ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1346
MAKTABGACHA BO`LGAN YOSHDAGI BOLALARDA CHET TILLARINI
O`QITISHNING ILMIY PEDAGOGIK ASOSLARI
Turdiyeva Izzatoy Sadikovna
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Maktabgacha ta`lim kafedrasi o`qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11392765
Annotatsiya.
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga ingliz tilini o‘rgatish
usullari yozilgan bo‘lib, hozirda ingliz tili dunyo tili bo‘lib bormoqda. Shu bois uni maktabgacha
ya’ni bog’cha yoshidan boshlash kerak. Maqola shu haqida ma’lumot beradi.
Kalit sõzar
: õrgatish, metod, dunyo, vosita, maktabgacha taʼlim.
SCIENTIFIC PEDAGOGICAL FOUNDATIONS OF TEACHING FOREIGN
LANGUAGES TO CHILDREN OF PRESCHOOL AGE
Abstract.
This article describes the methods of teaching English to preschool children, and
now English is becoming a world language. Therefore, it should be started from preschool age.
The article provides information about this.
Key words:
Teaching, method, world, means, preschool education.
НАУЧНО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ОБУЧЕНИЯ ИНОСТРАННЫМ
ЯЗЫКАМ ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА.
Аннотация.
В данной статье описаны методы обучения английскому языку детей
дошкольного возраста, в настоящее время английский язык становится мировым языком.
Поэтому начинать его следует с дошкольного возраста. В статье представлена
информация об этом.
Ключевые слова:
обучение, метод, мир, инструмент, дошкольное образование.
Kirish:
Dunyo globalashuv jarayoni insonlardan o’z ona tilini Dunyo globalashuv jarayoni
insonlardan o’z ona tilini o’rganishdan tashqari yana bir necha xorijiy tillarni o’rganishni taqozo
qilmoqda. Bizning yurtimizda ham ushbu masalaga qat’iy e’tibor qaratilgan. Xususan, 2012-yil
10-dekabrda qabul qilingan “Chet tillarini o’rganish tizimini yanada takomillashtirish
to’g’risida’’gi O’zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori hamda 2013-2014-yil o’quv yilidan
boshlab umum ta’lim maktablarining barcha sinflarida xorijiy tillarni uzluksiz o’rgatilishi buning
isbotidir. o’rganishdan tashqari yana bir necha xorijiy tillarni o’rganishni taqozo qilmoqda.
Bizning yurtimizda ham ushbu masalaga qat’iy e’tibor qaratilgan. Xususan, 2012-yil 10-
dekabrda qabul qilingan “Chet tillarini o’rganish tizimini yanada takomillashtirish to’g’risida’’gi
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori hamda 2013-2014-yil o’quv yilidan boshlab umum
ta’lim maktablarining barcha sinflarida xorijiy tillarni uzluksiz o’rgatilishi buning isbotidir.
Asosiy qism.
C
het tilini o'qitishning asosiy muammosi talabaning yoshi. Ma'lumki, bolalar
o'rganish uchun qulayroqdir. Yaqin vaqtgacha o'qitish metodikasi bolalarga qaratilgan edi maktab
yoshi, endi ota-onalar chet tilini o'rganishni iloji boricha erta boshlashga intilmoqda. Chet tilni
o'rganish uchun erta yosh afzalroq bo'lishining yana bir sababi bor. Bola qancha yosh bo'lsa,
shuncha kamroq bo'ladi. So'z boyligi yilda mahalliy til, ammo shu bilan birga uning nutqiga
bo'lgan ehtiyojlari ham kam: kichik bolada aloqa sohalari katta yoshdagilarga qaraganda kamroq,
u hali
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1347
murakkab aloqa muammolarini hal qilishi shart emas. Maktabgacha yoshdagi bolalarni
chet tiliga o'rgatishning asosiy maqsadlari:
•
bolalarda chet tilida boshlang'ich muloqot qobiliyatlarini shakllantirish;
• o'z maqsadlariga erishish, hayotiy aloqa sharoitida fikr va hissiyotlarini ifoda etish uchun
chet tilidan foydalanish qobiliyati;
• chet tillarini yanada o'rganishga ijobiy munosabat yaratish;
boshqa mamlakatlar hayoti va madaniyatiga qiziqishni uyg'otish.
Maktabgacha yoshi, ayniqsa, chet tilini o'rganishni boshlash uchun juda qulaydir. Bu
yoshdagi bolalar til hodisalariga nisbatan sezgirligi bilan ajralib turadi, ular o'zlarining nutq
tajribalarini, tilning "sirlarini" tushunishga qiziqishadi.
Maktabgacha yoshda, ingliz tilini o'qitishda, bolalar asta-sekin kommunikativ
kompetentsiya asoslarini rivojlantiradilar, bu ingliz tilini o'rganishning dastlabki bosqichida
quyidagi jihatlarni o'z ichiga oladi:
• fonetik nuqtai nazardan to'g'ri takrorlash qobiliyati inglizcha so'zlar o'qituvchi, ona tili
yoki ma'ruzachining orqasida, ya'ni eshitish diqqatini, fonetik eshitish va to'g'ri talaffuzni
bosqichma-bosqich shakllantirish;
• inglizcha so'z boyligini o'zlashtirish, birlashtirish va faollashtirish;
• ma'lum miqdordagi sodda grammatik tuzilmalarni o'zlashtirish, izchil bayon
tuzish. Maktabgacha yoshdagi bolalarga ingliz tilini o'rgatishning o'ziga xos xususiyati
shundaki, u shunchaki stolda o'tirib, kitob va daftarlarni varaqlamaydi. Jarayon zerikarli
bo'lmasligi kerak va bolalar o'zlari bilimga intilishlari kerak. Bolalar aniq o'ylashadi, hamma
narsani so'zma-so'z qabul qiladilar, gapirishadi oddiy jumlalar... Agar o'qituvchi nimanidir
tushuntirsa, u aniqlik, misol keltirishi kerak. Shuning uchun ingliz tili maktabgacha yoshdagi
bolalar uchun o'yin. Faqatgina ushbu shakl orqali siz ijobiy natijalarga erishishingiz va bolada chet
tiliga nisbatan ijobiy munosabatni shakllantirishingiz mumkin.
Xulosa:
Xulosa qilib aytamizki hozirgi kunda nafaqat maktab, litsey, kollej o’quvchilari
va oliy yurtlari talabalriga balki MTT tarbiyalanuvchilariga chet tilini, xususan, ingliz tilini
o’rgatish yo’lga qo’yilgan. Bolani yoshlik chog’idan boshlab ingliz tiliga bo’lgan qiziqishlarini
oshirib borish kerak. Bu orqali rivojlangan davlatlarning tillarini o’rganish, jahon ilm-fani va
taraqqiyoti yutuqlarini egallashga erishish mumkin. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida
tarbiyalanuvchilarga xorijiy tilni o’rgatish ancha mushkul va ma’suliyatli vazifadir. Til o’rganish
yosh davrlarga bog’liq jarayon hisoblanib, bolalar tilni kattalarga nisbatan tez va oson
o’zlashtiradilar. Maktabgacha yoshdagi bolalar so’zlarni ma’nosini tushunib emas, uni mexanik
tarzda yodlaydilar. Bu borada ayniqsa, o’yin faoliyati kichik yoshdagi bolalarga ta’lim va tarbiya
berishning asosiy faoliyat turi hisoblanadi. Bog’cha yoshida o’yin bolaning eng asosiy va sevimli
mashg’uloti bo’lganligi tufayli bola atrof olamni ham o’yin orqali kashf etadi. O’yin bolada chet
tiliga nisbatan ijobiy psixologik munosabatni yaratishi kerak va bunday ijobiy motivatsiyani
yaratish usuli o’yindir.
Bu mashg’ulot bolani o’ziga bo’lgan ishonchini mustahkamlashga, atrofdagilar bilan
ijtimoiy munosabatlarni shakllantirishga ham katta ko’mak beradi. Shu sababli ota-ona va
tarbiyachi murabbiylar bolalarga imkon qadar ko’proq o’yin orqali o’rganishni targ’ib qilishlari
kerak. Aynan o’yin orqali bolalar ta’lim oladilar va o’z iqtidorlarini kashf etadilar.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1348
Faqatgina ushbu shakl orqali siz ijobiy natijalarga erishishingiz va bolada chet tiliga
nisbatan ijobiy musosabatlarini shakllantirishingiz mumkin. Chunonchi, buyuk mutafakkir Abu
Nasr Forobiy ham ko'plab xorijiy tillarni mukammal bilgan, bu tillarda bemalol gaplasha olgan
hamda shu tillarda ijod qilgan. Bunday imkoniyat allomaning dunyo ilm- fanini o'rganishga, buyuk
ishlarni amalga oshirishiga turtki bo'lgan. Zero.Navoiy bobomiz aytganlaridek, «Til bilgan — el
biladi»
REFERENCES
1.
Astafieva M.D. Holidays for children learning English. - M.: Mozaika-sintez, 2009.
2.
Galskova N.D. Nikitenko Z.N. Theory and practice of teaching foreign languages. Primary
school: methodological guide.-M.: Iris-press, 2004.
3.
Guseva L.P. We play, teach, master - we want to know English. - Rostov n / a: Phoenix,
2009.
4.
Zemchenkova T.V. English for preschool children. - M.: VAKO, 2008.
5.
Ivanova M.V. English for children. - M.: AST: Astrel, 2009.
6.
Muxlisa, Sobirjonova, and Qayumova Mohinur. "LINGVOKULTURALOGIYANING
KELIB CHIQISH TARIXI."
Евразийский журнал академических исследований
2.3
(2022): 379-383.
7.
Qayumova,
Mohinur
Murodulayevna.
"THEORETICAL-METHODOLOGICAL
ANALYZE OF COSMOS AND INDIVIDUAL ON CONTEXT OF EXPERIMENTAL
SCIENCE."
Интернаука
28 (2018): 77-79.
8.
Ergashovna M. G. TYPES OF FABRICS AND THEIR ANALYSIS //Proceedings of
Scientific Conference on Multidisciplinary Studies. – 2023. – Т. 2. – №. 5. – С. 59-61.
9.
Qayumova, Mohinur Murodullayevna, Muhlisa Sobirjonovna Sobirjonova, and Feruz
Qurbonaliyevich Saidov. "Galileo’s influence on John Milton concept “individual”.
Similarities and differences between the outlook of Galileo and John Milton."
Science and
Education
2.6 (2021): 494-498.
