ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
57
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SUB’YEKTLARINI
QO‘LLAB-QUVVATLASHNI TAKOMILLASHTIRISH
(AT “XALQ BANKI” MISOLIDA)
Isroilov Jamshid Inomovich
O‘zbekiston Respublikasi Bank-Moliya Akademiyasi magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17273674
Annotatsiya.
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va xususiy
tadbirkorlikni rivojlantirish jarayonlarining iqtisodiy ahamiyati, ularni moliyaviy jihatdan
qo‘llab-quvvatlashning hozirgi holati va istiqbollari AT “Xalq banki” misolida tahlil qilingan.
Tadqiqot davomida kichik biznes sub’yektlariga ko‘rsatilayotgan kredit, mikromoliyaviy
va maslahat xizmatlarining samaradorligi baholanib, mavjud muammolar hamda ularni
bartaraf etish yo‘llari o‘rganilgan. Maqolada, shuningdek, Xalq banki faoliyatida kichik
tadbirkorlikni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni raqamlashtirish, mikrokreditlash tizimini
soddalashtirish va xalqaro tajribalar asosida yangi moliyaviy instrumentlarni joriy etish
bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalari kichik biznesni rivojlantirishda bank-
moliya tizimining rolini kuchaytirish, iqtisodiy faollikni oshirish va bandlikni ta’minlashga
xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar:
kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash,
kreditlash, raqamli moliya, Xalq banki, innovatsion xizmatlar.
IMPROVING SUPPORT FOR SMALL BUSINESSES AND PRIVATE
ENTREPRENEURSHIP (ON THE EXAMPLE OF JSC "XALQ BANKI")
Abstract.
This article analyzes the economic significance of the processes of developing
small businesses and private entrepreneurship in the Republic of Uzbekistan, the current state
and prospects of their financial support using the example of JSC "Xalq Bank". During the study,
the effectiveness of credit, microfinance and advisory services provided to small businesses was
assessed, existing problems and ways to eliminate them were studied. The article also puts
forward proposals for digitizing financial support for small businesses in the activities of Xalq
Bank, simplifying the microcredit system and introducing new financial instruments based on
international experience. The results of the study serve to strengthen the role of the banking and
financial system in the development of small businesses, increase economic activity and ensure
employment.
Keywords:
small business, private entrepreneurship, financial support, lending, digital
finance, Xalq Bank, innovative services.
KIRISH
Bugungi globallashuv va raqobat sharoitida kichik biznes hamda xususiy tadbirkorlik
milliy iqtisodiyotning eng muhim tarmoqlaridan biri sifatida shakllanmoqda. Ushbu soha nafaqat
iqtisodiy o‘sishning drayveri, balki aholining bandligini ta’minlash, daromad manbalarini
kengaytirish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda ham hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar ham aynan
tadbirkorlik muhitini yaxshilash, kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash hamda xususiy sektorning
yalpi ichki mahsulotdagi ulushini oshirishga qaratilgan.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
58
So‘nggi yillarda davlat tomonidan kichik biznesni rivojlantirish uchun keng ko‘lamli
chora-tadbirlar amalga oshirildi. Jumladan, soliq yukini kamaytirish, kredit resurslariga kirish
imkoniyatlarini kengaytirish, subsidiya va grant mexanizmlarini joriy etish, shuningdek,
tadbirkorlik sub’yektlari uchun soddalashtirilgan hisobot tizimlarini yaratish bu sohani yangi
bosqichga olib chiqmoqda. Prezidentimiz Sh.M. Mirziyoyev ta’kidlaganidek,
“Kichik biznesni
qo‘llab-quvvatlash — iqtisodiy o‘sishning va xalq farovonligining eng muhim kafolatidir”
.
Tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishda bank-moliya tizimining o‘rni beqiyosdir. Chunki
kichik biznes sub’yektlari ko‘pincha o‘z faoliyatini kengaytirish, yangi texnologiyalarni joriy
etish yoki ish o‘rinlarini yaratish uchun zarur moliyaviy resurslarni banklar orqali oladi. Shu
nuqtai nazardan, O‘zbekistonning yetakchi moliyaviy institutlaridan biri bo‘lgan AT “Xalq
banki” kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni moliyaviy jihatdan qo‘llab-quvvatlashda faol
ishtirok etib kelmoqda. Bankning iqtisodiy strategiyasi “Har bir tashabbus – yangi imkoniyat”
tamoyiliga asoslanib, mikrokreditlash, ayollar va yoshlar tadbirkorligini moliyalashtirish, hamda
ijtimoiy-iqtisodiy loyihalarni kreditlash orqali keng ko‘lamli natijalarga erishmoqda.
Shu bilan birga, kichik biznes sub’yektlarini qo‘llab-quvvatlash tizimida ayrim
muammolar ham mavjud: kreditlash jarayonlarining murakkabligi, kafolat va garov
mexanizmlarining yetarli darajada moslashmaganligi, moliyaviy savodxonlikning pastligi hamda
raqamli texnologiyalarning to‘liq joriy etilmaganligi shular jumlasidandir. Ushbu holatlar kichik
tadbirkorlikning barqaror rivojlanishiga to‘sqinlik qilmoqda va bank tizimi oldiga yangi
vazifalarni qo‘ymoqda.
Shu bois, mazkur maqola kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’yektlarini qo‘llab-
quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish, xususan AT “Xalq banki” misolida bu
yo‘nalishdagi amaliy tajribani tahlil qilish hamda uni yanada samarali qilish bo‘yicha ilmiy
asoslangan takliflarni ishlab chiqishga qaratilgan.
Maqolaning asosiy maqsadi — kichik biznes sub’yektlarini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
tizimining hozirgi holatini baholash, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish
yo‘llarini taklif etishdir. Shuningdek, maqolada xalqaro tajriba asosida Xalq banki faoliyatini
yanada samarali tashkil etish, raqamli moliyaviy yechimlarni kengaytirish va tadbirkorlikni
rivojlantirishda bankning rolini mustahkamlashga alohida e’tibor qaratiladi.
METODOLOGIYA
Mazkur tadqiqot kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’yektlarini moliyaviy qo‘llab-
quvvatlash tizimini chuqur o‘rganish, ularning iqtisodiyotdagi rolini baholash va AT “Xalq
banki” misolida amaliy mexanizmlarni tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqot jarayonida nazariy
yondashuvlar bilan bir qatorda, amaliy natijalarga asoslangan tahlil usullari ham keng qo‘llanildi.
Shu orqali nafaqat mavjud holat o‘rganildi, balki bank tizimida kichik biznesni qo‘llab-
quvvatlashning yangi, zamonaviy mexanizmlarini taklif etish imkoniyati yaratildi.
Tadqiqotda tizimli va kompleks yondashuv asos qilib olindi. Kichik biznesni moliyaviy
qo‘llab-quvvatlash iqtisodiyot tizimining tarkibiy qismi sifatida baholanib, u bank sektorining
umumiy barqarorligiga bevosita ta’sir etuvchi omil sifatida o‘rganildi. Tadqiqot jarayoni uch
bosqichda amalga oshirildi: birinchi bosqichda — kichik biznesni moliyalashtirishga oid
iqtisodiy nazariyalar, xalqaro tajribalar va milliy qonun hujjatlari tahlil qilindi; ikkinchi
bosqichda — AT “Xalq banki”ning 2022–2024-yillardagi amaliy faoliyati, xususan kredit
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
59
portfeli, kichik tadbirkorlarga ajratilgan mablag‘lar, qaytarilish ko‘rsatkichlari o‘rganildi;
uchinchi bosqichda esa — olingan ma’lumotlar asosida qiyosiy, statistik va empirik tahlillar
o‘tkazilib, natijalar iqtisodiy nuqtayi nazardan izohlandi.
Tadqiqotning obyekti O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni
moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimi bo‘lib, predmeti esa — AT “Xalq banki” tomonidan ushbu
soha sub’yektlariga ko‘rsatilayotgan kredit, mikromoliyaviy va maslahat xizmatlarining
samaradorligini oshirish mexanizmlaridir.
Mazkur tanlov mamlakatda tadbirkorlikni rivojlantirishdagi bank sektorining yetakchi
rolini ochib berish va mavjud tajribani takomillashtirish zaruratidan kelib chiqadi.
Tadqiqotning ma’lumotlar bazasi asosan AT “Xalq banki”ning 2022–2024-yillardagi
rasmiy yillik hisobotlari, Markaziy bank statistik to‘plamlari hamda O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining PF–60 (2022-yil 28-yanvar) va PQ–377 (2023-yil 15-may) qarorlari asosida
shakllantirildi. Shuningdek, Jahon banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (EBRD), OECD
kabi xalqaro moliyaviy institutlarning kichik biznesni moliyalashtirish bo‘yicha hisobotlari ham
muhim manba sifatida qo‘llanildi. Bundan tashqari, iqtisodiy sohada olib borilgan ilmiy
maqolalar, doktorlik dissertatsiyalari va tahliliy nashrlar natijalardan foydalanildi.
Tadqiqot davomida bir nechta tahliliy usullar uyg‘un tarzda qo‘llanildi. Xususan, qiyosiy
tahlil yordamida O‘zbekiston tajribasi Janubiy Koreya, Germaniya va Polsha kabi rivojlangan
mamlakatlardagi kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash amaliyotlari bilan taqqoslandi. Statistik
tahlil usuli asosida Xalq bankining kichik biznes kreditlari hajmi, o‘sish sur’atlari, ayollar va
yoshlar tadbirkorligi uchun ajratilgan mablag‘lar hajmi, ularning qaytarilish darajasi o‘rganildi.
Sotsiologik yondashuv esa amaliy natijalarning ijtimoiy bahosini aniqlash imkonini berdi
— buning uchun Xalq bankining ayrim filiallari mijozlari o‘rtasida so‘rov o‘tkazilib, ularning
bank xizmatlari sifati, kredit olish shartlari va foiz stavkalari bo‘yicha fikrlari tahlil qilindi.
ADABIYOTLAR SHARHI
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish masalasi iqtisodiy nazariya va
amaliyotda eng muhim yo‘nalishlardan biri sifatida ko‘plab mahalliy va xorijiy olimlarning ilmiy
izlanishlarida keng yoritilgan. Ushbu bo‘limda mazkur yo‘nalishdagi nazariy qarashlar, xalqaro
tajribalar hamda O‘zbekiston iqtisodiy siyosatida olib borilayotgan islohotlarga oid adabiyotlar
tahlil qilinadi.
Dastlab, kichik biznesni rivojlantirish nazariyasi klassik iqtisodchilar qarashlaridan
shakllangan. A. Smit, D. Rikardo va J. Shumpeterlar o‘z asarlarida kichik ishlab chiqarish
sub’yektlarining iqtisodiy tizimdagi o‘rni, ularning raqobatni kuchaytirish va innovatsiyalarni
joriy etishdagi ahamiyatini ta’kidlaganlar. Shumpeter “innovatsion tadbirkorlik” tushunchasini
kiritib, kichik biznesni yangi g‘oya va texnologiyalarni hayotga tatbiq etuvchi asosiy kuch
sifatida talqin etgan. Zamonaviy iqtisodchilar, jumladan P. Drucker (2008) kichik biznesni
iqtisodiy o‘sishning “yashirin lokomotivi” sifatida baholagan. Unga ko‘ra, tadbirkorlik faqat
foyda olish vositasi emas, balki yangi qiymat yaratish mexanizmidir.
Xalqaro moliya institutlarining tadqiqotlari ham bu yo‘nalishda muhim o‘rin tutadi. Jahon
banki (World Bank, 2023) o‘zining “SME Finance in Developing Economies” nomli hisobotida
rivojlanayotgan davlatlarda kichik biznes sub’yektlari iqtisodiyotning 60–70 foizini tashkil
etishini, biroq ularning 40 foizdan ortig‘i yetarli moliyaviy resurslardan foydalana olmasligini
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
60
qayd etadi. Shu sababli Jahon banki, Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) va OECD (2023)
tomonidan ishlab chiqilgan “Financing SMEs and Entrepreneurs” dasturlari orqali kichik biznes
uchun soddalashtirilgan kredit kafolatlari, raqamli moliyaviy xizmatlar va startap qo‘llab-
quvvatlash platformalari joriy etilgan. Bu tajribalar O‘zbekiston uchun ham dolzarb bo‘lib, bank
tizimi orqali moliyaviy inklyuziyani kengaytirish zaruratini ko‘rsatadi.
Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (EBRD, 2022) esa o‘z hisobotida kichik biznesni
qo‘llab-quvvatlashda bank sektorining barqarorligi, kredit risklarini sug‘urtalash va raqamli bank
xizmatlarining joriy etilishi asosiy omillar ekanini ta’kidlaydi. Unga ko‘ra, Yevropa
mamlakatlarida kichik biznes uchun kredit stavkalari o‘rtacha 4–6% atrofida bo‘lib, davlat
kafolat fondlari orqali kredit riskining 50 foizgacha bo‘lgan qismi qoplanadi.
Bu amaliyot O‘zbekiston uchun ham mos bo‘lib, kichik tadbirkorlar uchun kreditga kirish
imkoniyatlarini kengaytirish nuqtayi nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi.
Mahalliy olimlar ham ushbu sohada salmoqli ilmiy izlanishlar olib borganlar.
Abdurahmonov Q.X. (2021) o‘zining “Bank tizimida kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-
quvvatlash mexanizmlari” nomli asarida kichik biznesni kreditlashda bank kapitalining
yetarliligi, risk baholash tizimi va foiz siyosatini muvofiqlashtirish zarurligini asoslab bergan.
Karimov B.B. (2022) esa mikrokreditlash tizimini rivojlantirish va innovatsion moliyaviy
xizmatlarni joriy etish orqali banklarning kichik biznes bilan ishlash samaradorligini oshirish
yo‘llarini ko‘rsatib o‘tgan.
Shuningdek, Tursunov A.X. (2020) kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashda davlat va
xususiy sektor hamkorligining roliga urg‘u beradi. Unga ko‘ra, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
mexanizmlari samarali ishlashi uchun banklar bilan bir qatorda, sug‘urta kompaniyalari,
investitsiya fondlari va lizing tashkilotlari o‘rtasida o‘zaro integratsiya zarur. Rasulov M. (2021)
esa O‘zbekiston sharoitida tadbirkorlikni rivojlantirishda hududiy omillarning ahamiyatiga
to‘xtalib, mintaqalar kesimida bank kredit resurslari notekis taqsimlanayotganini qayd etadi.
Davlat siyosatiga oid adabiyotlarda ham kichik biznesning o‘rni keng yoritilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–60-son Farmoni (2022-yil 28-yanvar)
“Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi”da kichik biznesni rivojlantirish davlat iqtisodiy
siyosatining ustuvor yo‘nalishi sifatida belgilanib, 2026-yilga qadar kichik biznesning YaIMdagi
ulushini 50 foizdan oshirish vazifasi qo‘yilgan. PQ–377-son Qaror (2023-yil 15-may) esa
banklar orqali tadbirkorlik sub’yektlarini kreditlashni soddalashtirish, garov talablarini
yumshatish va kafolat jamg‘armalari faoliyatini kuchaytirishga qaratilgan. Ushbu hujjatlar kichik
biznesni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy asoslarini mustahkamlab, banklar zimmasiga muhim
mas’uliyat yuklaydi.
Xalq banki faoliyati bo‘yicha adabiyotlar ham kichik biznesni moliyalashtirishdagi
tajribaning amaliy ahamiyatini ochib beradi. Bankning 2022–2024-yillar yillik hisobotlarida
kichik biznes kredit portfeli 30 foizdan ortiq o‘sganligi, ayollar tadbirkorligini moliyaviy
qo‘llab-quvvatlash dasturlari kengayganligi va “Xalq Business” raqamli platformasining joriy
etilishi qayd etilgan. Bu ma’lumotlar Xalq bankining kichik biznesni barqaror rivojlantirishdagi
faol ishtirokini tasdiqlaydi.
Adabiyotlarni tahlil qilish natijasida aniqlanishicha, xalqaro manbalarda kichik biznesni
rivojlantirishda raqamli texnologiyalar, moliyaviy inklyuziya va davlat kafolatlari tizimiga katta
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
61
e’tibor qaratilgan bo‘lsa, mahalliy adabiyotlarda asosan kreditlash jarayonlari, garov siyosati va
byurokratik to‘siqlarni kamaytirish masalalari ustuvor yo‘nalish sifatida o‘rganilgan. Shu bois,
O‘zbekiston tajribasida mavjud siyosiy-huquqiy asoslarni xalqaro tajribalar bilan
uyg‘unlashtirish kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashning yangi bosqichiga olib chiqadi.
TAHLIL VA NATIJALAR
O‘zbekiston iqtisodiyotida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’yektlarini qo‘llab-
quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida so‘nggi yillarda sezilarli
natijalarni berdi. Shu jarayonda tijorat banklari, ayniqsa AT “Xalq banki” kichik biznesni
moliyaviy rag‘batlantirishda, mikrokreditlar ajratishda va tadbirkorlik tashabbuslarini
moliyalashtirishda yetakchi o‘rin egallab kelmoqda.
AT “Xalq banki” o‘z faoliyatini “Har bir tashabbus – yangi imkoniyat” tamoyili asosida
tashkil etib, kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’yektlarini qo‘llab-quvvatlashni strategik
ustuvor yo‘nalish sifatida belgilagan. 2022–2024-yillar davomida bank tomonidan kichik biznes
sohasiga ajratilgan kreditlar hajmi muntazam oshib borgan bo‘lib, bu bankning iqtisodiyotdagi
faol ishtirokini ko‘rsatadi.
1-jadval.
AT “Xalq banki” tomonidan kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichlari
(2022–2024-yillar)
Ko‘rsatkichlar
2022
2023
2024 (I yarim
yillik)
O‘sish
sur’ati (%)
Kichik biznes kreditlari hajmi (mlrd so‘m)
5 800
7 200
4 150
+28,0
Mikrokreditlar soni (mingta)
45
52
28
+15,5
Ayollar tadbirkorligiga ajratilgan mablag‘ (mlrd
so‘m)
1 200
1 750
1 000
+45,8
Yangi ish o‘rinlari soni
21 000
25 300
15 200
+20,4
Kredit qaytarilish darajasi (%)
94,2
95,6
96,1
+2,0
Manba: AT “Xalq banki” yillik hisobotlari (2022–2024).
Jadval ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, so‘nggi uch yil ichida bank tomonidan kichik
biznes sub’yektlariga ajratilgan mablag‘lar hajmi 28 foizga oshgan. Kredit qaytarilish
darajasining 96 foizga yetgani esa bank xizmatlarining samaradorligi va mijozlar ishonchining
ortayotganidan dalolat beradi.
AT “Xalq banki” kredit portfelining asosiy qismi kichik ishlab chiqarish, xizmat
ko‘rsatish va qishloq xo‘jaligi sohalariga yo‘naltirilgan. Shu bilan birga, ayollar va yoshlar
tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash dasturlari bank siyosatining muhim tarkibiy qismiga aylangan.
2-jadval.
Kichik biznes kreditlarining tarmoqlar bo‘yicha taqsimoti (2024-yil I yarim yillik,
mlrd so‘mda)
Tarmoq nomi
Kredit hajmi
Ulushi (%)
Ishlab chiqarish
1 850
44,6
Xizmat ko‘rsatish sohasi
1 200
28,9
Qishloq xo‘jaligi
780
18,8
Savdo va logistika
320
7,7
Jami
4 150
100
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
62
Manba: AT “Xalq banki” tahliliy ma’lumotlari, 2024.
Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, ishlab chiqarish sohasi kreditlashning asosiy
yo‘nalishi bo‘lib qolmoqda. Bu esa bankning iqtisodiyotning real sektorini qo‘llab-
quvvatlashdagi ustuvor pozitsiyasini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, xizmat ko‘rsatish sohasiga
ajratilgan
kreditlar
ulushining
o‘sib
borayotgani
iqtisodiy
diversifikatsiyaning
mustahkamlanayotganini bildiradi.
O‘zbekiston iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida kichik biznes va xususiy
tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda
iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi sharoitida moliyaviy xizmatlarning yangi shakllari,
mijozlar ehtiyojlariga moslashtirilgan mahsulotlar va imtiyozli kredit dasturlarining paydo
bo‘lishi tadbirkorlik faoliyatining kengayishiga turtki bermoqda. Shu nuqtai nazardan, AT “Xalq
banki” kichik biznesni moliyaviy jihatdan qo‘llab-quvvatlashda ilg‘or mexanizmlarni joriy etish
orqali bu sohada yetakchi institutlardan biriga aylangan.
Xalq bankining strategik yondashuvi — “Har bir tashabbus – yangi imkoniyat”
tamoyiliga asoslanadi. Mazkur tamoyil doirasida bank kichik biznes uchun ixtisoslashgan, qulay
va maqsadli yo‘naltirilgan bir qator moliyaviy mahsulotlarni ishlab chiqdi.
Ularning barchasi tadbirkorlarning faoliyat yo‘nalishlari, moliyaviy imkoniyatlari va
ehtiyojlariga mos tarzda shakllantirilgan. Quyida ushbu dasturlar mazmuni va ularning amaliy
samarasi tahlil qilinadi.
Bu dastur yangi tashkil etilgan kichik korxonalar va startaplar uchun mo‘ljallangan
bo‘lib, ularning dastlabki bosqichda moliyaviy barqarorlikka erishishlariga yordam beradi.
“Biznes Start” dasturi orqali tadbirkorlar 36 oygacha muddatga imtiyozli shartlarda kredit olish
imkoniga ega bo‘ladi. Kredit stavkasi bozor sharoitlariga nisbatan past, garov talablari esa
soddalashtirilgan.
Ushbu dastur orqali ko‘plab yosh va tajribasiz tadbirkorlar o‘z biznesini boshlash
imkoniyatiga ega bo‘lishdi. Ayniqsa, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohasidagi yangi
korxonalar uchun bu dastur iqtisodiy mustaqillik sari dastlabki qadam bo‘ldi.
Masalan, 2023-yilda ushbu dastur orqali 15 mingdan ortiq yangi sub’yektlar kredit bilan
ta’minlandi, ularning 60 foizi viloyat va tuman markazlaridan tashqaridagi hududlarda faoliyat
yuritadi. Bu esa hududiy iqtisodiy faollikning ortishiga xizmat qilmoqda.
Xalq bankining eng muhim ijtimoiy yo‘naltirilgan loyihalaridan biri — bu “Ayollar
tadbirkorligi” dasturidir. Mazkur tashabbus Prezidentning ayollarni iqtisodiy faoliyatga keng jalb
etish, ularning moliyaviy imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan siyosatiga mos ravishda amalga
oshirilmoqda. Dastur doirasida ayollarga 14 foizgacha yillik stavkada, 3 yilgacha muddatli
imtiyozli kreditlar ajratiladi.
Bu dasturning ijtimoiy ahamiyati shundaki, ko‘plab ayollar o‘z mehnat salohiyatini
ro‘yobga chiqarish, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish hamda xizmat ko‘rsatish va tikuvchilik
kabi sohalarda yangi ish o‘rinlari yaratish imkoniyatiga ega bo‘lishdi. 2023–2024-yillarda ushbu
dastur doirasida 29 mingdan ortiq ayol tadbirkor kredit olgan bo‘lib, ular tomonidan 50 mingdan
ziyod yangi ish o‘rni yaratilgan.
Shuningdek, Xalq banki ayollar uchun “Moliyaviy savodxonlik” loyihasini ham amalga
oshirmoqda, bu orqali kredit olish, hisob yuritish va biznes-reja tuzish bo‘yicha bepul treninglar
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
63
o‘tkazilmoqda. Bu esa kredit mablag‘larining maqsadli ishlatilishini va bizneslarning
barqarorligini ta’minlaydi.
Yoshlar orasida tadbirkorlik faolligini oshirish maqsadida Xalq banki “Yoshlar startapi”
dasturini yo‘lga qo‘ydi. Dastur 18–30 yosh oralig‘idagi yoshlar uchun mo‘ljallangan bo‘lib,
ularga 12 oygacha muddatga garovsiz mikrokredit olish imkonini beradi. Ushbu mexanizm,
avvalo, yangi g‘oyalarni amaliyotga tatbiq etish, startap loyihalarni hayotga joriy etish hamda
innovatsion tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlashni ko‘zda tutadi.
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, 2023–2024-yillarda “Yoshlar startapi” dasturi orqali 20
mingdan ortiq yosh tadbirkor o‘z faoliyatini boshladi. Ularning ko‘pchiligi axborot
texnologiyalari, xizmat ko‘rsatish va agrostartap sohalarida faoliyat yuritmoqda. Natijada nafaqat
yangi bizneslar tashkil etildi, balki yoshlar bandligi muammosini hal etishda ham sezilarli siljish
kuzatildi.
Zamonaviy iqtisodiy rivojlanishning ajralmas qismi bo‘lgan raqamli texnologiyalar Xalq
banki faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. “Raqamli biznes” dasturi elektron
savdo, onlayn xizmatlar va e-commerce platformalarini rivojlantirishga mo‘ljallangan bo‘lib, u
kichik tadbirkorlarga o‘z faoliyatini internet orqali kengaytirish imkonini beradi.
Mazkur kredit liniyasi yordamida 2024-yilning birinchi yarmida 12 mingdan ortiq
tadbirkor onlayn to‘lov tizimlari, veb-platformalar va elektron savdo loyihalarini yo‘lga qo‘ydi.
Bu esa O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyot sari dadil qadam tashlayotganini ko‘rsatadi.
“Raqamli biznes” mahsuloti tadbirkorlarga shaffof, tezkor va byurokratiyadan holi moliyaviy
xizmatlar taqdim etadi.
Raqamli xizmatlarning joriy etilishi kichik biznesning hududiy chegaralardan chiqib,
milliy va xalqaro bozorlarga kirib borish imkoniyatlarini ham kengaytirdi. Xalq banki tomonidan
yaratilgan “Xalq Mobile Business” ilovasi orqali kredit arizasini masofadan topshirish, hisob-
kitoblarni yuritish va to‘lovlarni amalga oshirish imkoniyati mavjud. Bu esa bank xizmatlari
sifatini oshirib, tadbirkorlik faoliyatini qulaylashtirgan.
Shuningdek, bank tomonidan joriy etilgan imtiyozli kreditlar va ijtimoiy yo‘naltirilgan
dasturlar nafaqat kichik biznesning moliyaviy barqarorligini oshirdi, balki mamlakatda yangi ish
o‘rinlari yaratish, ayollar va yoshlar tadbirkorligini rivojlantirish, hududlar iqtisodiy salohiyatini
mustahkamlashga ham bevosita hissa qo‘shdi.
Umuman olganda, Xalq bankining kichik biznes uchun ishlab chiqqan moliyaviy
mahsulotlari O‘zbekiston iqtisodiyotining inkluziv o‘sishini ta’minlaydigan samarali vosita
sifatida qaraladi. Ular milliy iqtisodiyotda raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirib,
tadbirkorlikni yangi bosqichga olib chiqmoqda. Shunday qilib, Xalq bankining bu yo‘nalishdagi
faoliyati nafaqat moliyaviy, balki ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda ham muhim ahamiyat kasb
etmoqda.
So‘nggi yillarda Xalq banki raqamli texnologiyalarni keng joriy etib, kreditlash
jarayonlarini avtomatlashtirdi. “Xalq Mobile Business” ilovasi orqali mijozlar kredit uchun ariza
topshirish, hisobvaraqlarini boshqarish va to‘lovlarni amalga oshirish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.
2024-yilda kichik biznes kreditlarining 45 foizi aynan raqamli platforma orqali
rasmiylashtirilgan.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
64
Bundan tashqari, sun’iy intellekt asosidagi “AI-risk monitoring tizimi” ishlab chiqilib,
kredit risklarini baholashda inson omilini kamaytirish imkonini bermoqda. Bu esa kredit
portfelining sifatini yaxshilab, to‘lov intizomini oshirdi.
SWOT-tahlil shuni ko‘rsatadiki, Xalq banki o‘zining kuchli tarmoqlari va davlat bilan
strategik hamkorligi evaziga kichik biznes sohasida yetakchi pozitsiyani egallab turibdi. Biroq,
raqamli xizmatlar sifati va hududlar kesimidagi teng imkoniyatlarni ta’minlash yo‘nalishida hali
ishlar mavjud.
Tadqiqot davomida o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki, AT “Xalq banki” so‘nggi
yillarda O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni moliyaviy qo‘llab-
quvvatlash borasida yetakchi o‘rinni egallab kelmoqda. Bank faoliyatida 2022–2024-yillar
davrida amalga oshirilgan islohotlar, raqamli moliyaviy xizmatlar joriy etilishi hamda ijtimoiy
yo‘naltirilgan kredit dasturlarining kengaytirilishi milliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishiga
sezilarli ta’sir ko‘rsatgan.
Eng avvalo, tahlillar shuni ko‘rsatadiki, AT “Xalq banki” ushbu davr mobaynida kichik
biznes sub’yektlariga 16 trillion so‘mdan ortiq kredit mablag‘lari ajratgan. Bu ko‘rsatkich 2020-
yillarning boshidagi ko‘rsatkichlarga nisbatan deyarli ikki barobarga o‘sish bo‘lib, bankning
tadbirkorlikni moliyalashtirishdagi faol ishtirokini namoyon etadi. Kredit portfeli tarkibida ishlab
chiqarish, xizmat ko‘rsatish, qishloq xo‘jaligi va raqamli iqtisodiyot yo‘nalishlari ustuvor o‘rin
tutmoqda. Ayniqsa, xizmat ko‘rsatish sohasining kreditlardan olgan ulushi 2022-yildagi 22
foizdan 2024-yilda 29 foizga oshgani iqtisodiy diversifikatsiya jarayonlarining kuchayganidan
dalolat beradi.
Kichik biznes kreditlarining ayollar ulushi 35 foizga, yoshlar ulushi esa 28 foizga yetgani
bank faoliyatining ijtimoiy yo‘naltirilganligini ko‘rsatadi. “Ayollar tadbirkorligi” va “Yoshlar
startapi” dasturlari bu borada eng samarali mexanizmlardan bo‘ldi. Ayniqsa, ayollar tadbirkorligi
dasturi orqali 2023–2024-yillarda 29 mingdan ortiq ayol o‘z biznesini yo‘lga qo‘ydi yoki
kengaytirdi. Ular asosan tikuvchilik, oziq-ovqat ishlab chiqarish, go‘zallik saloni, xizmat
ko‘rsatish markazlari va kichik ishlab chiqarish sohalarida faoliyat yuritmoqda. Bu esa ayollar
iqtisodiy faolligini oshirib, ularning oilaviy daromadiga bevosita ta’sir qilmoqda.
Yoshlar startapi dasturi esa 18–30 yoshdagi tadbirkorlar uchun yangilik yaratish
imkoniyatini kengaytirdi. Yoshlar uchun ajratilgan kreditlarning katta qismi IT-startaplar, xizmat
ko‘rsatish va agrobiznes sohalariga yo‘naltirilgan. Bu orqali minglab yoshlar nafaqat ish bilan
band bo‘lishdi, balki yangi ish o‘rinlari ham yaratishdi. Shu tariqa, bank kredit siyosati
iqtisodiyotda “inklyuziv o‘sish” tamoyilini amalga oshirishda muhim o‘rin tutmoqda.
Yana bir muhim natija shundaki, raqamli kredit platformalaridan foydalanuvchi mijozlar
soni 2,5 barobarga oshgan. Xalq banki tomonidan joriy etilgan “Xalq Mobile Business” ilovasi,
onlayn kredit arizalari tizimi va masofaviy hisob-kitob xizmatlari tadbirkorlik muhitini yanada
soddalashtirdi. Endilikda ko‘plab kichik biznes egalari bank filiallariga bormasdan, elektron
platformalar orqali kredit olish, to‘lovlarni amalga oshirish, kredit qaytarilishini nazorat qilish
imkoniyatiga ega bo‘lishdi. Bu nafaqat mijozlar uchun vaqt tejalishini, balki bankning operatsion
samaradorligini ham oshirdi.
Raqamli xizmatlarning joriy etilishi natijasida kredit olish jarayonining shaffofligi
ta’minlanib, inson omilining kamayishi bilan korrupsion xavflar keskin pasaydi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
65
Bundan tashqari, sun’iy intellekt asosidagi risk baholash tizimi kredit portfelining sifatini
oshirishga yordam berdi.
Natijada kredit qaytarilish darajasi 2022-yildagi 94,2 foizdan 2024-yilda 96,1 foizga
oshdi. Bularning barchasi o‘z navbatida ijtimoiy natijalarga ham olib keldi. Tadqiqot natijalari
ko‘rsatadiki, bank faoliyati natijasida 60 mingdan ortiq yangi ish o‘rni yaratilgan. Bu ko‘rsatkich
Xalq bankining moliyaviy siyosati nafaqat kreditlash hajmini oshirishga, balki real sektor
faoliyatini rag‘batlantirishga ham qaratilganini anglatadi. Ayniqsa, yangi tashkil etilgan
korxonalarning 40 foizi aynan Xalq banki kreditlari yordamida faoliyat boshlagan.
Xalq bankining kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashdagi faoliyati hududiy
iqtisodiy rivojlanishda ham muhim rol o‘ynadi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, bankning viloyat
filiallari tomonidan ajratilgan kreditlarning 55 foizi qishloq hududlaridagi tadbirkorlik
sub’yektlariga yo‘naltirilgan. Bu esa iqtisodiy faollikning nafaqat markaziy shaharlar, balki
chekka hududlarda ham ortayotganini bildiradi.
Tadqiqot natijalariga asoslanib aytish mumkinki, Xalq bankining kichik biznesni
moliyaviy qo‘llab-quvvatlash siyosati iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, bandlikni oshirish,
ayollar va yoshlar tadbirkorligini rivojlantirish, raqamli iqtisodiyotga o‘tishni tezlashtirish kabi
milliy strategik maqsadlar bilan bevosita uyg‘unlashgan.
Bu ko‘rsatkichlar bankning moliyaviy qo‘llab-quvvatlash siyosati nafaqat iqtisodiy, balki
ijtimoiy samaraga ham ega ekanligini isbotlaydi. Ayniqsa, ayollar va yoshlar tadbirkorligini
rivojlantirishda Xalq bankining roli sezilarli bo‘lib, bu O‘zbekistonning “Yangi O‘zbekiston –
2030” strategiyasi bilan bevosita uyg‘unlashadi.
MUHOKAMA
O‘zbekiston iqtisodiyotining so‘nggi yillardagi rivojlanish bosqichida kichik biznes va
xususiy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash masalasi davlat siyosatining markazida turibdi.
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, bu soha iqtisodiy o‘sish, bandlikni oshirish va hududiy
tenglikni ta’minlashning asosiy omiliga aylangan.
Shu jihatdan, AT “Xalq banki”ning kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashga
yo‘naltirilgan strategiyasi nafaqat bank tizimi, balki mamlakat miqyosidagi iqtisodiy
islohotlarning muhim tarkibiy qismi sifatida ahamiyat kasb etadi.
Mazkur tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, Xalq bankining kichik biznesga oid kredit
siyosati iqtisodiyotning real sektorini moliyaviy resurslar bilan ta’minlashda yetakchi rol
o‘ynaydi. 2022–2024-yillar oralig‘ida ajratilgan kreditlarning hajmi, kredit qaytarilish
darajasining oshishi, raqamli xizmatlarning joriy etilishi va ijtimoiy loyihalar ko‘lamining
kengayishi bu yo‘nalishdagi islohotlarning samaradorligini tasdiqlaydi.
Muhokama jarayonida tadqiqotda aniqlangan asosiy natijalarni bir necha yo‘nalishda
baholash mumkin:
Bank tomonidan kichik biznes sub’yektlariga 16 trillion so‘mdan ortiq kredit ajratilgani
iqtisodiyotda investitsion faollikning oshishiga sabab bo‘ldi. Bu, o‘z navbatida, ishlab chiqarish
hajmlarining kengayishi, xizmatlar tarmog‘ining rivojlanishi va yangi ish o‘rinlarining
yaratilishiga olib keldi.
Ayniqsa, viloyatlar kesimida iqtisodiy faollikning oshgani, hududiy tadbirkorlik
markazlarining paydo bo‘layotgani iqtisodiy o‘sishni markazdan chekka hududlarga yo‘naltirish
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
66
imkonini berdi. Natijada iqtisodiy o‘sish geografik jihatdan muvozanatlashtirilgan ko‘rinish kasb
etmoqda. Xalq bankining kredit siyosati ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlar tamoyillariga
asoslangan. Ayollar va yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash dasturlari aholining bu
qatlamlari o‘rtasida iqtisodiy faollikni oshirdi. Ayollarning iqtisodiy mustaqillikka erishishi
ularning ijtimoiy mavqeini oshirgan bo‘lsa, yoshlarning startap faoliyati yangi g‘oyalarning
iqtisodiyotga kirib kelishiga turtki bo‘ldi.
Shu bilan birga, bu jarayon mamlakatda kambag‘allikni kamaytirish siyosati bilan ham
uzviy bog‘liq bo‘lib, kichik biznesni kengaytirish orqali aholining barqaror daromad manbalarini
shakllantirishga xizmat qilmoqda.
Raqamli kredit platformalarining joriy etilishi Xalq banki faoliyatida tub burilish yasadi.
“Xalq Mobile Business” ilovasi orqali arizalarni masofadan topshirish, kredit qaytarilishini
kuzatish va to‘lovlarni onlayn amalga oshirish imkoniyati mijozlar uchun katta qulaylik yaratdi.
Bundan tashqari, sun’iy intellekt asosida yaratilgan AI-risk monitoring tizimi bankka
kredit risklarini avtomatik tahlil qilish va qaror qabul qilish jarayonlarini tezlashtirish imkonini
berdi. Bu esa bankning risk-menejment sifatini oshirib, kredit portfelining barqarorligini
ta’minladi.
Xalq banki faoliyati strategik jihatdan davlatning “Yangi O‘zbekiston – 2030” taraqqiyot
strategiyasi bilan uyg‘unlashgan. Bank kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashda davlat va xususiy
sektor o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlab, moliyaviy inklyuziyani kengaytirish, iqtisodiyotda
raqamli o‘tish jarayonlarini tezlashtirish kabi milliy ustuvor yo‘nalishlarni amaliyotda amalga
oshirmoqda.
Shuningdek, bank faoliyati xalqaro moliya institutlari — Jahon banki, EBRD va ADB
bilan hamkorlikda yangi moliyaviy instrumentlarni joriy etish imkonini berdi. Bu esa kichik
biznesni qo‘llab-quvvatlash tizimining global standartlarga moslashuvini ta’minlamoqda.
XULOSA
O‘zbekiston iqtisodiyotining jadal modernizatsiya bosqichida kichik biznes va xususiy
tadbirkorlikning rivojlanishi milliy taraqqiyotning muhim ustuni sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Ushbu soha mamlakatda iqtisodiy o‘sishni jadallashtirish, bandlik darajasini oshirish,
kambag‘allikni qisqartirish va hududlararo tenglikni ta’minlashda asosiy omil bo‘lib xizmat
qilmoqda. Ayniqsa, iqtisodiyotning yangi raqamli modelga o‘tish jarayonida kichik biznesning
roli yanada ortib, moliyaviy institutlar, jumladan, AT “Xalq banki” faoliyati bu borada hal
qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda.
Tadqiqot davomida olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, Xalq banki kichik biznes va
xususiy tadbirkorlikni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashda O‘zbekistonning eng faol moliyaviy
institutlaridan biri sifatida shakllangan. Bank so‘nggi yillarda ishlab chiqqan va muvaffaqiyatli
amalga oshirib kelayotgan “Biznes Start”, “Ayollar tadbirkorligi”, “Yoshlar startapi” hamda
“Raqamli biznes” dasturlari orqali nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy natijalarga ham erishdi. 2022–
2024-yillar davomida ushbu dasturlar orqali 80 mingdan ortiq tadbirkor moliyaviy yordam bilan
ta’minlandi. Bu natijalar iqtisodiyotda faol tadbirkorlar sinfini shakllantirish, yangi ish o‘rinlarini
yaratish va aholining daromad manbalarini kengaytirishda katta hissa bo‘lib xizmat qilmoqda.
Xalq bankining kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash siyosati iqtisodiyotda bir qator muhim
o‘zgarishlarni keltirib chiqardi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
67
Birinchidan, so‘nggi uch yilda kichik biznes sub’yektlariga ajratilgan kreditlar hajmi 16
trillion so‘mdan oshdi. Bu bank resurslarining katta qismi real sektorga yo‘naltirilayotganini
bildiradi. Ikkinchidan, kredit portfelida ayollar ulushi 35 foizga, yoshlar ulushi esa 28 foizga
yetgani moliyaviy inklyuziya siyosatining samarali yo‘lga qo‘yilganini ko‘rsatadi. Uchinchidan,
raqamli bank xizmatlari joriy etilishi natijasida mijozlar soni 2,5 barobarga oshdi, bu esa
moliyaviy xizmatlardan foydalanish qulayligini va bank faoliyatining ochiqligini oshirdi.
To‘rtinchidan, bank faoliyati natijasida 60 mingdan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratilgani
ijtimoiy barqarorlik va farovonlikka bevosita ta’sir ko‘rsatdi.
Umuman olganda, Xalq bankining kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni moliyaviy
qo‘llab-quvvatlash borasidagi tajribasi nafaqat iqtisodiy jihatdan, balki ijtimoiy barqarorlikni
ta’minlash nuqtayi nazaridan ham yuqori ahamiyatga ega. Ushbu tajriba moliyaviy inklyuziyani
kengaytirish, innovatsion moliyaviy xizmatlarni joriy etish va yangi tadbirkorlar avlodini
shakllantirishda muhim manba bo‘lib xizmat qilmoqda.
Shunday qilib, Xalq bankining faoliyati O‘zbekiston iqtisodiyotining raqamli
transformatsiyasi va inklyuziv rivojlanish jarayonida o‘ziga xos model sifatida namoyon
bo‘lmoqda. Bankning kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan yondashuvi boshqa tijorat
banklari uchun ham o‘rnak bo‘lib, bu tajribaning keng tatbiqi mamlakat iqtisodiyotining barqaror
va innovatsion rivojlanishini ta’minlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–60-son Farmoni, 2022-yil 28-yanvar.
“Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–377-son Qarori, 2023-yil 15-may.
“Kichik
tadbirkorlikni
moliyaviy
qo‘llab-quvvatlashni takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2024).
“Kreditlash siyosati va bank tizimining
rivojlanish tendensiyalari”
. Toshkent.
4.
AT “Xalq banki” yillik hisobotlari (2022–2024).
“Kichik biznes va ijtimoiy loyihalarni
moliyalashtirish tahlili”.
Toshkent.
5.
Jahon banki (World Bank) (2023).
“SME Finance in Developing Economies”
.
Washington D.C.
6.
OECD (2023).
“Financing SMEs and Entrepreneurs: An OECD Scoreboard”
. Paris:
OECD Publishing.
7.
European Bank for Reconstruction and Development – EBRD (2022).
“Supporting Small
and Medium Enterprises in Transition Economies”.
London.
8.
Asian Development Bank – ADB (2023).
“Small and Medium Enterprise Development in
Central Asia: Lessons and Policy Directions”
. Manila.
9.
Drucker, P. (2008).
Innovation and Entrepreneurship.
New York: Harper & Row.
10.
Schumpeter, J. (2005).
The Theory of Economic Development.
Cambridge: Harvard
University Press.
11.
Abdurahmonov, Q.X. (2021).
Bank tizimida kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash
mexanizmlari.
Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
68
12.
Karimov, B.B. (2022).
Mikrokreditlash tizimini rivojlantirish va innovatsion moliyaviy
xizmatlar.
Toshkent: Iqtisodiyot va moliya instituti.
13.
Tursunov, A.X. (2020).
Davlat va xususiy sektor hamkorligi asosida kichik biznesni
rivojlantirish yo‘llari.
Toshkent: TSUE Ilmiy nashriyoti.
14.
Rasulov, M. (2021).
Hududiy iqtisodiyotda kichik biznesni moliyaviy qo‘llab-
quvvatlashning o‘ziga xos jihatlari.
“Iqtisodiyot va ta’lim” jurnali, №3.
