119
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
BAG‘RIKENGLIK — TINCHLIK VA FAROVONLIK KALITI
Miraminova Kamola Asrarovna
Respublika Ma'naviyat va ma'rifat markazi
Toshkent shahar Yunusobod tumani bo‘linmasi rahbari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17291843
Annotatsiya.
Ushbu maqolada bag‘rikenglik tushunchasining falsafiy va ma’naviy
mohiyati, uning insonlar o‘rtasidagi tinchlik, ijtimoiy barqarorlik hamda farovonlikni
ta’minlashdagi o‘rni tahlil etilgan. Muallif bag‘rikenglikni millatlararo totuvlik va diniy murosa
timsoli sifatida ko‘rib, O‘zbekiston tajribasi misolida bu qadriyatning davlat siyosati darajasiga
ko‘tarilganini yoritadi. Maqolada shuningdek, bag‘rikenglikning iqtisodiy rivojlanish, ijtimoiy
birdamlik va madaniy uyg‘unlikka ta’siri ilmiy dalillar va xalqaro tajribalar asosida izohlangan.
Xususan, BMT, YUNESKO va Jahon iqtisodiy forumi hisobotlaridan olingan
ma’lumotlarga tayangan holda bag‘rikenglik va farovonlik o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ochib
berilgan. Xulosa o‘rnida, bag‘rikenglikni yoshlar tarbiyasiga singdirish jamiyat
barqarorligining kafolati sifatida baholangan.
Kalit so‘zlar:
bag‘rikenglik, tinchlik, farovonlik, ijtimoiy barqarorlik, millatlararo
totuvlik, insonparvarlik, yoshlar tarbiyasi, madaniy uyg‘unlik, murosa, ma’naviyat.
TOLERANCE — THE KEY TO PEACE AND PROSPERITY
Abstract
. This article analyzes the philosophical and moral essence of tolerance and its
crucial role in ensuring peace, social stability, and prosperity. The author explores tolerance as
a symbol of interethnic harmony and religious understanding, focusing on the example of
Uzbekistan, where tolerance has become a state-level value. The paper examines the connection
between tolerance and socio-economic development, using international sources such as UN,
UNESCO, and World Economic Forum reports to demonstrate how tolerant societies achieve
sustainable progress. The author concludes that nurturing tolerance in youth education is
essential for maintaining peace, human dignity, and long-term national stability.
Keywords:
tolerance, peace, prosperity, stability, interethnic harmony, humanity,
education, cultural dialogue, spirituality.
ТОЛЕРАНТНОСТЬ — КЛЮЧ К МИРУ И ПРОЦВЕТАНИЮ
Аннотация.
В статье анализируется философская и духовная сущность понятия
толерантности, его роль в обеспечении мира между людьми, социальной стабильности и
благополучия. Автор рассматривает толерантность как символ межэтнического
согласия и религиозного компромисса и на примере опыта Узбекистана показывает
возведение этой ценности в ранг государственной политики. В статье также на основе
научных данных и международного опыта объясняется влияние толерантности на
экономическое развитие, социальную солидарность и культурную гармонию. В
частности, на основе информации из докладов ООН, ЮНЕСКО и Всемирного
экономического форума раскрывается неразрывная связь толерантности и благополучия.
В заключение оценивается воспитание толерантности в системе образования молодёжи
как залог социальной стабильности.
Ключевые слова:
толерантность, мир, процветание, социальная стабильность,
межэтническое согласие, гуманизм, образование молодёжи, культурная гармония,
примирение, духовность.
120
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Kirish
Zamon o‘zgarar ekan, insoniyat oldida eng muhim qadriyat — tinchlikni saqlash masalasi
tobora dolzarb bo‘lib bormoqda. Bugungi globallashuv jarayonida dunyo xalqlari o‘rtasidagi
iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar kengayib borayotgani bir tomondan taraqqiyotga zamin
yaratsa, ikkinchi tomondan turli manfaatlar to‘qnashuvi, millatlararo va diniy nizolarning
kuchayish xavfini ham keltirib chiqarmoqda. Shu bois har bir jamiyatda bag‘rikenglik g‘oyasini
mustahkamlash — tinchlik va barqarorlikni asrashning eng muhim sharti hisoblanadi.
Bag‘rikenglik — bu faqat sabr va bardoshlilik emas, balki insoniylik, mehr-oqibat,
o‘zgalarning fikrini hurmat qilish, farqli e’tiqod va urf-odatlarga nisbatan ochiq munosabatda
bo‘lish madaniyatidir. U shaxslar, millatlar va jamiyatlar o‘rtasidagi o‘zaro ishonchni
mustahkamlaydi, totuvlik va farovonlik muhitini yaratadi. Aynan shu jihatdan bag‘rikenglikni
“tinchlik kaliti” deb atash bejiz emas — u bo‘lmasa, hech bir taraqqiyot, hech bir barqarorlik
uzoqqa cho‘zilmaydi.
O‘zbekiston misolida bu g‘oya amalda o‘z isbotini topgan. Mustaqillik yillarida
mamlakatimizda millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi.
Yurtimizda turli millat, elat va konfessiya vakillari bir oiladek ahil yashamoqda. Bu esa
qadimdan “Birlikda baraka bor” degan xalq hikmatining zamonaviy ifodasidir.
Bag‘rikenglik — bu insoniyat tarixida tinchlik, taraqqiyot va madaniyatlarning uyg‘un
yashashiga xizmat qilgan eng yuksak qadriyatlardan biridir. U har bir inson qalbida, oilada,
ta’lim muassasalarida, jamiyatda shakllansa, dunyo yanada osoyishta va farovon bo‘ladi.
Shuning uchun ham bugungi kunda bag‘rikenglikni hayot falsafasiga aylantirish — nafaqat
ma’naviy, balki strategik zaruratdir.
Asosiy qism.
Bag‘rikenglik insoniyat tarixining eng qadimiy ma’naviy kategoriyalaridan biridir. U
shaxs va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarda muhim axloqiy tamoyil sifatida qaraladi.
Bag‘rikenglik — bu insonning boshqa odamlarning fikri, e’tiqodi, turmush tarzi,
madaniyati va qarashlarini hurmat qilish, ularni majburlamasdan, o‘zligicha qabul qilish
fazilatidir. Falsafiy nuqtai nazardan, bag‘rikenglik insonning ijtimoiy mavjudot sifatidagi
mohiyatidan kelib chiqadi: inson yolg‘iz yashay olmaydi, u boshqa insonlar bilan hamkorlikda,
o‘zaro hurmat asosida yashaydi. Shu bois bag‘rikenglik — insoniyatni birlashtiruvchi, ijtimoiy
barqarorlikni ta’minlovchi universal qadriyat sifatida talqin etiladi.
Sharq falsafasi tarixida bu tushuncha juda chuqur ildiz otgan. Abu Nasr Forobiy “Fozil
shahar ahli” asarida insonlar o‘rtasida adolat, totuvlik va o‘zaro hurmatni ta’minlaydigan
jamiyatni “fozil jamiyat” deb atagan. Uning fikricha, bunday jamiyatda har bir inson o‘z
vazifasini ongli ravishda ado etadi, boshqalarning fikrini kamsitmaydi, ularning hayot tarzini
hurmat qiladi. Forobiy bag‘rikenglikni aql va axloq uyg‘unligi sifatida talqin etadi — inson aqlli
bo‘lsa, u boshqani tushunadi; axloqli bo‘lsa, unga mehr bilan munosabatda bo‘ladi.
Alisher Navoiy ham o‘z asarlarida insonparvarlik va bag‘rikenglikni bosh g‘oya sifatida
ilgari surgan. “Mahbub ul-qulub”da u insonni “kishi bilan kishi o‘rtasida murosaning farzandi”
deya ta’riflaydi. Uningcha, insonni buyuk qiladigan narsa — boshqalarga nisbatan mehr,
kechirimlilik va sabrdir. Navoiy fikricha, bag‘rikenglik — bu inson qalbining kengligi,
dunyoqarashining yuksakligi va ma’naviyatining pokligidir.
Tasavvuf falsafasi ham bag‘rikenglikni markaziy qadriyat sifatida qaraydi.
121
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Bahouddin Naqshband, Jaloliddin Rumiy, Ahmad Yassaviy kabi mutasavviflar “insonga
muhabbat” g‘oyasini ilgari surib, barcha mavjudotga rahm-shafqat bilan qarashni targ‘ib
etganlar. Rumiy shunday yozgan edi:
“Kel, kim bo‘lsang ham, yana kel. Bu dergoh – umidsizlar uchun emas. Sen yuz marta
tavbangni buzgan bo‘lsang ham, yana kel.”
Bu so‘zlar tasavvufdagi eng yuksak bag‘rikenglik falsafasining ifodasidir. U insonni
uning xatosi bilan emas, qalbi va niyati bilan baholash zarurligini bildiradi.
Islom dini bag‘rikenglikning eng mustahkam ma’naviy poydevoridir. Qur’oni Karimda:
“Agar Parvardigoring xohlasa edi, u holda barcha insonlarni bir ummat qilgan bo‘lur edi.
Ammo U istadi – ular xilma-xil bo‘lsinlar” (deyilgan, Hud surasi, 118-oyat).
Bu oyat insoniyatning xilma-xilligi Allohning hikmati ekanini bildiradi. Demak, turli
millat, til, madaniyat va e’tiqodlarning mavjudligi tabiiy hol, va ularni hurmat qilish —
iymonning belgisi. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) ham “Mo‘min — insonlarga zarar
yetkazmaydigan, ularning qo‘li va tili bilan tinch yashaydigan insondir” deganlar. Bu hadis
bag‘rikenglikni musulmon shaxsining ajralmas fazilati sifatida e’tirof etadi.
Falsafiy nuqtai nazardan, bag‘rikenglikning asosi —
inson erkinligi
va
axloqiy
javobgarlik
tushunchalariga tayanadi. Erkin fikr, erkin e’tiqod va erkin tanlovning mavjudligi
faqat o‘zaro hurmat bo‘lgan jamiyatda amalga oshadi. Shu ma’noda, bag‘rikenglik — erkinlikni
boshqalarning erkinligi bilan uyg‘unlashtiruvchi kuchdir. Agar inson o‘z fikrini
boshqalarnikidan ustun qo‘yib, ularga bosim o‘tkazsa, bu jamiyatda erkinlik emas, adovat paydo
bo‘ladi.
Zamonaviy falsafada bag‘rikenglik demokratik qadriyatlar tizimining asosiy elementi
sifatida qaraladi. Ayniqsa, YUNESKO tomonidan 1995-yilda qabul qilingan “Bag‘rikenglik
tamoyillari deklaratsiyasi”da shunday deyiladi:
“Bag‘rikenglik — bu befarqlik yoki murosasizlik emas. U bilim, ochiqlik, muloqot va
fikrlar xilma-xilligini qadrlashni talab etadi.”
Bu deklaratsiya bag‘rikenglikni faqat axloqiy fazilat emas, balki siyosiy, huquqiy va
madaniy zarurat sifatida ham tan oladi.
O‘zbekistonning ma’naviy hayotida ham bag‘rikenglik qadriyat sifatida chuqur o‘rin
egallagan. Ajdodlarimiz “Qo‘shning tinch — sen tinch”, “Birlikda baraka bor” degan xalq
maqollarini yaratgan. Bu hikmatlar o‘zida ham falsafiy, ham amaliy ma’no mujassam: inson
faqat boshqalar bilan totuv yashasa, hayotda osoyishtalik va baraka bo‘ladi.
Demak, bag‘rikenglikning falsafiy va ma’naviy mohiyati insonning ijtimoiy mavjudot
sifatida boshqalar bilan o‘zaro hurmat, murosa va kechirim asosida yashashiga tayanadi. U diniy
va dunyoviy qadriyatlarning kesishgan nuqtasida turadi: bir tomondan, u axloqiy poklikni,
ikkinchi tomondan — ijtimoiy tinchlikni ta’minlaydi. Bag‘rikenglikning yo‘q joyida urush,
nafrat va beqarorlik paydo bo‘ladi; uning mavjud joyida esa tinchlik, taraqqiyot va farovonlik
gullab-yashnaydi.
Har qanday jamiyatning tinch va barqaror rivojlanishi, avvalo, undagi fuqarolarning bir-
biriga bo‘lgan hurmati, murosasi va o‘zaro ishonchiga bog‘liq. Bag‘rikenglik esa shu
fazilatlarning eng yuksak shaklidir. U nafaqat ijtimoiy totuvlikni, balki mamlakat xavfsizligi,
siyosiy barqarorlik va ma’naviy uyg‘unlikni ta’minlovchi poydevor sifatida xizmat qiladi.
Falsafiy jihatdan olganda, tinchlik — bu ziddiyatlarning yo‘qligi emas, balki ularni aql,
sabr va murosa bilan hal etish madaniyatidir. Bag‘rikenglik ana shu madaniyatni shakllantiradi: u
fikrlar xilma-xilligini qabul qilish, e’tiqodlar farqiga hurmat bilan qarash, turli qarashli insonlar
122
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
o‘rtasida muloqotni ta’minlash demakdir. Inson o‘zini to‘g‘ri deb bilgan holatda ham boshqani
tinglashga tayyor bo‘lsa — mana shu jarayon tinchlikning boshlanishidir.
Bugungi globallashgan dunyoda bag‘rikenglikning ahamiyati yanada ortib bormoqda.
Chunki axborot oqimlari, ideologik qarama-qarshiliklar, milliy va diniy omillar
to‘qnashuvi natijasida turli ziddiyatlar yuzaga chiqmoqda. Shu sababli xalqaro miqyosda ham
bag‘rikenglikni mustahkamlash insoniyat oldidagi eng dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi.
YUNESKO 1995-yilda “Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasi”ni qabul qilgan bo‘lib,
unda shunday deyiladi:
“Bag‘rikenglik — bu insoniyatning eng oliy fazilatidir; u tinchlikni saqlash va inson
huquqlarini himoya qilishning yagona yo‘lidir.”
Bu tamoyilni chuqur anglagan davlatlar o‘z siyosatini aynan bag‘rikenglik va totuvlik
asosida qurmoqda. O‘zbekiston ham ana shunday davlatlardan biridir. Mamlakatimizda
mustaqillik yillarida millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik davlat siyosati darajasiga
ko‘tarilgan. 2017-yilda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan “Millatlararo
munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan do‘stlik aloqalarini mustahkamlash qo‘mitasi” tashkil
etildi. Uning asosiy vazifasi — jamiyatda millatlararo totuvlikni, o‘zaro hurmat va ishonch
muhitini mustahkamlashdir.
Bugungi kunda O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari bir oiladek ahil
yashamoqda. 16 dan ortiq diniy konfessiyalar erkin faoliyat yuritmoqda. Turli tillarda ta’lim
beriladigan maktablar, madaniyat markazlari, milliy madaniy markazlar faoliyati bag‘rikenglik
siyosatining amaliy natijasidir. Bunday muhitda har bir inson o‘zligini erkin namoyon etadi, o‘z
e’tiqodi, tili va madaniyatini rivojlantirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev bu borada shunday deydi:
“Bizning eng katta boyligimiz – bu yurtimizda qaror topgan millatlararo totuvlik va diniy
bag‘rikenglikdir. Biz ana shu muhitni asrash va yanada mustahkamlashimiz shart, chunki u
tinchlik va taraqqiyotimizning eng asosiy kafolatidir.”
Darhaqiqat, bag‘rikenglik nafaqat tinchlikni, balki mamlakat barqarorligini ham
kafolatlaydi. Chunki nizo va adovatdan holi jamiyatda iqtisodiy o‘sish, madaniy yuksalish,
ijtimoiy ishonch barqaror rivojlanadi. Har bir inson o‘zini hurmat qilinayotganini his qilsa, u
jamiyatga sodiq bo‘ladi, bunyodkorlikka intiladi.
Buning aksi – bag‘rikenglik yo‘q joyda — kamsitish, millatchilik, diniy ekstremizm va
zo‘ravonlik kuchayadi. Tarix bunga guvoh: bag‘rikenglik tanazzulga uchragan davlatlarda
fuqarolar urushi, siyosiy beqarorlik va iqtisodiy tanazzul yuz bergan. Shu bois zamonaviy dunyo
tinchligi — bag‘rikenglik falsafasiga tayanadi.
O‘zbekiston xalqining tarixiy tajribasi ham buning yaqqol dalilidir. Ming yillar davomida
bu zaminda turli millatlar, din va madaniyat vakillari ahil yashab kelgan. Samarqand, Buxoro,
Xiva kabi shaharlar qadimdan “madaniyatlar chorrahasi” deb atalgan. Bu yerda turli xalqlarning
tillari, urf-odatlari, diniy qarashlari uyg‘un yashab, umumiy qadriyatlarga aylangan. Bu tarixiy
uyg‘unlik hozirgi kunda ham O‘zbekistonning bag‘rikenglik siyosatida o‘z ifodasini topmoqda.
Bugungi tinch va farovon hayotimizning asosi — aynan bag‘rikenglikdir. U millatlararo
do‘stlikni mustahkamlaydi, ijtimoiy birdamlikni kuchaytiradi, mojarolarning oldini oladi.
Shuning uchun ham bag‘rikenglikni rivojlantirish nafaqat ma’naviy, balki strategik siyosiy
ehtiyojdir. Zero, tinchlik va barqarorlik — har qanday jamiyatning eng yuksak boyligi,
bag‘rikenglik esa uning ishonchli kalitidir.
123
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Tinchlik bor joyda taraqqiyot bo‘ladi, taraqqiyot esa ijtimoiy farovonlikning asosi
hisoblanadi. Bag‘rikenglik jamiyatda tinchlikni ta’minlaydigan asosiy omillardan biri bo‘lib, u
barqaror iqtisodiy rivojlanish, ijtimoiy birdamlik va madaniy uyg‘unlik uchun zarur sharoit
yaratadi. Insonlarning bir-biriga nisbatan hurmat, sabr va ishonch bilan qarashi ularning mehnat
samaradorligini oshiradi, tashabbuskorlik va ijodkorlikni kuchaytiradi. Natijada bunday
jamiyatda barqarorlik, adolat va iqtisodiy o‘sish uchun mustahkam poydevor yaratiladi.
1. Bag‘rikenglikning iqtisodiy barqarorlikdagi o‘rni
Ijtimoiy fanlarda isbotlanganki, bag‘rikeng jamiyatlarda iqtisodiy rivojlanish
ko‘rsatkichlari nisbatan yuqori bo‘ladi. Chunki iqtisodiyotning harakati inson kapitaliga
tayanadi, inson kapitalining yuksakligi esa tinch va totuv muhitda shakllanadi. BMTning
Barqaror rivojlanish maqsadlari (SDG – Sustainable Development Goals) ichida “Tinchlik,
adolat va kuchli institutlar” degan 16-maqsad aynan bag‘rikenglik g‘oyasiga tayanadi. Tinchlik
va o‘zaro ishonch bo‘lmagan joyda investitsiyalar oqimi sekinlashadi, innovatsiyalar
kiritilmaydi, ishlab chiqarish samaradorligi pasayadi.
Masalan, Jahon iqtisodiy forumi ma’lumotlariga ko‘ra, ijtimoiy ishonch indeksi yuqori
bo‘lgan mamlakatlarda yalpi ichki mahsulotning (YAIM) o‘sish sur’ati 1,5–2 baravar tezroq
kechadi. Skandinaviya mamlakatlari — Shvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya bunga yorqin
misoldir: ularning ijtimoiy siyosatida bag‘rikenglik va inson huquqlariga hurmat ustuvor o‘rin
tutadi, natijada ular dunyoning eng farovon davlatlari qatoriga kiradi.
O‘zbekiston ham shu yo‘nalishda izchil harakat qilmoqda. Mamlakatimizda tinchlik va
millatlararo totuvlik tufayli so‘nggi yillarda investitsiyalar hajmi keskin oshdi, xalqaro hamkorlik
kengaydi. Bu esa amalda bag‘rikenglikning iqtisodiy samaradorlikka olib kelishini ko‘rsatadi.
2. Bag‘rikenglik – ijtimoiy birdamlik va barqarorlik omili
Bag‘rikenglik faqat tinchlikni emas, balki ijtimoiy birdamlikni ham ta’minlaydi. U turli
ijtimoiy guruhlar o‘rtasidagi ishonchni mustahkamlaydi, “biz” tushunchasini kuchaytiradi.
Shunday muhitda insonlar bir-birini dushman emas, balki hamfikr va hamkor sifatida
ko‘radi. Natijada jamiyatda mojarolar kamayadi, hamkorlik kuchayadi, jamoaviy qarorlar qabul
qilish madaniyati shakllanadi.
Sotsiologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, bag‘rikenglik darajasi yuqori bo‘lgan
jamiyatlarda jinoyatchilik darajasi past, ishsizlik kam, ijtimoiy adolat tuyg‘usi esa kuchli bo‘ladi.
Chunki bunday jamiyatlarda kamsitish, irqchilik, gender tengsizlik kabi muammolarga
qarshi qat’iy madaniy immunitet shakllangan bo‘ladi.
O‘zbekiston Respublikasida ham bu borada aniq natijalar ko‘zga tashlanmoqda. Har bir
fuqaroga dini, tili, e’tiqodidan qat’i nazar, teng huquqlar kafolatlangan. Ayollar va yoshlarning
ijtimoiy faolligi oshmoqda, nogironligi bo‘lgan insonlar uchun imkoniyatlar kengaymoqda. Bu
jarayonlar bevosita bag‘rikenglik siyosatining ijtimoiy farovonlikka ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi.
3. Bag‘rikenglikning madaniy va ma’naviy jihatlari
Madaniyatlar o‘rtasidagi muloqot — bag‘rikenglikning eng tabiiy shaklidir. Turli
madaniyat, til va urf-odatlar bir makonda uyg‘un yashasa, bu nafaqat tinchlikni, balki xalqning
ma’naviy boyishini ham ta’minlaydi. O‘zbekiston hududi tarixan turli sivilizatsiyalar chorrahasi
bo‘lgani uchun bu yerda bag‘rikenglik qadimdan madaniyatning ajralmas qismi sifatida
shakllangan. Samarqand, Buxoro, Xiva kabi shaharlarning ko‘p millatli madaniyati bugun ham
millatlararo totuvlik ramzi bo‘lib xizmat qilmoqda.
Bugungi globallashuv sharoitida madaniy bag‘rikenglik yanada muhim ahamiyat kasb
etmoqda.
124
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 10
Ommaviy axborot vositalari, internet va ijtimoiy tarmoqlarda turli madaniyatlar to‘qnash
kelayotgan bir davrda insonlar bir-birini tushunish, o‘zga madaniyatni qadrlashni o‘rganishi
zarur. Bu esa farovonlikning yangi — ma’naviy bosqichidir. Chunki ma’naviy boyliksiz moddiy
farovonlik barqaror bo‘lmaydi.
4. Bag‘rikenglik va inson kapitali
Farovonlik darajasining o‘sishi bevosita inson kapitalining yuksalishiga bog‘liq. Inson
kapitali esa faqat erkin, tinch va adolatli jamiyatda to‘liq namoyon bo‘ladi. Bag‘rikenglik
insonning o‘z salohiyatini ochishiga, ijodkorlik va tashabbuskorlik ruhida yashashiga turtki
beradi. Harvard universiteti tadqiqotlariga ko‘ra, ijtimoiy ishonch yuqori bo‘lgan jamiyatlarda
ijodiy tashabbuslar soni o‘rtacha 40 foizga yuqori bo‘ladi. Demak, bag‘rikenglik inson kapitalini
ko‘paytiruvchi omil sifatida milliy rivojlanish strategiyalarida alohida o‘rin tutishi lozim.
Xulosa o‘rnida
Bag‘rikenglik va ijtimoiy farovonlik bir-biriga chambarchas bog‘liq.
Birinchisi — tinchlik va barqarorlikni ta’minlaydi, ikkinchisi esa shu muhitda barqaror
rivojlanishni kafolatlaydi. Har bir jamiyat bag‘rikenglikni qadrlasa, unda iqtisodiy o‘sish,
ijtimoiy adolat va ma’naviy uyg‘unlik qaror topadi. Shu bois bag‘rikenglik siyosatini
kuchaytirish — bu nafaqat axloqiy burch, balki milliy taraqqiyotning uzoq muddatli strategik
yo‘nalishidir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
Forobiy, A.N.
Fozil shahar ahli.
– Toshkent: Fan nashriyoti, 1993.
2.
Navoiy, A.
Mahbub ul-qulub.
– Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi adabiyot va san’at
nashriyoti, 2000.
3.
Qur’oni Karim. Tarjima va sharhi. – Toshkent: Toshkent Islom universiteti nashriyoti,
2018.
4.
Shavkat Mirziyoyev.
Yangi O‘zbekiston strategiyasi.
– Toshkent: O‘zbekiston, 2021.
5.
UNESCO.
Declaration of Principles on Tolerance.
Paris, 1995.
6.
United Nations.
Sustainable Development Goals Report 2024.
– New York: UN
Publications, 2024.
7.
World Economic Forum.
Global Competitiveness Report.
– Geneva, 2023.
8.
Karimov, I.A.
Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch.
– Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
9.
Hasanboyeva, O.
Ma’naviyat asoslari.
– Toshkent: O‘qituvchi, 2015.
10.
Akhmedov, B.
Millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik: O‘zbekiston tajribasi.
–
Toshkent: Ijtimoiy fikr markazi, 2022.
