1066
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
CHO'LPONNING ''QOR QÓYNIDA LOLA'' ASARIDAGI SIMVOLIZM VA INSON
RUHIYATI
Shodiyeva Shaxro’za Jovli qizi
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Filologiya fakulteti O’zbek tili yo’nalish talabasi
Ilmiy rahbar.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14759483
Annotatsiya. Cholponning "Qor Qóynida Lola" asari o‘zining kuchli simvolizmi va chuqur
ma'nosi bilan adabiyotda muhim o‘rin egallaydi. Asarda qor va lola gullari tasvirlanib, ularning
orasidagi o‘zaro bog‘lanish insonning ichki tuyg‘ularini, sevgi va qayg‘u kabi qarama-qarshi
hislarni aks ettiradi. Maqolada Cholponning asaridagi simvolizm va uning inson ruhiyatiga ta'siri
tahlil qilinadi.
Kalit so'zlar: Cholpon, "Qor Qóynida Lola", Simvolizm, Sevgi, Qayg‘u, Inson ruhiyati,
She'riyat, Metafora, Tabiat va inson, Emotsional ifoda.
SYMBOLISM AND THE HUMAN PSYCHE IN CHOLPON'S "LOLA IN THE SNOW"
Abstract. Cholpon's "Lola in the Snow" occupies an important place in literature with its
strong symbolism and deep meaning. The work depicts snow and tulip flowers, and the connection
between them reflects the inner feelings of a person, such as opposite feelings such as love and
sadness. The article analyzes the symbolism in Cholpon's work and its impact on the human
psyche.
Keywords: Cholpon, "Lola in the Snow", Symbolism, Love, Sadness, Human psyche,
Poetry, Metaphor, Nature and man, Emotional expression.
СИМВОЛИЗМ И ЧЕЛОВЕЧЕСКИЙ ДУХ В ПРОИЗВЕДЕНИИ ЧУЛПАН «ЛОЛА НА
СНЕГУ»
Аннотация. Произведение Чолпон «Лола в снегу» занимает важное место в
литературе благодаря своей сильной символике и глубокому смыслу. На картине
изображены подснежники и тюльпаны, а связь между ними отражает внутренние
чувства человека, контрастирующие эмоции, такие как любовь и грусть. В статье
анализируется символика в творчестве Чолпон и ее воздействие на психику человека.
Ключевые слова: Чолпон, «Лола в снегу», символизм, любовь, горе, человеческий дух,
поэзия, метафора, природа и человек, эмоциональное выражение.
I. Kirish
.
Cholpon — o‘zbek adabiyotining buyuk shoirlaridan biri bo‘lib, uning asarlari inson
ruhiyatining chuqur qatlamlarini ifodalashdagi ustaligi bilan tanilgan.
1067
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
"Qor Qóynida Lola" asari uning she'riy merosidagi eng yorqin misollardan biridir. She'rda
tasvirlangan qor va lola gullari — bu ikki tabiat elementlari — sevgi va qayg‘u kabi qarama-qarshi
hislarni ifodalashda foydalaniladi. Asarda simvolizmning yuqori darajada ishlatilishi va lola
gullari hamda qor orasidagi o‘zaro bog‘liqlik orqali inson ruhiyatining murakkabligi ochiladi.
II. Simvolizm va uning o‘rni
Cholpon she'riyatida simvolizm o‘ta muhim o‘rin tutadi. "Qor Qóynida Lola" asarida qor,
tabiiy jihatdan, sovuqlik, tanazzul, qayg‘u va iztiroblarni ramzlaydi. Qor o‘zining so‘nggi yashash
shakli sifatida insonning ichki kurashlarini, umidsizlik va xafagarchilikni aks ettiradi. Biroq, bu
qor orasida lola gullarining ochilishi — go‘zallik va sevgi ramzi sifatida — bir-biriga ziddiyatli,
ammo bir-birini to‘ldiradigan element sifatida chiqadi. Lola, o‘zining nafisligi bilan, hayot va
muhabbatning yuqori ramzi bo‘lib, qorning sovuqligi bilan kontrastda turgan go‘zallikni
ifodalaydi. Bu qarama-qarshilik orqali Cholpon sevgi va qayg‘u o‘rtasidagi nozik chegara haqida
fikr yuritadi. U sevgi va qayg‘u o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatib, insonning ichki kurashlari, uning
qalbida sodir bo‘ladigan ehtiroslar va iztiroblarni tasvirlaydi. Asarda qor va lola gullarining o‘zaro
aloqasi, inson qalbida bo‘layotgan boshqotirma hissiyotlarning uyg‘unligini simvolizatsiya qiladi.
III. Inson ruhiyatining tasviri
"Qor Qóynida Lola" asarida simvolizm orqali inson ruhiyatining murakkabligi tasvirlanadi.
Qor — tashqi dunyoda sodir bo‘layotgan sovuq va noxush holatlarni, ichki kurashni
anglatadi. Qor, ko‘pincha odamlarning qalbida bo‘layotgan iztiroblar, qalbdagi sovuqlikni,
tashvishlarni anglatadi. Asarda lola gullari, aksincha, tabiiy go‘zallik, ehtiros va sevgi ramzi
sifatida ishlatiladi.
Cholpon, lola gullarining qor ichida o‘sishini ko‘rsatib, insonning yengilishlari va ichki
iztiroblari bilan kurashini, bir vaqtning o‘zida esa umid va go‘zallikka bo‘lgan intilishlarini
ifodalaydi. Asardagi bu qarama-qarshilik, sevgi va qayg‘u, hayotning o‘zida mavjud bo‘lgan ikki
jihatni ifodalaydi. Qor va lola guli bir-biriga ziddiyatli, ammo bir-birini to‘ldiruvchi elementlar
sifatida ishlatiladi. Biroq, bu elementlar birgalikda inson qalbining qarama-qarshi his-tuyg‘ularini
aks ettiradi. Bu shoirning inson ruhiyatining murakkabligini, uning iztiroblari va go‘zallikka
intilishlarini tasvirlashga bo‘lgan yondoshuvini ko‘rsatadi.
IV. Cholponning she'riy uslubi va tasvirlar
Cholponning she'riy uslubi, o‘zining mukammal tasvirlari va metaforalari bilan ajralib
turadi. She'rda qor va lola gullarining tasvirlari uning simvolik va emotsional kuchini oshiradi.
Cholpon she'rda tabiatni inson ruhiyatining holatlari bilan bog‘laydi, bu esa o‘quvchiga
chuqur ma'no beradi. Qorning sovuqligi va lola gullarining go‘zalligi o‘rtasidagi kontrast, sevgi
va qayg‘u o‘rtasidagi uyg‘unlikni va inson ruhiyatining qarama-qarshi holatlarini aks ettiradi.
1068
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Cholponning metafora va simvolizmga asoslangan uslubi she'rga qo‘shimcha chuqurlik va
ma'no beradi. Asarda qor, go‘zallik va sevgi, iztiroblar va qayg‘u o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni
chuqurroq anglashga yordam beradigan elementlar mavjud. Shoir, tabiiy elementlar orqali
insonning ichki holatlarini va his-tuyg‘ularini ko‘rsatadi. Bu uslub, o‘quvchini she'rning chuqur
ma'nosiga yanada yaqinlashtiradi.
V. Xulosa
Cholponning "Qor Qóynida Lola" asari, uning she'riy uslubining kuchi va simvolizmning
yuqori darajada ishlatilgani bilan ajralib turadi. She'rda tasvirlangan qor va lola gullari inson
ruhiyatining ikki qarama-qarshi holatini — sevgi va qayg‘uni — ifodalashda ishlatiladi. Qor,
sovuq va qayg‘u ramzi sifatida, lola gullari esa sevgi va go‘zallik ramzi sifatida namoyon bo‘ladi.
Cholpon o‘zining she'riy tasvirlari va simvolizmi orqali, inson qalbidagi nozik his-
tuyg‘ularni, ehtiroslar va iztiroblarni o‘quvchiga etkazadi. "Qor Qóynida Lola" asari, nafaqat
Cholponning she'riy san'ati, balki inson ruhiyatining murakkabligini anglash uchun muhim manba
hisoblanadi.
REFERENCES
1.
Chólpon, Abdulla. Qor qóynida lola. Toshkent: Adabiyot nashriyoti, 1985.
2.
Rahmatullaev, T. "Chólpon va uning ijodi." Adabiyotshunoslik jurnali, 1990.
3.
Qodirov, O. "Chólpon: hayoti va ijodi." Adabiyot o'quv qo'llanmasi, 2005.
4.
Ismoilov, B. "O'zbek adabiyotida Chólponning o'rni." O'zbek adabiyoti va san'ati jurnalida
maqola, 2010.
5.
Muhammadiev, A. Chólponning poetikasi. Toshkent: Fan nashriyoti, 2008.
