ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
726
ZULFIYAXONIM MUHABBAT VA IJOD UYG’UNLIGI
Aminboyeva Shaxrizoda Oybek qizi
Toshkent tibbiyot akademiyasi, Davolash ishi fakulteti talabasi
Toshkent tibbiyot akademiyasi, Olmazor t., Toshkent sh., O’zbekiston.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14739319
Hamid Olimjonning Hayot Yo‘li
Zulfiyaxonimning Hayot Yo‘li
Muhabbat va Ijodiy Hamkorlik
Fojiali Ayriliq
Adabiyotga Qo‘shgan Hissasi
“Bahor Bahonasida”
O‘zbek adabiyoti tarixida Zulfiyaxonim va Hamid Olimjonning nomlari nafaqat ularning
ijodi, balki bir-birlariga bo‘lgan samimiy muhabbatlari va mustahkam oilaviy hayotlari bilan ham
yodda qoladi. Ularning hayot yo‘li va ijodlari adabiyot ixlosmandlariga ilhom manbai bo‘lib
kelmoqda.
Hamid Olimjonning Hayot Yo‘li
Hamid Olimjon 1909-yil 12-dekabrda Jizzaxning Do‘stlik qishlog‘ida tug‘ilgan. Uning
ijodiy yo‘li 20-yillarda boshlangan bo‘lib, dastlabki she’rlarida xalq dostonlari va xalq og‘zaki
ijodi ta’siri sezilgan. Hamid Olimjonning she’riyati ijtimoiy masalalarni yoritish, inson qalbining
o‘zgacha go‘zalliklarini ko‘rsatish va milliy g‘ururni tarannum etish bilan ajralib turadi. Uning
“O‘zbekiston”
,
“Sen yetim emassan”
,
“Oltin vodiydan shabadalar”
kabi she’rlari xalq
qalbidan joy olgan. Hamid Olimjon o‘zbek adabiyotiga faqat shoira emas, balki dramaturg va
folklorshunos sifatida ham katta hissa qo‘shdi. Ayniqsa, uning xalq dostonlarini qayta ishlashi va
ularni zamonaviy adabiyotga olib kirishi adabiyot rivojida alohida ahamiyatga ega.
Zulfiyaxonimning Hayot Yo‘li
Zulfiya 1915-yil 1-mart kuni Toshkentda tug‘ilgan. U yoshlikdan kitobga va she’rga mehr
qo‘ygan bo‘lib, uning ilk she’riy to‘plami
“Hayot varaqlari”
1932-yilda nashr etildi. Zulfiya o‘z
ijodida ayollarning jamiyatdagi o‘rni, muhabbat, tabiat va inson qalbining nafis tuyg‘ularini
kuyladi. U o‘zining samimiy, hayotiy she’rlari bilan nafaqat o‘zbek xalqi, balki xalqaro
kitobxonlar orasida ham tanildi. Zulfiya hayotida Hamid Olimjonning tutgan o‘rni alohida bo‘ldi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
727
Shoiraning she’rlaridagi lirik ohang va chuqur mazmun uning ijodiga bo‘lgan e’tiborning
ortishiga sabab bo‘ldi.
Muhabbat va Ijodiy Hamkorlik
Hamid Olimjon va Zulfiya 1935-yilda turmush qurishdi. Ularning muhabbati nafaqat oila
qurish, balki bir-birlarini ijodiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashga asoslandi. Hamid Olimjon Zulfiya
ijodiga ilhom bag‘ishlab, uni rag‘batlantirgan bo‘lsa, Zulfiya Hamid Olimjonning xalqona she’riy
ohanglarini yanada boyitgan.Ularning muhabbatiga bag‘ishlangan she’rlar ham ko‘plab
kitobxonlar qalbini zabt etdi. Masalan, Hamid Olimjonning Zulfiyaga bag‘ishlab yozgan lirik
she’rlari va Zulfiyaning turmush o‘rtog‘i vafotidan keyin yozgan ehtirosli va chuqur dardli asarlari
o‘zbek adabiyotining oltin xazinasidan joy olgan.
Fojiali Ayriliq
1944-yilda Hamid Olimjon avtomobil halokatida hayotdan ko‘z yumdi. Bu voqea
Zulfiyaxonimning hayotida katta iz qoldirdi. Shoira umrining oxirigacha Hamid Olimjonni
xotirlab, unga bag‘ishlab she’rlar yozdi.
“Yodga olish”
,
“Sen bor joyda”
,
“Xotiralar”
kabi
she’rlari orqali u sevgan insonining hayotdagi va ijoddagi o‘rnini teran his-tuyg‘ular bilan ifoda
etdi.
Adabiyotga Qo‘shgan Hissasi
Hamid Olimjon va Zulfiyaxonimning ijodi bir-birini boyitgan. Ularning asarlarida
insonning jamiyatdagi o‘rni, milliy qadriyatlar va sevgi mavzulari chuqur yoritilgan. Bugungi
kunda ularning nomlari abadiylashtirilib, ko‘chalarga, maktablarga va adabiy tadbirlarga berilgan.
Hamid Olimjon va Zulfiyaxonim – muhabbat, ijod va hayot uyg‘unligining yorqin
namunasi. Ularning hayoti va ijodlari, bir-birlariga bo‘lgan hurmat va sevgi munosabatlari
adabiyot ixlosmandlari uchun o‘rnak bo‘lib qolmoqda. Ularning sevgi va ijodiy merosi asrlar
davomida yashashda davom etadi.
Zulfiyaxonimning ijodida she’riyatidagi obrazlar, voqealar va hayotiy manzaralar hikoya
elementlarini o‘zida mujassam etib, o‘quvchini chuqur mulohazaga chorlaydi. Quyida
Zulfiyaxonim ijodining ruhidan ilhomlanib yozilgan qisqa hikoya namunasini keltiraman:
“Bahor Bahonasida”
Toshkentning bahoriy ertalablaridan biri. Ko‘kda qushlar sayrashi, gulzorlarni yashil
qoplamaga burkab, quyoshning ilk nurlari borliqni yoritmoqda. Yosh qiz Sabohat tomorqasida,
qo‘lida kitob. Bu kitob unga Zulfiya opasining sovg‘asi edi. “Kitobni o‘qib, undagi dunyoni his
qil, qizim,” degan edi shoira uni topshirar chog‘ida.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
728
Sabohat har bir satrni o‘qir ekan, Zulfiya opasining ovozini eshitayotgandek edi. She’rlar
gulday ochilardi – ba’zan shirin bir orzu, ba’zan yurakka og‘ir toshday botgan dard. Uning eng
sevimli she’ri tabiatga bag‘ishlangan edi. Shoira bu satrlarda ona yurtni ulug‘lar, bog‘larda gullar
tilsiz shoir ekanini eslatardi. Bir kuni Sabohat, Zulfiya opasiga shunday savol berdi:
“Opajon, nega siz doim gullar haqida yozasiz?”
Shoira tabassum bilan unga qaradi:
“Chunki gul – xuddi odam qalbi kabi. Agar uni boqib, mehr bersang, u ochilib, atrofga hid
taratadi. Ammo agar uni beparvo qoldirsang, quriydi. Biz ham qalbimizdagi mehr va samimiyatni
asrashimiz, uni boshqalarga ulashishimiz kerak.”
O‘sha kun Sabohat ham she’r yozishni boshladi. Zulfiya opasi unga ilhom bag‘ishlab,
kitoblari orqali hayot haqidagi chin haqiqatlarni o‘rgatdi. Va Sabohat yuragida bir qat’iy niyat
paydo bo‘ldi: uning ham qalami gul kabi ochilib, jamiyatga chiroy baxsh etishi kerak edi.
Bu hikoya Zulfiyaxonim she’riyatidagi samimiyat va insoniylik tamoyillarini aks ettirishga
harakat qiladi. Uning ijodida har bir satr o‘quvchini o‘ylashga, orzu qilishga va o‘z qalbini
tarbiyalashga undaydi.
REFERENCES
1.
Zulfiya. “Hayot varaqlari”
– Toshkent, 1932.
2.
Zulfiya. “Oydin kechalar”
– Toshkent, 1963.
3.
Zulfiya. “Xotiralar”
– Toshkent, 1974.
4.
Hamid Olimjon. “She’rlar”
– Toshkent, 1931.
5.
Hamid Olimjon. “Oltin vodiydan shabadalar”
– Toshkent, 1940.
6.
“Zulfiya hayoti va ijodi”
– O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, Toshkent, 2000.
7.
“Hamid Olimjonning adabiy merosi”
– O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi, Toshkent,
1985.
8.
Yuldashev H. “O‘zbek she’riyatining buyuk vakillari”
– Toshkent, 1990.
9.
“Zulfiya va Hamid Olimjon – sevgi va ijod timsoli”
– Toshkent davlat adabiyot va san’at
instituti materiallari, Toshkent, 2015.
10.
Ziyodov M. “O‘zbek adabiyoti tarixi”
– Toshkent, 1978.
