ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
188
ТОШКЕНТ ФАРМАЦЕВТИКА ИНСТИТУТИ ТАЛАБАЛАРИНИНГ АМАЛДАГИ
ОВКАТЛАНИШИНИ ГИГИЕНИК БАХОЛАШ
1
М.М. Кургонбоев
2
М.А.Мадаминова
1
Тошфарми саноат фармация факультети 1 курс 101Б гурух талабаси.
2
Тошфарми “тиббий ва биологик фанлар” кафедраси ассистенти.
matlyuba.madaminova2018@gmail.ru
https://doi.org/10.5281/zenodo.14832844
Аннотация.
Аҳолининг ўсиб ва ҳар томонлама камол топиши ва ривожланишида
атроф муҳит омиллари билан бир қаторда, сифатли овқатланиш тартиби ҳам муҳим
аҳамиятга эга. Тошкент фармацевтика институти талабаларининг амалдаги
овқатланишининг асосий озиқ моддалар, витаминлар бўйича физиологик овқатланиш
меъёрларга мослиги гигиеник баҳоланди.
Калит сузлари
: оқилона овқатланиш, талабалар, овқатланишнинг физиологик
меъёрлари, асосий озиқ моддалар, овқат рационининг сифат ва миқдорий таркиби.
ГИГИЕНИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА ТЕКУЩЕГО СОСТОЯНИЯ ПИТАНИЯ
СТУДЕНТОВ ТАШКЕНТСКОГО ФАРМЦЕВТИЧЕСКОГО ИНСТИТУТА
Аннотация.
Наряду с факторами окружающей среды, для роста и всестороннего
развития популяции важное значение имеет также качественное питание. Проведена
гигиеническая оценка современного рациона питания студентов Ташкентского
фармацевтического института на предмет соответствия физиологическим нормам
питания по основным питательным веществам и витаминам.
Ключевые слова:
рациональное питание, студенты, физиологические нормы
питания, основные пищевые вещества, качественный и количественный состав рациона.
HYGIENIC ASSESSMENT OF THE CURRENT NUTRITIONAL STATUS OF
STUDENTS OF THE PHARMACEUTICAL INSTITUTE
Abstract.
Along with environmental factors, a high-quality diet is also important for the
growth and comprehensive development of the population. The current diet of students of the
Tashkent Pharmaceutical Institute was hygienically assessed for compliance with physiological
nutritional standards for basic nutrients and vitamins.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
189
Keywords:
rational nutrition, students, physiological nutritional standards, basic
nutrients, qualitative and quantitative composition of the diet.
Тадқиқот
муаммоси
Аҳолининг, шунингдек талабаларнинг овқатланиш кўпроқ даражада ижтимоий
муаммодир, чунки аҳолини овқатланиш сифати ҳар бир давлатнинг ривожланганлик
даражаси, озиқ-овқатлар учун ажратиладиган маблағ миқдори билан белгиланади.
Овқатланиш муаммоси ҳар бир давлатнинг иқтисодий ҳолати ва бошқа давлатлар билан
қиладиган иқтисодий муносабатлари, ҳар бир давлатнинг ижтимоий сиёсати, меҳнат
ресурслари ва меҳнат қилувчи потенциалига боғлиқдир.
Долзарблиги:
Тадқиқот Тошфарми талабалари ўртасида ўтказилди. Тошкент
фармацевтика институти талабаларининг амалдаги овқатланишининг асосий озиқ
моддалар, витаминлар бўйича физиологик овқатланиш меъёрларга мослигини гигиеник
баҳолаш.
Тадқиқот натижалари:
Таҳлил қилиш учун 2023–2024 ўқув йилининг сентябрь-
октябрь ойларида тузилган таомнома олинди. Сўровномада жами 115 та талаба қатнашди,
шулардан 64 таси (55,6 %) ўғил болалар, 51 таси (44,4 %) эса қиз болалар.Талабалар
таомномасининг сифати ва унинг энергетик қиймати баҳолашда озиқ-овқат
маҳсулотларининг кимёвий таркиби берилган махсус жадваллардан фойдаланилди.
Шунингдек рационндаги асосий озиқ моддаларнинг мувозанатлашганлиги ва рационнинг
кун давомида қабул қилиш фоизлари ҳисобланди. Текширилган гуруҳларда
овқатланишнинг сифат ва миқдор жиҳатидан тўла қийматлиги 2-жадвалда келтирилган.
улар учун овқатланишнинг физиологик меъёри 1- жадвалда келтирилган.
Жинси
Физиологик овқатланиш меъёри ( суткада)
ккал
Оқсиллар, г
Ёғлар, г
Углеводлар, г
Витамин
«С», мг
Эркаклар
2800
80 (44)
93
411
70
Аёллар
2200
66 (36)
73
318
70
2-жадвал Талабаларнинг амалдаги овқатланиши (2019
Жинси
Физиологик овқатланиш меъёри ( суткада)
ккал
Оқсиллар, г
Ёғлар, г
Углеводлар,
г
Витамин «С»
мг
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
190
Ўғил болалар
3000
106
±3,3
103 ±6,8
393±26,8
39±4,8
Қиз болалар
2000
60
±3,3
65 ± 6,8
315±26,8
45±4,8
Олинган натижалар шуни кўрсатдики, ўғил бола талаблар рационининг энергетик
қиймати физиологик меъёрдан 180+94 ккал юқори бўлиб, рухсат этилган қийматлар
чегарасида (рационнинг энергетик қиймати +150–200 ккал) оғиши мумкин); талаба-
қизларда эса рационининг энергетик қиймати физиологик меъёрдан 200 ккал паст бўлиб,
рухсат этилган қийматлар чегарасида (рационнинг энергаетик қиймати +150–200 ккал)
оғиши мумкин); Талаба-ўғил болалар рационидаги оқсил ва ёғлар миқдори физиологик
меъёрдан мос равишда 26 ва 10 г ортиқча, углеводлар эса меъёрдан 18 г кам, витамин С
миқдори физиологик меъёрдан 42 %га кам. Талаба-қизлар рационидаги оқсил ва ёғлар
миқдори физиологик меъёрдан мос равишда 6 ва 8 г кам, углеводлар эса меъёрдан 3 г кам,
витамин С миқдори физиологик меъёрдан 36 %га кам қабул қиладилар. Талаба-ўғил
болаларнинг рационидаги оқсил, ёғ ва углеводлар нисбати 1:0,98:3,7 мувозанатлашмаган,
ёғ ва углеводлар миқдори кам.
Талаба-қизларнинг рационидаги оқсил, ёғ ва углеводлар нисбати 1:1.1:5,2
мувозанатлашмаган, рацион таркибидаги углеводлар миқдори оқсилга нисбатан кўп.
Рационнинг энергетик қиймати ва ундаги асосий озиқ моддаларнинг миқдори
талабаларнинг физиологик эҳтиёжларига мос, лекин рациондаги асосий озиқ моддалар
ўзаро мувозанатлашмаган: талаба-эркакларда 1:0,98:3,7 оқсилларнинг миқдори кўплиги
ҳисобига, талаба-қизларда эса 1:1.1:5,2 углеводлар миқдорининг ортиқчалиги ҳисобига.
1)
Аксарият талабаларда кунлик рацион кун давомида нотўғри тақсимланган, асосий
истъемол қиладиган маҳсулотлар кечки вақтга тўғри келади.
2)
Талабалар рационида витамин «С» физиологик эҳтиёжнинг фақтгини яримисини
қоплайди, шунинг талабалар орасида рацион таркибига сабзовотлар, мевалар ҳамда
кўкатларни қўшиш лозимлигини тушунтириш керак.
REFERENCES
1.
Ляпин В. А., Коваленко Е. В. Гигиеническая оценка рациональности питания
студентов СИБГУФК // Современные проблемы науки и образования. — 2012. — №
6. 2. Кучма В. Р. Основы рационального питания и гигиеническая оценка пищевого
статуса студента: Монография. — Омск: Издат. Ом ГМА, 2007. — 172 с.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
191
2.
СанПиН № 0347–17 “Физиологические нормы потребностей в пищевых веществах и
энергии по половозрастным и профессиональным группам населения Республики
Узбекистан для поддержании здорового питания”. — Т., 2017.
3.
Umumiy gigiyena bilan ekologiya. Amaliy mashg`ulotlar uchun o`quv qo`llanma. L. A.
Ponomareva, E. K. Kazakov, L. K. Abduqodirova, B. E. Tuhtarov, I. K. Dravskix, S. A.
Sharipova, X. A. Sadullaeva. — T., 2011.
