31-oktabr, 2024-Yil
22
O‘QUVCHILAR MUVAFFAQIYATIDA OTA-ONALARNING ISHTIROKI
Azimova Nasiba Umar qizi
Boyovut tumani 55-umumta’lim maktabining fizika fani o‘qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13895425
Annotatsiya. Mazkur maqolada o‘quvchilarning muvaffaqiyatida ota-onalarning ishtiroki
qanday rol o‘ynashi va bu ishtirokning o‘quvchilar akademik, ijtimoiy-emotsional rivojlanishiga
ta'siri o‘rganiladi. Ota-onalar farzandlarining ta'limidagi faolligi orqali ularning yutuqlariga
ijobiy ta'sir qilishi mumkinligi hamda turli shakllardagi ishtirok mexanizmlari haqida batafsil
ma'lumot beriladi.
Kalit so‘zlar: ota-onalar ishtiroki, o‘quvchilar muvaffaqiyati, ta'limda qo‘llab-quvvatlash,
ota-onalar va maktab hamkorligi, motivatsiya, akademik ko‘rsatkichlar.
PARTICIPATION OF PARENTS IN THE SUCCESS OF STUDENTS
Abstract. This article examines the role of parental involvement in student success and the
impact of this involvement on academic, social-emotional development of students. It provides
detailed information on how parents can positively influence their children's achievement through
their active involvement in their children's education, as well as various forms of participation
mechanisms.
Keywords: parental involvement, student achievement, educational support, parent-school
partnership, motivation, academic performance.
УЧАСТИЕ РОДИТЕЛЕЙ В УСПЕХАХ УЧАЩИХСЯ
Аннотация. В статье рассматривается роль участия родителей в успехах
учащихся и влияние этого участия на академическое, социально-эмоциональное развитие
учащихся. В нем представлена подробная информация о том, как родители могут
положительно повлиять на достижения своих детей посредством активного участия в
образовании своих детей, а также о различных формах механизмов участия.
Ключевые
слова:
вовлеченность
родителей,
успеваемость
учащихся,
образовательная
поддержка,
родительско-школьное
партнерство,
мотивация,
успеваемость.
Kirish
Zamonaviy ta'lim tizimida o‘quvchilarning muvaffaqiyati ko‘plab ichki va tashqi omillarga
bog‘liq bo‘lib, ularning barchasi ta’lim jarayonida o‘zaro uzviy bog‘langan. Ushbu omillar ichida
ota-onalarning o‘z farzandlari ta’limidagi ishtiroki va ularning o‘quv jarayonida faol qatnashishi
31-oktabr, 2024-Yil
23
eng muhimlaridan biri hisoblanadi. Ota-onalar o‘z farzandlarining bilim olish, rivojlanish va
shakllanish jarayonida bevosita ishtirok etib, ularning muvaffaqiyatiga sezilarli darajada ta’sir
ko‘rsatishi mumkin.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ota-onalar tomonidan ta'limga berilgan e'tibor, bolalarning
bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularni o‘quv jarayonida qo‘llab-quvvatlash va
rag‘batlantirish orqali o‘quvchilarning akademik natijalarini yaxshilashga erishiladi. Bu jarayonda
ota-onalar faqatgina dars tayyorlash va o‘qishga bo‘lgan qiziqishni oshirish bilan chegaralanib
qolmasdan, balki o‘z farzandlarining psixologik va emotsional rivojlanishini ham ta'minlashda
katta rol o‘ynaydi.
Ota-onalarning ta'lim jarayonidagi ishtiroki ko‘p qirrali bo‘lib, u turli shakllarda amalga
oshiriladi: uyda ta'lim jarayonini qo‘llab-quvvatlash, farzandlarining maktabdagi faoliyati va
o‘qituvchilar bilan aloqada bo‘lish, farzandlari bilim olishi uchun qulay sharoit yaratish va ularni
rag‘batlantirish. Shu bilan birga, ota-onalar tomonidan ta'limning ahamiyatini tushunish,
ta'limning qadriyatlarini shakllantirish hamda farzandlarini ta'lim jarayonida rag‘batlantirish
ularning muvaffaqiyatiga sezilarli ta'sir qiladi.
Mazkur maqolada ota-onalarning ta'lim jarayonidagi ishtiroki o‘quvchilarning
muvaffaqiyatiga qanday ta’sir qilishi, ota-onalarning qo‘llab-quvvatlash shakllari va bu
jarayonning natijalari ilmiy nuqtai nazardan ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, ota-onalar va maktab
o‘rtasidagi samarali hamkorlikning o‘quvchilar rivojlanishiga qo‘shadigan hissasi tahlil qilinadi.
O‘quvchilarning muvaffaqiyati nafaqat ularning bilimlari bilan, balki psixologik va
ijtimoiy rivojlanishi bilan ham chambarchas bog‘liq bo‘lib, ota-onalarning bu jarayondagi ishtiroki
umumiy natijalarga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
Ota-onalarning ta'limdagi ishtirok shakllari
Ota-onalar o‘z farzandlarining ta'limidagi muvaffaqiyatiga ta'sir ko‘rsatishi uchun turli
shakllarda ishtirok etishi mumkin. Ular quyidagi yo‘llar orqali farzandlarini qo‘llab-quvvatlashlari
mumkin:
1. Uy sharoitida ta'limni qo‘llab-quvvatlash
Uyda qulay va samarali o‘quv muhitini yaratish o‘quvchilarning muvaffaqiyatida asosiy
rol o‘ynaydi. Ota-onalarning dars tayyorlash jarayonida yordam berishi, vaqtni to‘g‘ri
taqsimlashda ko‘maklashishi bolalarning mas'uliyatini oshiradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki,
ota-onalar tomonidan nazorat va yordam bilan ta'minlangan o‘quvchilar akademik yutuqlarida
ancha barqarorlik ko‘rsatadi (Epstein, 2010).
2. Maktab bilan doimiy muloqot
31-oktabr, 2024-Yil
24
Ota-onalar maktab va o‘qituvchilar bilan muntazam aloqada bo‘lishi o‘quv jarayonida
yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan qiyinchiliklarni erta aniqlashga yordam beradi. Maktab bilan
yaxshi munosabatlar o‘quvchilarga individual yondashuvni oshirish imkonini beradi. Bu esa
o‘quvchilarga o‘zlarini qadrlangan va qabul qilingan his qilishlariga yordam beradi, bu ularning
o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasini oshiradi.
3. Ijtimoiy-emotsional qo‘llab-quvvatlash
Bolalarning ta'limdagi muvaffaqiyati nafaqat akademik bilimlar bilan, balki ularning
emotsional holati bilan ham bog‘liqdir. Ota-onalar bolalarning qiyinchiliklarni yengishga
o‘rgatishlari, ularga o‘ziga bo‘lgan ishonchni shakllantirishda yordam berishlari muhimdir.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ota-onalar tomonidan berilgan ijtimoiy-emotsional qo‘llab-
quvvatlash o‘quvchilarning sinovlarga bardosh berish qobiliyatini oshiradi (Walker, 2009).
4. O‘rnak ko‘rsatish va ta'lim qadriyatlarini shakllantirish
Ota-onalar bolalar uchun asosiy o‘rnakdir. Ularning ta'limga bo‘lgan yondashuvi va o‘rnak
sifatida namoyon qilgan xatti-harakatlari bolalarda bilim olishga bo‘lgan ishtiyoqni oshiradi.
Shuningdek, ota-onalar tomonidan ta'limning qadrini ko‘rsatish va bolalarga ilmiy qiziqishlarni
rivojlantirish bo‘yicha berilgan tavsiyalar ularning kelajakdagi ta'limdagi yutuqlariga ta'sir qiladi.
Ota-onalarning ishtiroki natijalari
Ota-onalarning ta'lim jarayonidagi faol ishtiroki o‘quvchilar uchun turli sohalarda sezilarli
yutuqlarni ta'minlaydi:
1. Akademik muvaffaqiyat
Ota-onalarning o‘quvchilarga dars qilish jarayonida ko‘rsatgan yordami va ularni qo‘llab-
quvvatlashi o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini oshiradi. Ko‘plab tadqiqotlar shuni
ko‘rsatadiki, uyda ta'limni qo‘llab-quvvatlaydigan o‘quvchilar maktabda yuqori akademik
natijalarga erishadi
Akademik muvaffaqiyat o‘quvchining ta’lim jarayonida bilim va ko‘nikmalarni egallashi,
ularni amaliyotda qo‘llay bilishi va belgilangan o‘quv standartlariga mos ravishda yuqori
natijalarga erishishini anglatadi. Ushbu muvaffaqiyat ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida
maktab muhiti, o‘qituvchilar mahorati, o‘quvchining shaxsiy qobiliyatlari va albatta ota-
onalarning ishtiroki muhim o‘rin tutadi.Akademik muvaffaqiyatning o‘lchovlari nafaqat o‘quv
dasturidagi natijalar, ya'ni baholar bilan, balki o‘quvchilarning umumiy rivojlanishiga, masalan,
o‘zlashtirish qobiliyati, qiziqishlar, tanqidiy fikrlash va mustaqil o‘rganish ko‘nikmalariga ham
bog‘liqdir.
31-oktabr, 2024-Yil
25
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, akademik muvaffaqiyatga erishgan o‘quvchilar nafaqat
maktabda, balki jamiyatdagi turli sohalarda ham o‘z o‘rnini topadi va kelajakda muvaffaqiyatli
shaxslar sifatida shakllanadi.
2. Motivatsiya va o‘ziga bo‘lgan ishonch
Ota-onalar tomonidan berilgan motivatsiya va rag‘bat o‘quvchilarni ko‘proq harakat
qilishga undaydi. Ular ota-onalarning yutuqlarini qadrlashini bilgan holda, yanada yuqori
natijalarga erishish uchun harakat qilishadi. Shuningdek, ota-onalar tomonidan maqtov va qo‘llab-
quvvatlash o‘quvchilarda o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshiradi, bu esa ta'lim jarayonidagi
muvaffaqiyatning muhim omillaridan biridir.
3. Ijtimoiy va emotsional rivojlanish
Ota-onalar tomonidan berilgan ijtimoiy-emotsional yordam bolalarning o‘z-o‘zini
boshqarish, muammolarni hal qilish va jamoada ishlash kabi ko‘nikmalarini rivojlantirishga
yordam beradi. Ota-onalar va maktab o‘rtasidagi hamkorlik natijasida bolalarning ta'lim
jarayonidagi qiyinchiliklarni osonroq yengib o‘tishlari ta'minlanadi.
Xulosa qilib aytish mumkinki, o‘quvchilar muvaffaqiyatida ota-onalarning ishtiroki juda
muhim omil hisoblanadi. Ularning farzandlariga ko‘rsatadigan akademik, ijtimoiy va emotsional
yordam bolalarning nafaqat maktabdagi yutuqlarini oshiradi, balki ularning umumiy hayotiy
muvaffaqiyatiga ham sezilarli ta'sir ko‘rsatadi. Shuning uchun ota-onalar va maktab o‘rtasidagi
hamkorlikni yanada mustahkamlash, bolalarning ta'lim jarayoniga ko‘proq jalb etilishini
ta'minlash bugungi kun ta'lim tizimining dolzarb vazifalaridan biridir.
REFERENCES
1.
Epstein, J. L. (2010). *School, Family, and Community Partnerships: Preparing Educators
and Improving Schools*. Westview Press.
2.
Harris, A., & Goodall, J. (2007). *Engaging Parents in Raising Achievement: Do Parents
Know They Matter?* Department for Children, Schools and Families.
3.
Walker, J. M. T. (2009). *Parent Involvement and Science Achievement: A Multilevel
Analysis of PISA 2006 Data*. International Journal of Science Education.
4.
Ganieva, M. (2023). EMPOWERING LOGICAL THINKING IN PRIMARY SCHOOL
STUDENTS THROUGH TIPS TECHNOLOGY. In Academic International Conference
on Multi-Disciplinary Studies and Education (Vol. 1, No. 12, pp. 62-63).
31-oktabr, 2024-Yil
26
5.
Maftuna, G. (2023). SCIENTIFIC AND THEORETICAL FOUNDATIONS OF
METHODICAL TRAINING OF PRIMARY SCHOOL TEACHERS FOR LOGICAL
THINKING. Modern Science and Research, 2(10), 91-94.
6.
Ganiyeva, M. (2023). INNOVATSION TA'LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA,
O'QUVCHILARNI MANTIQIY FIKRLASHGA O'RGATISHNING, SHAKL, METOD
VA VOSITALARI. Scienceweb academic papers collection.
