ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
188
ТÁLIM-TÁRBIYA MEKEMELERI XIZMETKERLERI QARIM-QATNAS
KOMPETENTLIGINDE PEDAGOGIKALIQ ETIKANIŃ TUTQAN ORNI
Orazbaeva Gózzal Usnaddin qızı
NMPI Pedagogika kafedrası kobinent baslıǵı.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13371692
Annotaciya.
Maqalada tálim-tárbiya mekemeleri xizmetkerleri arasında ámelge
asırılatuǵın qarım-qatnaslarda júzege keletuǵın pedagogikalıq etikanıń áhmiyeti,basqa kásiplik
etikalardan ózgeshelikleri hám qarım qatnaslarǵa qoyılatuǵın pedagogikalıq talaplar keń sóz
etilgen.
Gilt sózler:
Pedagog xizmetkerler tálim,tárbiya mekemeleri, kompotentlik,etika,
pedagogikalıq etika, qarım-qatnas, mektep, milliy tárbiya, úlgi.
THE ROLE OF PEDAGOGICAL ETHICS IN COMMUNICATION COMPETENCE OF
EMPLOYEES OF EDUCATIONAL ORGANIZATIONS
Abstract.
The article describes the importance of pedagogical ethics, its difference from
other professional ethics, and the pedagogical requirements for communication between
employees of educational organizations.
Key words:
Pedagogical education, educational organizations, competency, ethics,
pedagogical ethics, communication, school, national education, example.
РОЛЬ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ЭТИКИ В КОММУНИКАТИВНОЙ
КОМПЕТЕНТНОСТИ СОТРУДНИКОВ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ.
Аннотация.
В статье раскрывается значение педагогической этики, ее отличие от
других профессиональных этик, а также педагогические требования к общению между
работниками образовательных организаций.
Ключевые слова:
Педагогическое образование, образовательные организации,
компетентность, этика, педагогическая этика, общение, школа, национальное
образование, пример.
Etika bilimnin en negizgi mashkalalarinin biri-jeke maqset penen ulıwma maqsettin óz-ara
qatnasin ornatiw bolıp esaplanadı. Usilardiń óz-ara baylanısı jeke adamniń sanasinda onin is
ha`reketinde moralliq sezim ar-uyat óz minetti tuwralı sezimler tuwǵizadi, jámiyette balalardi
tárbiyalaw protsessinde jeke maqset penen ulıwma jámiyetlik maqsettiń birligin kórsetip otiriw
Pedagogikaliq xizmetke qoyilatugin tiykargi talaplardin biri sanaladı. Sonliqtan Pedagogikaliq
etika bul maseleni óz ishine aladı. Pedagogikaliq etika pedagogǵa kasiplik ádeplilik tuwralı
túsinik, bilim beriwdi gózleydi. Usiǵan qaray mekteptegi sheshiwshi tulǵa Pedagogdıń moralliq
tayarligi menen madeniyati házirgi kúnde qanday boliwi kerekligin anıqlaw, oni mazmuni menen
ózinsheliklerin tańlaw Pedagogikaliq etikanin en tiykargi uyrenetugin maselelerinin biri. Miynet
turlerine boliniwine baylanisli ha`r qiyli kasipler sani kobeyedi Solay etip belgili bir tarawday
nátiyjeli miynet etiw ushin usi kasip wakili óz kasibin toliq ha`m teren uyreniwi kerek. Usinin
menen ol kásiplik moral rejeleri menen de toliq tanis boliwi zárúr. Óytkeni hár qanday kasiptin
xaliqti tárbiyalawda tikkeley yamasa janapay qatnasi bar ekenligi dawsiz. Bul qag`iydanin asirese
pedagogikaliq kasipke qatnasi zor.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
189
Ulıwma kasiplik etika adamlardin kasibine, olardin jámiyettegi ornina, xizmet
ózgesheligine, sotsialliq ayirmashiliqlarina, osken jane ómir suretugin ortaliginin ózgesheligine
karay qaliplesedi. Etika- grekshe etos-quliq, ádep, urip degen maniste anlatadi. Kásiplik etika
ishinde Pedagogikaliq etika ayriqsha orin tutadi. Pedagog kadrlar shin mánisinde bilim hám
tárbiya beriwshiler gana emes, olar usinin menen bir qatarda xaliq arasinda ha`r-qiyli ugit-nasiyat
islerin alip bariwshilar bolip esaplanadi. Usi jwapkershilikli ha`m maqtanishli xizmetti alip
bariwda pedagog xizmetlerdin aldinda úlken waziypalar tur. Olardin bilimi, Oqitiw ha`m
ta`rbiyalaw adisleri, jeke basinin ruxiy hám Moralliq tulgasi bolajak a`wladinin ha`r tarepleme
rawajlaniwina tikkeley tasir jasaydi. Bul jerde mug`allimlerdin minez -kulki mine tartibinin,
oqıwshılar menen jurtshiliqka tiygizetugin ta`rbiyaliq paydasi zor ekenligin xasla umitpawimız
kerek.
Mektep ha`r bir adamnin jasap turgan ortaliǵin tereń úyreniwin qáleydi. Al mektepte
negizgi tulga – mug`allim. Olardiń bilimine, pedagogicalıq sheberligine, jumısqa degen
suyispenshiligine baylanıslı biziń bolajaq jaslarimizdiń bilimge degen, miynetke degen kabileti,
ruxiy qásietleri jetilisedi. Olay bolsa mekteptin negizgi maqseti balalarga bilim beriw menen bir
qatar olardin dun`yaga degen kóz-qarasin, ha`zir da`wirde elimizde júz berip atirgan ha`r qiyli
ózgerislerge qatnasin, adamgershilikli kasietlerin qaliplestiriw ha`m solay etip korshagan
org\taliqti teren uyreniwge jagday jasaw bolip tabiladi. Basqasha aytqanda mektepte sanawlı teren`
bilimli, fizikaliq ha`m aqil miynetine bir dey qabiletli saw-salamat áwladti jámiyet ha`m ilim
talabina say adamlar etip ta`rbiyalap jetilistirip shig`aradi.
Pedagogdıńjámiyet aldinda usi ardakli miynet kundelikli oqiw-ta`rbiya jumisinda,
jámiyetlik xizmet atkariw barisinda, ulgili shanaraq, jarasiqli turmis kuriw jolinda júzege asadi.
Pedagogikaliq etikanin basli ózgeshelikerinin biri Pedagogjas ospirimlerge Moralliq
ta`rbiya beriw protsessinde tek belgili moralliq qagiydalardi qaytalaw arqali menen emes, al putkil
oqiw ta`rbiya isin adamgershilikke ta`rbiyalaw isi menen ushrastira biliwi kerek. Bul protsesti iske
asiriw ushin mugalimnin ózi printsipial ha`m kasiplik tayarlangan, jwapkershilikti seze bilgen
boliwi kerek. Ustazlardin bilimliligi-jaslardin moralliq qasietlerin ózinen-ózi qaliplestire almaydi.
Adam bilimli boliwi múmkin, biraq minez qulqı adamgershilikli qásiyeti gey waqıtta onıń
bilimine qayshi keliwi itimal. Ómirde geybir bilimli adamlar arasinda moral`din normalari menen
printsiplerine kayshi keletugin, sózi menen isi arasinda alshaqlıq bar adamlar gezlesip otıradı. Onin
sebebi, alǵan bilimi adamnın jan dun`yasına, ishki sezimine aylanbaǵanliginda. Bilimli mug`allim-
sonıń menen qatar joqarg`i moralliq kasietlerdin iyesi bolmasa ta`rbiya isine ziyanin tiygizedi.
Sonliqtan pedagogikaliq kollektivte etikaliq teoriyaliq maselelerin unamli talap turiwdi
turaqli dasturge aylandirip otiriw shart. Pedagogikaliq etikanin- ózgesheligi Pedagogjas a`wladka
belgili bir tarawda bilim beriw menen qatar ózinin is ha`reketi, dun`yaga kóz karasi,
adamgershiligi hám gumanistlik qasiyetleri arqali olardi biyik Moralliq ruwxta ta`rbiyalawi tiyis.
Pedagogetikasinin – taǵi bir ózgeshiligi shakirtlerine suyispenshiligi “Balalardi
suymeytugin adamlar Pedagogboliwi múmkin emes”. Makorenko A.S.(kaz.Mektebi 1969 j).
Mug`allimshilik kasip qanday da`wirde bolmasin balalardi suyiwdi baslı talap etip qoyadi.
Birak balalarga degen suyispenshilik karapayim sezim emes. Pedagogha`r bir
oqıwshınińqabiletin tusine biliwi yaǵniy olardiń ruwxıy rawajlaniwdin anagurlim tiyimli usillarin
tabıwga bagdarlaniw kerek. Sonliqtan Pedagogbalalardi miynetkesh boliwga alga qoygan
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
190
maqsetin qanday etkendede orınlawga ha`reket etiw ta`rbiyalaw kerek. Albette oqıwshıga
qoyilatugin talap kuri basqariw emes, qorqıtıw, jekiriniw turinde bolmay, al barliq waqitta aqilg`a
siyimli, sinshil, adil qarim-qatnas tiykarinda boliwi kerek. Bul talap orinlanbasa ta`rbiyaliq
okituishiliq rawajlandiriwshiliq talap axmiyetin joǵaltadı. Oqıwshıǵa degen suyispenshilik penen
katan talap bir-birin biykarga shigarmaydi, ol kerinshe olar bir birin toliqtiradi olardi adalatli
sinshil miynet suyiwshilik ruwxta ta`rbiyalaydi. Balalar psixikasi ha`r narseni tez qabillawga
biyim asirese kórkem obrazlar, adamnin oyina qatti tasir etetugin wakiyalar olarda kóp kiziktiradi.
Ayrim jagdaylarda oqıwshılar jagimli qiliqlardan góre jagimsiz qiliqlardi tez kabillaydi.
Mine sonliqtanda pedagoglarbul jagdaylarda ha`r waqıtta este tutiwlari kerek.
Pedagogikaliq etikanin qaliplesiwinde pedagogikaliq kollektiv korkemli orin tutadi.
Pedagogikaliq kollektiv balalarga ta`rbiya beriwde bir tutas jane bir adamday bolip kush
jumsap ha`reket etiwleri kerek.
Morallıq minnet. Etikanin negizgi kategoriyalarinin biri. Olar adamlardiń aldinda turgan
minnetti tusiniwge baylanisli belgili ha`reket, tartip minez-quliqti qaliplestiredi. Ha`r bir adamnin
sanasi ulıwma alganda jámiyetlik sana bolsada, ol adamnin okean ortaligina, algan ta`rbiyasina
ózgesheligine karay ha`r turli boladi.
Pedagogikaliq etikanin jámiyetlik turmista atkaratuǵin xizmeti ayrıqsha. Bolajak jaslardin
ha`r tarepleme rawajlangan adam bolip jetilisiwi mug`allimlerdin oqiw ta`rbiya jumisin moralliq
ta`rbiya isine bagdarlaniwina, olardin óz basinin, ishki sezimlerinin, moralliq qabiletinin bir tutas
boliwina baylanisli. Sonıń ushin bolajak pedagog kadrlardi tayarlawda, olarga etikadan teren bilim
beriw kerek.
Pedagog kadrlardin teren bilimli ha`m ruwxiy dúnyasiniń bayligi bolajak áwladti dawir
talabina say etip ta`rbiyalap shiǵariwdin birden bir kepili boladi. Ádep-ikramliliq kategoriyalari
adamzat jamietinde erte waqitlardan beri payda bolǵan. Ádep-ikramliliq túsinikleri jámiyettin
obektiv jagdaylarina karap osip kosimshalar kosilip ha`r qiyli da`wirde ha`r turli hárakterde jana
mazmun ha`m klasliq belgi alip kelgen. Etika kategoriyalarinin kópshiligi karama-karsi
ha`rakterge iye jaqsiliq penen jamanliq, hújdanliliq penen hújdansizliq h.t.b. Ha`r bir
kategoriyanin ózine tan ózgesheligi bar. Ol jeke adam menen jámiyet arasindagi baylanislardin
belgili bir tarepinde korinedi.
Kasiplik minnet Pedagogikaliq etikanin tiykargi kategoriyalarinin biri bolip ol
Pedagogdıńkasiplik minnetinde óz jumisina dóretiwshilik qatnasta boliwiniń zarurligi, ózine qatti
talapshanliqti, óz bilimin jetilistiriwge umtiliw pedagogikaliq sheberligin rawajlandiriw,
oqıwshılar ha`m olardin ata-analarina talapshanliq mektep turmisina aktiv qatnasiw h.t.b. di talap
etedi. Pedagogoqıwshılardıń bilimin júzeki bolıp qalmawı ushın olardi qadaǵalap turiwi zárúr.
Pedagogdıń moynina tómendegi minnetler júklenedi.
Oqitiw tarawinda -Pedagogjaslardi ilim tiykarlarin qaysi dáwirde alganligin tekserip, bilip
uqıp hám kónlikpeler menen qurallandiriw tiyis. Onin ushin Pedagogóz ústinde tinimsiz islep óz
bilimin, madeniyatin joqarilatip bariwi kerek.
Tálim-tárbiya tarawında – Pedagog oqıwshılardi tek bilim menen qurallandirip qoymaw
dawir talabina mwapiq oqıwshılardiń jeke basin hár tarepleme rawajlandırıwı tiyis.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
191
Jámiyetlik siyasiy tarawda - Pedagogdıń mektepte sabaq beriwshi ha`m ta`rbiyalawshi
emes ol jámiyetlik isker esaplanip miynetkeshler arasinda madeniy-siyasiy ta`rbiyaliq jumislardi
jolkemlestiriwshi bolip tabiladi.
Jámiyetlik-pedagogikaliq - tarawda Pedagogdıń moynina arasinda ata-analar menen birge
islesiw jumislarin alip bariw waziypasi júklengen.
Metodikaliq tarawda – Pedagog óz bilimin, tájriybesin ayitiw ushin ózinin metodikaliq
bilimin joqarilatiw ustinde islewi kerek, yagniy xaliq bilimlendiriw bólimleri, Respublika
Pedagogikaliq kolektivleriniń is tájiriybelerin úyreniwi tiyis. Solay etip minnet, waziypa jeke
adamnin jámiyetke yamasa adamlarga bolǵan ádep ikramliliq minnetin bayan etedi.
Ádillik - bul xaqiyqatliq penen tenliktin olshew tárezisi. Ádillik-teńlik jaqsiliq
kategoriyalarina uqsap jámiyetlik qatnasiqlardiń barliq táreplerine tiyisli.
Birak jaksiliq, jamanliq ideyalarin park etip ol adamlardin kúndelikli praktikaliq jumislari
menen janede bekkem baylanisadi. Adillik Pedagogdıń ózine tan ólshemi bolip onin ádep-
ikramlılıq ta`rbiya alganliligin bildiredi. Pedagog adilliliginin ózinsheligi sodan ibarat: Is-
háraketin bahalaniwi hám ogan bolǵan juwap reacsiyasi muǵallimlerde hám oqıwshılarda turli
ádep-ikramliliq jetiskenlikleriniń dárejesine iye boladi.
Ádep-ikramliliq bahalawdin obektivligi bul kópshilik jaǵdayda Pedagoglarǵa baylanisli.
Eger pikir durıs kelmey kalsa Pedagog shidamli alpayimliqta tárbiyalaniwshi menen til
tabisiw kerek. Pedagogdıńadilligi balanin balanin bilimin bahalawda korinedi. Bizge belgili
ha`mme bala birdey baxada oqiy almaydi, sebebi talant, qábilet, qiziǵiw, umtiliw, psixikaliq
jaǵday, Pedagogikaliq tayarliq hár qiyli boladi. Bilimdi tekseriw ha`m bahalawdin ta`rbiyaliq
áhmiyeti minada oqıwshılardıń óz jetiskenlikleri menen kemshiliklerine bolǵan qatnasi,
qiyinshiliqlardi jeniwinen ibarat. Bilimdi tekseriw hám bahalaw mamleketlik axmyetke iye. Ar,
namis, qadir-kimbat, adam menen jámiyet ortasinda qatnaslardi tartipke saladi, adamnin minez-
qulqina tasir etetugin qural bolip esaplanadi. Ar-namis penen qadir-qimbat túsinikleri bir-birine
uqsas. Óz qadirin ar-namisin korǵaytugın adamlarda izzet-xurmet, abrayǵa umtılıw júzege keledi.
Ha`r bir pedagogdı ózi isleytugin mektep abroyi, danki ushin guresiwi tiyis. Kollektiv
abiroyin ózinin jeke ar namisi dep biliwi kerek. Hújdan adam óz minez kulkin jametlik ádep
ikramliliq normalari boyinsha bahalawi ha`m baqlawi óznin is ha`reketlerin basqarip bariwi tiyis.
Hújdan jeke adimnin a`dep-ikramliq jaqtan jetiskenligin kórsetiwshi ahmyietli belgilerdin
biri. Hújdan kategoriyasi bahalaw buyrik beriw motevlik ha`rakterge iye. Asirese
PedagogdıńHújdani pak taza boliwi tiyis. Pedagogdıńjeke abroyi maseleri de úlken áhimiyetke
iye. Bul masele joqari xurmet ha`m isenimde, oǵan eliklewdi oqıwshılarga kóp narselerdi bilip
alıwǵa jardem beredi. Jeke adamdi hár tarepleme rawajlandiriw sistemasinda ádep-ikram tárbiyasi
basli tiykar bolip tabiladi.Ádep-ikram printspli bul sana formalarinin biri bolip, ol pedagogikaliq
etika normalarin ha`m princpleri menen áz-ara baylanis boladi. Jas áwladtin idealiq siyasiy
tayarligi aldi menen mug`allimnen kelip shiǵadi. Pedagogqaysi pandi Oqitiwina karamastan ózin
ideyalogiyaliq aktiv qatnasiw dep biliw kerek, yagniy hár bir oqıwshı óz ustinde turaqli islep
siyasiy bilimin jetilistirip bariwi shart.
Watandı suyiwshilik internatsionalizm grajdanliq sezim -bular Pedagogikaliq etikanin
tiykargi principleri. Mamleketimizde házirgi dáwirde úlken ózgerisler bolmaqta. Ózbekstan óz
garezsizligin algannan keyin jańalaniw, úlken pikir juritiw, siyasiy ha`m ekanomikaliq jaqtan
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
192
tupten ózgerisler júz bermekte. Jaslardi Watandi suyiwge, xalıqlar arasindagi dosliqti
bekkemlewge tayarlawimiz kerek.Watandi súyiwshilikke tárbiyalaw menen insanlardi átraptaǵı
adamlardin turmisi menen jaqınnan tanisiwdan baslanadi. Watan súyiwshilik- bul Watanga degen
muxabbat, ogan berilgenlik, onin mapi ushin xizmet etiwge tayar turiw degen sóz.
Puxaralıq-bul jeke adamnin bayligi, jetiskenlik darejesi jámiyetlik turmısqa ha`m onin
rajlaniwina, sotsialliq ortaliqka baylanisliligi joǵaladi. Grajdanliqti ta`rbiyalawdin tik mánisi
jaslardi dunyaǵa kóz-qarasti qaliplestiriw boladi. Pedagogqaysi pandi Oqitiwina qaramay
jámiyetimiz tarepinen qoyılǵan ideyaliq-siyasiy, ádep-ikramli, aqilli, Watan suyiwshiligi,
internatsionalizm usagan tárbiya talapshan grajdanliq kasieti menen baylanisip bariwi tiyis.
Mekteptin waziypasi úlken jastaǵi balalardin erisken, kolga kirgizgen ádep-
ikramliliqjarkin ideyani grajdanliq qatnasiqlarina ornatiliwinan ibarat. Mekteplerge Watan
súyiwshilik, grajdanliq tárbiyasi sabaqta hám sabaqtan tısqarı jumislarda da ámelge asiriladi.
Mekteptegi massaliq áskeriy isler, sport isleri, texnika hám basqada hár qiyli temada
gurrinler, lektsiyalar, ushirasiwlar, viktorinalar jaslardin ádep-ikramliligina, grajdanliq minnetine
kúshli tasir etedi. Albette qásiyetlerge aldi menen Pedagogdıńózi erisken boliwi kerek.
Jámáátshilik - bul adamlardin birlesiw sezimi, ol jámiyetlik qatnaslardin rawajlaniw
barisinda qaliplesedi. Birlesiw ádep-ikramliq principleri sipatinda, maqset birligi, óz erki
ha`rakteri, jeke mapti kollektivlik mapke bagindiriwdan kelip shigadi. Grek filosofi Aristotel`din
aytqaninday adam jamietlik maqluk, ol ortaliqtan ajralip bolek, basqa adamlar menen baylanis
duzbey jamietlik qatnaslardan tısqarıda jasay almaydi. A. Makarenkonin «Balanin jeke basin
kollektivte, kollektiv tasirinde ta`rbiyalaw» xaqqindagi ideyalardi mug`allimlerdi ta`rbiyalaw
jumislarinda ha`m jamietshil mug`allimlerdi jetistiriwde úlken ahmietke iye. Pedagogha`m
oqıwshı arasinda bolatugin qatnasta pedagogikanıń áhmiyeti zor.
Pedagogikaliq takt dep biz Pedagogdıńta`rbiya protsesinde balalardin kewil kuyin, jan
dun`yasin minez-kuliqlarin ha`m psixologi-fiziologiyaliq ózgesheliklerin tereń biliwdiń negizinde
belgili bir jagdaylardin talabina sáykes qollanılatuǵın adis usillardin kosindisina aytamiz.
Pedagogikaliq tolip bolmaganinsha Pedagogóz panin kansha teren bilgeni menen,
tárbiyaliq jumista ha`r turli usillardi bilgeni menen ózinin aldina qoygan jas áwladka hár tarepleme
ta`rbiya beriw maqsetine jete almaydi. Pedagogikaliq takttin psixologiyaliq mánisi bar ekenligin
aytip ketiw orinli. Pedagogikaliq taktin qaliplesiwi jeke oqıwshılardıń basindagi sanali yamasa
stixiyali túrde ómir suretugin psixologiyaliq-emotsionalliq dun`yasinin kurilisina baylanisli.
Usigan karay jeke adam basqa adamlar menen, sonday aq jas a`wlad penen qarim-qatnas
jasaganda ol ózinin jeke ómir tajriybesin adamlar arasindagi qatnaslardin qanday normalar arqali
júzege asatuginligin aniq korsetiwge tirisadi. Óytkeni Pedagogikaliq takt belgili bir sistemada
ózine tan ózgeshe kuramali boleklerden turadi. Solardin ishinde oqıwshılarga Pedagogikaliq tasir
etiwdegi masherdi saklaw maselesi, Ustazliq igbaldin natiyjeliligi jeke adamlardin, atap aytqanda
Pedagogdıńbalalardin ruwxiy dúnyasin ha`r tarepleme tusine biliwi, jas áwladlardiń unamli
qasietlerin taniw bilip onda putkil adamgershilik minezdi qaliplestiriwge kabiletliligi bolip
tabiladi. Demek pedagogikaliq takt en basli moralliq qásiyet, onińsiz ustazliq etiw múmkin emes.
Pedagogikaliq takttin ulıwma negizi joqarida aytilganinday ol hár bir oqıwshınin,
Pedagogdınin praktikaliq xizmetinde kóp turli ha`m hár qiyli mazmunda bolip keledi. Óytkeni ha`r
bir Pedagogózine tan jekkelik, jas áwladti tárbiyalawda qollanılatuǵın usillari menen tasilleri bar.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
193
Ta`rbiya protsesinin usinday qurallarin praktikada, turmista mugalimnin kundelikli
turmisinda paydalaniwi múmkin. Usinin saldarinan Pedagogdıń pedagogikaliq taktin tup mánisin
túsinbew ózinin oqıwshılar menen qarim-qatnasin óz mánisinde qollanbawi múmkin. Biziń
pikirimizshe Pedagogdıńoqıwshılar menen qarim-qatnasi hár túrli jaǵdaylarda hár turli boliwi
múmkin. Sonıń ushin jagdaylarga baylanisli durıs sheshim menen ortaq til tabıw durıs talap
koyiwi, bir sóz penen aytqanda Pedagogdıńoqıwshıga orinli, adil háraketleri menen tasir etip
otırıw kerek. Pedagog – xizmetker belgili shekten aspay oqıwshıǵa tasir etiwi oniń pedagogikaliq
taktine, sezimine, moralliq kelbetine baylanisli.
Pedagogdı óz sózi menen oqıwshınin diqqattin awdariwi tiyis. Pedagogbalalar menen
ádepli spayi qatnasta boliwi kerek. Kish peyillik-bul ózinin basiniń qádir-qimbatin seziniw degen
sóz. Pedagogsózinde hesh qanday jekiriliw, baqirip jiberiliw, misqinlaw usaǵan háreketler
bolmawi kerek. Ol óz sózinde ózinin sezimlerin jetkiziw ushin intonatsialardan durıs paydalana
biliwi tiyis. Pedagogdı sabaq tusindirgende onin dawsi aniq ha`m tiniq shigiwi kerek. Pedagogdıń
oqiwshılar menen qarim-qatnas jasawinda onin dawisi úlken ról oynaydı. Hár bir sózdin ádebiy
kórkemligi, til bayliǵi kórkem bolıwı tiyis. Oqıwshı jasina say etip ápiwayi til menen túsindiriw
ilimiy tildi kóp qollana bermewi kerek.
REFERENCES
1.
Mirziyoev Sh.M. Erkin vа fаrоvоn, dеmоkrаtik Ózbеkistоn dаvlаtini birgаlikdа bаrpо
etаmiz. T.“Ózbеkistоn” 2016.
2.
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kеlаjаgimizni mаrd vа оliyjаnоb xаlqimiz bilаn birgа qórаmiz.
T.“Ózbеkistоn” 2017
3.
Qоsimоv Ǵ. Tаshkilоt vа tаshkiliy bоshqаrish nаzаriyasi. – T.: 2006.
4.
Murаkоv I.U., Sаifnаzаrоv I.S. Mеnеjmеnt аsоslаri. – T.: 1998.
5.
АbdurахmоnоvQ. Pеrsоnаlni bоshqаrish. – T.: Shаrq, 1998.
6.
Mavlenova R. va boshqalar. Pedagogika. –T, 2001.
Internet saytlari:
7.
www. tdpu. uz
8.
www. pedagog. uz
9.
www. Ziyonet. uz
