536
MAHALLIY BYUDJETLAR TOMONIDAN IJTIMOIY SOHA XARAJATLARINI
MOLIYALASHTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Kimsanboyeva Maftuna Bahodirovna
maftunabahodirovna2525@gmail.com
TDIU “Moliya” kafedrasi katta o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.11403031
Annotatsiya.
Maqolada O‘zbekistonda ijtimoiy sohani moliyalashtirishdagi islohotlar
hamda ulardan kutilayotgan moliyaviy natijalar tahlil qilingan. Mamlakatimizda izchillik bilan
amalga oshirilayotgan ta’lim sohasidagi islohotlarning moliyaviy jihatlari tadqiq qilingan va
xulosalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
diversifikatsiya, ijtimoiy sohasidagi islohotlar, byudjet, ta’limni
moliyalashtirish.
IMPROVEMENT OF THE SYSTEM OF FINANCING SOCIAL SECTOR EXPENSES
BY LOCAL BUDGETS
Abstract.
The article analyzes the reforms in the financing of the social sphere in
Uzbekistan and the expected financial results. The financial aspects of the ongoing reforms in the
field of education in our country have been studied and conclusions have been drawn.
Keywords:
diversification, social reforms, budget, education funding
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ ФИНАНСИРОВАНИЯ РАСХОДОВ
СОЦИАЛЬНОЙ СФЕРЫ МЕСТНЫМИ БЮДЖЕТАМИ
Аннотация.
В статье анализируются реформы в сфере финансирования
социальной сферы в Узбекистане и ожидаемые от них финансовые результаты. Изучены
финансовые аспекты реформ в сфере образования, последовательно реализуемых в нашей
стране, и сделаны выводы.
Ключевые слова:
диверсификация, реформы в социальной сфере, бюджет,
финансирование образования.
Har yili mamlakatimizning kelgusi yilgi bosh moliyaviy hujjati muhokama qilinadi. Bu
yurtimiz barcha hududlari manfaatlarini ta’minlash nuqtai nazaridan amalga oshiriladi.
So‘nggi yillarda ishlab chiqarishni yanada rivojlantirish, bank tizimini takomillashtirish,
xususiy tadbirkorlik va kichik biznesning ahamiyati hamda rolini oshirish, aholi bandligini
ta’minlashning muhim omili sifatida xizmat ko‘rsatish sohasi va kasanachilikni ravnaq toptirishni
537
rag‘batlantirish bo‘yicha bir-biri bilan uzviy bog‘langan, keng ko‘lamli chora-tadbirlar hayotga
tatbiq etilmoqda. Unda, shuningdek, qishloqda ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani
rivojlantirish, aholi turmush sifatini tubdan yaxshilash, fuqarolarning real daromadlarini
ko‘paytirish, ehtiyojmand oilalarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning manzilliligini oshirishga
alohida urg‘u berilgan.
Xususan, joriy yida iqtisodiyotni izchil isloh qilish, diversifikatsiyalash va tarkibiy
o‘zgartirishni chuqurlashtirish, yangi innovatsion ishlab chiqarish ob’ektlarini rivojlantirish,
mavjud ishlab chiqarishni modernizatsiyalash jarayonlarini jadallashtirish hisobiga xo‘jalik
yurituvchi sub’ektlarning raqobatdoshligini oshirish bo‘yicha keng miqyosli ishlarni bajarish
ko‘zda tutilgan. Xizmatlar ko‘rsatish sohasining jadal taraqqiyotini ta’minlash, Qishloq joylarda
namunaviy loyihalar bo‘yicha yakka tartibdagi uy-joylarni qurish dasturini davom ettirish,
shuningdek, budjet mablag‘lari hisobiga ijtimoiy infratuzilma ob’ektlarini, shu jumladan, elektr,
gaz tarmoqlari, suv quvurlarini hamda ichki yo‘llarni qurish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni
amalga oshirish izchil davom ettirilmoqda.
2024 yilgi Davlat byudjeti xarajatlari (davlat maqsadli jamg‘armalariga ajratiladigan
transfertlar bilan birga) 312,8 trln so‘mni,yalpi ichki mahsulotga nisbatan 24,0 foizni yoki 2023
yil kutilayotgan ijroga nisbatan 30,6 trln so‘mga ortishi prognoz qilinib, bu alohida sohalar rivojiga
maqsadli xarajatlarni oshirish yo‘li bilan iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishni ta'minlaydi.
Bundan tashqari, Davlat byudjetidan ijtimoiy sohaga, хususan, ta’lim sohasi хarajatlariga
69,1 trln soʻm, sogʻliqni saqlash sohasi хarajatlariga 33,4 trln soʻm, madaniyat 2,6 trln soʻm va
sport sohasi хarajatlariga 2,8 trln soʻm va fanni yanada rivojlantirish tadbirlari uchun 2,2 trln soʻm
yoʻnaltirish belgilandi
1
.
Budjetning daromad qismini shakllantirishga kompleks yondashish, davlat budjeti
mablag‘laridan maqsadli va oqilona foydalanish bo‘yicha qat’iy budjet siyosatini olib borish,
xarajatlar ustidan nazorat tizimini takomillashtirish, shak-shubhasiz, aholi turmush sifatining
yaxshilanishiga, mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sishiga zamin yaratadi.
Bugungi kunda aholining ijtimoiy muammolari keskinlashdi, ammo shunga qaramasdan,
aholining savodxonlik darajasi, o‘rtacha hayot kechirish uzunligi, moddiy ne’matlarini iste’mol
qilish sifatli tartibini ta’minlash, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish va boshqa bir qancha ijtimoiy
ko‘rsatkichlarda ijobiy siljishlar bo‘lmoqda.
1
Budjetnoma 2024-2026 yil uchun
538
Bu borada ijtimoiy muammolarni huquqiy taminotini tahlili muhim ahamiyatga egadir,
zamonaviy ijtimoiy strategiya o‘ttizdan ortiq qonun va qoidalar bilan mustahkamlangan, bularning
asosiy qismi aholining alohida guruhlarining imtiyozlarini ta’minlashga yo‘naltirilgan. Ijtimoiy
sohaga taaluqli bo‘lgan qonunlarda bir qancha budjet va soliq me’yorlari mavjud, bu o‘z navbatida
budjetlar o‘rtasidagi daromad va xarajatlarni taqsimlash talablarini tartibga solib turadi.
REFERENCES
1.
Qobulov X., Kimsanboyeva M. Ta’lim tizimini moliyalashtirishni isloh qilish masalalari
//"Science and Education" Scientific Journal. April 2021 / Volume 2 Issue 4, 698-705-b.
2.
Qobulov X., Kimsanboyeva M. Ta’lim tizimini moliyalashtirishni samarali tashkil etish
yo’llari Bosma Toshkent moliya instituti. “Innovatsion iqtisodiyot sharoitida moliya
tizimini rivojlantirishning zamonaviy tendentsiyalari va istiqbollari” mavzucidagi
respublika onlayn ilmiy-amaliy konferentsiya materiallari to‘plami. –T.: TMI., 2020. –
171-172-b.
3.
Otajonov Sh.I. O‘zbekistonda innovatsion klasterlarni rivojlantirish istiqbollari.
Monografiya. –T.: ITA-PRESS. 2017. - 204 b.
4.
Raxmonov D. O‘zbekiston ijtimoiy sohani moliyalashtirishning metodologik asoslarini
takomillashtirish. Iqtisod fanlari doktori (DSc) darajasini olish uchun dissertatsiya
avtoreferati.T., 2018. 71-b.;
5.
Raximova U.A. O‘zbekiston oliy ta'lim muassasalarida innovatsion faoliyatni rivojlantirish
yo‘llari. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) darajasini olish uchun
dissertatsiya avtoreferati.Samarkand, 2019.57-b
6.
Budjetnoma 2024-2026 yil uchun
