2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
17
SISERONNING NOTIQLIK ILMIGA QO‘SHGAN HISSASI
Hayotova Ruxshona Hayit qizi
Buxoro davlat pedagogika instituti
O‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi 3-O‘TA-24 guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14976835
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Siseron hayoti va faoliyati, asalari va nuq madaniyati va
ritorikaning shakllanishidagi o‘rni aks etadi
Kalit so‘zlar:
Siseron, nutq madaniyati, ritorika, nutq faoliyati, nutq ilmi, nutq madaniyati
tadrijiyligi.
Аннотация.
В данной статье отражены жизнь и творчество Цицерона-Пчелы и
роль поэта в становлении культуры и риторики.
Ключевые слова:
Цицерон, культура речи, риторика, речевая деятельность, наука
о речи, методика культуры речи.
Abstract.
This article reflects the life and work of Cicero, the bees and the role of the poet
in the formation of culture and rhetoric.
Key words:
Cicero, speech culture, rhetoric, speech activity, speech science, speech culture
methodology.
Notiqlik
– san’atning eng qadimgi turlaridan biridir. “Tinglovchilarga biror narsa –
hodisani tushuntirish, isbot etish yoki ularning hissiyotiga, tushunchasiga ta’sir qilish niyatida
so‘zlangan nutq notiqlik faoliyatiga kiradi. Bu hodisani san’at darajasiga ko‘tara olgan har bir
shaxs notiqdir”.
Notiqlik san’ati dastlab Misr, Ossuriya, Vavilon, Hindistonda paydo bo‘lan. Eramizdan
avvalgi V asr boshlarida Yunonistonda shakllangan. Yunonistonda demokratiya tuzumining
o‘rnatilishi natijasida davlat ishlarida, xalq majlislarida, senat kengashlarida, sud ishlari va
yig‘ilishlarida respublikaning har bir ozod kishisi erkin nutq so‘zlash huquqiga ega bo‘lgan.
Davlatni boshqarishda qatnashishni xohlagan har bir shaxs chiroyli so‘zlash san’atini
egallashga majbur bo‘lgan va bu narsa ehtiyojga aylangan. Mashhur notiq Sitseron: “Tarixda yo
yaxshi harbiy sarkarda, yo yaxshi notiq bo‘lish kerak”, degan edi. Bunda notiqlik san’ati
sarkardalik san’atiga tenglashtiriladi. Plutarx ham notiqlikning nihoyat darajada og‘ir,
sermashaqqatliligini tan olib, bu san’atni hayotiy zaruriyat deb hisoblaydi. Sud ishlarida
o‘rnatilgan tartib ham bu san‘atning yuksalishida katta turtki bo‘ldi.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
18
Chunki sud jarayonida javobgar o‘ziga qo‘yilayotgan aybning asossizligini isbotlab
gapirishi, da‘vogar esa o‘z fikrida qattiq turishi, uni qoralashi shart edi. Ammo hamma ham
chiroyli nutq so‘zlash qobilyatiga ega bo‘lmaganligi sababli, nutq matnlarini yozib beradigan
bilimdon kishilar – “logogrflar” ga ehtiyoj tug‘ildi. Oradan biroz vaqt o‘tib, tantanali nutq –
epideytik nutq uslubi paydo bo‘ldi. Logograflar bunday nutq matnlarini tayyorlash uchun o‘zidan
oldin o‘tgan salaflarining merosiga va xalq og‘zaki ijodiga murojaat qila boshladilar.
Notiqlik san’ati shu tariqa asta-sekin shakllanib, badiiy adabiyotning ravnaqida katta
vazifani bajardi, tragediya, komediya, roman janrlarining paydo bo‘lishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi.
“Bulardan tashqari, notiqlik san’atining rivoji adabiy tilning shakllanishiga, notiqlik san`ati
nazariyasidan iborat bo‘lgan “Ritorika” iilmining vujudga kelishiga sabab bo‘ldi. Rimdagi barcha
shoirlar va notiqlar shu maktabdan, ya’ni ritorika maktabidan ta`lim olganlar”. Notiqlar tomonidan
yaratilgan matnlar nasriy va poetik ijod namunasi bo‘lib, Aristotel, Demosfen, Sitseron kabi
ijodkor notiqlarning nomi jahonga mashhur bo‘lgan.
Yunoniston janubi sharqidagi dengiz ichkarisiga ancha yorib kirgan yarim orol Attika deb
ataladi.) Osiyo usuli Rimda eramizgacha I asrning 50-yillariga qadar hukmronlik qilib kelgan. Bu
usulning namoyondalari o‘z chiqishlarini yorqin hamda ehtirosga to‘la teatr tomoshasiga aylantirar
edilar, ularning yordamida o‘z g‘oyalarini ommaga unumli tarzda etkazganlar. Bu usulning
notiqlaridan ko‘proq tanilgan Mark Tulliy Siserondir. (eramizdan avvalgi 106 - 43) U Rimdan
uzoq bo‘lmagan Arpina qishlog‘ida tug‘ildi. Uning ota - onasi shahar fuqorosining badavlat
suvoriylar toifasiga mansub kishilar edi. Ular o‘z bolalariga yaxshi bilim berish maqsadida Rimga
ko‘chib kelishadi. Dastlabki tahsilini Yunon murabbiylari qo‘lida olgan Siseron ilk bolaligidayoq
Yunon tilini to‘la-to‘kis o‘rgandi. Yirik huquqshunos Kvint Mutsiy Sevola va mashhur notiq
Lutsiy Litsiniy Krokdan ta’lim oladi. Notiqlik asoslarini Appoloniy Moloidan, aktyorlik
maxoratini Aksiydan, Yunon falsafasini Filon Loriskiydan o‘rganadi. Siseron Afinaga borib, yirik
notiqlardan bu san’at sirlarini mukammal o‘zlashtiradi. Bilimini chuqurlashtiradi. Siseron “Brut”,
“Notiq” nomli asarlarida Rim Ritorika tarixi haqida batafsil fikr yuritib, attikachilarning
nazariyalariga tamomila qarshi mulohazalar bilan maydonga chiqdi. Uning ta’kidlashicha har
qanday notiqning ko‘zda to‘tgan asosiy maqsadi tinglovchining zavqini uyg‘otib, ularini o‘ziga
moyil qilishdan iboratdir. Notiq sharoitiga qarab mavjud usullarning hammasidan barobar
foydalana olishi zarur. Sitseron fikricha, “kimki jo‘n narsalar haqida oddiygina, kundalik voqealar
haqida o‘rta darajada, ulug‘ hodisalar haqida esa zavq - shavq, bilan gapirsa, shu odam so‘z
san’atining chinakam ustasi bo‘ladi” deydi. Sitseron bo‘lajak notiqning nimalarga e’tibor berishini
quyidagi fikrlarda alohida ta’kidlaydi.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
19
Oradan ko‘p o‘tmay, mashaqqatli mehnat samarasi sifatida uch kitobdan iborat “Notiqlar
haqida” asari dunyoga keladi. Mazkur asar dialog shaklida yozilgan bo‘lib, Lisiniy Krass, Mark
Antoniy Yuliy Sezar, Strabon, Katull, yurist Stsevola va uning shogirdlari Katt, Sulnisiy
Ruflarning ijtimoiy va siyosiy nutqlari, ularning notiqlik san`ati hamda bu san’atning eng muhim
12 masalalaridan tortib siyosiy muammolargacha bo‘lgan qimmatli fikrmulohazalarni o‘z ichiga
oladi. Notiq davlat ishlarini chuqur tushunadigan, xalq qayg’usiga hamdardlik qiladigan davlat
arbobi bo‘lishi kerakligi o‘qtiriladi. Shuningdek, Sitseron notiqlarning odamlar diliga qo‘rquv,
g’azab, qayg’u sola bilishi, ba’zan hayajonli holatlarda kishilarni xalos qilib, ularning ruhida
xotirjamlik, mehr-shafqat hislarini uyg’ota bilishi kerak, degan fikrni ilgari suradi. Sitseron “Brut”
(47-yil), “Notiq” (56-yil) kabi asarlarida Rim notiqlik san’ati tarixi haqida fikr yuritadi. Notiqning
asosiy maqsadi-tinglovchi zavqini uyg’otib, o‘ziga moyil qilishdan iborat. Siseron fikricha, kimki
jo‘n narsalar haqida oddiygina, kundalik voqealar haqida o‘rta darajada, ulug‘ hodisalar haqida
shavq-zavq bilan gapirsa, shu odam so‘z san’atining chinakam ustasi bo‘lishini alohida
ta’kidlaydi. Poeziya tilining vazni va ohangdorligi, uzun va qisqa hijolarning, unli va undosh
tovushlarning almashinuvi, bir so‘zning oxiri va ikkinchi so‘zning boshida ikki unlining qator
kelishiga yo‘l qo‘ymaslik, so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz etish, grammatik qoidalarga e’tibor kabi
muhim masalalar ham notiq asarlarida o‘z ifodasini topgan. Sitseron fikricha, notiq quyidagi
xislatlarga ega bo‘lmog’i lozim:
1. Notiqlik o‘zi juda dadil va aytgan gaplariga amin bo‘lishi kerak.
2. Nutq to‘la isbotlanishi lozim.
3. Nutqdagi hamma narsa muhim hisoblanishi kerak.
4. Nutq materialini sidqidildan to‘plash va idrok etish zarur.
5.Nutq materialini joylashtira olishi va tushunishga oson bo‘lishini ta`minlashi darkor.
Sitseronning eng sevgan usuli-tinglovchini toliqtirib qo‘ymaslik uchun ko‘tarinki uslubni
bir parda pasaytirib, sud ishiga aloqador kishilarning goh salbiy, goh ijobiy xarakteristikasini
berish, mashhur zotlar haqida biron latifani eslatish lozim bo‘lsa bir hayotiy manzarani, dramatik
voqealarni eslash, hikmatli so‘z, maqol va qochiriq gapni qistirib o‘tishdir. Sezar vafotidan so‘ng,
uning nabirasi Oktavian davlatni boshqaradi. Notiqning dushmanlari uni qatl etishni talab qiladi.
Shunday qilib Sitseronning avval o‘ng qo‘li qirqib tashlanadi, so‘ng boshi tanasidan judo
etiladi.
Siseronni butun insoniyat oldida ulug‘lab, obro‘sini oshirgan narsa uning ajoyib,
takrorlanmas nutqlari bo‘ladi.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
20
Uyqonish davrida Italiya, Fransiya va Olmoniyaning insonparvar olimlari Tsitseronning
ilhombaxsh nutqlarini sevib o‘rgandilar. O‘sha davrda chiroyli so‘zlagan kishilar “Siseronchilar”
deb atalar edi.
Rimda bir qancha vaqtgacha notiqlik san’ati rivojlanishidan to‘xtab qoldi. O‘rta asrlarga
kelib esa notiqlikning diniy va sxolastik tomonlari avj olib ketdi. Din homiylari notiqlik san'atini
o‘z qo‘llariga olganlaridan so‘ng, uni o‘zlarining maqsadlarini amalga oshirish uchun xizmat ettira
boshladilar. Din ahllarining o‘rtasida ham iste'dodli notiqlar bor edi. Ulardan ayniqsa Vasiliy
Velikiy, Grigoriy Bogoslov, Ioann Zlatoust va Avreliy Avgustinlar katta shuhrat qozondi. O‘rta
asrlaming ikkinchi yarmidan boshlab, ya'ni XI-XII asrlardan “universitet notiqligi” deb nomlangan
notiqlik san’ati rivojlandi. Dorilfununning tarix o‘qituvchisi Yan Gus ilqor (progressiv) fikrlari
uchun gulxanda yondirilgan. Oksford dorilfununining magistri Duns Skott sxolastik falsafa
o‘qituvchisi parijlik Per Abelyarlar ham shu san’atning atoqli vakillari edi.
Tinglovchilarni toliqtirib qo‘ymaslik uchun nutq davomida ko‘tarniki usulni bir parda
pasaytirib, nutq mavzuiga aloqador shaxslar bo‘lsa, ularning goh salbiy, goh ijobiy
xarakteristikasini berish, ilgari o‘tgan mashhur zotlar haqidagi biron latifani eslatib ketish, lozim
bo‘lganda ba’zi bir hayotiy manzarani, dramatik voqealarni eslash, o‘rniga qarab biroz hikmatli
so‘z, maqol yoki qochiriq gapni qistirib o‘tish -Sitseronning eng sevgan usullaridan edi. Sitseron
o‘zining salkam 40 yil davom etgan ijtimoiy va adabiy faoliyati mobaynida turli-tuman
mavzularga bag‘ishlab behad ko‘p asarlar yozgan.
Xulosa qilib aytganda, Sitseronning 150 ga yaqin nutqi nashr etilgan bo‘lsa, bizga qadar
shulardan 58 tasi etib kelgan. Bulardan tashqari falsafa mavzularda yozilgan 12 ta asar, notiqlik
nazariyasi va tarixiga doir 7 ta risola va 800 ga yaqin maktublari saqlanib qolgan.
REFERENCES
1.
Shodiyevna, N. S. (2024). IN MODERN UZBEK POETRY POETIC INTERPRETATION
IMAGES WATER AND FIRE.
MODERN SCIENCE
,
2181
, 3906.
2.
Nizomova, S. (2020). Symbolic interpretations of water and fire in modern
poetry.
Интернаука
, (35), 75-76.
3.
Nizomova, S. S. (2023). EXPRESSION OF WATER AND FIRE ICONS IN POEMS
CREATED IN THE DEFINITION OF PLACE IN MODERN UZBEK POETRY.
Journal
of Modern Educational. Achievements
,
8
(8), 202-206.
4.
NIZOMOVA, S. S. (2023). THE SYMBOLISM OF FIRE AND WATER IN POEM.
THE
ROLE OF SCIENCE AND INNOVATION IN THE MODERN WORLD
,
1
(9), 48-54.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
21
5.
Husenova, A., Jumayeva, M., Nizomova, S., Shokirova, M., Himoyeva, S., & Abdullayev,
S. (2024). Effectiveness of experimental work aimed at developing environmental
competence of students. In
E3S Web of Conferences
(Vol. 587, p. 03025). EDP Sciences.
6.
Nizomova, S. S. (2020, August). THE SCOPE OF THE TOPICS OF THE SHARIA OF
THE INDEPENDENCE PERIOD. In
Archive of Conferences
(Vol. 4, No. 4, pp. 68-69).
7.
Nizomova, S. S. (2020, August). SHARIA'S DESCRIPTION OF THE CEREMONIAL
ATTITUDE TO WATER. In
Archive of Conferences
(Vol. 4, No. 4, pp. 65-67).
8.
Nizomova, S. S., & Munisxon, O. (2024, February).
THE SIGNIFICANCE OF THE MAIN
ACTIVITY GAME IN THE EDUCATION OF CHILDREN IN THE PRESCHOOL EDUCATION
ORGANIZATION. In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL E-CONFERENCE"
MODERN TENDENCIES OF DIGITAL EDUCATION AND WAYS OF IMPLEMENTING THEM IN
THE EDUCATIONAL PROCESS
"–Brno, Czech
(Vol. 1, pp. 1-5).
9.
Nizomova, S. S., & Jumayeva, M. H. (2024). REPRESENTATION OF THE IMAGE OF
WATER IN MODERN UZBEK POETRY.
YOUTH, SCIENCE, EDUCATION: TOPICAL
ISSUES, ACHIEVEMENTS AND INNOVATIONS
,
3
(1), 70-75.
10.
Shodiyevna, N. S. (2022). The Symbolism of Fire and Water in Poetic Context.
European
Journal of Innovation in Nonformal Education
,
2
(2), 170-174.
11.
Shodiyevna, N. S., & Pokizabonu, U. Interpretative Phrases Related to Water in Modern
Poetry.
12.
Shodiyevna, N. S. (2024). The Symbol of Fire in Poem.
International Journal of Formal
Education
,
3
(4), 83-86.
13.
Nizomova, S. (2020). ZAMONAVIY SHE’RIYATDA SUV VA OLOV BILAN BOG ‘LIQ
OBRAZLARNI IFODALASH AN’ANASI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.
uz)
,
2
(2).
14.
Nizomova, S. (2021). ZAMONAVIY SHE’RIYATDA OLOV ANALOGLARINING
OBRAZLANTIRILISHI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
8
(8).
15.
Nizomova, S. (2024). IN MODERN UZBEK POETRY POETIC INTERPRETATION
IMAGES WATER AND FIRE.
Modern Science and Research
,
3
(10), 171-175.
16.
Nizomova, S. S., & Munisxon, O. (2024, February).
THE SIGNIFICANCE OF THE MAIN
ACTIVITY GAME IN THE EDUCATION OF CHILDREN IN THE PRESCHOOL EDUCATION
ORGANIZATION. In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL E-CONFERENCE"
MODERN TENDENCIES OF DIGITAL EDUCATION AND WAYS OF IMPLEMENTING THEM IN
THE EDUCATIONAL PROCESS"–
Brno, Czech
(Vol. 1, pp. 1-5).
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
22
17.
Nizomova, S. S. (2023). EXPRESSION OF WATER AND FIRE ICONS IN POEMS
CREATED IN THE DEFINITION OF PLACE IN MODERN UZBEK POETRY.
Journal
of Modern Educational Achievements
,
8
(8), 202-206.
18.
Nizomova, S. (2024). IN MODERN UZBEK POETRY POETIC INTERPRETATION
IMAGES WATER AND FIRE.
Modern Science and Research
,
3
(10), 171-175.
19.
Nizomova, S. S., & Munisxon, O. (2024, February).
THE SIGNIFICANCE OF THE MAIN
ACTIVITY GAME IN THE EDUCATION OF CHILDREN IN THE PRESCHOOL EDUCATION
ORGANIZATION. In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL E-CONFERENCE"
MODERN TENDENCIES OF DIGITAL EDUCATION AND WAYS OF IMPLEMENTING THEM IN
THE EDUCATIONAL PROCESS
"–Brno, Czech
(Vol. 1, pp. 1-5).
20.
Nizomova, S. S. (2021). Images In Modern Uzbek Poetry.
Psychology and Education
Journal
,
58
(1), 754-758.
21.
Nizomova, S. S. (2020). MODERN POETRY. In
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ
(pp. 89-90).
22.
Shodiyevna, N. S. (2024). IN MODERN UZBEK POETRY POETIC INTERPRETATION
IMAGES WATER AND FIRE.
MODERN SCIENCE
,
2181
, 3906.
23.
Husenova, A., Jumayeva, M., Nizomova, S., Shokirova, M., Himoyeva, S., & Abdullayev,
S. (2024). Effectiveness of experimental work aimed at developing environmental
competence of students. In
E3S Web of Conferences
(Vol. 587, p. 03025). EDP Sciences.
24.
Nizomova, S. (2020). Symbolic interpretations of water and fire in modern
poetry.
Интернаука
, (35), 75-76.
25.
Nizomova, S. (2020). Symbolic interpretations of water and fire in modern
poetry.
Интернаука
, (35), 75-76.
26.
Sharipova, M. (2024). ABDUNAZAR POYONOVNING 70 YILLIK YUBILEYI
DOIRASIDA “ABDUNAZAR POYONOVNING BAXSHICHILIK SAN’ATIDA
TUTGAN O ‘RNI” MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA
(Ilmiy
maqolalar
to‘plami):
ABDUNAZAR
POYONOVNING
KUYLAGAN
“ALPOMISH” VARIANTIDA MAROSIMLAR BADIIY IFODASI.
Buxoro davlat
pedagogika instituti jurnali
,
4
(4).
27.
Baxshilloyevna, S. M., & Firuzovna, R. S. (2024).
KITOBXONLIK MADANIYATI ORQALI
TALABALAR MA'NAVIYATINI YUKSALTIRISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
28.
Sharipova, M., & Jabborova, D. (2024). COMMONALITIES IN THE RELATIONSHIPS
OF FOLKLORE GENRES WITH LITERATURE.
Modern Science and Research
,
3
(9),
170-177.
2025
MARCH
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 3
23
29.
Sharipova, M., & Rajabova, S. (2024). SCIENTIFIC AND THEORETICAL BASIS OF
IMPROVING THE SPIRITUALITY OF STUDENTS THROUGH LIBRARY
CULTURE.
Modern Science and Research
,
3
(9), 148-155.
30.
Sharipova, M., & Saidova, S. (2024). THE SKILL OF CHARACTER DEVELOPMENT IN
ABDULLA QAHHOR'S STORIES.
Modern Science and Research
,
3
(9), 156-162.
31.
qizi Hamidova, U. F., & Sharipova, M. B. (2024, February). METHODOLOGY OF
DEVELOPMENT OF CREATIVE ABILITIES OF CHILDREN OF PRESCHOOL AGE.
In
INTERNATIONAL CONFERENCE: PROBLEMS AND SCIENTIFIC SOLUTIONS.
(Vol.
3, No. 1, pp. 73-82).
32.
Azimov, Y., To‘xsanov, Q., Adizov, B., Sharipova, M., & Hojiyeva, N. (2024). Statistical
analysis of thrift and ecological education concepts in elementary school students. In
E3S
Web of Conferences
(Vol. 587, p. 02020). EDP Sciences.
33.
Sharipova,
M.
(2023).
“ALPOMISH”
EPOSINING
QADIMIYLIGI
VA
AN’ANAVIYLIGI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
44
(44).
34.
Sharipova, M. (2024). EPOS HAMDA MAROSIM MUNOSABATINING QADIMIYLIGI
VA AN’ANAVIYLIGI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
46
(46).
35.
Sharipova, M. (2024). EPOS HAMDA MAROSIM MUNOSABATINING QADIMIYLIGI
VA AN’ANAVIYLIGI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
46
(46).
36.
Sharipova, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA NIKOH MAROSIMINING ARXAIK-
BAIIY XUSUSIYATLARI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
44
(44).
37.
Sharipova, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONI BADIIY STRUKTURASIDA
MAROSIMLARNING O ‘RNI.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz)
,
30
(30).
38.
Sharipova, M. (2020). Вестник магистратуры.
ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ
(buxdu. uz)
,
1
(1).
39.
Sharipova, M. B., & Inoyatova, F. I. (2018). USE OF PROBLEM-BASED LEARNING IN
THE CLASSROOM.
УЧЕНЫЙ XXI ВЕКА
, (11), 69.
40.
Sharipova, M. B., & qizi Shokirova, N. Z. «ALPOMISH» DOSTONI–BADIIY
BARKAMOL ASAR.
41.
Sharipova, M. B., & qizi Salimova, K. R. “ALPOMISH” DOSTONIDA “KAMPIR O‘LDI”
MAROSIMI TASVIRI.
42.
Sharipova, M. B. Ritual and Epic Relations in the Epic" Alpomish".
MIDDLE EUROPEAN
SCIENTIFIC BULLETIN
.
