2025
FEBRUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 2
208
ELEKTR ISITGICHLARDAN XAVFSIZ FOYDALANING
Boynazarov Otabek Raxmatillayevich
JKB va NSM OYOXTTEB kichik inspektori oddiy askar.
Samatov Elyor Ulug’bek o’g’li
JKB va NSM OYOXTTEB kichik inspektori oddiy askar.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14886125
Annotatsiya. Ushbu maqola elektr isitgichlaridan xavfsiz foydalanish bo'yicha to'liq
ko'rsatmalarni taqdim etadi. Maqolada elektr isitgichlarining turlari, ularning xavf-xatarlaridan
qanday himoyalanish mumkinligi, xavfsizlikka oid tavsiyalar, va foydalanuvchilarning e'tibor
berishi kerak bo'lgan muhim jihatlar haqida batafsil ma'lumot berilgan. Elektr isitgichlaridan
samarali va xavfsiz foydalanish uchun o'rnatish, ishlatish va texnik xizmat ko'rsatish bo'yicha
ko'rsatmalar keltirilgan. Xavfsizlikni ta'minlash uchun foydalanuvchilar yong'in xavfi, elektr
simlarining holati, haroratni nazorat qilish, qurilmaning holatini tekshirish va boshqa ehtiyot
choralariga diqqat qilishlari kerak.
Kalit so'zlar: Elektr isitgichlar, Xavfsizlik, Qurilma o'rnatish, Harorat nazorati, Elektr
simlari, Texnik xizmat, Yong'in xavfi, Foydalanuvchi xavfsizligi, Xavfsiz ishlatish, Favqulodda
vaziyatlar.
Elektr isitgichlardan xavfsiz foydalanish juda muhim, chunki bu qurilmalar noto'g'ri
ishlatilsa, jiddiy avariyalar, yonishlar va hatto hayot uchun xavf tug'dirishi mumkin. Elektr
isitgichlari zamonaviy uy-joylar va ish joylarida keng qo'llaniladigan asbob-uskunalar bo'lib, ular
turli maqsadlar uchun ishlatiladi, jumladan, xona havosini isitish, suvni isitish, oshxona
asboblarini ishlatish va boshqa ko'plab sohalarda.
Agar elektr isitgichlaridan to'g'ri foydalanilmasa, bu qurilmalar o'z-o'zidan xavfli bo'lishi
mumkin. Shuning uchun, ulardan samarali va xavfsiz foydalanish uchun bir qator asosiy qoidalar
va yondashuvlar mavjud. Ushbu maqolada, elektr isitgichlaridan xavfsiz foydalanishning
ahamiyati, xavf-xatarlar, shuningdek, xavfsizlikni ta'minlash uchun bajarilishi kerak bo'lgan bir
qator muhim choralar haqida batafsil ma'lumot beriladi.
Elektr isitgichlarining turlari va ulardan foydalanish xavflari
Elektr isitgichlari turli xil turlarga ega bo'lishi mumkin:
1.
Xona isitgichlari
: Bu turdagi isitgichlar turli o'lchamlarda bo'lib, ularni kichik va katta
xonalarda ishlatish mumkin. Xona isitgichlarining ichida elektr energiyasi yordamida havo
isitiladi va xona ichidagi haroratni ko'taradi.
2025
FEBRUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 2
209
2.
Vanna va hammom isitgichlari
: Ushbu isitgichlar asosan suvni isitish uchun ishlatiladi
va ko'pincha vannalarda yoki hammomlarda joylashadi. Bu isitgichlar ko'pincha suvni tezda isitish
uchun mo'ljallangan.
3.
Oshxona isitgichlari
: Oshxona elektr isitgichlari o'z ichiga turli asboblarni oladi: elektr
plitalar, mikroto'lqinli pechlar, qahvaxona mashinalari va boshqa oziq-ovqatni isitish yoki
tayyorlash uchun ishlatiladigan qurilmalar.
Xavfsizlikni ta'minlash uchun tavsiyalar
Elektr isitgichlaridan xavfsiz foydalanish uchun bir nechta asosiy xavfsizlik choralarini
ko'rib chiqish zarur:
Qurilmalarni o'rnatish va ulash
Elektr isitgichlarining o'rnatilishi va ulanishi xavfsiz tarzda amalga oshirilishi kerak.
O'rnatish jarayonida, faqat mutaxassis elektrchi yoki malakali ustalardan yordam so'rang.
Isitgichlar to'g'ri elektr manbaiga ulangan bo'lishi zarur, shuningdek, elektr tarmog'ining
quvvatiga mos bo'lishi kerak. Qurilmaning ishlab chiqaruvchisi tomonidan ko'rsatilgan o'rnatish
qoidalariga qat'iy rioya qilish zarur.
Qurilmalar tozaligi va holati
Elektr isitgichlari doimiy ravishda tozalanib turishi kerak. Ularning ustida chang va
iflosliklar to'planib qolishi, ular ishlashiga to'sqinlik qilishi mumkin. Shuningdek, isitgichlarni
ishlatishdan oldin ularning holatini tekshirish kerak.
Qurilmada buzilishlar yoki eskirgan qismlar bo'lsa, ular almashtirilishi yoki ta'mirlanishi
zarur.
Qurilmalarni to'g'ri joylashtirish
Elektr isitgichlarini joylashtirishda xavfsizlikni ta'minlash muhimdir. Hech qachon
isitgichni o'z-o'zidan yonadigan materiallar (masalan, mato, plastik yoki yog'och) yaqinida
ishlatmaslik kerak. Agar isitgich xona yoki xonadagi boshqa asboblar bilan yonma-yon joylashsa,
havoni yaxshi aylanishi uchun joy ajratish zarur. Xona ichidagi haroratni nazorat qilish va yuqori
haroratda ishlaydigan qurilmalardan xavfsiz masofada turish kerak.
Isitgichning haroratini nazorat qilish
Ko'plab elektr isitgichlari haroratni o'zgartirish va nazorat qilish imkoniyatiga ega.
Haroratni juda yuqori sozlash xavf tug'dirishi mumkin. Haroratni ehtiyotkorlik bilan
nazorat qilish va xavfsizlikni ta'minlash uchun qurilmaning ishlash qoidalariga rioya qilish zarur.
Xavfsizlik tizimlari va avtomatik o'chirish
2025
FEBRUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 2
210
Ba'zi elektr isitgichlarida xavfsizlik tizimlari mavjud, masalan, issiqlikni kamaytirish yoki
qurilma haddan tashqari isishi holatida avtomatik o'chirish tizimi. Bunday tizimlar mavjud bo'lsa,
ularni doimo tekshirib turish kerak. Qurilma ishga tushganda uning xavfsizligini ta'minlash uchun
avtomatik o'chirish tizimining ishlashiga ishonch hosil qiling.
Elektr simlari va ulanishlarining holati
Elektr isitgichlarini ishlatishda simlar va ularning ulanishlari xavfsiz bo'lishi kerak. Elektr
simlari va ularning izolyatsiyasi buzilgan bo'lsa, bu to'g'ridan-to'g'ri xavf tug'dirishi mumkin.
Elektr isitgichni ishlatishda simlar qayrilmasligi, kesilmasligi yoki o'zgarishlar yuz
bermasligi uchun ehtiyotkorlik bilan foydalanish zarur.
Bolalar va uy hayvonlaridan himoya
Elektr isitgichlaridan foydalanayotganda, ayniqsa bolalar va uy hayvonlari bo'lgan joylarda
ular bilan aloqada bo'lishini oldini olish kerak. Haroratni o'zgartirish yoki qurilmaning haroratini
yuqori darajaga olib chiqish bolalar va hayvonlar uchun xavf tug'dirishi mumkin.
Doimiy nazorat va foydalanishdan keyingi chora-tadbirlar
Elektr isitgichlarini ishlatishda doimiy nazorat zarur. Qurilma ishlayotgan paytda hech
qachon uni tark etmaslik kerak. Foydalanishdan keyin isitgichni o'chirib, uning haroratini
tekshirish zarur. Agar isitgich uzoq vaqt davomida ishlatilgan bo'lsa, uni yaxshi havo aylanishini
ta'minlash uchun sovutish uchun vaqt ajratish kerak.
Favqulodda vaziyatlar uchun chora-tadbirlar
Agar isitgichda yong'in yoki boshqa favqulodda vaziyat yuzaga kelsa, avvalo elektr
manbaidan ajratib, quvvatni uzish zarur. Shundan so'ng, xavfsiz joyga chiqib, tezda yong'inga
qarshi kurashish yoki yong'inga oid yordam chaqirish kerak. Favqulodda vaziyatlar uchun doimo
yong'in o'chirish vositalari va boshqa xavfsizlik vositalarini tayyorlash muhimdir.
Xulosa
Elektr isitgichlaridan xavfsiz foydalanish ularning to'g'ri ishlashini va uzoq muddat
davomida samarali foydalanishni ta'minlash uchun juda muhimdir. Elektr isitgichlari har qanday
xonada energiya samarali ishlashga yordam beradi, lekin ularni to'g'ri va ehtiyotkorlik bilan
ishlatish zarur. Foydalanishdan oldin va undan keyin xavfsizlikni ta'minlash, shuningdek,
qurilmaning holatini doimiy ravishda tekshirish muhim.
O'rnatish, foydalanish, va texnik xizmat ko'rsatish kabi jarayonlarni amalga oshirishda
ehtiyotkorlik va xavfsizlikni ta'minlash orqali elektr isitgichlarining samarali va xavfsiz ishlashini
davom ettirish mumkin.
2025
FEBRUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 2
211
REFERENCES
1.
Mahmudov, S. (2021). Elektr energiyasining xavfsizligi va iste'moli. Toshkent:
O'zbekiston davlat nashriyoti.
2.
Saidov, A., & Murodov, B. (2022). Uy qurilishida elektr qurilmalari xavfsizligini
ta'minlash. Samarqand: Texnika va texnologiyalar.
3.
Karimov, D. (2020). Elektr qurilmalari va isitgichlardan foydalanish bo'yicha qo'llanma.
Tashkent: Akademiya nashriyoti.
4.
Rahimov, F. (2019). Elektr isitgichlaridan xavfsiz foydalanish. Tashkent: O'zbekistan
elektr energetikasi akademiyasi.
