Yanvar, 2025-Yil
171
ZAMONAVIY SMART TEXNOLOGIYALAR JAMIYATNING MADANIY
INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISHGA TA’SIRI
Teshaboyeva Madinaxon Axmadjanovna
JizPI “Transport vositalari muhandisligi” kafedrasi assistenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14646703
Annotatsiya. Ushbu maqolada jamiyatning axborot madaniyatini modernizatsiya qilish
vositasi sifatida smart texnologiyalarni shakllantirish jarayoni tahlil qilindi, ularning
integratsiyalashuviga urg‘u berildi. Maqolada zamonaviy ta’lim profilining asosiy vakolatlarini
joriy etish va moslashtirishga urg‘u berib, smart texnologiyalar kontseptsiyasi keltirilgan.
Kalit so‘zlar: Smart texnologiyalar, axborot texnologiyalari, intellektual jamiyat,
kompetensiya.
THE IMPACT OF MODERN SMART TECHNOLOGIES ON THE DEVELOPMENT OF
SOCIETY'S CULTURAL INFRASTRUCTURE
Abstract. This article analyzes the process of forming smart technologies as a means of
modernizing the information culture of society, emphasizing their integration. The article presents
the concept of smart technologies, emphasizing the implementation and adaptation of key
competences of the modern educational profile.
Keywords: Smart technologies, information technologies, intellectual society, competence.
ВЛИЯНИЕ СОВРЕМЕННЫХ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА
РАЗВИТИЕ КУЛЬТУРНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ ОБЩЕСТВА
Аннотация. В данной статье проанализирован процесс формирования смарт-
технологий как средства модернизации информационной культуры общества, с акцентом
на их интеграцию. В статье представлена концепция смарт-технологий, акцентируя
внимание на внедрении и адаптации ключевых компетенций современного
образовательного профиля.
Ключевые
слова:
Смарт-технологии,
информационные
технологии,
интеллектуальное общество, компетенция.
Bugungi kunda bizning hayotimiz turli xil ijtimoiy jarayonlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib,
bu erda aloqa va kompyuter texnologiyalarining ta’siri asosiy rol o‘ynaydi. Bu ta’sir adabiyot va
intellektual sohada tub o‘zgarishlarga olib keldi: yangi aloqa shakllarining global tarqalishi
zamonaviylikning ajralmas xususiyatiga aylandi.
Yanvar, 2025-Yil
172
XXI asr kommunikatsiya texnologiyalari, telekommunikatsiya va IT sohalarining
rivojlanishi axborotni kengaytirish va undan samarali foydalanishning yangi ufqlarini belgilab
beruvchi axborot jamiyati davri sifatida belgilanmoqda. Ushbu transformatsiyalar innovatsion
jarayonni tezlashtirish va resurslardan foydalanishni optimallashtirishga yordam beradigan
kommunikativ vakolatlarni oshirishga asoslangan. Ushbu bo‘limning maqsadi “axborot” va
“ogohlik” tushunchalarini chuqur o‘rganish, shuningdek, O‘zbekiston sharoitida axborot asrining
mohiyatini, jumladan, axborot jarayonlarining hozirgi holati va istiqbollarini tahlil qilishdan iborat.
ularning rivojlanishi uchun.
Zamonaviy jamiyatda axborot jarayonlari barcha sohalarni qamrab oladi: iqtisodiy, siyosiy,
ijtimoiy va madaniy. Axborot oqimlari texnik jihatlarni (texnologiyani), jamiyatni, iqtisodiyotni-
siyosatni va madaniyatni bir butunga birlashtiradi. Bu nafaqat ishlab chiqarish va texnikada, balki
ijtimoiy-iqtisodiy hayotda, ma’naviy taraqqiyotda ham tub o‘zgarishlarni taqozo etadi.
Ijobiy
axborot
madaniyatini
shakllantirish
smart
texnologiyalarni
(xususan,
boshqariladigan ta’lim muhitida) maqsadli joriy etish orqali eng samarali tarzda amalga oshiriladi.
Erkin rivojlanish sharoitida (boshqariladigan ta’limdan tashqari) shunga o‘xshash ta’sirga
erishish qiyinroq.
Axborot madaniyatining rivojlanishi turli ta’lim kontekstlarida smart texnologiyalardan
foydalanish imkoniyatlarini baholashni talab qiladi. Yosh avlodlarni axborot jamiyati sharoitlariga
moslashtirish uchun asosiy kompetensiyalarni o‘z ichiga olgan nazariy model ishlab chiqildi;
smart texnologiyalarni joriy etish samaradorligini baholash uchun algoritmlar taklif etildi;
Ishtirokchilar guruhlari bilan tajribalar o‘tkazildi, bu esa optimal yondashuvlarni aniqlash
imkonini berdi. Tadqiqot doirasida o‘quv jarayoniga smart texnologiyalarni maqsadli kiritish
bo‘yicha eksperimental modellashtirish amalga oshirildi.
Axborot jamiyatida biz har kuni axborot oqimiga duch kelamiz va bizning
muvaffaqiyatimiz bevosita ma’lumotlarni samarali topish, tahlil qilish va qo‘llash qobiliyatimizga
bog‘liq. Muammolarni hal qilish, qaror qabul qilish, tanqidiy fikrlash va bilimlarni izlash
savodxonlik va madaniyatning alohida turlarini talab qiladi. Yangi vakolatlar shaxsni axborot
asrining o‘ziga xos muammolariga tayyorlaydi. Shunday qilib, zamonaviy jamiyat nafaqat katta
hajmdagi ma’lumotlarni iste’mol qiladi, balki uning ta’siri ostida faol ravishda o‘zgaradi, bu
doimiy moslashish va rivojlanish zarurligini ta’kidlaydi.
Intellektual jamiyatni rivojlantirish uchun kompetentsiya nafaqat bilim va tajriba bilan,
balki muayyan kontekstdagi murakkab muammolarni hal qilish uchun psixo-ijtimoiy resurslarni
(shu jumladan, o‘zaro ta’sir tajribasini) jalb qilish va safarbar qilish qobiliyati bilan belgilanadi.
Yanvar, 2025-Yil
173
Jamiyat va madaniyatga yangi texnologiyalarning jadal joriy etilishi zamonaviy shaxs
uchun zarur bo‘lgan muayyan kompetentsiyalarning shakllanishiga ta’sir qiladi. Axborot
makonida maxsus vakolatlar talab etiladi - aqlli ijtimoiylik (samarali o‘zaro ta’sir), o‘z-o‘zini
bilish, professional jamoalarda faol ishtirok etishni rag‘batlantirish.
Intellektual jamiyatni rivojlantirishga yondashuvimiz doirasida aholining zamonaviy
dunyo sharoitlariga, mehnat bozori va texnologik o‘zgarishlarga moslashishi uchun asos sifatida
asosiy kompetensiyalarni shakllantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu vakolatlar hayotiy
tamoyillarni aks ettiradi: tashqi o‘zgarishlarga tezkor javob berish; o‘zgaruvchan sharoitlarda
moslashuvchanlik; shaxsning mustaqil rivojlanishi va o‘zini o‘zi boshqarishi; yuqori samaradorlik
bilan natijalarga erishish. "Smart texnologiyalar" zamonaviy jamiyat va axborot madaniyatiga
integratsiyalashuv uchun zarur bo‘lgan yangi bilim va moslashuvchan ko‘nikmalarga ega bo‘lishni
anglatadi. Bu qobiliyatlar erta yoshdan boshlab shakllanadi.
Smart texnologiyalarning o‘ziga xos xususiyati ularning an’anaviy ta’lim standartlaridan
farqidir: ular tez o‘zgaruvchan dunyoda shaxsiy va professional hayotning barcha jabhalariga faol
ta’sir ko‘rsatadigan yangi" ishchilarni - raqamli mutaxassislarni tayyorlashga qaratilgan o‘ziga xos
rol o‘ynaydi. Yangi bilimlar Internet va boshqa texnologik manbalardan ma’lumotlarni topish va
tahlil qilish qobiliyatini o‘z ichiga oladi; uning foydaliligini tanqidiy baholash; savollarga samarali
javob berish va natijalarni tarqatish. Smart texnologiyalar jamiyat hayotida muvaffaqiyatli ishtirok
etishning asosi quyidagilardir:
-asosiy sohalarda samarali faoliyat ko‘rsatish qobiliyati (kasbiy faoliyat, ijtimoiy o‘zaro
ta’sir);
-shaxslararo munosabatlarni rivojlantirish (muloqot, hamkorlik, jamoada ishlash);
-o‘z-o‘zini
hurmat qilish va o‘z-o‘zini takomillashtirish (moslashuvchanlik,
tashabbuskorlik, metakognitiv qobiliyatlar) orqali shaxsiy kompetentsiyani shakllantirish;
-kognitiv jarayonlar: tanqidiy fikrlashni rivojlantirish; axborot va moliyaviy savodxonlik;
argumentatsiya va ijodiy qobiliyatlar.
Yuqori texnologiyali dunyoda smart texnologiyalar jamiyatda to‘liq ishtirok etish uchun
asos bo‘lib, doimiy evolyutsiyani va har bir insonning individual xususiyatlariga moslashishni
talab qiladi.
REFERENCES
1.
Городнов А.А. Информационная культура и информационное общество. Нижний
Новгород: Изд-во Волго-Вятской академии госслужбы, 2010. 174 с.
Yanvar, 2025-Yil
174
2.
Головчин М.А. Влияние интернет-активности на жизнь в эпоху цифровизации
общества и экономики: на данных регионального исследования // Актуальные
проблемы экономики и права. 2019. Т. 13. № 3. С. 1356-1369. DOI:
http://dx.doi.org/10.21202/1993-047X.13.2019.3.1356-1369
3.
Орлов М.И. От информационного общества к обществу знаний: концептуализация
новой парадигмы цивилизационного развития // Вестник Саратовского
государственного технического университета. 2011. № 2 (55). С. 237-245.
4.
Личность в информационно-инновационном обществе / под ред. проф. В.Н. Стегния.
Пермь: Изд-во Перм. нац. исслед. политехи. ун-та, 2015. 448 с.
