ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 9
ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2
769
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARIDA KREATIVLIKNI
RAG’BATLANTIRISHNING AHAMIYATI
Kuchkova Nurjahon
Shahrisabz Davlat Pedagogika instituti Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi
2-bosqich magistratura talabasi.
O.P. Aslonova
Ilmiy rahbar.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14205626
Annotatsiya. Mazkur maqolada o’quvchilar orasida kreativlini rivojlantirish uchun
o’qituvchilar kasbiy ta’lim jarayonining bir qismi sifatida ijodiy bo’lishi haqida qisqacha fikrlar
yuritilgan.
Kalit so’zlar: Kreativlik, kreativ muhit, animatsiya, bisotsiatsiya.
THE IMPORTANCE OF ENCOURAGING CREATIVITY IN PRIMARY CLASS
STUDENTS
Abstract. This article provides brief thoughts on how teachers should be creative in
professional education to develop students creativity.
Key words.Creativty, creative enivorment, nimation, biassocation.
ВАЖНОСТЬ ПООЩРЕНИЯ ТВОРЧЕСТВА УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНЫХ
КЛАССОВ
Аннотация. В данной статье собраны краткие мысли о том,как учителям следует
проявлять творческий подход в просессе профессионального образования чтобы
развивать творческие способности учащихся.
Ключевые слова. Креативность, творческая среда анниматсия, предвзятость.
KIRISH
21-asrda kreativlik katta hamiyatga ega. Ko’pgina rivojlangan davlatlar o’z o’quvchilari
uchun milliy o’quv dasturlariga asosiy maqsad sifatida kiritdi. Shuningdek Singapur kabi jahon
ta’lim reytingida birinchi o’rinni egallagan davlatlar ham o’z maktablarida kreativlikdan ko’proq
foydalanish zarurligini tan olishdi.
Kreativ fikrlashni rag’batlantiradigan o’quv muhitini yaratish imkoniyatiga ega bo’lgan
o’qituvchilar o’quvchilarning eng muhim hayotiy ko’nikmalarni rivojlantirishga yordam berish
uchun muhim omil hisoblanadi. Kreativ ta’lim muhuti o’zi nima?
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 9
ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2
770
Kreativ ta’lim muhiti – bu o’quvchilarni sinov va xató orqali o’rganishga, o’z
tasavvurlarini ishga solishga va muammolarni hal qilishda tanqidiy fikrlashga undaydigan
muhitdir. Kreativ fikrlay oladigan jamoani shakllantirish sinfdagi o’quvchilarni bir vazifani
birgalikda bajarishga va jamoaviy faolaiyatning muhimligini tushunishga, bundan tashqari
jamoaviy bo’lib ishlashga undaydi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA TADQIQOT METODOLOGIYASI
(RESEARCH METODOLOGIY /LITERATURE REVIEW)
Ijodiy fikrlashni rag’batlantiradigan o’quv muhitini yaratish imkoniyaniyatiga ega bo’lgan
o’quv muhitini yaratish imkoniyatiga ega bo’lgan o’qituvchilar o’quvchilarning eng muhim hayot
ko’nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi.Garchi kreativlik sirli, mavhum tushuncha holatida
bo’lib tuyulishi mumkin bo’lsa-da,sinflarni ijodkorlik bilan boyitish va uning o’quvchilarga
sinfda, shuningdek, keyingi hayotda beradigan afzalliklari ortida o’sib borayotgan yo’nalish.
Nima sababdan kreativ ta’lim muhiti muhim?.Maktabda o’quvchilarni ijodiy qobilyatlarini
rivojlantirishga yordam berish bevosita va bilvosita foyda keltirishi mumkin.Kreativlik- bu yangi
g’oyalarni yaratish, mavjud bilim va tushunchalarni yangicha tarzda ulashish va masalalarga
noan’anaviy yechimlar taklif qilish qobilyatidir. Ta'limda kreativlikni rag'batlantirish
o'quvchilarga o'z fikrlarini erkin ifodalash, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish va o'zlarini yangi
tarzda namoyon etish imkoniyatini beradi. O'quvchilarga har xil metodlar va yondashuvlar
yordamida muammolarni yechishga o'rgatish, ular uchun yangicha imkoniyatlar yaratadi. Sinfda
kreativlikni oshirish uchun bir nechta samarali usullar mavjud. Ular o'quvchilarga o'z potensialini
maksimal darajada namoyon etishga yordam beradi.
a) Muammoni Yechish Yondashuvi
O'quvchilarga an'anaviy yo'llar bilan emas, balki muammoni yangicha yondashuv bilan hal
qilishni taklif qilish. Masalan, matematika darsida oddiy formulani o'rgatish o'rniga, murakkab
masalani turli usullar bilan yechishga chaqirish, bu orqali o'quvchilarning kreativ fikrlashiga turtki
beradi.
b) Boshqa Sohalardan Ilhom Olish
San'at, musiqa, adabiyot kabi sohalarda erkin fikrlashni rag'batlantirish, boshqa fanlarni
birlashtirish orqali yangi qarashlarni shakllantirish. Masalan, tarix darsida o'quvchilarni hikoya
yozishga chaqirish yoki ilmiy mavzularni san'atsal uslubda tushuntirish.
c) Kollaborativ Yondashuvlar
Gruplarda ishlash orqali kreativlikni oshirish. Jamoa ishida har bir o'quvchi o'z fikrini
bildirishi, guruhda fikr almashish va birgalikda yangi g'oyalar yaratish o'quvchilarni yanada ijodiy
bo'lishga undaydi.
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 9
ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2
771
d) Insoniy Yondashuvlar
O'quvchilarni yangi imkoniyatlarga, hatto muvaffaqiyatsizliklarga ham ochiq qilish.
O'quvchilarga xatoliklardan qo'rqmaslikni va har qanday xatolikni o'rganish imkoniyati sifatida
qabul qilishni o'rgatish kreativ fikrlashni rag'batlantiradi.
e) Texnologiyani Integratsiya qilish.
Zamonaviy texnologiyalar, ayniqsa raqamli vositalar orqali kreativlikni rivojlantirish.
Kompyuter dasturlari, onlayn platformalar va multimedia vositalari o'quvchilarga ijodiy
ishlanmalar yaratishga imkon beradi.Kreativlikni Rag'batlantiradigan o'qituvchi xususiyatlari:
Kreativlikni rivojlantirishda o'qituvchining roli juda katta. O'qituvchi o'z darslarida
o'quvchilarning ijodiy fikrlashini qo'llab-quvvatlashi kerak. Bu uchun o'qituvchi:Fikrlashni ochiq
qilish: O'quvchilarni turli fikrlarni ifodalashga, ularning fikrlarini eshitishga tayyor bo'lishi
kerak.Muammolarni yaratish: O'qituvchi darsda muammo yoki vaziyatlar yaratib, o'quvchilarga
buni hal qilishni taklif etishi kerak.Motivatsiya yaratish: O'quvchilarning ijodiy salohiyatini
rivojlantirish uchun ularni doimiy ravishda rag'batlantirish va o'z ishlarida qoniqarli natijalarni
ko'rishga undash.Ijodiy muhiti yaratish: Sinfda erkin fikrlashga imkon beradigan ochiq va qulay
muhitni yaratish. O'quvchilarni yangi g'oyalar yaratishga undash, xatolarni tabiiy holat sifatida
qabul qilish.Kreativlikni sinfda qo'llashning afzalliklari. Kreativlikni rag'batlantirish nafaqat
o'quvchilarning bilim olish jarayonini yanada qiziqarli va samarali qiladi, balki uning bir nechta
foydalari ham bor:
Shaxsiy o'sish: Kreativlik o'quvchilarning o'ziga bo'lgan ishonchini oshiradi va ular
o'zlarini ifodalashda erkinroq bo'lishadi.
Muammolarni hal qilish qobiliyati: Kreativ fikrlash o'quvchilarni turli vaziyatlarda
mustaqil qarorlar qabul qilishga, muammolarni yangicha usulda hal qilishga o'rgatadi.
Komanda ishini rivojlantirish: Kreativlik ko'pincha jamoada ishlashni talab qiladi, bu esa
o'quvchilarda jamiyatda ishlash ko'nikmalarini shakllantiradi.
Innovatsion fikrlash: Kreativ fikrlash o'quvchilarni yangi texnologiyalar va ilmiy
yutuqlarni qabul qilishga va amalga oshirishga tayyorlaydi.
TAHLIL VA NATIJALAR (ANALYSIS AND RASULTS)
Sinfda kreativlikni rag'batlantirish masalasi hozirgi ta'lim tizimida nihoyatda muhim.
Kreativ fikrlash va innovatsion yondashuvlar ta'lim jarayoniga integratsiya qilinishi,
o'quvchilarning nafaqat akademik bilimlarini, balki shaxsiy, ijtimoiy va ijodiy salohiyatlarini ham
rivojlantiradi. Buning uchun sinfda turli pedagogik metodlar va yondashuvlar, masalan, erkin fikr
almashish, muammolarni yangi usullar bilan yechish, boshqa sohalar bilan integratsiya qilish,
guruh ishlari va texnologiyalardan foydalanish kabi metodlar qo'llaniladi.
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 9
ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2
772
Kreativlikni oshirish uchun o'quvchilarga erkin fikrlash va yangi yondashuvlar berish
zarurligi ta'kidlanadi. Bu yondashuv o'quvchilarga o'z fikrlarini ifodalash va noan'anaviy
yechimlar izlash imkonini beradi. Shu bilan birga, o'quvchilarning har qanday ijodiy chiqishlari
qo'llab-quvvatlanishi kerak, ular o'z xatolaridan o'rganishi va yangi imkoniyatlarni qidirmoqda
davom etishlari lozim. Kreativlikni rag'batlantirishning boshqa jihatlari, ya'ni interfaol va
multidisipliner darslar, guruh ishlari va ijtimoiy o'rganish, texnologiyalardan foydalanish,
shuningdek, muvaffaqiyatlarni tan olish va rag'batlantirish muhim ekanligi ko'rsatilgan.
O'quvchilar o'z g'oyalarini boshqalar bilan almashish orqali yanada innovatsion va ijodiy
fikrlar ishlab chiqishadi. Texnologiyalar yordamida esa ular yangi vositalar orqali g'oyalarini
ifodalashga o'rgatish mumkin, bu esa kreativlikni yanada rivojlantiradi. Sinfda kreativlikni
rag'batlantirishning ko'plab samarali usullari mavjud. Bularning barchasi o'quvchilarga o'z
salohiyatlarini ochishga, yangi g'oyalar yaratishga, xatolardan o'rganishga va o'z fikrlarini erkin
ifodalashga yordam beradi. Ta'limda kreativ yondashuvni qo'llash orqali o'quvchilar nafaqat
akademik muvaffaqiyatlarga erishadilar, balki ular yanada mustaqil, ijodiy va o'zini
rivojlantirishga intiluvchi shaxslar sifatida tarbiyalanadilar. Bundan tashqari, o'quvchilarning
kreativligi nafaqat individual darajada, balki jamiyatda ham yangi g'oyalar va innovatsiyalarni
yaratishga imkoniyat yaratadi. Bu yondashuvlarni sinfda muntazam ravishda amalga oshirish
orqali, o'qituvchilar o'quvchilarda kreativ fikrlashni rivojlantirishi, ularning kelajakdagi
muvaffaqiyatlari uchun mustahkam asos yaratishi mumkin.
MUHOKAMA VA XULOSA (DISCUSSIN AND REFERENCE)
Xulosa qilib aytganda, kreativlikni rag'batlantirish nafaqat o'quvchilarning akademik
darajalarini oshiradi, balki ularni yanada ijodiy, ilg'or va mas'uliyatli shaxslar sifatida tarbiyalaydi.
Bu esa nafaqat ta'lim jarayonining samaradorligini, balki jamiyatning kelajakdagi
innovatsion salohiyatini ham mustahkamlashga yordam beradi. Sinfda kreativlikni rag'batlantirish
nafaqat o'quvchilarning akademik yutuqlarini oshiradi, balki ularni mustaqil fikrlovchi, ijodkor va
jamoaviy ishlashga qodir shaxslar sifatida tarbiyalaydi. O'quvchilarga yangi yondashuvlar,
muammolarni hal qilish imkoniyatlari va erkin fikrlarni ifodalashga imkoniyat berish orqali
kreativlikni oshirish mumkin. Bu jarayon o'quvchilarning dunyoqarashini kengaytirib, kelajakda
muvaffaqiyatli va ijodiy hayot kechirishlariga yordam beradi.
REFERENCES
1.
O.Aslanova
Boshlang'ich
sinflarda
tafakkur
tezligini
shakllantirish
texnologiyasi.Monograyiya.Qarshi.Nasaf.-147 b.
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 9
ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2
773
2.
2.Sternberg, R. J., & Lubart, T. I. (1999). The Concept of Creativity: Prospects and
Paradigms. Handbook of Creativity, 3-15.Anderson, C. A., & Dill, K. E. (2000). Video
Games and Aggressive Thoughts, Feyelings, and Behavior in the Laboratory and in Life.
Journal of Personality and Social Psychology, 78(4), 772–790.
3.
Prabhu, V., Sutton, C. D., & Sauser, W. I. (2011). Investigating the Relationship Betweyen
Creativity and Innovation. Journal of Engineyering and Technology Management, 28(1-
2), 1-18.
4.
Feldman, D. H., & Matjasko, J. L. (2012). The Development of Creativity in Childhood.
Developmental Reviyew, 32(2), 113-145..
5.
Paulus, P. B., & Nijstad, B. A. (2003). Group Creativity: Innovation Through
Collaboration. Oxford University Press.
