ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1100
FRANSUZ TILIDA SODDA PREDLOGLARNING QO’LLANILISHI
Sh.Q.Xolmanova
SamDChTI fransuz filologiyasi o’qituvchisi
S.Abdurashidova
SamDChTI talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14940575
Annotatsiya.
Ushbu maqola fransuz tilidagi sodda predloglar va ularning qoʻllanilishi
tahlil qilinadi. Predloglar soʻzlar orasidagi bogʻlanishlarni ta'minlab, gap ichida joy, vaqt, sabab,
maqsad, vosita va egalik kabi turli munosabatlarni ifodalashda ishlatiladi. Maqolada eng koʻp
ishlatiladigan predloglarning ma'nolari va ularning kontekstdagi ishlatilishi tushuntiriladi.
Kalit soʻzlar
: predloglar, sodda predloglar va grammatik qoidalar.
USE OF SIMPLE PREPOSITIONS IN FRENCH
Abstract.
This article analyzes simple prepositions in French and their use. Prepositions
provide connections between words and are used to express various relationships within a
sentence, such as place, time, reason, purpose, means, and possession. The article explains the
meanings of the most commonly used prepositions and their use in context.
Keywords:
prepositions, simple prepositions, and grammatical rules.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ПРОСТЫХ ПРЕДЛОГОВ ВО ФРАНЦУЗСКОМ ЯЗЫКЕ
Аннотация.
В данной статье анализируются простые предлоги во французском
языке и их употребление. Предлоги обеспечивают связь между словами и используются для
выражения различных отношений в предложении, таких как место, время, причина, цель,
средства и принадлежность. В статье объясняются значения наиболее употребительных
предлогов и их использование в контексте.
Ключевые слова:
предлоги, простые предлоги и грамматические правила.
Har qanday til oʻzining aniq grammatik qoidalari bilan ajralib turadi. Fransuz tilida bu
qoidalar orasida predloglarning oʻrni alohida ahamiyatga ega. Predloglar yordamchi soʻz boʻlib
koʻmakchilar kabi gapda soʻzlarni bir - biri bilan bogʻlash va ularning oʻzaro munosabatlarini
koʻrsatish uchun hizmat qiladi. Fransuz tilida kelishiklar yoq biron - bir otlar turlanmaydi va
kelishik qoʻshimchalarining ma'nosi turli predloglar yordamida ifodalanadi.
Predlog yordamchi so’z bo’lib, ko’makchilar kabi gapda so’zlarni bir-biri bilan bo’glash
va ularning uzaro munosabatini ko’rsatish uchun xizmat kiladi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1101
Fransuz tilida kelishiklar yo’q, binobarin otlar turlanmaydi va kelishik qo'shimchalarining
ma'nosi turli predloglar yordamida ifodalanadi.
1
.
Fransuz tili grammatikasi jihatdan murakkab tuzilishga ega boʻlib undagi predloglar gap
tarkibidagi soʻzlar orasidagi munosabatni belgilovchi muhim elementlardan biri hisoblanadi.
Sodda predloglar (les prépositions simples) tarkib jihatdan bitta soʻzdan iborat boʻlib, ular
sintaktik bogʻlovchi va semantik aniqlovchi vazifasini bajaradi. Shuningdek P. Grevisse "Le Bon
Usage" asarida fransuz predloglarini togʻri qoʻllash qoidalari yoritib sodda predloglarning nutq
tuzilishdagi ahamiyatini koʻrsatgan
2
.
Predloglar o‘zgarmas so ‘z turkumi bo’lib, gapda so’zlarning bog’lanishiga xizmat qiladi
va so’zlar orasidagi turli munosabatlarni bildiradi. Fransuz tilida predloglarning roli rus tilidagi
predloglanikiga qaraganda ancha kattadir, chunki fransuz tilida kelishik qo‘shimchalari mavjud
bo’maganligi sababli, ular o ‘zbek va rus tillaridagi kelishik qo‘shimchalari o ‘rnini egallaydi va
ko‘pincha ular o‘zbek va rus tillariga tarjima qilinmaydi
3
. Masalan,
Bu kutubxonaning eshigi - C'est la porte
de
la bibliothèque.
Il passe le livre
à
son ami - U kitobni do'stiga uzatdi.
Fransuz tilida sodda predloglar
Sodda predloglar (Les prépositions simples) bitta soʻzdan iborat boʻlib gap tarkibida
soʻzlar orasidagi munosabatni belgilaydi. Ular maʼno jihatidan turli guruhlarga boʻlinadi va gap
tarkibida muhum grammatik rol oʻynaydi. Agar predloglar notoʻgʻri yoki umuman ishlatilmasa
gapning mazmuni buzilishi yoki noaniq boʻlib qolishi mumkin.
-les prépositions de lieu bu predloglar biror narsaning joylashuvi yoki yoʻnalishini
bildiradi.
1.
À
predlogi da, ga, tomon ma’nosida ishlatiladi. Fransuz tilida kelishik qo'shimchalari
bo'lmaydi, ularning o'rnida esa predloglar ishlatiladi,
à
predlogi jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi
- ga va o‘rin-payt kelishigi qo‘shimchasi - da ni ifodalaydi
4
.
Je vais
à
l'école - Men maktabga ketyabman.
1
M. Boboxonov, Fransuz tilida predloglarning qo‘llanilishi. Fransuz tili grammatikasi fanidan o’quv-uslubiy
qo’llanma Namangan – 2010. 5-b
2
Le Petit Grevisse:
, Bruxelles – 2015, 245.b
3
A.E.Mamatov, M.M.Mirxoliqov, A.S.Asqarov – FRANSUZ TILINING AMALIY GRAMMATIKASI,
Toshkent.2015, S.136
4
A.E.Mamatov, M.M.Mirxoliqov, A.S.Asqarov – FRANSUZ TILINING AMALIY GRAMMATIKASI,
Toshkent.2015, S.138
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1102
à
predlogi harakat yoʻnalishini bildiradi. Agar bu predlog ishlatilmasa, gap noaniq boʻlib
qoladi.
Sur - ustida
Le livre est
sur
la table - Kitob stol ustida.
Sur predlogi kitobning joylashuvini bildiradi.
Dans - ichida
Il y a un stylo
dans
la boîte - Qutining ichida ruchka bor.
Dans predlogi ruchkaning joyini aniq bildiradi.
Sous - ostida
Le tapis sous la table – Gilam stolning ostida
Entre – orasida, faqat ikkita narsaning orasida degan ma’noni anglatadi.
Le tableau est entre deux fenêtres – kartina ikki derazaning orasida
Fransuz tilida sodda predloglar (Les prépositions simples) gapdagi soʻzlar oʻrtasidagi
bogʻliqlikni ifodalovchi muhum unsirlardan biridir. Ular joylashuv, yonalish, sabab, vaqt va
boshqa munosabatlarni bildiradi. Masalan à( da, ga ) de ( dan ning) en ( ichida, da) avec ( bilan)
kabi predloglar keng qoʻllaniladi. Bu predloglar ot, sifat yoki feʼl bilan birikib, gapning maʼnosini
to’liq shakillantirishga yordam beradi. Fransuz tilini oʻrganishda ularni togʻri ishlatish muhum
boʻlib kontekstga qarab turlicha ma'no anglatishi ham mumkin.
Xulosa o’rnida shuni aytish mumkinki, les prépositions simples va les prépositions de lieu
fransuz tilida gaplar qurishda asosiy rol o'ynaydi. Ular bizga nafaqat obyektlarning qayerda
joylashganligini ko'rsatishga imkon beradi. Ulardan foydalanishni o'zlashtirish fransuz tilida
samarali muloqot qilish uchun muhimdir.
REFERENCES
1.
M. Boboxonov, Fransuz tilida predloglarning qo‘llanilishi. Fransuz tili grammatikasi fanidan
o’quv-uslubiy qo’llanma Namangan – 2010. 5-b
2.
Le Petit Grevisse: grammaire française. Grevisse, Moris, Bruxelles – 2015, 245b.
3.
A.E.Mamatov, M.M.Mirxoliqov, A.S.Asqarov – FRANSUZ TILINING AMALIY
GRAMMATIKASI, Toshkent.2015, S.136
4.
A.E.Mamatov, M.M.Mirxoliqov, A.S.Asqarov – FRANSUZ TILINING AMALIY
GRAMMATIKASI, Toshkent.2015, S.138
