Oktabr, 2024-Yil
498
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI TIKLANISH VA TARAQQIYOT JAMG’ARMASINI
BOSHQARISH
Ishmuratov Sherzod
Bank-moliya akademiyasi magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13997414
Annotatsiya. Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot
jamg‘armasini boshqarish tizimi, uning faoliyatini samarali tashkil etish usullari va strategiyalari
tahlil qilinadi. Jamg‘armaning resurslarini boshqarish, moliyaviy oqimlarni nazorat qilish va
investitsiya loyihalarini amalga oshirish jarayonida foydalaniladigan boshqaruv mexanizmlari
haqida ma'lumotlar keltiriladi. Shuningdek, jamg‘armaning barqaror rivojlanishini ta’minlash
uchun zamonaviy boshqaruv usullarining ahamiyati muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar: Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi, boshqaruv tizimi, resurslar
boshqaruvi, moliyaviy oqimlar, investitsiya loyihalari, boshqaruv mexanizmlari, barqaror
rivojlanish.
MANAGEMENT OF THE RECOVERY AND DEVELOPMENT FUND OF THE
REPUBLIC OF UZBEKISTAN
Abstract. This article analyzes the management system of the Recovery and Development
Fund of the Republic of Uzbekistan, the methods and strategies of effective organization of its
activities. Information about management mechanisms used in the process of managing the fund's
resources, controlling financial flows and implementing investment projects is provided. Also, the
importance of modern management methods to ensure the sustainable development of the fund is
discussed.
Key words: Recovery and Development Fund, management system, resource management,
financial flows, investment projects, management mechanisms, sustainable development.
УПРАВЛЕНИЕ ФОНДА ВОССТАНОВЛЕНИЯ И РАЗВИТИЯ РЕСПУБЛИКИ
УЗБЕКИСТАН
Аннотация. В данной статье анализируется система управления Фонда
восстановления и развития Республики Узбекистан, методы и стратегии эффективной
организации его деятельности. Приведена информация о механизмах управления,
используемых в процессе управления ресурсами фонда, контроля финансовых потоков и
реализации инвестиционных проектов. Также обсуждается важность современных
методов управления для обеспечения устойчивого развития фонда.
Oktabr, 2024-Yil
499
Ключевые слова: Фонд восстановления и развития, система управления, управление
ресурсами, финансовые потоки, инвестиционные проекты, механизмы управления,
устойчивое развитие.
Jamg’armani boshqarish bo’yicha Kengash Jamg’armaning yuqori boshqaruv organi
hisoblanadi, uning tarkibi O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
Jamg’armani boshqarish bo’yicha engash:
➢
Jamg’arma faoliyatining asosiy yo’nalishlarini ishlab chiqadi;
➢
Jamg’armaning e’lon qilingan ustav kapitalini qayta ko’rib chiqish to’g’risida qaror qabul
qiladi, biroq u O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining "O’zbekiston Respublikasining
Tiklanish va taraqqiyot jamg’armasini tashkil etish to’g’risida" 2006 yil 11 maydagi PF-
3751-son Farmonida belgilangan darajadan past bo’lmasligi kerak.
➢
Jamg’armaga mablag’lar kelib tushishi va ulardan foydalanish prognozlarini ko’rib chiqadi
hamda ularni navbatdagi yilga mo’ljallangan makroiqtisodiy va pul-kredit ko’rsatkichlarining
asosiy parametrlari, Davlat budjeti hamda Davlat investitsiya dasturi bilan bog’liq holda
belgilangan tartibda tasdiqlash uchun kiritadi;
➢
qarz olgan korxonalarni qayta moliyalashtirish (qo’shma moliyalashtirish) uchun tijorat
banklariga Jamg’arma mablag’larini berish muddatlari va shartlari bo’yicha qarorlar qabul qiladi,
xalqaro sarmoya bozorlarida amal qilayotgan foiz stavkalaridan kelib chiqib Jamg’arma
tomonidan berilayotgan mablag’lar bo’yicha foiz stavkalarining aniq miqdorlarini tasdiqlaydi;
➢
kelajakda, birinchi navbatda qishloq hududlarida, yangi sanoat ishlab chiqarishlarini
joylashtirish uchun ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish va tiklash loyihalarini
moliyalashtirish uchun imtiyozli kreditlarni berish muddatlari va shartlari bo’yicha qarorlar qabul
qiladi;
➢
davlatning tashqi qarzlari bo’yicha xalqaro moliya institutlari va xorijiy kreditorlar oldidagi
majburiyatlarni muddatidan oldin to’lash uchun O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga
mablag’lar ajratib berish to’g’risida qarorlar qabul qiladi;
➢
yangi tashkil etilayotgan moliyaviy institutlar hamda iqtisodiyotning bazaviy tarmoqlarida
xorijiy investitsiyalar ishtirokida strategik ahamiyatga ega bo’lgan korxonalarning ustav kapitaliga
Jamg’arma mablag’laridan investitsiya kiritish bo’yicha qarorlar qabul qiladi;
➢
ayrim loyihalarning dastlabki yoki yakuniy texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish uchun
grantlar va foizsiz kreditlarni ajratish to’g’risida qarorlar qabul qiladi;
Oktabr, 2024-Yil
500
➢
yangi zamonaviy xorijiy texnologiyalar, texnika va uskunalar hamda strategik ahamiyatga
ega bo’lgan boshqa tovarlarni tasdiqlangan davlat dasturlariga muvofiq xarid qilish uchun
Hukumat qarorlari bo’yicha imtiyozli kreditlar berish to’g’risida qaror qabul qiladi;
➢
Jamg’armaning ijro etuvchi direktsiyasi faoliyati, ayniqsa Jamg’arma mablag’larining
maqsadli yo’naltirilganligi, tijorat banklariga moliyalashtirishni o’z vaqtida ochish hamda ularga
berilgan mablag’larning qaytarilishini ta’minlash ustidan nazoratni amalga oshiradi;
➢
Jamg’arma mablag’larining ishlatilishi to’g’risida Jamg’arma ijro etuvchi direktorining
hamda qarz olgan korxonalar tomonidan Jamg’arma mablag’laridan samarali foydalanilishini
ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar to’g’risida manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar
rahbarlarining hisobotlarini muntazam ravishda eshitib boradi;
➢
Jamg’armaga aktivlarni boshqarish, ekspertiza qilish va investitsiya loyihalarini
moliyalashtirish sohasidagi yuqori malakali mutaxassislarni jalb qiladi.
Ijro etuvchi direktsiya Jamg’armaning ijroiya organi hisoblanadi, uning tarkibi va soni
o’rnatilgan tartibda belgilanadi.
Jamg’armaning ijro etuvchi direktsiyasi faoliyati bilan bog’liq xarajatlar Jamg’armani
boshqarish bo’yicha Kengash tomonidan tasdiqlangan xarajatlar smetasi asosida Jamg’arma
mablag’lari hisobidan qoplanadi.
Ijro etuvchi direktsiya:
➢
Jamg’armaga mablag’larning kelib tushish va ulardan foydalanish prognozlarini ishlab
chiqadi;
➢
qarz oluvchi korxonalarni qayta moliyalashtirish uchun muddatli, to’lovli va qaytarish
shartlari asosida tijorat banklariga moliyaviy mablag’larni taqdim etadi;
➢
kelajakda, birinchi navbatda qishloq hududlarida, yangi sanoat ishlab chiqarishlarini
joylashtirish uchun ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish va tiklash loyihalarini
moliyalashtirish uchun imtiyozli kreditlar berish to’g’risida shartnomalar tuzadi;
➢
davlatning tashqi qarzlari bo’yicha xalqaro moliya institutlari va xorijiy kreditorlar oldidagi
majburiyatlarni muddatidan oldin to’lash uchun Moliya vazirligiga mablag’lar ajratadi;
➢
yangi tashkil etilayotgan moliyaviy institutlar hamda iqtisodiyotning bazaviy tarmoqlarida
xorijiy investitsiyalar ishtirokida strategik ahamiyatga ega bo’lgan korxonalarning ustav kapitaliga
Jamg’arma mablag’laridan investitsiya kiritadi;
➢
ayrim investitsiya loyihalarining dastlabki yoki yakuniy texnikiqtisodiy asoslarini ishlab
chiqish uchun loyiha tashabbuskorlariga grantlar va foizsiz kreditlarni, ajratilgan kreditlar
Oktabr, 2024-Yil
501
miqdorini keyinchalik loyihaning umumiy qiymatiga va loyiha Jamg’arma kreditini jalb qilish
yo’li bilan amalga oshirilgan taqdirda ajratilayotgan kreditning umumiy qiymatiga qo’shish sharti
bilan berish to’g’risida bitimlar tuzadi;
➢
yangi zamonaviy xorijiy texnologiyalar, texnika va uskunalar hamda strategik ahamiyatga
ega bo’lgan boshqa tovarlarni tasdiqlangan davlat dasturlariga muvofiq Hukumat qarorlari
bo’yicha xarid qilish uchun imtiyozli kreditlar beradi;
➢
Jamg’arma mablag’laridan maqsadli va samarali foydalanilishi, tijorat banklariga berilgan
mablag’larning o’z vaqtida qaytarilishi ustidan tizimli ravishda monitoring olib boradi;
➢
tijorat banklarida ochilgan hisobvaraqlar holati va ular bo’yicha amalga oshirilayotgan
operatsiyalar to’g’risidagi har qanday ma’lumotni olish huquqiga ega bo’lgan holda, qarz oluvchi
korxonalar tomonidan Jamg’arma kreditlari bo’yicha majburiyatlarining bajarilishi masalalari
yuzasidan ular faoliyatining monitoringini olib boradi.
Jamg’arma daromadlari va xarajatlarining ijrosi to’g’risidagi hisobotni ishlab chiqadi va
Jamg’armani boshqarish bo’yicha Kengash tomonidan ma’qullangandan so’ng uni belgilangan
muddatlarda O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Hisob palatasiga
taqdim etadi.
Jamg’armaning ijro etuvchi direktori O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi, maqomi bo’yicha vazir
o’rinbosariga tenglashtiriladi.
Jamg’armaning ijro etuvchi direktori:
➢
Jamg’armaga yuklatilgan vazifa va funktsiyalarga binoan ijrochi direktsiyaning faoliyatini
tashkil etadi va shaxsan mas’ul bo’ladi, xodimlarning belgilangan cheklangan umumiy soni
doirasida ijrochi direktsiyaning shtat jadvalini shakllantiradi, Jamg’arma nomidan kredit, xo’jalik
va mehnat shartnomalarini imzolaydi;
➢
Jamg’armani boshqarish bo’yicha Kengash bilan kelishgan holda Jamg’arma
mablag’laridan maqsadli va samarali foydalanilishi ustidan belgilangan tartibda tekshiruvlar
tashkil qiladi, ularning natijalarini ko’rib chiqadi va ular bo’yicha qarorlar qabul qiladi hamda
aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan zarur choralarni ko’radi;
➢
qonun hujjatlarida ko’zda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
Jamg’arma apparati tarkibida tegishli loyihalarni moliyalashtirish bo’yicha xulosa yoki
tavsiyalar berishga mas’ul bo’lgan yuqori malakali ekspertlar guruhi tashkil qilinadi.
Oktabr, 2024-Yil
502
REFERENCES
1.
Malikov T., Xaydarov N. Budjet (tizimi, tuzilmasi, jarayoni). O'quv qo'llanma. T.: Iqtisod-
moliya, TMI-2008, 98b.
2.
Srojiddinova Z.X. O'zbekiston Respublikasi budjet tizimi. T.: «infoCOM.UZ».
2010. 500 b.
3.
Karimova Z.X., Djamalov X.N., Islamqulov A.X. Budjet tizimi. O'quv qo'llanma.
“VORIS-NASHRIYOT”. 2012. 208 b.
4.
O. G'aybullaev, U. O'roqov. O'zbekiston Respublikasida budjet tizimi va jarayoni: O'quv
qo'llanma. Toshkent: Baktria press, 2015, 168 b.
5.
Public budgeting systems / Robert Lee, Ronald Johnson, and Philip Joyce.9th ed. 2013.-
656 pages
