ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
606
FRANCES HADGSON BURNETTNING “THE SECRET GARDEN” ROMANINI
INGLIZ TILIDAN O’ZBEK TILIGA TARJIMA QILISHDAGI MUAMMOLAR
TAHLILI
Qarshiyeva Nafisa Mamarahim qizi
https://doi.org/10.5281/zenodo.10019355
Annotatsiya.
Mazkur maqola Franses Burnet tomonidan yozilgan – “The secret garden”
ya’ni “Sirli bog’“ asarini so’zma-so’z tarjima qilishda uchragan muammolar va ularning tahlili
haqida Maqolada tarjima usullari haqida ham ma’lumot beriladi.
Kalit so’zlar:
leksik tahlil, morfologik tahlil, punktuatsion tahlil, tarjima turlari.
ANALYSIS OF RHE PROBLEMS IN TRANSLITING FROM ENGLISH TO
UZBEK IN THE NOVEL OF “THE SECRET GARDEN” BY FRANCES HADGSON
BURNETT
Abstract.
This is about the problems encountered the problems in the literal translation of
Frances Jodgson Burnett’s “The secret garden“ and their analysis.
Key words:
lexicological analysis, morphological analysis, types of translation.
АНАЛИЗ ПРОБЛЕМ ПЕРЕВОДА РОМАНА ФРЭНСИС ХЭДГСОН БЕРНЕТТ
“СЕКРЕТНЫЙ САД” С АНГЛИЙСКОГО НА УЗБЕКСКИЙ ЯЗЫК
Аннотация.
Данная статья написана Фрэнсис Бернет – о проблемах, с которыми
столкнулась при дословном переводе произведения “секретный сад”, то есть “тайный
сад“, и их анализе, в статье также будет рассказано о методах перевода.
Ключевые слова:
лексический разбор, морфологический разбор, пунктуационный
разбор, виды перевода.
KIRISH
Franses Jodgson Burnetning “The secret garden“ ya’ni “Sirli bog’“ asari 1911-yilda
Amerika jurnallarining birida nashr qilingan. Undan so’ng Angliyada kitob holida bosib
chiqarilgan. Bu asar Burnetning eng mashhur asarlaridan biridir. Kitob ingliz bolalari klassikasi
hisoblanadi. Asar tarjimasida so’zma – so’z tarjima qilish usulidan foydalanilgan va bu
jarayondagi qiyinchiliklar ushbu maqolada yoritilib berilgan.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYASI
Mazkur maqolani yozishda ingliz tilidan o’zbek tiliga tarjima qilinayotgan asarning
chog’ishtirma, tahliliy, qiyosiy, statistik ma’lumotlaridan foydalanilgan.
Qiyosiy metod:
Bir til oilasiga mansub bo’lgan tillarning o’xshash va farqli jihatlarini tahlil
qilish usuli.
Chog’ishtirma metod:
Turli tizmli tillardagi xususiyatlarning o’xshash va farqli jihatlarini
tahlil qilish usuli.
MUHOKAMA
Mazkur asarning ingliz tilidan o’zbek tiliga tarjima qilinishida ko’plab transformatsiyalarni
amalga oshirishga to’g’ri keladi. Hozir ularni gaplar misolida ko’rib chiqamiz.
“
When Mary Lennox was sent to Misselthwaite Manor to live with her uncle, everydiv
said she was the most disagreeable-looking child ever seen”
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
607
Bu gapni so’zma-so’z tarjima qilinganda:
“
Mary Lennox xolasi bilan yashash uchun Misselthwaite Manorga jo’natilganda, hamma
uning yoqimsiz bola ekanligini aytdi”.
Bu gap sintaktik transformatsiya qilinganda:
“Mary Lennox xolasi bilan birga yashash uchun Misselthwaite Manorga olib kelinganda,
hamma odamlar uning ko’rimsizgina bola ekanligini aytgan“
shaklida tarjima qilinadi.
“Her hair was yellow and her hair was yellow because she had been born in India and had
always been ill in one way or another”
.
“Uning sochi sariq va yuzi sariq, chunki u Hindistonda tug’ilgan va har doim bir tomondan
yoki boshqa tomondan kasal bo’lardi”.
Sintaktik trasnformatsiya bo’yicha
: “U Hindistonda tug’ilganligi uchun uning yuzi va
sochlari sariq, har doim kasal bo’lib qolardi”.
Mazkur maqolada leksik, morfologik transformatsiyadan ham foydalanilgan:
1.”
Disagreeable-looking”
Ushbu so’zni to’ridan –to’g’ri tarjima qilinsa “
Yoqimsiz-ko’rinishli
”deb tarjima qilinadi.
Lekin leksik transformarsiyaga uchratilsa, “
ko’rimsiz
“ deb tarjima qilinadi.
2
.”Nothing was done in its regular order”.
So’zma-so’z tarjima qilinsa hech narsa oddiy tartibda qilinmadi. Lekin konatatsiya orqali
leksik tarjima qilinsa “
Hamma narsa oddiy tartibda bajarilmagan edi
” deyish mumkin.
Tarjima jarayonida so’zma-so’z yoki g’aliz birikmalarni qo’llashdan qochish va uning
o’rniga hamma tushunadigan so’zlarni qo’llashda leksik transformatsiyadan foydalaniladi. Leksik
transformatsiyani tarjima nazariyasida so’zlarni konteksda almashtirish ham deb yuritiladi.
Morfologik transformatsiya
:
1.
Yellow-sariq.
1.Sifat so’z turkumi.
2.Oddiy daraja.
3.Gapdagi vazifasi: aniqlovchi.
2.
To the room- xonaga.
1.Ot so’z turkumi.
2.Gapdagi vazifasi: hol.
XULOSA
Har bir tarjimon,biror bir asarni tarjima qilish jarayonida turli xil muammolarga duch
kelishi mumkin.Tarjimon tarjima qilish jarayonida nihoyatda mas’ulyatli bo’lishi lozim.Chunki
asar muallifning fikrini kitobxonga tiniq ravishda yetkazib bera olmasligi mumkin.Tarjima
qilishda tarjimonning so’z boyligi keng bo’lishi darkor,negaki u asarda uchragan so’zlarni bir so’z
bilan tarjima qilmasdan sinonimlardan ham samarali foydalana olishi kerak.Bu asar qiyinchiliksiz
o’qlishiga yordam beradi.Hamda kitobxonda zerikish kuzatilmaydi.
Mazkur asar avval so’zma-so’z tarjima qilinishi va undan keyin leksik va morfologik tahlil
qilish quyidagi maqolada yoritilib berildi. Asarni nega to’g’ridan-to’g’ri emas balki leksik va
morfologik tahlil qilishi kerak degan savol tug’ilishi mumkin? Bu savolga javob shuki, asarni bu
transformatsiyalarda yordamida tahlil qilish asarni boyitadi, uni o’qiydigan kitobxon uchun
qiziqarliroq va aniqroq tushuntiradi.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
608
REFERENCES
1.Solijonov Juraali Kamoljnovich. (2022). Lingua-perspective Problems and Solutions of
Translating the Plant and Food Names in the "Harry Potter" books from English into
Uzbek. ASEAN Journal on Science & Technology for Development, Vol 39(No 4,), 221–
229. doi: 10.5281/zenodo.6607317
https://doi.org/10.5281/zenodo.6607317
2.Kamoljnovich, S. J. (2022). JK ROULINGNING FANTASTIK ASARLARIDAGI
ANTROPONIMLARNING LINGVO-PERSPEKTIV MUAMMOLARI.
Central Asian
Research
Journal
for
Interdisciplinary
Studies
(CARJIS)
,
2
(1),
334-343.
https://doi.org/10.24412/2181-2454-2022-1-334-343
3.
Kamoljonovich, S. J., & O’G, Y.
N. U. B. (2022). BADIIY TARJIMA UCHUN TARJIMA USULLARI TAHLILI (IAN
TUHOVISKIY ASARLARI MISOLIDA).
Ta’lim fidoyilari
,
18
(5), 32-37.
3.Jo’ramurodova, Z., & Solijonov, J. (2022, April). JK ROULINGNING “BIDL
QISSANAVIS ERTAKLARI”(“THE TALES OF BEEDLE THE BARD”) ASARIDAGI
ANTROPONIMLARNING O’ZBEK TILIDAN INGLIZ TILIGA TARJIMA
QILISHDAGI
MUAMMOLARI.
In
МЕЖДУНАРОДНАЯ
НАУЧНАЯ
КОНФЕРЕНЦИЯ:" СОВРЕМЕННЫЕ ФИЛОЛОГИЧЕСКИЕ ПАРАДИГМЫ:
ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ ТРАДИЦИЙ И ИННОВАЦИЙ II"
(Vol. 2, No. 18.03, pp. 554-
https://doi.org/10.47100/nuu.v2i18.03.115
4.Qodirovna, A. Z., & Kamoljonovich, S. J. (2022). JK ROULINGNING, GARRI POTTER
VA AFSUNGARLAR TOSHI’’ROMANIDAGI SEHRGARLAR OBRAZINI INGLIZ
TILIDAN O’ZBEK TILIGA TARJIMA QILISHNING LINGVO-PERSPEKTIV
TAHLILI.
Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS)
,
2
(3),
176-180.
https://doi.org/10.24412/2181-2454-2022-3-176-180
