ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
678
YUZLARNI FORMULA YORDAMIDA HISOBLASHGA DOIR MASALALAR
Qosimova Mohiraxon No‘monjon qizi
Andijon davlat pedagogika instituti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14710794
Annotatsiya. Ushbu maqolada, matematika va uning o‘qitish metodikasiga oid yuzlarni
formula yordamida hisoblashning asosiy usullari, ularning o‘qitish jarayonidagi ahamiyati va bu
metodlarni samarali qo‘llash yo‘llari tahlil qilinadi. Yuzlarni hisoblash masalalari nafaqat
matematik bilimlarni mustahkamlash, balki mantiqiy fikrlashni rivojlantirishga ham yordam
beradi. Maqola davomida yuzlarni hisoblashning turli usullari, formula va metodlar, shuningdek,
bu bilimlarni o‘quvchilarga o‘rgatishda qo‘llaniladigan metodik yondashuvlar haqida so‘z
yuritiladi.
Kalit so‘zlar: yuzlarni hisoblash, matematik formula, geometriya, o‘qitish metodikasi,
matematika, o‘quvchilarga o‘rgatish, samarali metodlar.
PROBLEMS ON CALCULATING FACES USING FORMULAS
Abstract. This article analyzes the main methods of calculating faces using formulas in
mathematics and its teaching methodology, their importance in the teaching process, and ways to
effectively apply these methods. Problems of calculating faces not only help to consolidate
mathematical knowledge, but also to develop logical thinking. The article discusses various
methods of calculating faces, formulas and methods, as well as methodological approaches used
in teaching this knowledge to students.
Keywords: counting faces, mathematical formula, geometry, teaching methodology,
mathematics, teaching students, effective methods.
ЗАДАЧИ ПО РАСЧЕТУ ЛИЦ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ФОРМУЛ
Аннотация. В данной статье анализируются основные методы расчета лиц с
помощью формул, относящиеся к математике и методике ее преподавания, их значение в
учебном процессе и пути эффективного применения этих методов. Задачи на счет лиц
помогают не только закрепить математические знания, но и развить логическое
мышление. В статье говорится о различных методах, формулах и способах подсчета лиц,
а также о методических подходах, используемых при преподавании этих знаний
студентам.
Ключевые слова: счет лиц, математическая формула, геометрия, методика
преподавания, математика, обучение студентов, эффективные методы.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
679
Kirish
Geometriya fani, asosan, shakllarning o‘lchamlari va xususiyatlarini o‘rganadi. Bu fan
o‘zida yuzlarni hisoblash masalalarini ham o‘z ichiga oladi. Yuzlarni hisoblash – bu har xil
shakllar, ya’ni to‘rtburchaklar, uchburchaklar, doiralar va boshqa geometriyaviy shakllar yuzlarini
topish jarayonini o‘z ichiga oladi. Matematik formula yordamida yuzlarni hisoblash, o‘quvchilarni
geometriya faniga qiziqtiradi, shuningdek, ularni ilmiy tafakkurga va mantiqiy fikrlashga
o‘rgatadi. Yuzlarni hisoblash masalalarini o‘qitishda metodik yondashuvlarning ahamiyati juda
katta, chunki bu nafaqat matematik tushunchalarni o‘rgatish, balki o‘quvchilarga amaliy
ko‘nikmalarni ham shakllantiradi.
Tahlil va Muhokama:
Matematika va geometriyada yuzlarni hisoblash masalalarini yechishda bir nechta asosiy
formulalar mavjud. Bu formulalar turli shakllar uchun alohida-alohida tuzilgan va har biri aniq bir
geometrik shaklning yuzini hisoblashga yordam beradi.
Geometrik yuzalarni hisoblashning ahamiyati:
Yuzani hisoblash amaliy hayotda keng qóllaniladi:
Qurilish sohasida - binolar devori, poydevor , tom va pol maydonlarini hisoblashda.
Yer o‘lchov ishlari - qishloq xo‘jaligida yer uchastkalarining maydonini aniqlashda.
San’at va dizaynda - plakatlar bannerlar yoki bosha reklama materiallari uchun kerakli
qog‘oz yoki mato hajmini aniqlashda.
To‘g‘ri to‘rtburchaklar:
To‘rtburchakning yuzini hisoblash uchun quyidagi formula ishlatiladi:
S=axb
Bu yerda, a – to‘rtburchakning uzunligi, b esa eni. Ushbu formula juda oddiy va
o‘quvchilarga tezda tushunarli. To‘rtburchakning yuzini hisoblashda, bu formula yordamida
geometriyaning oddiy shaklini o‘rganish mumkin.
Uchburchaklar:
Uchburchakning yuzini hisoblash uchun eng ko‘p ishlatiladigan formula:
S=1/2×(a×h)
Bu yerda a – uchburchakning asosini, h esa uning balandligini ifodalaydi. Uchburchakning
yuzini hisoblashda o‘quvchilar ba’zan balandlikni to‘g‘ri topishda qiynalishlari mumkin, shuning
uchun bu masalalarni ko‘proq amaliyotda ishlatish muhimdir
Doiralar:
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
680
Doiraning yuzini hisoblash uchun quyidagi formula ishlatiladi:
S=π×r
2
Bu yerda, r – doiraning radiusi, va π\piπ – matematik doira soni. Doira shakli, asosan,
yuzalarni hisoblashda eng ko‘p ishlatiladigan geometrik shakllardan biridir, shuning uchun bu
formulani o‘quvchilarga o‘rgatish, ularning qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga
ega.
Trapetsiyalar:
Trapesiyaning yuzini hisoblash uchun quyidagi formula ishlatiladi:
S=1/2×(a+b)×h
Bu yerda aaa va b – trapetsiyaning parallel tomonlarining uzunliklari, h esa balandligi.
Trapetsiyaning yuzini hisoblashda, ayniqsa, to‘g‘ri tushunish uchun geometrik shakllar orasidagi
farqlarni o‘quvchilarga tushuntirish juda muhimdir.
Ellipslar:
Ellipsning yuzini hisoblash uchun quyidagi formula mavjud:
S=π×a×b
Bu yerda aaa va b – ellipsning katta va kichik yarim o‘qlariuntirish va uning geometrik
xususiyatlarini yoritish kerak.
Xulosa:
Yuzlarni formula yordamida hisoblash masalalari geometriyaning asosiy qismidir va bu
masalalar o‘quvchilarning matematik tafakkurini rivojlantirishda katta ahamiyatga ega. Yuzlarni
hisoblash orqali o‘quvchilar turli geometrik shakllarning o‘lchamlari va xususiyatlarini yaxshiroq
tushunadilar. Shuningdek, bu masalalar o‘quvchilarga amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish,
mantiqiy fikrlashni rivojlantirish va matematikani hayotda qo‘llashda yordam beradi. O‘qitish
jarayonida metodik yondashuvlar va samarali dars mashg‘ulotlari yordamida, o‘quvchilarga
yuzlarni hisoblashning turli usullarini o‘rgatish mumkin.
REFERENCES
1.
Abdullayeva N. Boshlang‘ich matematika о‘qitish metodikasi predmeti va maqsadi
academic research in educational sciencesvolume 2 | issue 9 | 2021 111-bet.
2.
Нафиса А.А. Методические основы развития творческой познавательной активности
учащихся начальных классов Актуальные проблемы гуманитарных и, 2014 162-bet.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
681
3.
Abdullayeva N.A. Boshlang‘ich matematika kursida beriladigan geometrik masalalarning
о‘rni SCIENCE AND INNOVATION international scientific journal volume 1 issue 7 uif-
2022: 8.2 | issn: 2181-3337 40-48-b.
4.
Abdullayeva N.A. Boshlang‘ich sinf о‘quvchilarni abstrakt fikrlashlarini rivojlantirishda
zamonaviy yondashuv “Interpretation and researches” xalqaro ilmiy jurnali 11(33)-soni
5.
Abdullayeva N.A. Geometrik mazmundagi masalalarni kichik yoshidagi maktab
o‘quvchilarining abstrakt fikrlashilarini rivojlantirishdagi o‘rni. International Journal of
Formal Education.
