2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
381
ISTE’MOLCHILARNI SUV BILAN
UZLUKSIZ TA’MINLASH EHTIMOLINI
BAHOLASHNING MATEMATIK MODELI
Safarov Raxmon
tex. f.n., dotsent, Samarqand davlat universiteti. Samarqand sh. O’zbekiston Respublikasi.
Xudoyberdiyev Sardor Ismoilovich
Samarqand iqtisodiyot va server instituti katta o’qituvchisi Samarqand sh. O’zbekiston
Respublikasi.
sardorxudoyberdiyev2604@mail.ru
https:doi.org/10.5281/zenodo.15089885
Anotatsiya.
Qaralayotgan ishda suv ta’minoti tizimini mavjud ishonchlilik ko'rsatkichlari
(uzluksiz ishlash ehtimoli va tayyorlik
koeffitsienti) bilan baholash etarli bo'lmaydi, chunki ular
faqat tarmoqning tuzilishi va parametrlari bilan bog'liq bo'lib, har biri iste'molchini
ta'minlashning o'ziga xos xususiyatlarini to’la hisobga olmaydi. Suv iste'moli va nosozlik
holatlarning yuzaga kelishi ehtimolini hisobga olgan holda, suv ta'minoti tizimlari optimal
ishlashining integratsiyalashgan matematik modellarini va ular asosida iste'molchilarni suv bilan
ta'minlashning ishonchliligi ko'rsatkichlarini ishlab chiqish tadqiqotning asosiy maqsadi
hisoblanadi. Uzluksiz suv iste’moli va nosozlik holatlarning barcha mumkin bo'lgan
kombinatsiyalarini hisobga olgan holda
suv zahirasini iste’molchilarga optimal taqsimlash
muammolarini hal qilish asosida har bir iste'molchini uzluksiz suv bilan ta'minlash ehtimolini
aniqlash usuli taklif qilingan va matematik model tuzilgan.
Kalit so'zlar:
iste'molchilarni uzluksiz suv bilan ta’minlash ehtimoli,
suv ta'minoti, suv
ta'minoti va taqsimlash tizimi, rejadan tashqari suv olish, integratsiyalashgan model, suv
iste'molining ehtimoliy xarakteri va favqulodda vaziyatlarning kelib chiqishi, iste'molchilarni suv
bilan ta'minlashning tayyorlik koeffitsiyenti.
Suv taqsimoti va tarqatish tizimi (STTT) zamonaviy shahar infratuzilmasining eng muhim
elementidir. Shuning uchun ish rejimlarini o'rganish, favqulodda vaziyatlarning ro’y berishi, uning
ko’payishi va uni bartaraf etilishining qonuniyatlarini aniqlash, shu jumladan suv iste'molining
stoxastik va aylanma
xususiyatini o'rnatish katta ahamiyatga ega. Tarmoqlarning tuzilishi va
parametrlarini asoslashda ushbu rejimlarning mumkin bo'lgan variantlari, shuningdek ularning
ro’y berish ehtimoli hisobga olinishi kerak. Bunday holatlar mavjud bo'lmaganda, ma'lum vaqt
oralig'ida suvga bo'lgan haqiqiy ehtiyoj va biron bir nosozlik yoki tasodifiy hodisalar bo'lmagan
taqdirda ham tizimning ushbu ehtiyojlarni ta’minlash imkoniyati o'rtasida sezilarli farq paydo
bo'lishi mumkin. Bularning barchasi suv ta'minoti tizimining ishonchliligiga qo'yiladigan talablar
iste'molchilar ehtiyojidan kelib chiqqan holda belgilanishi kerakligini tasdiqlaydi. Shunga ko'ra,
ularning oqibatlari to'liq hisobga olinmaydi, shuning uchun ham nosozliksiz, ham favqulodda ish
rejimlarida tizimning samaradorligi va ishonchliligi darajasini baholab bo’lmaydi.
Suv taqsimoti va tarqatish tizimi (STTT) ishonchliligini baholashning asosiy parametrlari
– bu
𝑃
uzluksiz ishlash ehtimoli va
𝐾
𝑇
tayyorlik koeffitsienti
𝑃 = 𝑒
−𝜆(𝑑)𝜇𝑡
; 𝐾
𝑇
=
𝜇
𝜇 + 𝜆
=
𝑇
0
𝑇
0
+ 𝑇
𝑣
,
bu yerda
𝜆
- quvur o’tkazgichining ishdan chiqish intensivligi,
1
𝑘𝑚 𝑦𝑖𝑙
;
𝐾
𝑜𝑑
- oddiylik koeffitsienti;
𝑙
- quvur o’tkazgichining uzunligi,
𝑘𝑚
;
𝜇
– quvur o’tkazgichning tiklanish intensivligi,
1
𝑦𝑖𝑙
;
𝑡
-
foydalanishga topshirilgan paytdan boshlab o'rganish davriga 1 yilni qo’shib foydalanish vaqti,
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
382
yani
𝑡 = 𝑡
𝑓𝑜𝑦
+ 1
;
𝑇
0
- o'rtacha ishlash vaqti,
𝑇
0
=
1
𝜆∙𝑙
;
𝑇
𝑣
- tizimning o'rtacha tiklanish vaqti,
𝑇
𝑣
=
1
𝜇
da. 1-rasmda 6 ta tugun, 7 uchastkadan iborat suv ta'minoti sxemasi ko'rsatilgan. Har bir
tugun 1-jadvalda ko'rsatilgan suv bilan ta’minlanuvchi iste'molchilar guruhini ifodalaydi.
1-rasm. Suv ta'minoti tizimining halqa diagrammasi
Quyidagi belgilashlarni kiritamiz: quvur o’tkazgichni tiklash vaqti
𝑇
𝑞𝑠
= 24 𝑠𝑜𝑎𝑡; 𝜇
𝑣𝑠
=
8760
24
= 365; 𝜆 = 0,064 ∗ 𝐷
−0,8
, bu yerda
𝐷
- quvur o’tkazgichining diametri,
𝑚
.
Suv taqsimoti va tarqatish tizimi (STTT) tarmog’i ish holatining statsionar ehtimolini
hisoblash natijalari 1-jadvalda keltirilgan.
1-jadval
Bo'limlar o’chirilganda tarmoq holatining ehtimolini hisoblash
O'chirilishi
kerak
bo'lgan
joylar
L
D
𝜆
𝜆 ∗ 𝐿
𝜇
𝛾
=
𝜆 ∗ 𝐿
𝜇
1 + 𝛾
𝜌
𝑎𝑣
=
𝛾
∏(1 + 𝛾)
1-2
1500
220
0,0341 0,0511 365 0,00014 1,00014
0,00014
2-3
1500
220
0,0341 0,0511 365 0,00014 1,00014
0,00014
3-4
1500
300
0,0266 0,0399 365 0,00011 1,00011
0,00010
1-4
1500
300
0,0266 0,0399 365 0,00011 1,00011
0,00010
4-5
1500
220
0,0341 0,0511 365 0,00014 1,00014
0,00014
3-6
1500
220
0,0341 0,0511 365 0,00014 1,00014
0,00014
5-6
1500
220
0,0341 0,0511 365 0,00014 1,00014
0,00014
∏(1 + 𝛾)
1,00092
𝑝
0
=
1
∏(1 + 𝛾)
0,99908
0,00089
Favqulodda vaziyatlarning yuzaga kelishi va suv sarfining ehtimoliy xususiyatini hisobga
olgan holda, quvur tizimlari ishlashining matematik modelini tuzamiz.
𝑖
tarmoqlari bo’ylab
𝛼
𝑠
= 0, … ,18
kesimlar bo’yicha har bir
t
soat uchun
𝑋
sarf taqsimotini 2 ta
tenglamalar sistemasi bilan ifodalash mumkin: 1 sistema – o’zgarmagan rejim (tarmoq tuzilishini
o'zgartirmasdan), 2 sistema – nosozlik holatidagi rejimlari (tarmoq tuzilishi o'zgarishi bilan - nosoz
uchastkalarini navbat bilan o'chirish
(𝑖 = 1,2, … , 𝑛)
:
{
𝐴𝑋 = 𝑄
𝐴
𝑇
𝑃 = 𝑆𝑋
2
− 𝐻
{
𝐴
𝐹𝑣
𝑋
𝐹𝑣
= 𝑄
𝐴
𝐹𝑣
𝑇
𝑃 = 𝑆𝑋
𝐹𝑣
2
− 𝐻
,
bu yerda
𝐴 − (𝑚 − 1)𝑥𝑛
–
o’lchamli
𝑎
𝑖𝑗
elementlardan iborat tugun va tarmoqlar birlashmasini
ifodalovchi matritsa, hisoblash sxemasida
𝑖
-tugun,
𝑗
-tarmoqni bildiradi;
𝐴
𝐹𝑣
-
𝑖
- uchastkani
𝐷 = 300
1
4
5
𝐷 = 300
𝐷 = 220
𝐿 = 1500
𝐿 = 1500
𝐷 = 220
𝐿 = 1500
𝐷 = 220
𝐿 = 1500
𝐿 = 1500
2
3
6
𝐷 = 220
𝐷 = 220
𝐿 = 1500
𝐿 = 1500
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
383
o’chirish natijasida
𝑛
𝑖
elementlarini ketma-ket chiqarish yo'li bilan
𝐴
matritsadan olingan tarmoq
yo'nalishi matritsalari, ya'ni
𝐴
𝐹𝑣
− (𝑚 − 1)𝑥(𝑛 − 1)
;
𝑋
–
hisoblash sxemasining
𝑛
o’lchovli
𝑥
𝑖
elementlardan iborat tarmoqlari bo‘yicha sarflar vektori;
𝑋
𝐹𝑣
–
hisoblash sxemasining
(𝑛 − 1)
–
o’lchovli
𝑥
𝑖
elementlardan iborat tarmoqlari bo‘yicha sarflar vektori;
𝐻
-
tarmoqda bosimga ta’sir
etuvchi
𝑛
o’lchovli vektori;
𝑃 − (𝑚 − 1)
o’lchovli
𝑃
𝑗
elementlardan iborat tugun bosimining
vektori;
𝑡
– vaqt (soat);
𝑄, − 𝑄
𝑗
= 𝑓(𝑡, 𝛼
𝑠
, 𝑃
𝑗
)
elementlari bilan berilgan
(𝑚 − 1)
o‘lchovli vektor:
{
𝑃
𝑗
≥ 𝑃
𝑗
∗
, 𝑏𝑜
′
𝑙𝑠𝑎 𝑄
𝑗
∗
,
𝑍
𝑗
< 𝑃
𝑗
< 𝑃
𝑗 ,
∗
𝑏𝑜
′
𝑙𝑠𝑎 𝑄
𝑗
(𝑃
𝑗
)
𝑃
𝑗
≤ 𝑍
𝑗 ,
𝑏𝑜
′
𝑙𝑠𝑎 0.
bu yerda
𝑄
𝑗
∗
− 𝑗
tugunida talab qilinadigan suv miqdor;
𝑃
𝑗
∗
− 𝑗
tugunida talab qilinadigan bosim
erkinligi,
𝑚
;
𝑍
𝑗
- yer sirtining geodezik belgisi,
𝑚
.
Suv ta'minoti tizimini ish vaqti va tayyorlik ko'rsatkichlari bo'yicha baholash har doim ham
yetarli deb bo’lmaydi, chunki ular faqat tarmoq tuzilishi va parametrlari bilan bog'liq va har bir
iste'molchini ta'minlashning o'ziga xos xususiyatlarini hisobga olmaydi.
Suv ta'minoti holatining hisobga olingan suv ta'minoti holatining ishonchliligi har bir
iste'molchi tugun uchun aniqlangan va o'rganish davrida ixtiyoriy vaqtda
𝑗
- tugunga suvning
belgilangan miqdori bilan ta'minlanishi ehtimolini ifodalovchi
𝐾
𝑗
tayyorlik koeffitsenti bilan
baholanadi (yoki aks holda,
𝑗
- tugunda iste'molchining suv bilan ta'minlanishi, o’rganish davri
ulushining o'rtacha qiymati bilan baholanadi).
𝑗
- iste'molchining belgilangan suv miqdori bilan ta'minlashga tayyorlik koeffitsienti (hisoblash
sxemasi har bir
𝑗
iste'molchi uchun aniqlanadi)
𝐾
𝑗
= 𝑝
0
+ ∑
𝑝
𝑓
𝑓∈𝐹
𝑖
𝐾
𝑗
= ∏(1 + 𝛾
𝑖
)
−1
∙ (1 + ∑
𝛾
𝑖
𝑓∈𝐹
𝑖
𝑛
𝑖=1
)
𝑛
𝑖=1
bu yerda
𝐹
𝑖
–
suv ta’minoti elementlarining to'plami, ularning ishdan chiqishi
𝑗
-
chi iste'molchi
uchun suv ta'minotining belgilangan darajasini o’zgartirmaydi;
𝑝
𝑓
− 𝑓
-
elementning ishdan
chiqishiga mos keladigan tarmoq holatining ehtimolligi.
Iste'molchilarni suv bilan ta'minlashning hisobga olinmagan (favqulodda) holatdagi
ishonchliligi har bir iste'molchi tugunlari uchun aniqlangan va o'rganish davrida suv ta'minotining
minimal ruxsat etilgan qiymatdan kam bo’lmaslik ehtimolini ifodalovchi
𝑃
𝑗
bilan tizimning
uzluksiz ishlashi ehtimoli baholanadi. Ushbu ko'rsatkichni shuningdek, iste'molchining
toifalashgan, suv ta'minotinining kamaytirish normasini va suv ta'minotining uzilish vaqti bilan
bog'lash mumkin.
𝑃
𝑗
-
𝑗
- iste'molchini uzluksiz suv bilan ta'minlash ehtimoli,
𝑗
- chi iste'molchini suv bilan
ta'minlash ehtimoli minimal ruxsat etilgan qiymatdan kam bo’lmagan holda quyidagicha
aniqlanadi (Har bir iste'molchisi uchun mo’ljal grafigi belgilanadi)
𝑃
𝑗
= exp (− [𝑝
0
∑
(𝜆
𝑑
𝑙
𝑑
𝜏
𝑗,𝑑
)
𝑑∈𝐷
𝑗
])
bu yerda
𝐷
𝑗
- suv ta’minoti elementlari to'plami, ularning ishdan chiqishi
𝑗
-chi iste'molchining suv
ta'minotining hisobga olinmagan holatini o’zgartiradi;
𝜏
𝑗,𝑑
= 𝑇 ∙
1
24
∙ ∑
(1 − 𝜌
𝑗,𝑡
)
24
𝑡=1
-
𝑗
- iste'molchini minimal ruxsat etilgan qiymatidan kam suv
bilan ta'minlash davomiyligi;
T
- o'rganish davrining davomiyligi, yil;
𝜌
𝑗,𝑡
–
j-
iste’molchining
soatboy ta’minoti ehtimoli,
𝑞̅
𝑗,𝑘
≥ 𝜑
𝑘
𝑎𝑣
𝑘 ∈ 𝐹
𝑗
𝑘
bo’lganda bu yerda
𝑞̅
𝑗,𝑘
- tarmoqning halqa
qismining
j-
elementi ishlamay qolganda
j-
iste'molchining soatboy suv iste'moli (hisoblangan
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
384
sarfga nisbatan);
𝐹
𝑗
𝑘
-
𝑗
- chi iste'molchiga gidravlik bog’liq bo’lgan suv ta'minoti tarmog'ining
halqa qismining bo’limlari to’plami;
𝜑
𝑘
𝑎𝑣
,
- favqulodda vaziyatlarda iste'molchilarga suv berish
normasi. Bunday holda, iste'molchi 30% dan ko'p bo'lmagan miqdorda ta'minlanadi.
𝑗
-
chi iste'molchini uzluksiz suv bilan ta'minlash ehtimoli
𝑃
𝑗
= exp (− [∏(1 + 𝛾
𝑖
)
−1
∙ (1 + ∑
𝜆
𝑖
𝑙
𝑖
𝑑∈𝐷
𝑗
𝑛
𝑖=1
)
𝑛
𝑖=1
∙ (𝑇 ∙
1
24
∙ ∑(1 − 𝜌
𝑗,𝑡
)
24
𝑡=1
)])
Iste'molchilarni ta’minlash ehtimolini matematik ifodalash uchun normal taqsimot qonuni
(Laplas transformatsiyasi) qo'llaniladi:
𝑝
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑚.
= 0,5 ± Ф (
𝛽 − 𝑀(𝑥)
𝜎(𝑥)
) = 0,5 ± Ф (
𝑄̅
𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
− 𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
𝜎
𝑄,𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
) =
= 0,5 ± Ф (
𝑄̅
𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
− 𝑄̅
𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
− 3 ∙ 𝜎
𝑄,𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
+ 𝛼
𝑠
∙
𝜎
𝑄,𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
3
𝜎
𝑄,𝑗,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
) = 0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
)
𝜌
𝑘
= 𝑝
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑚.
− 𝑝
𝑗,𝛼
𝑠
−1,𝑡
𝑡𝑎𝑚.
= 0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
) − (0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
− 1
3
)) =
= Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
) − Ф (−3 +
𝛼
𝑠
− 1
3
)
bu yerda
Ф(X)
- Laplas funksiyasi (jadval qiymatlari).
𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑏𝑒𝑙𝑔𝑖𝑙𝑎𝑛.
= 𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
bo’lganda
𝐾
𝑗
= ∏
(1 + 𝛾
𝑖
)
−1
∙
1
24
∙
𝑛
𝑖=1
∑
((0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
)) + ∑
𝛾
𝑖
∙
𝑛
𝑖=1
(0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
)))
𝑓∈𝐹
𝑖
𝑛
𝑖=1
da
j
iste’molchini reja bo’yicha (talab qilinayotgan) suv miqdori bilan taminlash uchun tayyorlik
koeffitsiyentini aniqlash formulasi.
Shunga o'xshash tizimning uzluksiz ishlashi va tarmoqning har bir uchastkasining ketma-
ket o'chirilishi holatlarida har bir soat uchun suv taqsimoti va tarqatish tizimi uchun hisoblash
amalga oshirildi. 18-soat bo’yicha suv ta'minoti tizimida nosozlik va nosozlik bo’lmagan
rejimlarda iste'molchilarni suv bilan to'liq ta'minlash ehtimolini aniqlash natijalari 2-jadvalda
keltirilgan.
2-jadval
Tugunlar bo'yicha to'liq suv ta'minoti ehtimolini aniqlash
1
2
3
4
5
6
1-2
0
, 00014
0
, 000067
0
, 000013
0
, 00014
0
, 000357
0
, 000013
2-3
0
, 00014
0
, 00014
0
, 000118
0
, 00014
0
, 000118
0
, 000105
4-3
0
, 00010
0
, 00010
0
, 00099
0
, 00010
0
, 00099
0
, 00097
1-4
0
, 00010
0
, 00010
0
, 000000
0
, 000000
0
, 000000
0
, 000000
4-5
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 0000067
0
, 000022
3-6
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 000088
0
, 000035
5-6
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 00014
0
, 000139
0,99908
0,99908
0,99908
0,99908
0,99908
0,99908
𝜌
𝑗,18
0,999984
0,999331
0,998523
0,999293
0,997381
0,996908
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
385
Iste’molchilarni
uzluksiz suv bilan ta’minlash ehtimolini aniqlash
𝑗
- iste’molchini suv bilan ta’minlash muddati minimal ruxsat etilgan qiymatdan kam
bo’lganda, yani
𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑢𝑧
< 0,7 ∙ 𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
bo’lganda
𝜏
𝑗,𝑑,𝑡
= 𝑇 ∙
1
24
∙ ∑(1 − 𝜌
𝑗,𝑡
) = 𝑇 ∙
1
24
∙ ∑ (1 − (0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
)))
24
𝑡=1
24
𝑡=1
bo’ladi.
Сhegara ko'rsatkichining maydoni
[𝑄
𝑗,0,𝑡
, … , 𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
]
,
𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑢𝑧
< 0,7 ∙ 𝑄
𝑗,𝛼
𝑠
,𝑡
𝑡𝑎𝑙𝑎𝑏
bo’lganda,
iste’molchiga uzluksiz suv yetkazib berish ehtimolini aniqlash uchun yuzani aniqlash talab
qilinadi.
2-rasm. Uchastkalar bo'yicha suv iste’molining taqsimoti zichligi
ehtimoli
𝑗
-chi iste'molchini uzluksiz suv bilan ta'minlash ehtimoli quyidagicha aniqlanadi.
𝑃
𝑗
= exp (− [∏(1 + 𝛾
𝑖
)
−1
∙ ∑
𝜆
𝑖
𝑙
𝑖
𝑑∈𝐷
𝑗
𝑛
𝑖=1
𝑛
𝑖=1
∙ (𝑇 ∙
1
24
∙ ∑ (1 − (0,5 ± Ф (−3 +
𝛼
𝑠
3
)))
24
𝑡=1
)])
𝑗
-
iste'molchilarni
suv bilan ta'minlash ishonchliligining hisoblangan ko'rsatkichlarini
taqqoslashda olingan qiymatlar SNiP 2.04.02-843. da berilgan
𝐾
𝑗
≥ 𝐾
𝑡
(𝑛𝑜𝑟𝑚𝑎),
𝐾
𝑡
(𝑛𝑜𝑟𝑚𝑎) = 99178,
𝑃
𝑗
≥ 𝑃
𝑗
(𝑛𝑜𝑟𝑚𝑎),
𝑃
𝑗
(𝑛𝑜𝑟𝑚𝑎) = 99998
Natija 3-jadvalda keltirilgan
3-jadval
Iste’molchini suv bilan ta’minlashning hisoblangan ishonchlilik ko’rsatkichlarini,
normallashgan qiymatlar bilan taqqoslash
Ko’rsatgich
Tugunlar bo’yicha iste’molchilarni ta’minlash ehtimoli
1
2
3
4
5
6
𝐾
𝑗
0,99178 0,999984 0,999507
0,998822
0,999308
0,998067
0,997757
𝑃
𝑗
0,99998 1,000000
0,999980
0,999837
0,999574
0,999543
0,999574
Hisoblash natijasiga ko’ra, 3-6 tugunlarda iste’molchilarni uzluksiz suv bilan ta’minlash
ehtimoli normallashtirilgan qiymatlardan kam, bunga mos ravishda tizimning ishlashi ishonchsiz
hisoblanadi.
Xulosa.
Suv iste'moli va nosozlik holatlarning yuzaga kelishi ehtimolini hisobga olgan
holda, suv ta'minoti tizimlarining ishlashi ishonchliligini baholashning kompleks usullarini, har
bir iste’molchini suv bilan ta'minlash ehtimolini aniqlash va mavjud bo'lsa uni baholash imkonini
beradi. Qaralayotgan usul amaliyotda ham, suv ta’minoti tizimini rivojlantirishning istiqbolli
diagrammalarini ishlab chiqishda ham foydali bo'lishi mumkin.
2025-YIL
28-29-MART
“YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA
YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI”
Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi
386
Adabiyotlar:
1.
Safarov, R., & Khudoyberdiev, S. (2024, November). Optimizing water delivery to
consumers with multi-mode and uncertainty into account. In
AIP Conference
Proceedings
(Vol. 3244, No. 1). AIP Publishing.
2.
Safarov R., Khudoyberdiev S. Application of the linear programming method to the issue
of optimal water supply to the population - Innovative technologies, 2022.
3.
Safarov, R., & Xudoyberdiyev, S. I. (2024). suv ta’minoti va tarqatish tizimini
ishonchliligi ko'rsatkichlarini baholash.
Interpretation and researches
.
4.
Кремер Н.Ш. Теория вероятностей и математическая статистика. М.: ЮНИТИ-
ДАНА, 2004. 573 с.
5.
Пугачев В.С. Теория вероятностей и математическая статистика. М.: Наука, 1979.
496 с.
6.
Меренков А.П., Хасилев В.Я. Теория гидравлических цепей. М.: Наука, 1985. 278
с
.
7.
Ismailovich, K. S. (2024). Application of the linear programming method in the problem
of optimal water supply to the population.
IQTISODIYOT VA ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYA
JURNALI|
JOURNAL
OF
ECONOMY
AND
MODERN
TECHNOLOGY
,
3
(5), 124-128.
