Yanvar, 2025-Yil
109
SIYOSATCHILAR IMIDJINI SHAKLLANTIRISH MUAMMOLARI: HAQIQIYLIK VA
SUN'IYLIK O‘RTASIDAGI MUVOZANAT
Akbarjon Abduraimov
Mirzo Ulug’bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14623623
Annotatsiya. Ushbu maqolada siyosatchilar imidjini shakllantiririshda televideniyening
o’ziiga hos o’rni, unda hqiqiylik va sun’iylik o’rtasidagi muvozanatga oid tushunchalar berilgan
Kalit so’zlar: televideniye, siyosat, format, mediatexnologiya.
Ommaviy axborot vositalarida siyosatchilarning shaxsiy brendini yaratish muayyan
shaxsning keng auditoriya oldida ijobiy obro‘sini shakllantirish va mustahkamlashning ko‘p qirrali
jarayonidir.
Bunga erishish uchun aloqa strategiyalari va vositalarining butun arsenalidan
foydalaniladi. Asosiy strategiyalardan biri kuchli, esda qolarli jamoatchilik imidjini
rivojlantirishdir. Ushbu tasvir jamiyatda mashhur bo‘lgan ma'naviy qadriyatlar tizimiga asoslanadi
va aholining turli qatlamlari uchun tushunarli belgilar va xabarlar bilan mustahkamlanadi.
Siyosatchi qiyofasini shakllantirish unga mos afsona yaratishdan boshlanadi. Tasvir
afsonasi siyosiy obrazning o‘zagi bo‘lib, siyosatchining nomi odamlar ongida nima bilan bog‘liq.
Masalan, fransuzlar fikricha Sharl de Goll “millat otasi”, “oxirgi buyuk frantsuz”, Margaret
Tetcher “temir xonim” boʻlib, oʻz nuqtai nazarini o‘zini mamlakatida ham, chet elda ham qatʼiy
himoya qilishga qodir edi .
Siyosatchi imidjini shakllantirish murakkab jarayon bo‘lganligi bois haqiqiylik va sun’iylik
o‘rtasidagi nozik chiziqda muvozanatlanadi. Siyosiy imidjning o‘zagi sifatida “tasvir afsonasi”
yaratilishi haqidagi bayonot ana shu ikkilik jihatni ifoda etadi. “Xalq otasi” obrazi bilan bog‘liq
Sharl de Goll va “Temir xonim”ni gavdalantirgan Margaret Tetcher misollari puxta qurilgan
obrazlarning jamoatchilik ongiga qanchalik chuqur ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ifodalaydi.
Biroq bu rivoyatlarning qanchasi siyosatchining asl mohiyatini aks ettiradi, qanchasi
saylovchilarning mehrini qozonish uchun ishlab chiqilgan puxta o‘ylangan strategiyaning natijasi
ekani haqida o‘ylab ko‘rish muhim.
Zamonaviy siyosiy voqelik ko‘pincha haqiqatdan uzoqlashishi mumkin bo‘lgan
ideallashtirilgan tasvirlarni yaratishga yordam beradi. Marketing texnologiyalari va PR hiyla-
nayranglariga asoslangan sun’iy imidjni shakllantirish, agar keyinchalik yorqin “o‘rash” orqasida
haqiqat bilan nomuvofiqlik borligi aniqlansa, saylovchilarning umidsizlikka olib kelishi mumkin.
Yanvar, 2025-Yil
110
Shu bilan birga, yaxshi o‘ylangan kommunikatsiya strategiyasining to‘liq yo‘qligi ham
samarasiz bo‘lishi mumkin, chunki kuchli raqobat sharoitida siyosatchilar o‘z g‘oyalari va
e’tiqodlarini mohirona taqdim etishlari kerak
1
.
Shunday qilib, siyosiy imidjni shakllantirishning optimal strategiyasi muvozanatni
topishdir. Ma'lumotni maqsadli auditoriyaga samarali yetkazish uchun kommunikatsiya
vositalaridan foydalangan holda siyosatchining haqiqiy fazilatlari va e’tiqodlarini ta’kidlash kerak.
Bundan ko‘zlangan maqsad sun’iy, yolg‘on obraz yaratish emas, balki siyosatchi shaxsi va
uning siyosiy dasturini mohirona va halol taqdim etish, saylovchilar o‘rtasida ishonch va tushunish
uyg‘otishdir. Muvaffaqiyat siyosatchi va uning jamoasining haqiqiy fazilatlar va qadriyatlarni aks
ettiruvchi ta’sirchan va ishonarli afsona yaratish qobiliyatiga va uni siyosatchining butun faoliyati
davomidagi harakatlariga mos kelishiga bog‘liq.
Zamonaviy dunyoda ijtimoiy tarmoqlarning roli imidjni shakllantirish vazifasini juda
murakkablashtiradi. Bir tomondan, ular saylovchilar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qilish uchun
misli ko‘rilmagan imkoniyatlarni taqdim etib, ularga haqiqiylik va insoniylikni namoyon etish
imkonini beradi. Boshqa tomondan, salbiy virusli va noto‘g‘ri ma’lumotlarning tez tarqalishi
xavfini sezilarli darajada oshirdi. Shu sababli, samarali strategiya nafaqat ijtimoiy tarmoqlardan
faol foydalanishni, balki salbiy nashrlar bo‘lgan taqdirda puxta o‘ylangan inqiroz rejasini ham o‘z
ichiga olishi kerak.
Televideniye jamoatchilik fikrini shakllantirishning an’anaviy va kuchli vositasi sifatida
siyosatchi imidjini yaratish va saqlashda asosiy rol o‘ynaydi. Vizual idrok, nutq uslubi, kamera
oldida o‘zini tutish qobiliyati - bularning barchasi yaratilgan tasvirning bir qismiga aylanadi.
Biroq, televideniye ham bir qator o‘ziga xos muammolarni keltirib chiqaradi. Efir
vaqtining qisqaligi murakkab mavzularni soddalashtirishga majbur qiladi, bu esa ma’noning
buzilishi va noaniqliklarga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, video tasvirlarni tahrirlash
kontekstni manipulyatsiya qilish va siyosatning tanlangan taassurotlarini yaratish imkonini beradi.
Shuning uchun televideniyeda tasvirni shakllantirish strategiyasi tafsilotlarga alohida
e’tibor berishni talab qiladi. Nutqlar formatini sinchkovlik bilan tanlash, vizual elementlar orqali
o‘ylash va materiallarni tahrirlashni nazorat qilish kerak. Televizion tasvir shunchaki voqelikning
in’ikosi emas, balki siyosatchining ishonchli va real qiyofasini yaratishga alohida yondashuvni
talab qiladigan mediatexnologiyalar mahsuli ekanligini tushunish muhimdir.
1
И.Ф. Сафиуллин. СТРАТЕГИИ ФОРМИРОВАНИЯ ЛИЧНОГО БРЕНДА ПОЛИТИКОВ В МЕДИА.
International Journal of Humanities and Natural Sciences, vol. 2-2 (89), 2024.12.
Yanvar, 2025-Yil
111
Shu nuqtai nazardan mazkur bo‘limda siyosatchining televideniyeda imidjini yaratishda
yuzaga keladigan qiyinchiliklar ko‘rib chiqiladi, siyosatchini haqiqiy ko‘rsatish istagi va kerakli
obrazni yaratish uchun texnologiyadan foydalanish o‘rtasidagi murakkab o‘zaro ta’sirga e’tibor
qaratiladi. Xususan, siyosatchining ideallashtirilgan qiyofasini yaratish, voqelikdan ajralish va
saylovchilar ishonchini yo‘qotish uchun texnologiyadan haddan tashqari foydalanish bilan bog‘liq
muammolarni tahlil qilish hamda manipulyatsiya va ularning oqibatlariga misollar keltirish
nazarda tutiladi.
Siyosatchini televideniyeda manfaatli yorug‘likda ko‘rsatish istagi ko‘pincha tasvir va
ovozni qayta ishlash texnologiyalaridan ortiqcha foydalanishga olib keladi. Bu haqiqatdan uzoq
bo‘lgan ideallashtirilgan, sun’iy tasvirni yaratishga olib kelishi mumkin. Ushbu yondashuv
muqarrar ravishda xavflarni keltirib chiqaradi. Videoni haddan tashqari qayta ishlash, maxsus
effektlardan foydalanish, ideallashtirilgan tahrirlash va qulay kadrlarni tanlash mukammallik
illyuziyasini yaratishi mumkin, bu esa osongina oshkor qilinadi va saylovchilarning ishonchini
yo‘qotishiga olib keladi. Internetda fosh qilingan “siyosiy soxta” nomzod yoki siyosiy kuchning
obro‘siga tuzatib bo‘lmaydigan darajada zarar yetkazishi mumkin.
2
Misol uchun, tasvir sifatini sun’iy ravishda yaxshilash va yuz ifodalarini o‘zgartirish
siyosatchining sog‘lig‘i, energiyasi va o‘ziga ishonchi haqida noto‘g‘ri taassurot qoldirishi
mumkin. Biroq, agar bu fosh bo‘lsa, u faqat kamchiliklarni yashirish va noto‘g‘ri taassurot
yaratishga xizmat qiladi. Maxsus tanlangan musiqa va ovoz effektlaridan foydalanish
tomoshabinning his-tuyg‘ularini boshqarishi mumkin, bu haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan ishtiyoq
va qo‘llab-quvvatlash illyuziyasini yaratishi mumkin. Bunday manipulyatsiyalar qisqa muddatda
samarali bo‘lishi mumkin, ammo uzoq muddatda siyosatchiga bo‘lgan ishonch darajasining
pasayishiga olib kelishi muqarrar. Bundan tashqari, sun’iy imidj yaratish uchun texnologiyadan
foydalanish siyosatchilarni haqiqiylikdan voz kechib, o‘zlarining faqat takomillashtirilgan
versiyasini taqdim etishga olib kelishi mumkin. Bu esa saylovchilarda nomzod haqida haqiqiy
fikrni shakllantirish va asosli qaror qabul qilishda qiyinchilik tug‘dirishi mumkin. Natijada, siyosiy
kampaniya spektakldan iborat bo‘lib qoladi.
Zamonaviy texnologiyalar yordamida televideniyeda siyosatchi imijining sun’iy
shakllanishi saylovchilarning unga bo‘lgan ishonch darajasiga ta’sir qilishi muqarrar.
Ideallashtirilgan tasvirni yaratish uchun videolarni haddan tashqari qayta ishlash ko‘pincha teskari
2
Белинский, А. В. (2012). Проблемы формирования положительного имиджа современного политика.
Вестник Пермского университета. Серия: Политология, (1), 150-155.
Yanvar, 2025-Yil
112
ta’sir ko‘rsatadi. Tomoshabinlar, ayniqsa, zamonaviy axborot maydonida, manipulyatsiyaga
sezgir va sun’iylik belgilarini osongina taniydi. Haddan tashqari ideal tasvir, mimika va imo-
ishoralarda tabiiylikning yo‘qligi, ideal rang va hech qanday nuqsonlarning yo‘qligi - bularning
barchasi siyosatchining samimiyligiga shubha va ishonchsizlikni keltirib chiqarishi mumkin.
Videoni haddan tashqari qayta ishlash siyosatchining qiyofasini hayotdan ajratib, reallik
illyuziyasini yaratishi va uni tomoshabinlarning tushunishi uchun murakkab tasvirni
shakllantirishi mumkin. Odamlar siyosatchilarda nafaqat malaka va professionallikni, balki
insoniylik va hamdardlik qobiliyatini ham ko‘rishga intiladi. Ideallashtirilgan, sun’iy imidj
siyosatchini ushbu muhim xususiyatdan mahrum qilib, uni saylovchilar uchun unchalik jozibador
qilmaydi. Natijada, videoni haddan tashqari ko‘p qayta ishlash reytingning pasayishiga va
saylovchilar ishonchini yo‘qotishiga olib kelishi mumkin, bu ayniqsa ovozlar uchun raqobatda
muhim ahamiyatga ega. Shu sababli, video sifatini yaxshilash uchun texnologiyadan foydalanish
va siyosatchi imijining haqiqiyligi, tabiiyligini saqlab qolish o‘rtasida muvozanatni topish kerak.
Shuni yodda tutish kerakki, ishonch muvaffaqiyatli siyosiy martaba asosi bo‘lib, uni sun’iy
ravishda yaratishga urinishlar teskari natijaga olib kelishi mumkin.
Televideniyeda siyosatchi imidjini shakllantirishda samarali muloqotga bo‘lgan ehtiyoj va
haqiqiylikni saqlash o‘rtasidagi optimal muvozanatni topish qiyin vazifadir. Bir tomondan,
zamonaviy texnologiyalar yorqin va esda qolarli tasvirni yaratish va axborotni keng auditoriyaga
samarali yetkazish imkonini beradi. Boshqa tomondan, texnologiyadan haddan tashqari
foydalanish saylovchilarning ishonchini yo‘qotishi va noto‘g‘ri taassurot yaratishi mumkin.
3
Ushbu muvozanatga muvaffaqiyatli erishish haqiqatni buzmasdan video va audio sifatini
oshirish uchun texnologiyadan mohirona foydalanishni o‘z ichiga oladi. Misol uchun, rang va
yorug‘likni to‘g‘irlash siyosatchining qiyofasini yanada jozibali qilishi mumkin, ammo yuz
ifodalari va imo-ishoralarining tabiiyligini saqlab qolish muhimdir. Dinamik tahrirlash siyosatchi
nutqidagi taassurotni kuchaytirishi mumkin, lekin u haddan tashqari bezovtalanmasligi yoki uning
so‘zlarining ma’nosini buzmasligi kerak. Musiqa va ovoz effektlarini tanlash siyosatchi nutqining
emotsionalligini ta'kidlashi kerak, ammo e’tiborni asosiy xabardan chalg‘itmasligi kerak.
Muvozanatni muvaffaqiyatli amalga oshirishga misol sifatida zamonaviy texnologiyalar
qo‘llaniladigan, ammo ayni paytda siyosatchining qiyofasi haqiqiy va ishonchli bo‘lib qoladigan
ayrim siyosiy arboblarning videolarini keltirish mumkin. Bunday videolarda ortiqcha ishlov berish
3
Национальная политическая энциклопедия // https://politike.ru/termin/stereotipy-politicheskie.html (дата
обращения 25.05.2019 г.) м.: Телевидение осталось в главной роли // Коммерсантъ. 2011. 5 апр.
Yanvar, 2025-Yil
113
va barcha elementlar - musiqa, ovoz effektlari, tahrirlash - ma'lumotni samarali yetkazish va ijobiy
taassurot yaratish maqsadiga bo‘ysunadi.
Muvozanatni saqlay olmaslik ko‘pincha haddan tashqari ishlangan videolarda namoyon
bo‘ladi. Ularda siyosatchining qiyofasi juda ideallashtirilgan va haqiqatdan ajratilgan. Bunday
videolarda tasvir sifatining sun’iy yaxshilanishi, mimika va imo-ishoralarning o‘zgarishi, intruziv
musiqa va ovoz effektlaridan foydalanish kuzatilishi mumkin. Bu tomoshabinlar siyosatchining
imidjini ishonchsiz deb bilishiga va unga ishonmasligiga olib keladi. Shunday qilib, siyosatchi
imidjini shakllantirishda haqiqiylik va sun’iylik o‘rtasidagi optimal muvozanatni topish
zamonaviy siyosiy muloqotda muvaffaqiyatga erishishning asosiy omilidir. Kadrlar tanlashdan
tortib, to‘g‘ri loyihalashgacha bo‘lgan har bir jihat e’tiborga olinib, siyosatchi imidjining ham
muloqotda samarali, ham ishonchli bo‘lishini ta’minlashga harakat qilish kerak.
