2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 10
84
O‘ZBEKISTON TOG‘LI HUDUDLARIDA TURISTIK-REKREATSION HUDUDLARNI
TASHKIL ETISH (SHAKLLANTIRISH) TAMOYILLARI SURXONDARYO
VILOYATI MISOLIDA
Ruziyev Komil Botirovich
Toshkent Arxitektura Qurilish Universiteti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17342056
Mazkur tezisda O‘zbekiston tog‘li hududlarining, xususan Surxondaryo viloyatining
turistik-rekreatsion salohiyati, ularni shakllantirish tamoyillari va rivojlantirish istiqbollari tahlil
qilinadi. Tadqiqotda tog‘li hududlardagi tabiiy landshaftlar, tarixiy-madaniy yodgorliklar, iqlim
sharoiti
va infratuzilma imkoniyatlari o‘rganilgan. Shuningdek, turizmni barqaror
rivojlantirishda ekologik muvozanat, mahalliy aholi ishtiroki va zamonaviy boshqaruv
yondashuvlari muhim omil sifatida qayd etiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlariga muvofiq, turizm sohasini
iqtisodiyotning strategik tarmog‘iga aylantirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylandi.
Shu jarayonda tog‘li hududlarning turistik imkoniyatlarini ishga solish mamlakatning
iqtisodiy o‘sishi va mintaqaviy rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Tog‘li hududlar – toza havo,
manzarali tabiat, tarixiy obidalar va madaniy an’analar uyg‘unlashgan hududlar bo‘lib, ular ichki
va tashqi turistlar uchun katta jozibaga ega.
Surxondaryo O‘zbekistonning eng janubiy viloyati bo‘lib, Hisor tizmasining janubiy
etaklarida joylashgan. Viloyatda relefning xilma-xilligi — tog‘lar, vodiylar, daralar,
o‘rmonzorlar va daryo vodiylari turizmning turli shakllarini rivojlantirish uchun qulay sharoit
yaratadi.
Hududdagi Boysun tog‘lari, Sariosiyo vodiysi, Sangardak sharsharasi, Derbent darasi
kabi tabiiy ob’ektlar ekologik va sarguzasht turizmi uchun katta imkoniyatlarga ega. Iqlimning
mo‘tadilligi, bahor va kuz fasllarining uzoq davom etishi bu joylarda yil davomida turizm
faoliyatini yo‘lga qo‘yish imkonini beradi.
Surxondaryo viloyati qadimiy tarixga ega bo‘lib, u yerda qadimiy Termiz shahri,
Fayoztepa, Kampirtepa, Qoratepa, Dalvarzintepa singari arxeologik yodgorliklar mavjud. Bu
obyektlar nafaqat O‘zbekiston, balki Markaziy Osiyo tarixini o‘rganishda muhim manba bo‘lib
xizmat qiladi. Shuningdek, Boysun madaniyati UNESCOning nomoddiy madaniy merosi
ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lib, bu hududda etnoturizmni rivojlantirish uchun katta imkoniyatlar
mavjud.
So‘nggi yillarda Surxondaryoda turizm infratuzilmasini rivojlantirish borasida muhim
ishlar amalga oshirilmoqda. Termiz xalqaro aeroporti, yangi avtomobil yo‘llari, mehmonxonalar,
ekoturizm maskanlari va dam olish zonalari buning yaqqol misolidir. Shu bilan birga, ayrim
tog‘li hududlarda transport yo‘llarining yomonligi, xizmat ko‘rsatish sifati va axborot
infratuzilmasining sustligi turizm rivojiga to‘sqinlik qilayotgan omillardan hisoblanadi.
Surxondaryo viloyatida ekoturizm, etnoturizm, diniy ziyorat turizmi, sport va ekstremal
turizm turlarini rivojlantirish istiqbollari mavjud. Ayniqsa, Boysun tog‘larida xalqaro festival va
ekspeditsiyalar tashkil etish, Sariosiyo vodiysida tog‘ piyoda yurish (trekking) yo‘nalishlarini
yaratish, Termizda ziyorat turizmini rivojlantirish bo‘yicha rejalarning amalga oshirilishi
mintaqa iqtisodiyotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
2025
OKTABR
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 10
85
O‘zbekistonning tog‘li hududlarida turistik-rekreatsion hududlarni shakllantirish – bu
nafaqat turizmni rivojlantirish, balki mahalliy aholining farovonligini oshirish, yangi ish
o‘rinlarini yaratish va ekologik barqarorlikni ta’minlashning muhim omilidir. Surxondaryo
viloyatining tabiiy, tarixiy va madaniy boyliklari ushbu hududni mamlakatning janubiy turizm
markaziga aylantirish imkonini beradi. Shuning uchun davlat siyosati, investitsiyalar va
infratuzilma rivoji uyg‘un holda olib borilsa, bu mintaqa O‘zbekiston turizm xaritasida yetakchi
o‘rinni egallashi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi
O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni, 2022-yil.
2.
“O‘zbekiston Respublikasida turizmni rivojlantirish konsepsiyasi”, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 2019-yil.
3.
Karimov, A. va boshqalar. Turizm asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti
nashriyoti, 2020.
4.
Sharipov, B. Turistik-rekreatsion geografiya. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2021.
