2025 -Yil
13-Fevral
RAQAMLI DUNYO: MATEMATIK VA INFORMATIK
YONDASHUVLAR
Respublika ilmiy-uslubiy konferensiyasi
187
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA AKT NING RO‘LI VA UNING
RIVOJLANISHI
Erkinov Azizbek Bahodir o‘g‘li
Xudayberdiyev Fazogir Juraboyevich
TMC instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14852999
Annotatsiya
. Maqola oliy taʼlim tizimiga AKTni integratsiyalash muammosiga va
talabalarning ijodkorligi va motivatsiyasini rivojlantirishda texnologiyaning roʻlini oʻrganishga
bagʻishlangan. Turli texnologiyalardan foydalanish va qo‘llash, shuningdek, AKT ning shaxs va
jamiyatga ta’siriga oid misollar keltirilgan. Texnologiyalar o‘rtasidagi aloqa vositalari va qishloq
xo‘jaligini rivojlantirishda va shuningdek davlatimiz iqtisodiyotni o‘sib borishidag muhim ro‘li
hamda talabalar AKT sohasidagi bilimlarini rivojlantirish taklif etiladi.
Kalit so‘zlar:
ta'lim, innovatsiya, o‘rganish, Raqamli O‘zbekiston-2030 strategiyasi,
ijodkorlik.
Аннотация.
Статья посвящена проблеме интеграции ИКТ в систему высшего
образования и исследованию роли технологий в развитии творческих способностей и
мотивации студентов. Есть примеры использования и применения различных технологий,
а также влияния ИКТ на человека и общество. Предлагается развивать средства связи
между технологиями и их важную роль в развитии сельского хозяйства и экономики нашей
страны, а также развитии знаний студентов в области ИКТ.
Ключевые слова:
образование, инновации, обучение, стратегия «Цифровой
Узбекистан-2030», творчество.
Abstract.
The article is devoted to the problem of ICT integration into the higher education
system and to the study of the role of technology in the development of students' creativity and
motivation. There are examples of the use and application of various technologies, as well as the
impact of ICT on individuals and society. It is proposed to develop communication tools between
technologies and their important role in the development of agriculture and the economy of our
country, as well as the development of students' knowledge in the field of ICT.
Key words:
education, innovation, learning, Digital Uzbekistan-2030 strategy, creativity.
Oliy ta’lim tizimi so‘nggi besh o‘n yillikda sifatli ta’limga bo‘lgan talabni qondirish uchun
jadal rivojlandi. Bu jihat axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) jadal rivojlanishi
bilan yanada rivojlandi. Hozirgi globallashgan jamiyatda malakali va malakali ishchi kuchiga talab
muttasil ortib bormoqda. Bunday sharoitda hamma uchun sifatli oliy ta’lim olish imkoniyati
iqtisodiy o‘sish va taraqqiyotning hal qiluvchi omiliga aylandi. Mamlakatimizning eng chekka
hududlarida oliy ta’lim olish imkoniyatini kengaytirish va uning qamrovini kengaytirish
maqsadida ochiq va masofaviy ta’lim muassasalarining hissasi ortib bormoqda.
Joriy yilning 29-sentyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasining Innovatsion
rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari masalalari qoʻmitasi hamda Oʻzbekiston
Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Axborot sohasini va ommaviy kommunikatsiyalarni
rivojlantirish masalalari boʻyicha Jamoatchilik kengashi hamkorligida “Taʼlimda raqamlashtirish”
degan mavzuda davra suhbati tashkil qilindi. Tadbirda xalq vakillari, Maktabgacha va maktab
2025 -Yil
13-Fevral
RAQAMLI DUNYO: MATEMATIK VA INFORMATIK
YONDASHUVLAR
Respublika ilmiy-uslubiy konferensiyasi
188
taʼlimi vazirligi, Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamenti aʼzolari va OAV ishtirok
etishdi.
Qayd etilishicha soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda raqamli texnologiyalar sohasini
rivojlantirish borasida koʻzga koʻrinarli ishlar qilindi. Bularning natijasida davlatning ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlanish koʻrsatkichlari oshmoqda. Mazkur natijalarga erishishda qabul qilingan
normativ-huquqiy hujjatlar va sohaga yoʻnaltirilgan turli xil dasturlar ijrosini taʼminlash muhim
ro‘l oʻynaydi.
Hozirgi axborot jamiyatida odamlar so‘nggi yangiliklardan xabardor bo‘lish uchun AKT
orqali bilimga ega bo‘lishlari kerak. Bunday senariyda mamlakatning har qanday iqtisodiy va
ijtimoiy o‘sishida doimo hal qiluvchi ro‘l o‘ynaydigan ta’lim yanada muhimroq bo‘ladi. Ta’lim
insonning nafaqat ishlab chiqarish qobiliyatini, balki daromad olish qobiliyatini ham oshiradi. Bu
ularga farovonlik tuyg‘usini, shuningdek, yangi g‘oyalarni o‘zlashtirish qobiliyatini beradi,
ularning ijtimoiy o‘zaro ta’sirini oshiradi, sog‘lig‘ini yaxshilash imkoniyatini beradi va boshqa bir
qancha pul bo‘lmagan imtiyozlarni beradi. Telekonferentsiya, elektron pochta, audio
konferentsiyalar, telekonferentsiya, radioeshittirishlar, interaktiv radio konsultatsiyalar, interaktiv
ovozli javob tizimi, audio kassetalar va kompakt disklar kabi mavjud va ta’limga tegishli bo‘lgan
har xil turdagi AKT mahsulotlari ta’limda turli maqsadlarda qo‘llanilgan.
1
2020-yil 5-oktyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli Oʻzbekiston
— 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi
PF–6097-sonli Farmonida turli sohalar bilan bir qatorda, taʼlim yoʻnalishini raqamlashtirishga oid
qator vazifalar belgilangan edi.
Mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotni faol rivojlantirish, barcha tarmoqlar va sohalarda,
eng avvalo, davlat boshqaruvi, ta’lim, sog‘liqni saqlash va qishloq xo‘jaligida zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar amalga
oshirilmoqda.
Boshqacha qilib aytganda motivlashtirish - bu kishilar faoliyatini ruhiy yo‘llar bilan
maqsadga muvofiq yo‘naltirishdir. U muayyan ehtiyojni qondirish bilan bog‘liq. Ehtiyoj esa
sabablarda namoyon bo‘ladi.
Xususan, elektron hukumat tizimini takomillashtirish, dasturiy mahsulotlar va axborot
texnologiyalarining mahalliy bozorini yanada rivojlantirish, respublikaning barcha hududlarida
IT-parklarni tashkil etish, shuningdek, sohani malakali kadrlar bilan ta’minlashni ko‘zda tutuvchi
220 dan ortiq ustuvor loyihalarni amalga oshirish boshlangan.
Bundan tashqari, 40 dan ortiq axborot tizimlari bilan integratsiyalashgan geoportalni ishga
tushirish, jamoat transporti va kommunal infratuzilmani boshqarishning axborot tizimini yaratish,
ijtimoiy sohani raqamlashtirish va keyinchalik ushbu tajribani boshqa hududlarda joriy qilishni
nazarda tutuvchi “Raqamli Toshkent” kompleks dasturi amalga oshirilmoqda. Jumladan aholi
punktlarini Internet tarmog‘iga ulash darajasi, shu jumladan keng polosali ulanish portlarini 2,5
milliongacha ko‘paytirish, 20 ming kilometr optik-tolali aloqa liniyalarini qurish va mobil aloqa
tarmoqlarini rivojlantirish orqali 78 foizdan 95 foizga yetkaziladi.
1
ADU. Informatika o`qitish metodikasi kafedrasi o`qituvchisi Arabbayev Arobidin Xusnidinovich maqolasi
2025 -Yil
13-Fevral
RAQAMLI DUNYO: MATEMATIK VA INFORMATIK
YONDASHUVLAR
Respublika ilmiy-uslubiy konferensiyasi
189
Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning turli sohalarida 400 dan ortiq axborot
tizimlari, elektron xizmatlar va boshqa dasturiy mahsulotlar joriy etiladi.
2
Iqtisodiyotning real sektori tarmoqlaridagi korxonalarda boshqaruv, ishlab chiqarish va
logistika jarayonlarini avtomatlashtirish bo‘yicha 280 dan ortiq axborot tizimlari va dasturiy
mahsulotlar joriy etiladi.
“Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasida ko‘zda tutilgan loyihalarni o‘z vaqtida va
keng ko‘lamda amalga oshirilishini ta’minlaganligi, shuningdek, axborot texnologiyalari va
elektron xizmatlarni joriy etishni reyting baholash natijalariga ko‘ra vazirlik va idoralar, mahalliy
ijro etuvchi hokimiyat organlarining rahbarlari va ularning raqamlashtirish bo‘yicha
o‘rinbosarlariga har oyda ularning oylik maoshiga 30 foiz miqdorida ustama to‘lanadi.
Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari.
Iqtisodiyotning real sektorida raqamli texnologiyalarni rivojlantirish maqsadida quyidagi
tadbirlar amalga oshiriladi:
- sanoat korxonalarida zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy qilish dasturlarini ushbu
korxonalarni texnologik qayta jihozlash dasturlari bilan uyg‘unlashtirish;
- korxona ta’minotining barcha bosqichlarini avtomatlashtirish va boshqarishni ta’minlash,
shuningdek, bu orqali logistika va xarid xarajatlarini qisqartirish;
- zamonaviy axborot tizimlari va dasturiy mahsulotlarni joriy etish hisobiga mahsulotlar va
xizmatlar sifatini yaxshilash, ularning tannarxini, ishlab chiqarishdagi to‘xtalishlarni kamaytirish,
moliyaviy-iqtisodiy faoliyatning shaffofligini oshirish;
- innovatsion avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va dasturiy mahsulotlarni joriy etish
bo‘yicha normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;
- ishchi joylarni bosqichma-bosqich avtomatlashtirish hamda ishlab chiqarish jarayonlarini
robotlashtirish, shuningdek, sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish;
- savdo hajmini oshirish va mijozlarga xizmat ko‘rsatishni yaxshilash maqsadida
buyurtmachilar (mijozlar) bilan o‘zaro munosabat mexanizmlarini takomillashtirish;
- boshqaruv ma’lumotlarini qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash tizimini, jumladan, real vaqt
rejimida biznes-tahlil tizimini joriy qilish orqali takomillashtirish;
2025-yilda korxona resurslarini boshqarish tizimini (ERP) joriy qilgan yirik xo‘jalik
yurituvchi subyektlarning ulushini 90 foizga yetkazish.
Xulosa qiladigan bo‘lsak, ta’lim sifatini oshirish, ayniqsa, ta’limni rivojlantirishning
hayotiy vazifasidir. AKT ta’lim sifatini bir necha yo‘llar bilan yaxshilashi mumkin:
o‘quvchilarning ishtiyoqi va majburiyatini oshirish, asosiy ko‘nikmalarni egallash imkonini berish
va o‘qituvchilar malakasini oshirish orqali. AKT shuningdek, to‘g‘ri ishlatilsa, o‘quvchilarga
yo‘naltirilgan muhitni o‘zgartirishga hissa qo‘shishi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlarni amalga
oshiradigan va amalga oshiradigan vositalardir shu jumladan davlatimiz iqtisodiyotida muhim
ahamiyadga egaligi aks etrilganlig bundan mustasno emasligini ham ko‘rsatib o‘tilgan.
2
2025 -Yil
13-Fevral
RAQAMLI DUNYO: MATEMATIK VA INFORMATIK
YONDASHUVLAR
Respublika ilmiy-uslubiy konferensiyasi
190
REFERENCES
1.
ADU. Informatika o`qitish metodikasi kafedrasi o`qituvchisi Arabbayev Arobidin
Xusnidinovich maqolasi
2.
3.
https://lex.uz/ru/docs/-5030957
4.
Beluce, A. C. va Oliveyra, K. L. (2015). Talabalarning virtual o‘quv muhitida o‘rganish
motivatsiyasi. Paideia, 25(60), 105-113. http://dx.doi.org/10.1590/1982-43272560201513
