga ega, yirik yirtqich baliq bo‘lib, ko‘p
miqdorda kichik va kam qiymatli baliqlarini iste’mol qilish orqali turlarning sonini tartibga
soladi va suv havzalarida biomeliorativ funksiyalardan birini bajaradi [6, 9, 11, 12].
434
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
Shu nuqtai nazardan, oq slaning morfologik va biologik xususiyatlarini o‘rganish katta
amaliy ahamiyat kasb etadi.
Material va metodlar.
Oq sla bo‘yicha materiallar 2020
-2024-yillarning mart-may
oylarida Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimidan (Sharqiy Arnasoy, Tuzkon, Aydarko‘l ko‘llari)
to‘plangan. Baliqlarni ovlash kataklari 35
-
65 mm bo‘lgan to‘rlar yordamida amalga oshirildi.
Baliq namunalarini o‘lchash
-hisoblash ishlari I.F.
Pravdin [10] bo‘yicha olib borildi.
Baliqlarning meristik va plastik belgilarini o‘lchash ishlari tabiiy sharoitlarda tutilgan
hamda laboratoriya sharoitida 4% formalinda fiksatsiya qilingan baliqlarda olib borildi. Plastik
belgilarning ko‘rsatkichlari baliqlarning tana (
l
) va bosh (
c
) uzunliklariga nisbatan foiz hisobida
keltirilgan.
Meristik va plastik belgilarni ifodalashda ularning quyidagi qisqartmalaridan
foydalanildi:
D
1
–
birinchi yelka suzgich qanoti;
D
2
–
ikkinchi yelka suzgich qanoti
A
–
anal
suzgich qanoti;
l.l.
–
yon chizig‘idagi tangachalar;
sp.br.
–
jabra ustunchalari;
vert.
–
umurtqalari;
l
–
baliq tanasining uzunligi;
c
–
bosh uzunligi;
ao
–
tumshuq uzunligi;
o
–
ko‘z
diametri;
po
–
ko‘z orti qismi
;
hc
–
bosh balandligi;
io
–
peshona kengligi;
lmx
–
yuqori jag‘
uzunligi;
lmd
–
pastki jag‘ uzunligi;
H
–
tananing balandligi;
h
–
dum o‘qining balandligi;
aD
–
antedorsal masofa;
pD
–
postdorsal masofa;
lca
–
dum o‘qining uzunligi
;
lD
1
–
birinchi yelka
suzgichi asosining uzunligi;
hD
1
–
birinchi yelka suzgichi balandligi;
lD
2
–
ikkinchi yelka
suzgichi asosining uzunligi;
hD
2
–
ikkinchi yelka suzgichi balandligi;
lA
–
anal suzgichi
asosining uzunligi;
hA
–
anal suzgichi balandligi;
lP
–
ko‘krak suzgichi uzunligi
;
lV
–
qorin
suzgichi uzunligi;
lC
–
dum suzgichi uzunligi;
PV
–
ko‘krak va qorin suzgichi oralig‘idagi
masofa;
VA
–
qorin va anal suzgichi oralig‘idagi
masofa.
Morfometrik belgilarni statistik tahlil qilishda ularning o‘lchamlarini chegaralari (
Lim.
),
o‘rtacha ko‘rsatkichi (
M
), va xatoligi (
m
), o‘rtacha kvadratik og‘ish (
), dispersiya (
S
2
),
variatsiya koeffitsiyenti (
Cv%
) va belgilar o‘rtasidagi farqlar (
t
st
) hisoblab chiqildi [5].
Natijalar va ularning muhokamasi.
L.S. Berg [3] ma’lumotlari bo‘yicha oq slaning
meristik belgilari quyidagicha ifodalanadi:
D
1
XIII-XVII,
D
2
I-III 19-24,
A
II-III (10) 11-13 (14),
l.l.
80-97,
sp.br.
10-16,
vert.
45-47 ta.
A.A. Amanov [1] oq silaning quyidagi meristik belgilarini keltiradi:
D
1
XIII-XV,
D
2
II-
III 20-22,
A
III 11-12,
l.l.
83-103,
sp.br.
10-13 ta.
U.T.
Mirzayev [6] O‘zbekistonning janubiy suv havzalaridagi oq slaning meristik
belgilarini quyidagicha tavsiflaydi:
D
1
XII-XV,
D
2
II-III 19-23,
A
II-III 10-13,
l.l.
86-103,
sp.br.
10-16,
vert.
41-45 ta.
Bizning ma’lumotlar bo‘yicha oq slaning meristik belgilarining ko‘rsatkichlari
quyidagicha tavsiflanadi (Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi bo‘yicha umumlashtirilgan ma’lumot):
birinchi yelka suzgich qanotidagi shu’lalar soni –
XII-XV ta, ikkinchi yelka suzgich qanotida
–
II-III 20-23 ta, anal suzgich qanotida
–
II-III 10-13
tani tashkil qiladi. Yon chizig‘idagi
tangachalari soni 89-103
(o‘rtacha
92,65
±
0,26) ta, jabra ustunchalarining soni 10-14
(11,72
±
0,08) ta, umurtqalar soni 43-46 (44,44
±
0,07) ta.
Oq slasining tanasi cho‘zilgan, uncha baland emas, yon tomonidan qisilgan, mayda,
mahkam o‘rnashgan ktenoid tangachalar bilan qoplangan. Tanasining maksimal balandligi tana
uzunligining 15,2-25,8
%ni tashkil qiladi. Boshi uchli, cho‘zilgan bo‘lib, uzunligi tana
balandligidan katta. Tumshug‘i boshining
17,8-26,7%ni tashkil etadi.
Og‘zi katta, tomog‘i tor,
jag‘laridagi tishlari bir qator bo‘lib joylashgan.
435
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
Qopqog‘ining orqa chetida tishchalar, pastida tikanchalar mavjud. Yonoqlarining yuqori
qismi tangachalar bilan qoplangan. Antedorsal masofa tana uzunligining 27,0-33,8%ni,
postdorsal
–
37,2-46,6% tashkil qiladi.
Tanasining yuqori qismi yashil-kulrang, qorin qismi
–
oq rangda. Yon tomonlarida har xil
shakldagi 8-12 ta jigarrang-
qora rangdagi ko‘ndalang chiziqlar mavjud. Yelka va dum
suzgichida kichik qatorlardan iborat dog‘lari bor. Ko‘krak, qorin va anal suzgichlari sarg‘ish,
yelka suzgichlari kulrang-
sariq rangda, ko‘p hollarda och kulrang rangga ega [7].
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimidagi oq slaning morfologik belgilari ko‘rsatkichlari 1
-
jadvalda keltirilgan.
1-jadval
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi oq slasining morfologik belgilari ko‘rsatkichlari
(umumlashtirilgan ma’lumot,
n
=128)
Belgilar
Lim.
M±m
S
2
Cv, %
SL, mm
20,5-51,1
35,31
±
0,57
6,51
42,45
18,45
Meristik belgilar
D
1
ХII
-XV
13,49
±
0,06
0,68
0,47
5,09
D
2
II-III 20-23
21,05
±
0,07
0,88
0,77
4,18
A
II-III 10-13
11,54
±
0,06
0,75
0,56
6,51
l.l.
89-103
92,65
±
0,26
3,00
9,03
3,24
sp.br.
10-14
11,72
±
0,08
0,93
0,88
8,00
vert.
43-46
44,44
±
0,07
0,81
0,65
1,82
Plastik belgilar
c/l
24-31
27,29
±
0,13
1,51
2,29
5,55
ao/l
4,7-7,8
6,11
±
0,05
0,59
0,35
9,73
o/l
2,2-5,0
3,34
±
0,04
0,50
0,25
15,23
po/l
14,5-18,9
16,96
±
0,08
0,94
0,89
5,57
hc/l
12,0-15,9
13,92
±
0,06
0,76
0,58
5,49
io/l
3,3-5,6
4,03
±
0,03
0,40
0,16
9,93
lmx/l
7,9-12,1
9,95
±
0,06
0,73
0,54
7,42
lmd/l
9,7-13,6
12,18
±
0,07
0,83
0,69
6,82
H/l
15,2-25,8
20,33
±
0,20
2,31
5,36
11,39
h/l
6,4-10,2
7,93
±
0,06
0,68
0,47
8,66
aD/l
27,0-33,8
29,82
±
0,10
1,13
1,28
3,79
pD/l
37,2-46,6
42,04
±
0,13
1,56
2,46
3,73
lca/l
14,6-24,3
19,82
±
0,18
2,12
4,50
10,70
lD
1
/l
18,0-27,6
23,49
±
0,16
1,86
3,46
7,92
hD
1
/l
8,9-16,8
11,40
±
0,11
1,29
1,66
11,31
lD
2
/l
19,6-28,7
24,17
±
0,14
1,61
2,59
6,66
hD
2
/l
9,9-15,9
12,20
±
0,11
1,31
1,71
10,73
lA/l
9,2-14,5
11,59
±
0,09
1,09
1,19
9,41
hA/l
10,3-16,5
12,70
±
0,11
1,24
1,54
9,78
lP/l
12,4-17,1
14,45
±
0,09
1,09
1,19
7,56
lV/l
11,7-19,0
14,70
±
0,13
1,53
2,35
10,44
PV/l
4,6-9,2
6,37
±
0,08
0,95
0,91
15,02
436
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
VA/l
24,2-36,5
31,65
±
0,22
2,52
6,36
7,97
ao/c
17,8-26,7
22,37
±
0,15
1,71
2,93
7,65
o/c
9,0-16,6
12,21
±
0,13
1,51
2,29
12,40
po/c
53,8-70,7
62,20
±
0,26
3,00
9,04
4,83
hc/c
42,9-62,1
51,16
±
0,36
4,09
16,78
8,00
io/c
11,6-20,4
14,81
±
0,15
1,76
3,12
11,92
lmx/c
28,0-54,4
42,55
±
0,49
5,63
31,75
13,24
lmd/c
29,0-50,6
38,76
±
0,39
4,45
19,80
11,48
1-
jadval tahliliga ko‘ra, oq sla plastik belgilarining aksariyat qismi katta
o‘zgaruvchanlikni namoyon etishi kuzatildi. Tahlillarga ko‘ra
o/l, H/l, lca/l, hD
1
/l, hD
2
/l, lV/l,
PV/l,
ao/c, io/c, lmx/c, lmx/c
belgilar yuqori o‘zgaruvchan,
ao/l, io/l, lmx/l,
h/l, lD
1
/l, lA/l, hA/l,
lP/l, VA/l, ao/c, hc/c
o‘rtacha o‘zgaruvchan, qolganlari esa kam o‘zgaruvchan belgilar ekanligi
aniqlandi.
A.A. Amanov [1], U.T.
Mirzayev [6] oq sla urg‘ochilari erkaklaridan tana balandligi va
ventroanal masofa bo‘yicha farqlanishini o‘z tadqiqotlarida keltirib o‘tishgan.
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi oq slasining erkak va urg‘ochilari o‘rtasidagi farqlarning
mavjudligini aniqlash maqsadida ularning morfometrik belgilarini o‘zaro solishtirdik. Olingan
natijalarga ko‘ra ularning urg‘ochilari erkaklaridan
H/l
,
h/l, hD
2
/l,
hA/l, VA/l
belgilarining
kattaligi va ko‘z diametrining (
o/l; o/c
) kichikligi bilan farq qilishini aniqladik (2-jadval).
2-jadval
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi oq sla balig‘i erkak va urg‘ochilarining morfometrik
belgilarini solishtirma tahlili
Belgilar
Urg‘ochi baliqlar (I,
n=
73)
Erkak baliqlar (II,
n=
56)
t
st
Lim.
M±m
Lim.
M±m
I-II
l, mm
20,5-51,1
37,58
±
0,74
21,5-48,7
32,44
±
0,73
-
Plastik belgilar
c/l
24,1-30,1
27,15
±
0,18
24,0-31,0
27,48
±
0,18
1,21
ao/l
4,7-7,8
6,04
±
0,06
4,7-7,4
6,18
±
0,07
1,26
o/l
2,4-5,0
3,26
±
0,06
2,2-4,7
3,44
±
0,06
2,09*
po/l
14,5-18,9
16,96
±
0,11
14,7-18,6
16,93
±
0,11
0,24
hc/l
12,0-15,9
13,88
±
0,09
12,6-15,7
13,95
±
0,09
0,39
io/l
3,3-5,0
4,03
±
0,04
3,5-5,6
4,01
±
0,05
0,41
lmx/l
8,4-12,1
10,05
±
0,08
7,9-11,1
9,80
±
0,09
1,95
lmd/l
9,8-13,6
12,26
±
0,09
9,7-13,4
12,06
±
0,12
1,44
H/l
16,9-25,8
21,62
±
0,22
15,2-23,7
18,60
±
0,21
9,88*
h/l
6,4-10,2
8,15
±
0,08
6,9-8,6
7,64
±
0,06
4,53*
aD/l
27,3-33,3
29,74
±
0,12
27,0-33,8
29,92
±
0,16
0,86
pD/l
37,2-46,6
42,21
±
0,19
38,7-46,3
41,80
±
0,19
1,53
lca/l
14,6-24,1
19,88
±
0,23
14,8-24,3
19,68
±
0,30
0,65
lD
1
/l
18,0-27,6
23,48
±
0,22
19,5-26,1
23,45
±
0,23
0,23
hD
1
/l
8,9-16,8
11,36
±
0,16
9,3-14,5
11,46
±
0,15
0,41
lD
2
/l
19,6-28,7
24,05
±
0,21
21,3-26,4
24,29
±
0,16
0,73
hD
2
/l
9,9-14,6
11,99
±
0,14
10,0-15,9
12,48
±
0,18
2,16*
437
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
lA/l
9,7-14,5
11,54
±
0,12
9,2-14,1
11,62
±
0,14
0,34
hA/l
10,3-16,5
12,88
±
0,16
10,5-15,3
12,45
±
0,12
2,03*
lP/l
12,417,1-
14,39
±
0,12
12,5-17,1
14,49
±
0,15
0,44
lV/l
11,7-17,4
14,66
±
0,17
11,8-19,0
14,75
±
0,21
0,28
PV/l
4,6-9,2
6,48
±
0,11
5,0-8,1
6,23
±
0,11
1,43
VA/l
24,2-36,5
32,16
±
0,31
27,7-35,6
30,91
±
0,28
2,97*
ao/c
18,8-26,7
22,25
±
0,20
17,8-26,2
22,49
±
0,23
0,69
o/c
9,0-16,6
11,95
±
0,17
9,0-16,1
12,53
±
0,20
2,14*
po/c
54,3-70,7
62,53
±
0,38
53,8-67,2
61,68
±
0,35
1,72
hc/c
43,9-62,1
51,32
±
0,51
42,9-57,5
50,89
±
0,48
0,66
io/c
12,0-19,2
14,90
±
0,18
11,6-20,4
14,66
±
0,26
0,85
lmx/c
30,8-54,4
43,07
±
0,67
28,0-52,4
41,71
±
0,72
1,48
lmd/c
30,2-50,6
39,32
±
0,50
29,0-47,8
38,04
±
0,60
1,62
Izoh:
Bu va shunga o‘xshash jadvallarda * bilan belgilar bo‘yicha aniqlangan farqlar
keltirilgan
(
P
≤ 0,05).
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi oq sla balig‘ining morfometrik belgilarining solishtirma
tahlili 3-jadvallarda keltirilgan.
3-jadval
Aydar-
Arnasoy ko‘llar tizimi oq sla balig‘ining morfometrik belgilarini solishtirma tahlili
Belgilar
Sh. Arnasoy
(I)
Tuzkon
(II)
Aydarko‘l
(III)
t
st
M±m
(
n=
43)
M±m
(
n=
39)
M±m
(
n=
46)
I-II
I-III
II-III
l, mm
37,8
±
1,05
34,4
±
0,65
33,7
±
1,06
-
-
-
Plastik belgilar
c/l
26,7
±
0,13
26,5
±
0,24
28,4
±
0,18
0,75
7,61*
6,56*
ao/l
5,9
±
0,07
5,9
±
0,07
6,3
±
0,10
0,59
2,86*
3,31*
o/l
3,2
±
0,07
3,0
±
0,06
3,6
±
0,06
1,78
4,37*
6,49*
po/l
17,1
±
0,10
16,3
±
0,10
17,2
±
0,16
5,86*
0,42
4,62*
hc/l
14,1
±
0,12
14,0
±
0,11
13,5
±
0,08
0,85
4,15*
3,39*
io/l
4,2
±
0,06
4,0
±
0,05
3,7
±
0,04
1,87
6,27*
4,69*
lmx/l
10,1
±
0,09
9,6
±
0,13
10,0
±
0,10
3,04*
0,79
2,27*
lmd/l
12,1
±
0,09
12,2
±
0,11
12,1
±
0,15
1,05
0,42
0,36
H/l
21,7
±
0,33
19,4
±
0,28
19,7
±
0,33
5,11*
4,11*
0,70
h/l
8,2
±
0,09
7,7
±
0,11
7,8
±
0,09
3,02*
2,63*
0,60
aD/l
29,4
±
0,16
29,6
±
0,17
30,3
±
0,16
0,65
3,69*
2,94*
pD/l
41,4
±
0,23
42,5
±
0,16
42,1
±
0,26
4,01*
2,21*
1,23
lca/l
19,2
±
0,28
20,5
±
0,30
19,7
±
0,34
3,12*
1,21
1,61
lD
1
/l
22,8
±
0,21
24,2
±
0,20
23,5
±
0,35
4,81*
1,70
1,69
hD
1
/l
10,9
±
0,21
11,4
±
0,15
11,8
±
0,19
1,54
2,81*
1,58
lD
2
/l
24,1
±
0,20
24,3
±
0,20
24,0
±
0,30
0,67
0,26
0,77
hD
2
/l
12,2
±
0,20
11,9
±
0,19
12,3
±
0,19
0,80
0,46
1,29
lA/l
10,8
±
0,12
11,7
±
0,14
12,1
±
0,16
4,77*
6,05*
1,50
hA/l
12,8
±
0,21
12,8
±
0,13
12,4
±
0,19
0,03
1,52
1,81
lP/l
13,8
±
0,12
14,5
±
0,09
14,8
±
0,20
4,14*
4,03*
1,41
438
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
lV/l
13,1
±
0,12
15,2
±
0,10
15,6
±
0,22
12,66*
9,38*
1,38
PV/l
5,9
±
0,09
6,1
±
0,17
6,9
±
0,12
1,28
6,55*
3,71*
VA/l
31,6
±
0,25
31,8
±
0,47
31,5
±
0,41
0,39
0,14
0,44
ao/c
22,4
±
0,24
22,3
±
0,25
22,3
±
0,28
0,09
0,27
0,18
o/c
12,1
±
0,24
11,5
±
0,20
12,8
±
0,19
1,74
2,39
4,65*
po/c
64,3
±
0,29
61,6
±
0,49
60,6
±
0,39
4,73*
7,47
1,68
hc/c
53,1
±
0,51
53,1
±
0,60
47,6
±
0,34
0,05
9,00*
8,13*
io/c
15,9
±
0,23
15,4
±
0,20
13,2
±
0,16
1,36
9,40*
8,71*
lmx/c
44,9
±
0,42
45,9
±
0,65
37,3
±
0,74
1,33
8,70*
8,53*
lmd/c
38,3
±
0,45
36,9
±
0,72
40,7
±
0,70
1,70
2,82*
3,77*
Oq sla tanasining 23 ta va boshining 7 ta morfometrik belgilari bo‘yicha Sharqiy Arnasoy
va Tuzkon ko‘li baliqlari o‘rtasida tanasining 10 ta va boshining 1 ta belgisi bo‘yicha farqlar
aniqlandi. Sharqiy Arnasoy va Aydarko‘l oq slasining ko‘rsatkichlarini solishtirganimizda
farqlar baliq tanasining 14 ta belgisida va boshning 6 ta belgisida namoyon bo‘ldi. Tuzkon ko‘li
va Aydarko‘l oq slasi o‘zaro tanasining 9 ta belgisi va boshning 4 ta belgisi bilan farqlanishi
aniqlandi (3-jadval).
Xulosalar.
Oq slaning plastik belgilarining variatsiya koeffitsiyenti 3,73-15,23 foizgacha
o‘zgarib turishi, shundan,
o/l, H/l, lca/l, hD
1
/l, hD
2
/l, lV/l, PV/l,
ao/c, io/c, lmx/c, lmx/c
belgilar
yuqori o‘zgaruvchan,
ao/l, io/l, lmx/l,
h/l, lD
1
/l, lA/l, hA/l, lP/l, VA/l, ao/c, hc/c
belgilar o‘rtacha
o‘zgaruvchan,
c/l, po/l, hc/l, lmd/l, aD/l, pD/l, lD
2
/l, po/c
belgilar kam o‘zgaruvchanlikka ega
ekanligi aniqlandi. Urg‘ochi va erkak baliqlar o‘rtasidagi farqlar
H/l
,
h/l, hD
2
/l,
hA/l, VA/l
belgilarda namoyon bo‘ldi. Sharqiy Arnasoy va Tuzkon ko‘llarining oq slalari bir
-biridan
tanasining 10 ta belgisi va boshining 1 ta belgisi, Sharqiy Arnasoy va Aydarko‘l slalari esa mos
ravishda 4 va 6 ta belgisi bilan farqlanishi aniqlandi. Tuzkon va Aydarko‘l ko‘llari slalari
o‘rtasidagi farq tanasining 9 belgisi va boshning 4 ta belgisida namoyon bo‘ldi.
REFERENCES
1.
Amanov A.A. Ekologiya rib vodoemov yuga Uzbekistana i sopredelnix respublik.
–
Tashkent: Fan, 1985.
–
S. 119-124 [Rus tilida].
2.
Amanov A.A., Xolmatov N.M., Sibirseva L.K. Akklimatizirovannie ribi vodoyomov
Uzbekistana.
–
Tashkent: Fan. UzSSR. 1990.
–
116 s [Rus tilida].
3.
Berg L.S. Ribi presnix vod SSSR i sopredelnix stran.
–
M.-L.: Izd. AN SSSR, 1949. Chast
3.
–
S. 1019-1028 [Rus tilida].
4.
Kamilov G.K. Ribi i biologicheskie osnovi riboxozyaystvennogo osvoeniya vodoxranilish
Uzbekistana.
–
Tashkent: Fan, 1973.
–
234 s [Rus tilida].
5.
Lakin G.F. Biometriya. Uchebnoe posobie dlya biol. spets. vuzov. 4-ye izd.
–
Moskva,
1990.
–
352 s [Rus tilida].
6.
Mirzaev U.T. Morfoekologicheskie osobennosti akklimatizirovannogo sudaka v
irrigatsionnix vodoemax yuga Uzbekistana: Avtoref. diss. … kand. biol. nauk. –
Tashkent:
Institut zoologii AN RUz, 1994.
–
24 s [Rus tilida].
7.
Mirzaev U.T., Azizov N.Ya. Aydarko‘l ko‘li oq sla (
Sander lucioperca
) balig‘ining
morfologik xususiyatlari // O‘zbekiston zoologiya fani: hozirgi zamon muammolari va
rivojlanish istiqbollari: IV Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari (17-18
noyabr 2022 yil).
–
Toshkent: Fan, 2022.
–
B. 207-211.
439
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 7
8.
Nikolskiy G.V. Ribi Aralskogo morya. // Byul. MOIP.
–
M., 1940. Nov. ser. Otd. zool.
Vip.1.
–
216 s [Rus tilida].
9.
Popova O.A. Rol xishnix rib v ekosistemax // Izmenchivost rib presnovodnix ekosistem.
–
M.: Nauka, 1979.
–
S. 13-47 [Rus tilida].
10.
Pravdin I.F. Rukovodstvo po izucheniyu rib.
–
M.: Pishevaya promishlennost, 1966.
–
375
s [Rus tilida].
11.
Reshetnikov Yu.S. Izmenchivost rib i ekologicheskoe prognozirovanie // Izmenchivost rib
presnovodnix ekosistem. M.: Nauka, 1979.
–
S. 5-12 [Rus tilida].
12.
Reshetnikov Yu.S., Popova O.A., Sterligova O.P. i dr. Izmenenie strukturi ribnogo
naseleniya evtrofiruemogo vodoema.
–
M.: Nauka, 1982.
–
248 s [Rus tilida].
13.
Ribi Kazaxstana. V 5-ti t. T. 4: Vyunovie, Somovie, Aterinovie, Treskovie, Kolyushkovie,
Iglovie, Okunevie, Bichkovie, Kerchakovie / Mitrofanov V.P., Dukravets G.M. i dr.
–
Alma-Ata: Nauka, 1989 (312 s.)
–
S. 202-265 [Rus tilida].
14.
Kottelat M., Freyhof J., Handbook of European freshwater fishes. Publications Kottelat,
Cornol and Freyhof, Berlin. 2007.
–
646 pp.
