307
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
BOSHQARUVNING TURLI SHAKLLARI OSTIDA HUKUMAT BOSHLIG’INING
MAQOMI
O’ralov Asilbek Sobir o’g’li
Toshkent davlat transport universiteti
Yurisprudensiya yo‘nalishi 4 -kurs talabasi.
Tel: +998 94-533-41-40
el.pochta:
asilbekoralov@gamil.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14996627
Annotatsiya.
Hozirgi demokratik zamonda davlatchilik jamiyat bilan bir qatorda uzviy
ravishda rivojlanib bormoqda. Jamiyat rivojlangan sari boshqaruv tizimini yanada rivojlantirish
modernizatsiya qilishni talab qilmoqda.Shundan kelib chiqqan holda boshqaruvning turli
shakllarida hukumat boshlig’ining maqomi ham muhim ahamiyat kasb etadi.Hukumat boshlig’i
jamiyatning har bir tarmog’ida rahbarlarning boshqaruvi jamiyatga bevosita ta’sir qiladi.Biz
birinchi boshqaruv tizimini o’rganib chiqamiz.
Kalit so 'zlar:
Boshqarish jarayonida uning tarkibiy qismlari - maqsad va vazifalar,
mazmun va shakl hamda metodlar oʻzaro bogʻliklikda boʻladi. Ammo ular ichida eng
oʻzgaruvchan va murakkab pedagogik jamoaga taʼsir koʻrsatish metodlari boʻlib hisoblanadi.
Ular boshqaruvchi va boshqariluvchilar faoliyatlarini oʻzaro birligini taʼminlaydi.
Boshqarish metodlari boshqariladigan ob’ektga maqsadga qaratilgan taʼsir koʻrsatish
uchun shakllaridan iborat boʻlib, ular yordamida boshqarish subyekti va obyektining oʻzaro
uygʻunligi taʼminlanadi. Metodlar boshqarish tizimining xususiyatlari, vazifasi mazmuni va
mohiyatidan kelib chiqib, boshqaruv faoliyatini taʼsir koʻrsatish mazmunini belgilaydi.
THE STATUS OF THE HEAD OF GOVERNMENT UNDER VARIOUS FORMS OF
MANAGEMENT
Abstract.
In the current democratic era, statehood is developing inextricably along with
society. As society develops, further development of the management system requires
modernization. Therefore, the status of the head of government in various forms of management
also plays an important role. The management of leaders in each sector of society by the head of
government directly affects society. We will study the first management system.
Keywords:
In the process of management, its components - goals and objectives, content
and form, and methods - are interconnected. But the most variable and complex of them are the
methods of influencing the pedagogical team. They ensure the mutual unity of the activities of the
manager and the managed. Management methods consist of forms for targeted influence on the
managed object, with the help of which the harmony of the subject and object of management is
ensured. Methods determine the content of influencing management activities, based on the
characteristics, content, and nature of the management system.
308
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
СТАТУС ГЛАВЫ ПРАВИТЕЛЬСТВА ПРИ РАЗЛИЧНЫХ ФОРМАХ
ПРАВЛЕНИЯ
Аннотация.
В нынешнюю демократическую эпоху государственность
развивается неразрывно вместе с обществом. По мере развития общества дальнейшее
развитие системы управления требует модернизации. Поэтому статус главы
правительства в различных формах управления также становится важным. Глава
правительства, управление лидерами в каждом секторе общества, напрямую влияет на
общество. Мы изучим первую систему управления.
Ключевые слова:
В процессе управления его компоненты — цели и задачи,
содержание и форма, методы — взаимосвязаны. Но наиболее разнообразными и
сложными из них являются методы воздействия на педагогический коллектив. Они
обеспечивают взаимное единство деятельности управляющего и управляемых. Методы
управления представляют собой формы целенаправленного воздействия на управляемый
объект, с помощью которых обеспечивается взаимная гармония субъекта и объекта
управления. Методы определяют содержание воздействия на управленческую
деятельность, исходя из особенностей, содержания и характера системы управления.
"Demokratiya" ko'p ma'no va tushunchalarga ega, ammo ular ushbu hodisaning faqat
ba'zi jihatlarini tavsiflaydi. Bugungi kunda olimlar orasida ko'plab munozaralarga sabab bolgan
yagona ta'rif mavjud emas. Shunga qaramay, tadqiqotchilar zamonaviy demokratiya bir qator
prinsiplarga asoslanadi, ularsiz uning ishlashi mumkin emas. Ushbu prinsiplarga hokimiyatni
ajratish tizimi, xalq suvereniteti, respublika boshqaruv shakli, parlamentarizm, erkin saylovlar,
plyuralizm kiradi, bu ijtimoiy, madaniy va siyosiy rang-baranglikni belgilaydi va hokazo.
Hayotning barcha sohalarida davlat-jamiyat munosabatlarining asosty tartibga soluvchisi
sifatida konstitutsionalizm, ayniqsa, uning rivojlanishining hozirgi bosqichida dolzarbdir. Har bir
demokratik davlat huquqiy islohotlarga intiladi. Uning rivojlanishi jamiyatning o’zi belgilagan
va shuning uchun u tomonidan tartibga solinadigan muayyan chegaralar doirasida sodir bo'ladi.
Bunday chegaralar asosiy qonun yoki Konstitutsiya bilan mustahkamlangan. Asosiy
qonun sifatida davlat faoliyati chegaralarini belgilab, davlat mexanizmi tuzilmalari faoliyat
yo'nalishlari, shakllari va usullarini belgilaydi, shuningdek, davlat hokimiyati va uning fugarolar
bilan munosabatlarini tartibga soladi. Konstitutsiya demokrativa va hokimiyatni boshqa
shakllaridan ajratib turadigan prinsiplarni as ettiradi.
Siyosatshunoslik nuqtai nazaridan Konstitutsiya demokratik davlatda cheklovlar tizimini
ifodalovchi asosiy davlat huiiati sifatida markaziy o’rinni egallaydi. Bu demokratiya
tamoyillarini amalga oshirishni tartibga soladi.
309
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Konstitusionalizm siyosiy prinsip sifatida zamonaviy davlat hokimiyatini tashkil
etishning asoslarini belgilaydi. Demokratik davlatning muvaffaqiyatli ishlashi uchun uning
asosiy qonunida tasdiqlangan va jamiyat tomonidan qabul gilingan barcha goidalar amalda
muvaffagiyatli bajarilishi kerak. Haqiqiy demokratik siyosiy amaliyot Konstitutsiya qoidalariga
muvofiq bo'lishi kerak; rasmiy (huquqiy) konstitutsiyaviy (haqiqiy) tuzilma bilan bog'liq bo' lishi
kerak. Bunda belgilangan tamoyillarni yuzaga chiqarish siyosiy institutlar asosida mumkin
bo'ladi, chunki buning natijasida butun yaxlit ijtimoiy tizim baholanadi va idrok qilinadi, natijada
jamiyatda ustunlik qiladigan asosiy negizlar shakllanadi.
Siyosat va uning alohida institutlari (demokratiya va konstitusionalizm kabi) o’z
tamoyillariga ega. Biz siyosiy institutlar, konstitusionalizm, va demokratizm haqida
gaplashmoqdamiz, ular birgalikda ijtimoiy taraqgiyotning siyosiy sektori to'g'risida tasavvur
beradi va ma lum bir jamiyatda demokrativa rivojlanish darajasi, unda asosiy qonun ganchalik
qonuniy ekanligi to'g'risida fikr yuritishga imkon beradi. Mamlakatning o ziga xos
xususiyatlariga, uning ichki xususiyatlariga, konstitusion tuzilishning har xil turlariga garab
ajralib turadi. Biroq, tafovutlarga qaramay ularning barchasi demokratik davlatda qarorlami
qabul qilishning asosiy prinsiplarini qabul gilishni ta'minlaydigan institusional asosni tashkil
etadi. Aynan konstitutsiyalar rag’batlantirish va tashkilotlarning umumiy tizim asosida ishlashi,
jamiyatni tartibga solishda muhim ahamiyat kasb etadi. Konstitusionalizm va demokratik tuzilish
turlari ostida bo'lgan boshqa siyosiy institutlar, hodisalar va jarayonlarni vujudga kelishi va
rivojlanishining muhim jihatlarini asoslaydi. Demokratiya siyosiy rejim sifatida dunyoning
ko'plab mamlakatlarida mavjud bo'lib, jamiyat tomonidan hayotga tatbiq etiladigan asosiy
qonunlari qabul qilingan, ammo ularning barchasi turli darajadagi demokratik tamoyillar bilan
ajralib turadi. Ko'pgina davlatlarda konstitutsiyalar shunchaki rasmiyatchilikdir, ko'pincha
ularning qoidalari amalda bajarilmaydi yoki muayyan giyinchiliklar bilan amalga oshiriladi.
Siyosiy institutlarni tahlil qilish bugungi demokratik dunyoni uning konstitutsiyaviy va
demokratik xususiyatlarini hisobga olgan holda organish imkonini beradi.
Natijada zamonaviy davlatlardagi turli darajadagi demokratiyani namoyon bo'lishining
asoslari ochib beriladi. Bu ushbu sohani, shuningdek, Konstitutsiyani nafagat huquqiy xususiyat
sifatida, balki sivosiy hodisa sifatida ham ko'rib chiqish imkonini beradi. Shunday gilib,
tanangan muammoning dolzarbligi nazariya va ijtimoiy-siyosiy amaliyotning hozirgi holati bilan
izohlanadi. Bu holat mikrodarajadagi biror bir jiddiy o'zgarish makrodarajadagi siyosiy
jarayonlarning ta'siri yoki «yo'l-yo'rig’i»siz yuz bermaydi. Siyosiy jarayon - bu siyosiy
hodisalarming harakati, surati, tadrijiyligi, siyosiy institutlar o’zgarishlarining zamon va
makondagi intihosidir.
310
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Shuning uchun siyosiy jarayonlarning tub xususiyati «tuzilmalar va vazifalar, institutlar
va shakllarning har qanday o’zgarishlari, siyosiy hodisalarming doimiy va muvaggat alomatlari,
tadrijiylik sur'ati va boshqa mezonlarni anglatuvchi o’zgarish sifatida yuzaga chiqadi». Siyosiy
hodisaning o'zgarishi, eng avvalo, siyosiy faoliyat mazmunida va subyektlar (obyektlar)ning
ijtimoiy rollarida yuz beradi. Garchi siyosiy faoliyat mazmuni va siyosiy subyektlarining
iitimoiy rollari juda yagin bo'Isada, biroq ularning o'rtasida keskin tafovutlar maviud. Siyosiy
vogelik mazmuni siyosiy tizimning strategik vazifalari o'ziga xos jihatlarini as ettiradi, u siyosiy
subyektlar (obyektlar) tomonidan muammo ko'rinishining yig'indisi va jamiyat yoki institut
tomonidan subyekt (obyekt) uchun belgilangan itimoiy roldir.
Demokratizm tamoyillari jamiyatimiz siyosiy tizimini gamrab olmoqda. O’zbekiston
jamiyati har ganday kishilik jamiyati singari serqirra, murakkab ijtimoiy tizimdir. Tizimlilik
jamiyatning tabiiy holati va yashashming zaruriy shartidir. Jamiyat nisbatan yirik tizimli hodisa
sifatida, o'navbatida ijtimoiy, igtisodiy, siyosiy ma'naviy ahloqiy, huquqiy tizimlarining
majmuidir
Siyosatshunoslar V.P.Pugachev va A.I.Solovevlar siyosiy jarayonlarni asosiy va
hududiylarga bo'lishni tavsiya etadi. «Ulardan dastlabkisi keng aholi qatlamlarini davlat bilan
munosabatga jalb qilish usullari, boshgaruv garorlarida aholi manfaatlari va talablari o’zgarishi
shakllari, siyosiy elitani shakllantirishning oddiy usullari va shu kabilarning turli-tumanligi bilan
xususiyatlidir. Bu ma'noda siyosiy ishtirok va davlat boshqaruvi (qarorlar qabul qilish,
qonunchilik jarayoni va h.k.) jarayonlari haqida so’z yuritish mumkin. Hududiy siyosiy
jarayonlar esa ayrim siyosiy uyushmalar (partiyalar, ta'sir o'tkazish guruhlari va h.k.)ning
shakllanish suratini, mahalliy o’zini o’zi boshqarish organlarining rivojini, hokimiyatni
boshqarishning hukmron shakllari va usullariga sezilarli ta'sir o'tkazmaydigan siyosiy tizimdagi
boshqa aloqalar va munosabatlarni ochib beradi»?. Siyosiy tizim insonlar faoliyatining alohida
sohasi - siyosat, siyosiy munosabatlar va alogalar sohasi bilan bog'liqdir.
U muayyan siyosiy irodaning mahsuli sifatida vujudga keladi va bu irodaning amalga
oshirilishiga safarbar etilgan vositalarning institutsiyaviy (tashkiliy tuzilmaviy) rasmiylashgan
shakli tarzida namoyon buladi. Bizning tadgigotimiz ob'ektiga nisbatan asosiy siyosiy tizimda
amalga oshirilayotgan jarayonlar sifatida butun respublikamiz, shu jumladan, uning sub'ekti
Qoraqalpog'iston Respublikasi uchun muhim ahamiyatga ega bo'lgan siyosiy hodisalarni
ko'rsatish mumkin. Masalan, 1991 yilda davlat mustaqilligining e'lon qilinishi, 1991 vilda
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qabul qilinishi,
1
Prezidentlik instituti va ikki
palatali parlamentning vujudga kelishi, saylovlar va referendumlar institutining kiritilishi,
O’zbekistan Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining tashkil etilishi va shunga alogador institutlar
1
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi
311
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, Qoraqalpog'iston Respublikasining O’zbekiston
Respublikasi
tarkibida
davlat
suverenitetini
e'lon
gilinishi,
1993
yil
9-aprelda
Qoraqalpog'istonning o'z konstitutsiyasini qabul qilishi, Qoraqalpog'iston Respublikasi Jo'gorg’i
Kengesining oliy davlat organi deb e'lon qilinishi va shu kabilarni kiritish mumkin. Shuning
uchun asosiy va hududiy siyosiy jarayonlar makon va zamonda farqlanadi, lekin fuqarolarning
siyosiy faoliyatini tashkil etishmi amalga oshiradigan O’zbekistan Respublikasi va
Qoraqalpog'iston Respublikasi siyosiy institutlari ularning
2
subyektlari (obyektlari) bo'lib qolaveradilar. Siyosiy institutlar va siyosiy jarayonlaring
ob'ektlari (subyektlari) faoliyatiga g'oya, milliy g'oya katta ta'sir ko'rsatadi. Biron-bir siyosiy
tashkilot g'oyasiz yashay olmaydi, chunki uning muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz faoliyat
ko'rsatishi, jamiyat va davlat loqayd bo'|maydigan faoliyat yo'nalishi g'oyaviy mavqeiga bog’liq.
Har ganday holatda siyosiy institutlarda g'oyaviy asos bo'lgan va bo' ladi. Ta'kidlash
lozimki, shiorlar yig indisi, siyosiy institutlar yetakchilarining xatti-harakatlari yoki asoslari,
ularning bayon qilgan fikrlari hali g'oya emas, u konseptual, nazariy shakllanish bosqichini
o'tishi lozim. Shundan song u dastur va strategik vazifa sifatida shakllanadi. Shuning uchun
mafkura - bu siyosiy institutlar, millatlar yoki ayrim shaxslar, ijtimoiy guruhlarning
manfaatlarini aks ettiruvchi qarashlar va ma' naviy qadriyatlar tizimidir. Tajribaning
ko'rsatishicha, barcha siyosiy institutlar u yoki bu darajada mafkuraviydir, farqi shundaki,
mafkura ijtimoiy uyushish uchun asosmi yoki yo'qmi? Mafkuraning muhim asosi jamiyat va
davlat itimoiy munosabatlarining kelgusidagi ideal holati to'g'risidagi tasavvurdir. Siyosiy
institutlarning barcha faoliyati va barcha siyosiy institutlar, mohiyatiga ko'ra, ushbu tasavvur
intihosi hisoblanadi. O’zbekiston va Qoraqalpog'iston siyosiy institutlari siyosiy jarayonlar
sub'ekti va ob'ekti sifatida milliy g'oyaga, uning jamiyat va davlatning kelajakdagi ideal holati
to’g’risidagi fundamental
3
qoidalariga tayanadi. Milliy g'oya, eng avvalo, tub millat, ya'ni o’zbek
millatining manfaatlari va intilishlarini namoyon etadi. Biroq, bu milliy g'oya jamiyatning
ko'pmillatliligi, davlat tuzilmasining ko'pmillatli xususiyatini hisobga olmaydi, degani emas, u
faqat tub millatning birlashtiruvchi rolini namoyon etadi. Shuning uchun milliy g'oyada
O’zbekiston va Qoraqalpog’istonda yashaydigan barcha xalqlar va elatlarning manfaatlari va
intilishlari bayon qilingan, shuning uchun u umumxalq, umumdavlat xususiyatga ega.
2
Renzaglia, A. The impact of teacher education on the beliefs, attitudes, and dispositions of preservice special
educators / A. Renzaglia // Teacher Education and Special Education. - 1997. - Vol. 20. - P. 360-377
3
Холл С. История одной кучи песку // Холл С. Очерки по изучению ребенка. - Б. м.:
Пучина, 1925. С.125–141.
312
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Milliy istiqlol mafkurasining siyosiy faoliyat obyekti va subyektiga ta'sirining o’ziga xos
jihatlarini tadqiq etgan R.Z.Jumaev: «milliy istiqlol g'oyasi inson va jamiyat orasidagi
munosabatlarning yang tizimini, shaxs va davlat huquq va majburiyatlari tengligini bayon giladi.
Bunday sharhda inson idrok qilinadi va talqin etiladi, huquqiy munosabatda esa davlat
qurilishi sub'ekti sifatida va davlatning qo'Ilab-quvvatlash, tarbiyalash va himoya qilish ob'ekti
sifatida belgilanadi», deb ta'kidlaydi. Demak, inson sub'ekt sifatida davlat boshqaruvi ishtirok
etadi, ob'ekt sifatida esa o zining ma'naviy va intellektual salohiyatini rivojlantirish uchun davlat
tomonidan himoyalanish va qo'llab- quvvatlanish huquiga ega. Aynan shu asosiy fikr milliy
mafkura asosiga go'yilgan. Milliy g'oyadagi tamoyillardan biri davlat mustaqilligini, siyosat
subyekti va obyekti o’zaro munosabatlari, inson va hukumating o’zaro harakati mohiyati aks
etgan davlatchilikni mustahkamlash tamoyilidir. Davlatning siyosiy faoliyatida inson manfaatlari
ustuvorligini ko’zdan qochirmay, kuchli ijroiya hokimiyatga urg'u berilgan.
Birinchi Prezidentimiz I. Karimov ta'kidlaganidek, «... eng odil va eng ogil gonunlar va
garorlar ham bajarilmay, shunchaki qog'ozda golib ketishi mumkin. Bu hol gonunlarni joriy
etishga, fugarolar huquqlarini va erklarini muhofaza qilishga, siyosiy va iqtisodiy islohotlarni
o'tkazishga godir Prezidentlik hokimiyatini kuchaytirishmi taqozo etadi».
Z.M.Islomovning fikricha, «mamlakatimiz xalqlari doimo kuchli hokimiyatga moyil
bo'lgan. Agar o'mishimizga nazar tashlasak, to'g'rirog'i, uni esga olsak, O’zbekiston milliy-
siyosiy hodisa sifatida kuchli davlat hokimiyati tomonidan yaratilgan. Ammo hech qachon (hatto
Amir Temur davrida ham) totalitar hayot tarzi, madaniyat va xo jalikka qarshi bosh ko'tarmagan.
«Davlat ishlarining o'ndan to'qqiz gismini kengashlar, tadbirlar va uchrashuvlar
yordamida, bor yo'g'i o'ndan birinigina qilich yordamida hal gildim» degan so zlar buning yorgin
namunasidir»?. Demak, kuchli ijroiya hokimiyati inson hugug va erkinliklarini ta'minlash,
jamiyatda barqarorlikni saqlash hamda demokratik islohotlarni magsadga yo'naltirilgan
4
hold
amalga oshirish uchun zarur. Bularsiz siyosiy jarayonlar o'zining ijobiy yaratuvchanlik
ahamiyatini yo'qotadi. O'rni kelganda demokratiya to'g'risida ham to 'xtalib o'tish lozim.
Davlatimiz o’z mustaqilligini e'lon qilganining ilk kunlaridanoq demokratiya va uning
qadriyatlariga moyilligini namoyon gildi. Albatta, demokratiya insoniyat tarixi va tamaddunning
eng buyuk gadriyatidir. Birog, u intizom, milliy mentalitet va hayot tarzini hisobga olishni ko'zda
tutadi. Shuning uchun O’zbekistoning Birinchi Prezidenti I. Karimov ta'kidlaganidek:
«demokratiya bu nafaqat nazariya va siyosiy jarayon, balk mentalitet, an'analar, madaniyatning
o'ziga xos jihatlari, psixologiya kabilar birgalikdagi xalqning hayot tarzidir. Demokratiya
g'oyasini e'lon qilish mumkin, siyosatda demokratiyaning yuqoridan «tushirish» mumkin, biroq
4
Wallon, H. (1957/1968). La mentalite ́primitive et la raison dans l’oeuvre de Le v
́ y-Bruhl. Enfance,21, 111–117
313
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
bu bilan demokratiya siz. bilan bizning bugungi hayotimizga kirib qolmaydi. Demokratiya
jamiyat qadriyati, har bir insonning gadriyatiga aylanishi lozim hamda bu bir vagda yuz
beradigan harakat emas. Xalq madaniyatida o’z o'rini topmagan demokratiya hayot tarzining
tarkibiy gismiga aylana olmaydi. Buning uchun uzoq davom etadigan tayyorgarlik va
demokratiya tamoyillarini o’zlashtirish lozim»'. Bundan kelib chigadiki: birinchidan, davlatimiz
demokratiyaning umumiy gadriyatlariga sodiq qolmogda: ikkinchidan, bu milliy manfaatlardan
kelib chiqmokda, uning to'la ijobiy, ijodiy ma'nodagi ifodasiga aylanmoqda; uchinchidan,
G'arbning barcha demokratiya qadriyatlari bizning hayotimizga singib, ijtimory xatti- harakatlar
me’yoriga aylana olmaydi, o zbek xalqi madaniyati tomonidan o’zlashtira olinmaydi. G'arb
demokratiyasi butunlay boshqa sharoitlarda, sinfiy kurash ba'zan misli ko'rilmagan,
yuksakliklarga ko'tarilgan va ziddiyatlar fugarolik urushi bilan birga kechgan boshqacha an ana
va madaniyat asosida shakllangan
5
. Shuning uchun siyosiy jarayonlarning subyektlari
(obyektlari) asosiy goida - demokratiyani esport qilish, kuch ishlatish yoki ommabop va'dalar,
shiorlar bilan olib kirish mumkin emas, u xalq madaniyatining ajralmas qismi, kishilaming hayot
tarzi, xalqning o’z manfaatlarini rag’batlantirishi uchun mentalitetga aylanishi lozim ekanligini
unutmasliklari zarur. Siyosiy jarayonlarda viloyat (mahalliy) va hududiy siyosiy institutlar
muhim rol o'ynaydi. Siyosiy institutlarning strategik vazifalari, asosan, joylarda mahalliy siyosiy
institutlar orgali hal gilinadi. Ular, ya'ni mahalliy va hududiy siyosiy institutlar mahalliy
aholining siosiy faolligi subyekti va obyekti sifatida, bir tomondan, markaziy organning mahalliy
tashkilotlar, uning asosi bilan alogasini ta' minlaydi, boshga tomondan esa siyosiy instituting
muayyan hudud, viloyat yoki tuman hayotidagi maqsad va vazifalarini amalga oshiradi. Siyosiy
institut o’zining joylardagi institutlari yoki bo'linmalarisiz samarali faoliyat yurita olmaydi.
REFERENCES
1.
Sozdanie multimediynыx prezentatsiy. Uchebno-metodicheskoe posobie (doc-fayl). Tambov
2002 g.
2.
Jurayeva, S. (2020). Maxsus ta'lim jarayonida pedagogi texnologiy alarning samaradorligi.
Arxiv Nauchnыx Publikatsiy JSPI.
3.
Nabiyeva, G. A. (2021). Imkoniyati cheklangan bolalarning ta’lim-tarbiya olishlari.
Scientific progress,
4.
O‘zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi Konstitutsiyasi. T:- 2023.
5
5
Bühler, Karl, Psychologe, * Meckesheim (Rhein-Neckar-Kreis) 27. 5. 1879, † Los Angeles (Kalifornien) 24. 10.
1963
