591
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
TISH KARIESI PROFILAKTIKASINING INSON ORGANIZMIDAGI AHAMIYATI
Toshbekov Bekzod Orzuqul o’g’li
Osiyo Xalqaro Universitet
Tibbiyot fakulteti stomatologiya yo’nalishi talabasi.
Xayitova Mohinur Djurayevna
Ilmiy rahbar.
Osiyo Xalqaro Universiteti, Klinik fanlar kafedrasi assistenti
Email:
mohinurxayitova45@gmail.com
https://doi.org/
10.5281/zenodo.14871784
Annotatsiya. Profilaktika bu-aholining sog’ligini, mehnat faoliyatini, jismoniy holatini
saqlab qoladigan chora tadbir hisoblanadi.
Kalit so’zlari: Karies, prolaktika, jadallik, tish, pasta, og’iz, ovqatlanish, patalogiya,
shifokor.
THE IMPORTANCE OF DENTAL CARIES PREVENTION IN THE HUMAN BODY
Abstract. Prevention is a measure that preserves the health, labor activity, and physical
condition of the population.
Keywords: Caries, prolactin, intensity, tooth, paste, mouth, nutrition, pathology, doctor.
ЗНАЧЕНИЕ ПРОФИЛАКТИКИ КАРИЕСА ЗУБОВ В ОРГАНИЗМЕ ЧЕЛОВЕКА
Аннотация. Профилактика — это мероприятия, направленные на сохранение
здоровья, трудовой активности и физического состояния населения.
Ключевые слова: Кариес, пролактин, интенсивность, зуб, паста, рот, питание,
патология, врач.
Kirish: Karies bu- tish qattiq to’qimasining chirishi. Karies keng tarqalgan kasallik
hisoblanib aholining 95%ini tashkil qiladi. Karies juda murakkab patalogiya hisoblanib, tishning
qattiq to’qimasi tez yokida sekin yemirilish (kovak) hosil bo’ladi.
Hozirda bu patalogiyaning oldini olish uchun juda kop nazariyalar bor. Kares kasalligi
kelib chiqishida ko’pgina faktorlar ishtirok etadi.
Bularga:
-Og’iz bo’shlig’i mikroflorasi;
-Ovqat va ovqatlanish rejimi;
-Suv tarkibidagi ftorning miqdori;
-So’lakning tarkibi va hajmi; shulardan tashkil topgan.
1.Og’iz bo’shlig’i gigenasi.
592
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
Har bir inson birinchi navbatda og’iz bo’shlig’i gigenasiga rioya qilishligi kerak. Bularga:
bir kunda ikki mahal tishlarni yuvish, tabiiy yo’l bilan tozalash (sabzavotlar, ho’l mevalar) kiradi.
Insonlar har 6 oyda bir marotaba stomatolog ko’rigidan o’tishligi kerak.
Tishlarni yuvish qoidalari: 1- navbatda tish cho’tkasini to’g’ri tanlash kerak, buni tish
shifokori tavsiya berishi kerak. Aholining 80% ko’prog’i noto’g’ri yuvish orqali karies jadalligini
oshiradi.
Tish chotkasini ishlatish, cho’tkani qattiq bosmagan holda,45 gradusda ishlatilishi kerak.
Aks holda milklarni zararlashimiz mumkin. Tish cho’tka ishchi qismi katta bo’lmasligi
kerak.
Tish pastalari.
Tish pastalarini tanlashda tarkibi tabiiy moddalardan va davolovchi xususiyatga ega
bo’lgan pastalarga ahamiyat berish kerak. Pastalarning qadoqida 4 xil ranglar mavjud (qora, qizil,
sariq va yashil). Yosh bolalar uchun ham maxsus pastalar mavjud (tabiy va mevalilardan). Pasta
tanlashimizda tepadagi ko’rsatmalarga rioya qilishimiz kerak.
593
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
Ovqatlanish ratsioni
Hozirda insonlar notog’ri ovqatlanish orqali karies jadalligini oshirmoqda. Bulardan
yumshoq mahsulotlar, uglevodlar (shakar, gazli ichimliklar, shokalad va boshqa mahsulotlar
kiradi). Biz ovqatlanish davomida iste’mol qilayotgan mahsulotlarimiz qanchalik tabiiy va inson
organizimiga foydali ekanligini bilishimiz kerak. Ovqatlanish davomida tishlarimizni tabiiy yo’l
bilan tozalaydigan mahsulotlarimiz (savzavotlar va ho’l mevalar) yordamida tozalashimiz kerak.
Inson organizimiga kundalik kerak bo’ladigan moddalar ftor, kalsiy va D vitamin kerak
bo’ladi. Ftor istemol qilayotgan suvimiz tarkibida yetarlicha bo’lishini ta’minlashimiz kerak.
Kalsiy sut va sut mahsulotlarida ko’proq uchraydi, organizmda kalsiy yetishmasa
suyaklarimiz va tishlarimiz mo’rtlashib karies jadalligini oshiramiz. D vitamin baliq
mahsulotlarida ko’p uchraydi, shu sababli olimlarimiz tomonidan inson 1-yilda 12 kg gacha baliq
mahsulotini iste’mol qilinishi tavsiya qilingan.
STOMATOLOG KO’RIGI
Yosh bolalar tishlar almashinish davrida doimiy tishlar chiqqanda tabiiy fisuralarini suyuq
plomba orqali yopiladi. Bundan maqsad, qolgan tishlar chiqqunga qadar kariesni oldini olamiz.
Maktab yoshidagi bolalarda har 6 oyda shifokor ko’rigidan o’tishi lozim. Katta yoshli
insonlar ham 6 oyda birmarotaba ko’rikdan o’tadi. Shifokor tomonidan berilgan maslaxatlar
yordamida kasallikning oldini olamiz.
Gigiyenaga keladigan bo’lsak tish yuvishda 1 kunda 2 marta (ertalab va tungi uyqudan
oldin) tishlarni yuvamiz. Tishlarni tozalash yordamchi gigiyenik vositalar tozalagichlar (floss, tish
kovlagich va iplar) yordamida tozalanadi. Tishlar mustahkamligini oshirish uchun kalsiy tavsiya
qilinadi.
594
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
Xulosa!
Inson o’zining salomatligi uchun har 6 oyda bir marotaba shifokor ko’rigidan o’tishi kerak.
Shaxsiy gigenaga rioya qilishi va ovqatlanish ratsioniga e’tibor qaratishi zarur. Karies
profilaktikasi inson salomatligi uchun muhim ahamiyatga ega.
REFERENCES
1.
Khayitova, M. Z. (2024). Modern views on the Causes and Treatment of Caries of
Temporary Teeth in Young Children.
International Journal of Alternative and Contemporary
Therapy
,
2
(9), 123-127.
2.
Khayitova, M. D. (2024). Morphological Features of Bottle (Circular) Caries.
American
Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10), 117-124.
3.
Dzhuraevna, K. M. (2024). Features of Caries Morbidity in Preschool Children.
Research
Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(3), 300-305.
4.
Dzhuraevna, K. M. (2024). Prevalence and Course of Dental Diseases Among Younger
Patients.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(5), 433-436.
5.
Хайитова, М. Д. (2023). Особенности Возникновение И Течение Кариеса
Зубов.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
2
(12), 356-363.
6.
Хайитова, М., & Тайлакова, Д. (2023). ВЗГЛЯД СТОМОТОЛОГА НА ГИГЕНУ
ПОЛОСТИ РТА У ДЕТЕЙ.
Инновационные исследования в современном мире: теория
и практика
,
2
(23), 58-59.
7.
I.X.XALILOV, SH.B. DAMINOVA, B.O.XUDANOV, D.U.RAHMATULLAYEVA.
Toshkent 2018
8.
https://daryo.uz
