ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
774
INFORMATIKA FANINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK
TEXNOLOGIYALAR
Sultonova Sanobarxon Ahmadjonovna
Farg'ona viloyati Bag'dod tumani 42-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabining oliy toifali
Informatika fani o'qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14910464
Annotatsiya. Bugungi kunda informatika fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik
texnologiyalarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida interfaol usullar, elektron
ta’lim vositalari, sun’iy intellekt va raqamli platformalardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib
chiqiladi. Shuningdek, zamonaviy pedagogik yondashuvlar, masalan, muammoli ta’lim, loyihaviy
va gamifikatsiya metodlari orqali o‘quvchilarning faolligini oshirish masalalari yoritiladi.
Maqola natijalari informatika darslarini yanada samarali tashkil etish va o‘quvchilarning
raqamli savodxonligini oshirishga qaratilgan tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Kirish so’zlar: Zamonaviy texnologiyalar, Interfaol o‘qitish, Informatika, Virtual
laboratoriyalar, IT, Aqliy hujum, Klaster.
MODERN PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN TEACHING COMPUTER SCIENCE
Abstract. The role and importance of modern pedagogical technologies in teaching
computer science today is analyzed. The possibilities of using interactive methods, electronic
learning tools, artificial intelligence and digital platforms in the educational process are
considered. Also, issues of increasing student activity through modern pedagogical approaches,
such as problem-based learning, project and gamification methods, are highlighted. The results
of the article include recommendations aimed at more effective organization of computer science
lessons and increasing students' digital literacy.
Keywords: Modern technologies, Interactive teaching, Computer science, Virtual
laboratories, IT, Brainstorming, Cluster.
СОВРЕМЕННЫЕ ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ В ОБУЧЕНИИ
ИНФОРМАТИКЕ
Аннотация. Сегодня анализируется роль и значение современных педагогических
технологий в преподавании информатики. В образовательном процессе рассматриваются
возможности использования интерактивных методов, инструментов электронного
обучения, искусственного интеллекта и цифровых платформ. Также будут освещены
вопросы повышения активности учащихся посредством современных педагогических
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
775
подходов, таких как проблемное обучение, проектный подход и геймификационные
методы. Результаты статьи включают рекомендации, направленные на более
эффективную организацию занятий информатикой и повышение цифровой грамотности
учащихся.
Ключевые
слова:
Современные
технологии,
Интерактивное
обучение,
Информатика, Виртуальные лаборатории, ИТ, Мозговой штурм, Кластер.
Kirish
Zamonaviy axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim jarayonida yangi metod
va vositalardan foydalanish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Ayniqsa, informatika fanini o‘qitishda
zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish nafaqat o‘quvchilarning bilim olish
jarayonini yengillashtiradi, balki ularning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish, amaliy
ko‘nikmalarini shakllantirish va kreativ yondashuvni oshirishga xizmat qiladi.
Ushbu tadqiqot informatika ta’limida innovatsion pedagogik texnologiyalar, jumladan,
interfaol o‘qitish usullari, elektron resurslar, virtual va kengaytirilgan reallik, sun’iy intellekt
hamda gamifikatsiya kabi elementlarning samaradorligini o‘rganishga qaratilgan. Bugungi kunda
ta’lim jarayoniga ushbu usullarni joriy etish orqali o‘quvchilarning qiziqishini oshirish va ularga
zarur bo‘lgan ko‘nikmalarni tezroq o‘zlashtirish imkoniyati yaratilmoqda.
Shu nuqtai nazardan, informatika fanini zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida
o‘qitishning dolzarbligi va samaradorligini tahlil qilish ushbu maqolaning asosiy maqsadi
hisoblanadi. Mazkur tadqiqot pedagog va o‘qituvchilarga o‘quv jarayonini yanada
takomillashtirish uchun zarur metodik tavsiyalar berishga yo‘naltirilgan.
Adabiyotlar tahlili va metod
O‘zbekistonda informatika va axborot texnologiyalarini o‘rgatish hozirgi kunda
zamonaviy fan bilimlari, kuchli pedagogik mahorat va talabalarni zamonaviy raqamli dunyo
talablariga tayyorlay oladigan amaliy qo‘llanmalarni uyg‘unlashtirishni talab qiladi. Mamlakatda
texnologiya va innovatsiyalarga e'tibor kuchayib borayotgan bir paytda, ta'lim tizimi tez sur'atlar
bilan rivojlanib borayotgan raqamli landshaftda rivojlanish uchun zarur bo'lgan ko'nikmalar bilan
ta'minlanishi va talabalarni jihozlashi muhim ahamiyatga ega. Ilg‘or pedagogik tajribalarning
muhim jihatlaridan biri amaliy qo‘llanmalarni darsga integratsiyalashdir. Bu sanoat hamkorlari
bilan hamkorlikdagi loyihalar, stajirovkalar va eng yangi texnologiyalar bilan amaliy tajriba
ko'rinishida bo'lishi mumkin. Talabalarga o'z bilimlarini amaliy sharoitlarda qo'llash imkoniyatini
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
776
berish orqali o'qituvchilar o'z talabalarini mehnat bozoriga samarali tayyorlashlarini ta'minlashlari
mumkin. Maktab informatika fanining mazmuni muayyan darajada fanning rivojlanish darajasiga
va jamiyat talablariga javob berishi kerak. Xisoblash texnikasining rivojlanishi, birinchi navbatda
shaxsiy kompyuterlar va ularning dasturiy ta'minotining tez suratlarda yangilanishi inson
faoliyatining barcha sohalariga tarqalishiga sababchi bo'lmoqda. Bu esa o'z navbatida informatika
fanini bolalarga mukammal darajada etkazib bera oladigan, yuqori sifatli axborot texnologiyalari
bilan o'qitishga qodir bo'lgan mutaxassislarni tayyorlash va qayta tayyorlash zarurligini
ko'rsatmoqda. Yangi kompyuter texnologiyalari paydo bo'lishi, shuningdek, informatika fanlari
talimi doirasida ta'lim mavzularining kengayishiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda.
Informatika fanini samarali o‘qitish uchun zamonaviy pedagogik texnologiyalardan
foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu metodlar o‘quvchilarning faolligini oshirish, mustaqil
fikrlash va amaliy ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Quyida informatika fanida
qo‘llaniladigan eng samarali o‘qitish metodlari keltirilgan:
Interfaol o‘qitish metodlari
•
Klaster
– o‘quvchilar mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalarni guruhlash orqali chuqur
anglashadi.
•
Aqliy hujum
– muammoli vaziyatni hal qilish uchun o‘quvchilar mustaqil fikr bildiradi va
yangi g‘oyalar ishlab chiqadi.
•
"Baliq skeleti" metodi
– muammoni tahlil qilish va uning sabablarini aniqlashga yordam
beradi.
•
Debatlar va muhokamalar
– mavzu yuzasidan turli fikrlarni bildirish orqali tanqidiy
fikrlash rivojlantiriladi.
Loyihaviy ta’lim metodi
Bu usulda o‘quvchilar informatika bo‘yicha loyihalar yaratish orqali bilim va
ko‘nikmalarini mustahkamlaydilar. Misol uchun, veb-sayt yaratish, dastur yozish yoki sun’iy
intellektga asoslangan model ishlab chiqish kabi amaliy mashg‘ulotlar o‘tkaziladi.
Gamifikatsiya (o‘yinlashtirish) metodi
O‘yin elementlari asosida o‘qitish o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga xizmat
qiladi. Masalan:
•
Informatika masalalarini hal qilishda ball va mukofot tizimlaridan foydalanish.
•
Kod yozish bo‘yicha o‘yinlar (CodeCombat, Scratch, Blockly va boshqalar).
•
"O‘quvchilar guruhi" formatida musobaqalar tashkil etish.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
777
Elektron ta’lim va raqamli texnologiyalar
•
Virtual laboratoriyalar
– dasturlash va kompyuter tarmoqlari bo‘yicha amaliy
mashg‘ulotlarni bajarish.
•
Masofaviy ta’lim platformalari
– Coursera, Udemy, Khan Academy kabi resurslar
yordamida mustaqil ta’lim olish imkoniyati.
•
Sun’iy intellekt texnologiyalari
– o‘quvchilarning bilim darajasini tahlil qilib, individual
ta’lim yo‘nalishlarini taklif qiluvchi tizimlar.
Muammoli ta’lim metodi
Bu metod informatika fanida dasturiy muammolarni aniqlash va ularga yechim topish
jarayonini o‘z ichiga oladi. O‘quvchilarga real hayotiy vaziyatlar beriladi va ular shu muammoni
hal qilish yo‘llarini izlaydilar. Masalan, kiberxavfsizlik muammolarini o‘rganish yoki algoritmik
masalalar yechish.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning informatika fanida qo‘llanilishi o‘quvchilarning
o‘zlashtirish darajasini oshirishga, ularning qiziqishini kuchaytirishga va mustaqil ishlash
ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu metodlarning kombinatsiyalangan holda
qo‘llanilishi informatika darslarini yanada samarali va interfaol shaklda tashkil etish imkonini
beradi. Zamonaviy kompyuter texnikasi erishgan yutuqlarni ta’lim jarayoniga tatbiq etish,
an’anaviy ta’lim erishgan barcha yutuqlarni o‘zida aks ettirgan, uni yangi texnika, texnologiya
yutuqlari bilan to‘ldirgan vosita bilan ta’minlash bugungi kunda juda ham dolzarb masaladir.
Bugungi kunda ta’limning individualligini ta’minlash, ta’lim oluvchiga vaqt va fazo jihatidan
qulaylik yaratuvchi vositalardan biri bu elektron kitoblardir. Ta’lim berishning mazkur vositasi
mustaqil ta’lim olishga, ta’lim oluvchilarning bilim faoliyatini shakllantiruvchi asosiy element
hisoblanadi. Bir so‘z bilan aytganda, ta’lim oluvchi ta’lim olishda o‘zlashtirish jarayonini mustaqil
boshqaradi, o‘zlashtirilgan bilimlarni nazorat qilish esa o‘z navbatida sun’iy intellektga ega
bo‘lgan ta’lim olish manbasi orqali amalga oshiriladi. Elektron dasliklarning qaysi fan yoki sohaga
yo‘naltirilganligidan qat’iy nazar, asosiy yo‘nalish boshlang‘ich ma’lumotlarni, oraliq natijalarni
vizuallashtirishga qaratilgan bo‘lib, bu yo‘nalish joriy va yakuniy natijalarni ko‘rish imkoniyatini
berish bilan birga uni tahlil etishga sharoit yaratadi. Kundalik turmushda foydalanilayotgan
hisoblash texnikalari parkining doimiy ravishda kengayib borishi elektron darsliklar va «mustaqil
o‘qish» texnologiyalarini yaratish va joriy etish sohalarining istiqboliga muayyan sharoit
yaratmoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
778
Xulosa
Informatika fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish o‘quv
jarayonini interfaol, samarali va qiziqarli qilish imkonini beradi. Zamonaviy metodik
yondashuvlar, jumladan, interfaol o‘qitish usullari, loyiha asosida ta’lim, gamifikatsiya va sun’iy
intellekt texnologiyalari o‘quvchilarning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga xizmat
qiladi. O‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini oshirish uchun dasturlash laboratoriyalari, virtual
va kengaytirilgan reallik, elektron ta’lim platformalaridan foydalanish dolzarb ahamiyat kasb
etadi. Shuningdek, muammoli ta’lim va dasturiy modellashtirish metodlarining qo‘llanilishi
o‘quvchilarga real hayotiy vaziyatlarda algoritmik yondashuv va tahliliy fikrlashni rivojlantirishga
yordam beradi. Umuman olganda, informatika fanini o‘qitishda innovatsion texnologiyalarning
joriy etilishi ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarning raqamli savodxonligini rivojlantirish hamda
ularni zamonaviy IT-sohaga tayyorlash imkonini beradi. Shu sababli, kelgusida pedagoglar
tomonidan zamonaviy texnologiyalar va ilg‘or metodikalardan foydalanish yanada kengaytirilishi
lozim.
REFERENCES
1.
Abduqodirov A.A., Ismoilov I.I. "Axborot texnologiyalari va ta’lim" – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2021.
2.
Xodjayev A.A., Safarova D.R. "Informatika o‘qitish metodikasi" – Toshkent: O‘zbekiston
Milliy universiteti nashriyoti, 2020.
3.
Hasanboyev J., Ahmedov A. "Zamonaviy pedagogik texnologiyalar" – Toshkent: Sharq,
2019.
4.
Mukhitdinov B., Saidov A. "Elektron ta’lim tizimlari va ularning qo‘llanilishi" – Toshkent:
Innovatsiya nashriyoti, 2022.
5.
Papert S. "Mindstorms: Children, Computers, and Powerful Ideas" – New York: Basic
Book, 1980.
6.
Jonassen D.H. "Computers as Mindtools for Schools: Engaging Critical Thinking" – New
Jersey: Merrill, 2000.
7.
Mayer R.E. "Multimedia Learning" – Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
