2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
180
ARXITEKTURA VA QURILISH SOHASIDA PROFESSIONAL TA’LIMNING
DOLZARB MASALALARI
Fayoza Odilova
Samarqand davlat arxitektura qurilish universiteti
“Arxitektura yodgorliklari rekonstruksiyasi va restavratsiyasi” kafedrasi o’qituvchisi
https://orcid.org/0009-0001-4064-1721
https://doi.org/10.5281/zenodo.15087705
Annotatsiya. Mazkur maqolada, Arxitektura va qurilish sohasida professional ta’limni
tashkil etish, yosh mutaxassislar o‘rtasida innovatsion g‘oyalar va ishlanmalarni joriy qilish,
qurilishda byudjet mablag‘laridan oqilona foydalanish.SHaharsozlik va qurilish uchun
muhandislik-texnik izlanishlar sohasida ilmiy-texnikaviy siyosatni olib borish, mehnat
unumdorligini oshirish, qurilish-montaj ishlari qiymatini kamaytirish, resurslardan oqilona
foydalanish.
Mamlakatimizda xorijiy mutaxassislarni ishga qabul qilish, ularga ish haqini
belgilash haqida ma’lumot berilgan.
Kalit so‘zlar: Innovatsion rivojlantirish, strategiya, xorijiy mutaxassis, arxitektura,
qurilish organlari, muassasa rivojlantirish, mexanizm, davlat boshqaruvi,modernizatsiya.
Абстрактный. В статье даны сведения об организации профессионального
образования в области архитектуры и строительства, внедрении инновационных идей и
разработок среди молодых специалистов, рациональном использовании бюджетных
средств в строительстве. Проведении научно-технической политики в области
инженерно-технических исследований для градостроительства и строительства,
повышении производительности труда, снижении себестоимости строительно-
монтажных работ, рациональном использовании ресурсов. Обсуждаются вопросы
привлечения иностранных специалистов в нашу страну и установления их заработной
платы.
Ключевые слова: Инновационное развитие, стратегия, иностранный специалист,
архитектура, строительные органы, институциональное развитие, механизм,
государственное управление, модернизация.
Abstract. This article provides information on the organization of professional education
in the field of architecture and construction, the introduction of innovative ideas and developments
among young specialists, the rational use of budget funds in construction. Conducting scientific
and technical policy in the field of engineering and technical research for urban planning and
construction, increasing labor productivity, reducing the cost of construction and installation
works, and the rational use of resources. The recruitment of foreign specialists in our country and
setting their salaries are discussed.
Keywords: Innovation development, strategy, foreign specialist, architecture, construction
bodies, institution development, public administration, modernization.
O‘zbekiston Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya
qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021–2025 yillarga mo‘ljallangan strategiyasini
tasdiqlash to‘g‘risida”gi farmoni qabul qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
farmoni. 2025 yilga borib arxitektura va qurilish sohasidagi oliy ta’lim muassasalaridan birining
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
181
xalqaro tan olingan tashkilotlar reytinglaridagi Osiyo mamlakatlarining eng yaxshi oliy ta’lim
muassasalari ro‘yxatiga (TOP–1000) kirishi.
Bundan tashqari, vazirga xorijiy mutaxassislarni ishga qabul qilish, ularga ish haqini
belgilash huquqi berildi.
Bunda Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari
klassifikatorining ma’lumoti
darajasi va ishchilar kasblari razryadlari borasidagi talablari xorijiy
oliy ta’lim muassasalarini tamomlagan shaxslarga nisbatan qo‘llanilishi tavsiyaviy tusga
ega
(endilikda nostrifikatsiyadan o‘tkazilmagan holda, shu jumladan xorijda ta’lim olgan
fuqarolarimizni ishga yollash mumkin – tahr.)
.
Qurilish tarmog‘ini yanada takomillashtirish, arxitektura hamda qurilish organlari va
muassasalarini izchil rivojlantirish mexanizmlarini shakllantirish, davlat boshqaruvi tizimining
samaradorligini ta’minlash, sohaga raqamli texnologiyalarni ilg‘or joriy etish maqsadida:
1. Quyidagilar O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya qilish, jadal
va innovatsion rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari etib belgilandi:
- hududlarni shaharsozlik jihatidan rivojlantirish va ushbu jarayonda jamoatchilikning
samarali ishtirokini ta’minlash;
- shaharsozlikfaoliyatiningsifativaxavfsizliginioshirish;
-shaharsozlik faoliyati sohasidagi ma’muriy tartib-taomillarning samaradorligi,
ratsionalligi va shaffofligini ta’minlash, shuningdek, qurilish tarmog‘i tashkilotlari faoliyatining
samaradorligini oshirish;
-shaharsozlikfaoliyatiniraqamlashtirish,
tarmoqqazamonaviyaxborot-kommunikatsiya
texnologiyalarinijoriyetish;
-shaharsozlik faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning
malakasini oshirish tizimini takomillashtirish, ilmiy salohiyatni rivojlantirish.
-O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion
rivojlantirishning 2021–2025 yillarga mo‘ljallangan strategiyasi (keyingi o‘rinlarda – Strategiya)
1-ilovaga muvofiq;
-O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion
rivojlantirish strategiyasini 2021–2025 yillarda amalga oshirish bo‘yicha “Yo‘l xaritasi” 2-ilovaga
muvofiq tasdiqlansin.
3. Quyidagilarni nazarda tutuvchi O‘zbekiston Respublikasi qurilish tarmog‘ini
modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021–2025 yillarga mo‘ljallangan
strategiyasini amalga oshirish bo‘yicha maqsadli ko‘rsatkichlar 3-ilovaga muvofiq belgilansin:
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
182
O‘zbekiston Respublikasining geologik, tabiiy-iqlim, seysmologik va boshqa
xususiyatlarini inobatga olgan holda 2025 yilga borib milliy shaharsozlik normalari va qoidalarini
kamida 50 foiz darajasida xalqaro normativ va standartlar bilan uyg‘unlashtirishga erishish;
- 2025 yilga borib shaharlarning barchasini va shahar posyolkalarining 25 foizini bosh
rejalar bilan qamrab olishga erishish;
- 2025 yilga borib “SHaffof qurilish” milliy axborot tizimi doirasida qo‘shimcha to‘rtta
elektron platforma yaratilishini, shuningdek, ularning idoralararo axborot tizimlari va ma’lumotlar
bazalari bilan integratsiya qilinishini ta’minlash;
- loyiha-smeta hujjatlarini ishlab chiqishning “hajm” uslubini joriy etish ulushini 2025
yilga borib respublikadagi qurilish ob’ektlari umumiy sonining 50 foizigacha etkazish;
2021 yil 1 sentyabrgacha fuqarolarga qurilayotgan ob’ektlar to‘g‘risida mustaqil ravishda
axborot olish, noqonuniy qurilishlarni aniqlash, qurilish ob’ektlarida aniqlangan
qoidabuzarliklarni qayd etish (foto va videomateriallar ko‘rinishida) va ularni qurilish sohasidagi
nazorat bo‘yicha vakolatli organlarga yuborish imkonini beruvchi “Ogoh fuqaro” elektron
tizimining yaratilishini;
2022 yil 1 martgacha Xalqaro ijtimoiy ta’minot assotsiatsiyasining (ISSA) konsepsiyasini
joriy etishga asoslangan “Qurilish maydonchalarida jarohatlanishga barham berish” dasturining
ishlab chiqilishini;
2022 yil 1 iyulgacha shahar muhiti elementlarining maqsadi, an’anaviy arxitektura va
madaniyati, shuningdek, joyning tabiiy-iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda hududiy “dizayn-
kod”ning ishlab chiqilishi va joriy etilishini;
Farmonda qayd etilishicha, tahlillar qurilish sohasida davlat boshqaruvini tashkil etishda
zamonaviy shaharsozlik uslublari, normalari va qoidalarini keng joriy qilishga, raqobatni
rivojlantirishga, yangi sub’ektlarning innovatsion g‘oyalar, ishlanmalar va texnologiyalar bilan
bozorga kirib kelishiga to‘sqinlik qilayotgan bir qator tizimli muammolarni ochib berdi.
Xususan, shaharsozlik faoliyati, loyiha va pudrat xizmatlari bozori, shuningdek, qurilish
materiallari ishlab chiqarishning holati hamda rivojlanish tendensiyalari kompleks tahlil
qilinmagan, shaharsozlik sohasida davlat xizmatlarini ko‘rsatishning maksimal shaffofligi
va samaradorligi ta’minlamayapti.
Ko‘pchilik aholi punktlarining bosh rejalari mavjud emasligi hududlarni kompleks
qurishga,
ishlab
chiqarish
va infratuzilma
ob’ektlarini joylashtirishga, tadbirkorlik
va ishbilarmonlik faolligini rivojlantirishga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda, shuningdek, qurilish
jarayonida puxta o‘ylanmagan qarorlarni qabul qilishga sabab bo‘lmoqda.
Qurilish ishlarini tashkil etish, yosh mutaxassislar o‘rtasida innovatsion g‘oyalar
va ishlanmalarni joriy qilish, qurilishda byudjet mablag‘laridan oqilona foydalanish.
SHaharsozlik va qurilish uchun muhandislik-texnik izlanishlar sohasida yagona ilmiy-
texnikaviy siyosatni olib borish, mehnat unumdorligini oshirish, qurilish-montaj ishlari qiymatini
kamaytirish, resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlaydigan energiya samarador va energiya
tejaydigan innovatsion loyiha va qarorlarni qurilish faoliyatiga joriy etish.
SHaharsozlik sohasida davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha takliflar
tayyorlash, arxitektura-qurilish faoliyatini rivojlantirishning uzoq muddatli va o‘rta muddatli
davlat dasturlarini ishlab chiqish, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning tarmoq va
hududiy dasturlarini tayyorlashda ishtirok etish.
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
183
SHaharsozlik
va shaharsozlik
faoliyatining
normativ-huquqiy
bazasini
yanada
takomillashtirish va yangilash, idoraviy qurilish norma va qoidalarini ishlab chiqishni
muvofiqlashtirish, loyihalash, qurilish, qurilish materiallari va buyumlarini ishlab chiqarish
sohasida standartlashtirish ishlarini amalga oshirish.
Loyiha ishi va qurilish faoliyatini muvofiqlashtirish, loyiha-qidiruv tashkilotlarining ish
samaradorligini oshirish va hududiy tarmoqlarini kengaytirish, yakka tartibdagi, namunaviy,
takroran qo‘llaniladigan va eksperimental loyihalarni va loyiha echimlarini ishlab chiqishni tashkil
etish, shaharsozlik hujjatlarini ekspertiza qilish;
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, arxitektura, loyihalash va qurilish sohasida malakali
kadrlarni tayyorlash, ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonining darajasi va
sifatini tubdan yaxshilash, qurilish sohasida, jumladan, chet eldagi etakchi ilmiy-tadqiqot
muassasalarida loyihachilar va mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga
ko‘maklashish.
Arxitektura,
loyihalash
va
qurilish
sohasida
malakali
kadrlarni
tayyorlash,
ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonining darajasi va sifatini tubdan yaxshilash,
qurilish sohasida, jumladan, chet eldagi etakchi ilmiy-tadqiqot muassasalarida loyihachilar
va mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishga ko‘maklashish.
Rivojlantirish va moddiy rag‘batlantirish jamg‘armasi hamda Ta’lim muassasalarini
qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi bazasida Vazirlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi
tashkil etildi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
SH.M. Mirziyoev. “Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz”.
“O‘zbekiston” nashriyoti. Toshkent 2017 y.
2.
SH.M. Mirziyoev.”Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va
xalq farovonligining garovi” “O‘zbekiston” nashriyoti. Toshkent 2017 y. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada
rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida» 2019 yil 13 avgustdagi PF-5781-son Farmoni.
3.
Po‘latov X.SH. SHaharsozlik tarixi. T.: Fan va texnologiya 2008
4.
Jurayeva, E., Fayoza, O., & Yulduz, N. (2024). FORMATION OF THE LANDSCAPE
SOLUTION OF THE RAILWAY AREA AND THE SURROUNDINGS ON THE BASIS
OF
LOCAL
AND
FOREIGN
EXPERIENCES.
Innovative:
International
Multidisciplinary Journal of Applied Technology (2995-486X)
, 289-293.
5.
Jurayeva, E., Fayoza, O., & Baljan, X. (2024). ARCHITECTURAL FORMATION
PROCESSES OF KARSHI FORTRESS AREAS.
International Journal of Education,
Social Science & Humanities
,
12
(3), 789-797.
6.
Fayoza, O., & Baljan, X. (2024). ANALYSIS OF SCIENTIFIC AND PRACTICAL
WORKS ON HISTORICAL MONUMENTS IN UZBEKISTAN.
Новости образования:
исследование в XXI веке
,
2
(17), 403-406.
7.
Odilova, F., Mamatkulov, U. B., & Muxtorov, Z. K. (2023). BASIC CONCEPTS OF
TRAINING
EXPERT-RESTORATOR
FOR
RECONSTRUCTION
AND
RESTORATION
OF
CULTURAL
HERITAGE
OBJECTS.
JOURNAL
OF
ENGINEERING, MECHANICS AND MODERN ARCHITECTURE
, 291-299.
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
184
8.
Odilova, F. O., Musurmonov, Q. T., & MA, J. (2024). BASIC CONCEPTS OF
PROTECTING ARCHITECTURAL MONUMENTS.
International Journal of Education,
Social Science & Humanities
,
12
(3), 798-806.
9.
Nurmuradova, Y., Jurayeva, E., & Odilova, F. (2024). ORGANIZATION OF
PROTECTION GODS IN HISTORICAL CITIES.
Synergy: Cross-Disciplinary Journal
of Digital Investigation (2995-4827)
,
2
(4), 69-76.
10.
Doniyorbek, N. (2023). CREATION OF A COMPLEX OF MODERN WATER
TREATMENTS FOR CHILDREN. CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ARTS AND
DESIGN, 523-527.
11.
Koziyevich, E. I., & Elmuradovna, J. E. (2023). SCIENTIFIC ANALYSIS OF THE
ARCHITECTURE OF ARCHAEOLOGICAL MONUMENTS OF THE ANCIENT
KARSHI CITY. JOURNAL OF ARCHITECTURE, ENGINEERING AND MODERN
TECHNOLOGIES, 2(2), 58-61.
12.
Odilova, F., U. B. Mamatkulov, and Z. K. Mukhtarov. "Basic Concepts of Training Expert-
Restorator for Reconstruction and Restoration of Cultural Heritage Objects."
Journal of
Engineering, Mechanics, and Modern Architecture
(2023): 291-299.
13.
Jurayeva, Elvira, Odilova Fayoza, and Xursanbayeva Baljan. "ARCHITECTURAL
FORMATION PROCESSES OF KARSHI FORTRESS AREAS."
International Journal
of Education, Social Science & Humanities
12.3 (2024): 789-797.
